# سغغ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%BA%D8%BA/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%BA%D8%BA/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سغغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%BA%D8%BA.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: سغغ

سغسغ الشيء سغسغة: حركه من موضعه، كالوتد ونحوه، نقله ابن دريد.
 وسغسغه في التراب: دسه فيه، كما في الصحاح أو دحرجه فيه.
 وقال أبو عبيد عن أبي زيد: سغسغ الطعام: إذا أوسعه دسما، وقد حكيت بالصاد، ومنه حديث واثلة: وصنع ثريدة ثم سغسغها بالسين والغين، أي: رواها بالدهن والسمن، ويروى بالشين.
 وقال ابن الأعرابي: سغسغ رأسه سغسغة: رواه دهنا، وقال غيره: وضع عليه الدهن بكفيه، وعصره ليتشرب، وقيل: سغسغ الدهن في رأسه: أدخله تحت شعره.
 