# سغر (س-غ-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%BA%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%BA%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: س - غ - ر
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%BA%D8%B1/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

غ س ر
غسر ، غرس ، رغس ، رسغ ، سرغ ، سغر : مستعملات .
غسر : قال الليث : تغسَّر الغزل إذا الْتبَسَ ، قلت : هذا حرف صحيح ، ومن العرب مسموع ، وكلُّ أَمر التبس وَعسرَ المخرجُ منه فقد تعسَّر وهذا أَمرٌ غَسِرٌ : أي مُلتبسٌ ملتاثٌ .
ثعلب عن ابن الأعرابي : الغَسْرُ : التَّشديدُ على الغريم بالغين مُعْجمةً ، وهو العَسْرُ أيضاً .
غرس : قال الليث : الْغِرَاسُ : وقت الْغَرْسِ ، والْمغْرِسُ : مَوْضِعُ الْغَرْسِ ، والفعل الْغَرْسُ والغِرَاسَةُ : فَسيلُ النَّخْلُ ، والغَرْسُ : الشَّجَرُ الذي يُغْرَسُ ويجمع على الأغْرَاس .
الحرانيُّ عن ابن السكيت : الغَرْسُ غَرْسُكَ الشجرَ ، والغِرْسُ واحد الأغْراسِ وهو جلدة رَقيقةٌ تخرج مع الولد إذا خرج من بطن أمه ، وأنشد :
يتركنَ في كلِّ مناخٍ أَبْسِ
كلَّ جنين مُشعَرٍ في الغِرْس
وقال أبو حاتم : قال الأصمعيُّ : الغِراسُ ما يُغْرَسُ من الشجرِ ، وأما ما يخرجُ من شارب دَواءِ المَشِيِّ فهو الْغراسُ بفتح الغين .
وقال ابن الأعرابيّ : الغِرْسُ : المشيمةُ ، والغِرْسُ : الغراب الصغيرُ .
رغس : في الحديث : ( أَنَّ رَجُلاً رَغسَهُ اللّهُ مالاً ) .
قال أبو عبيد : قال الأموي : رَغَسَهُ : أكثر له منه وبارك له فيه ، ويقال : رَغسَهُ الله يَرْغَسُهُ رَغساً إذا كان ماله نامياً كثيراً ، وكذلك في الحسب وغيره .
قال العجاجُ يمدح بعض الخلفاء :
خليفةً ساسَ بغير تَعس
إمامَ رَغسٍ في نصابٍ رَغس
وأنشد غيره :
حتى رأينا وجههُ الْمَرغوسَا
وقال الليث : الرَّغْسُ : البركة والنَّماء ، وامرأةٌ مَرْغوسَة إذا كانت وَلُوداً ، ورجلٌ مَرْغوسٌ : كثيرُ الخير .
رسغ : قال الليث : الرُّسْغُ مفصلُ ما بين الساعد والكفِّ ، والساق والقدم ، ومثلُ ذلك كذلك من كل دابةٍ ، والرِّساغُ : مُرَاسَغَةُ الصَّرِيعَيْنِ في الصراع إذا أَخذا أرْساغهما .
وقال ابنُ الأعرابيِّ : أَصابَنَا مَطَرٌ مُرَسَّغٌ إذا ثَرَّى الأرضَ حتى تبلغَ يد الحافر عنه إلى أَرْسَاغهِ .
وقال ابن بزرجَ : ارْتَسَغَ فلانٌ على عياله إذا وَسَّع عليهم النفقة ، ويقال : ارْتَسِغْ على عِيالك ولا تُقَتِّرْ .
وقال غيره : الرِّسَاغُ : حبلٌ يُشدُّ في رُسغي البعير إذا قُيِّدَ به .
وقال أبو مالكِ : عيشٌ رَسيغٌ : واسع ، وطعامٌ رَسيغٌ : كثيرٌ ، وإنه مُرَسَّغٌ عليه في العيش أي موسع عليه .
سرغ : ثعلب عن ابن الأعرابي : سُرُوغُ الكرم قضبانه الرطبةُ ، الواحدُ سَرْغٌ .
وقال أبو نصرٍ عن الأصمعيّ في السُّرُوغِ مِثْلُه بالغين .
وقال ابن الأعرابيِّ : سَرِغ الرَّجلُ إذا أَكل القُطوفَ من العنب بأصولها .
وقال الليث : هي السُّرُوعُ بالعين ، قلت : الغين فيها لُغةٌ مَعْروفةٌ .
سغر : ثعلب عن ابن الأعرابيِّ : السَّغْرُ النفيُ وقد سَغَرَه إذا نفاه .

##### Türkçe

غ س ر
**غسر** ، **غرس** ، **رغس** ، **رسغ** ، **سرغ** ، **سغر** : kullanımdadırlar.

**غسر** : Leys dedi: **تغسَّر الغزل**; iplik eğirme karıştığı zaman. Dedim: Bu sahih bir harftir ve Araplardan işitilmiştir; her iş karışıp da ondan çıkış zorlaştığında artık **تعسَّر** olmuştur; bu ise **أَمرٌ غَسِرٌ**dür: yani karışık, dolaşık.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الغَسْرُ**: **الغين** mu‘ceme ile borçluya sıkıştırma/şiddet uygulamadır; o aynı zamanda **العَسْرُ**dur da.

**غرس** : Leys dedi: **الْغِرَاسُ**: **الْغَرْسِ** vakti; **الْمغْرِسُ**: **الْغَرْسِ** yeri; fiil **الْغَرْسُ** ve **الغِرَاسَةُ**: hurma fidanı; **الغَرْسُ**: dikilen ağaçtır ve **الأغْرَاس** üzerine cem‘ olunur.

Harrânî, İbnü’s-Sikkît’ten: **الغَرْسُ** senin ağacı dikmendir; **الغِرْسُ** **الأغْراس**ın biridir; o, anne karnından çıktığında çocukla birlikte çıkan ince bir deridir. Şu beyit okunmuştur:
يتركنَ في كلِّ مناخٍ أَبْسِ
كلَّ جنين مُشعَرٍ في الغِرْس

Ebû Hâtim dedi: Asma‘î dedi: **الغِراسُ** ağaçtan dikilen şeydir; ama **دَواءِ المَشِيِّ** içenin bıyığından çıkan şey ise **الْغراسُ**dur, **الغين**in fethiyle.

İbnü’l-A‘râbî dedi: **الغِرْسُ**: eş (plasenta); **الغِرْسُ**: küçük karga.

**رغس** : Hadiste: (Bir adamın, Allah’ın ona malca **رَغسَهُ** ettiği).

Ebû Ubeyd dedi: Ümevî dedi: **رَغَسَهُ**: ona ondan çokça verdi ve onda ona bereket verdi; ve denir ki: **رَغسَهُ الله يَرْغَسُهُ رَغساً**; malı büyüyen, çok olan kimse hakkında; nesepte ve başkasında da böyledir.

‘Accâc, bazı halifeleri överek dedi:
خليفةً ساسَ بغير تَعس
إمامَ رَغسٍ في نصابٍ رَغس

Başkasından da şu okunmuştur:
حتى رأينا وجههُ الْمَرغوسَا

Leys dedi: **الرَّغْسُ**: bereket ve artmadır; **امرأةٌ مَرْغوسَة**: doğurgan olduğunda; **رجلٌ مَرْغوسٌ**: hayrı çok.

**رسغ** : Leys dedi: **الرُّسْغُ** önkol ile el arasındaki, ve bacak ile ayak arasındaki eklemdir; her binek hayvanından da bunun benzeri böyledir. **الرِّساغُ**: güreşte iki güreşçinin, **أَرْساغ**larını tuttuklarında, birbirlerinin bileklerini tutuşmalarıdır.

İbnü’l-A‘râbî dedi: Bize **مَطَرٌ مُرَسَّغٌ** isabet etti; yeri öyle ıslattı ki, kazıcının eli ondan kendi **أَرْسَاغ**larına varıncaya dek.

İbn Büzerc dedi: Falan, ailesi üzerine **ارْتَسَغَ** etti; onlara nafakayı genişlettiği zaman. Ve denir: **ارْتَسِغْ** ailene karşı ve kısmaya gitme.

Başka biri dedi: **الرِّسَاغُ**: deve onunla bağlandığında, devenin iki **رُسغ**una bağlanan iptir.

Ebû Mâlik dedi: **عيشٌ رَسيغٌ**: geniş; **طعامٌ رَسيغٌ**: çok; ve o, geçimde üzerine **مُرَسَّغٌ**dur, yani ona genişletilmiştir.

**سرغ** : Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **سُرُوغُ الكرم** asmanın taze çubuklarıdır; teki **سَرْغٌ**dur.

Ebû Nasr, Asma‘î’den: **السُّرُوغِ** hakkında bunun benzeri, **الغين** ile.

İbnü’l-A‘râbî dedi: Adam **سَرِغ** etti; üzüm salkımlarını kökleriyle yediği zaman.

Leys dedi: O, **السُّرُوعُ**dur, **العين** ile. Dedim: İçindeki **الغين** bilinen bir lehçedir.

**سغر** : Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **السَّغْرُ** sürgündür; ve onu sürgün ettiğinde **سَغَرَه** olmuştur.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%BA%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

ابن الأَعرابي: السَّغْرُ النَّفْيُ، وقد سَغَرَهُ
(* قوله: «وقد
سغره» من باب منع كما في القاموس). إِذا نفاه.

##### Türkçe

İbnü’l-A‘râbî: **السَّغْرُ** nefiydir; ve onu **سَغَرَهُ** ( *Kavli: «وقد سغره»; Kāmûs’ta olduğu üzere men‘ bâbındandır* )—onu nefyettiği zaman.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%BA%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

سغره، كمنعه، سغرا، أهمله الجوهري، وقال ابن الأعرابي: أي نفاه، وهو بالسين والغين، نقله الصغاني وغيره.

##### Türkçe

**سغره**; **منعه** gibi; **سغرا**; Cevherî onu ihmal etti; İbnü’l-A‘râbî dedi ki: yani onu nefyetti; ve o **السين** ve **الغين** iledir; bunu Sağânî ve başkası nakletti.
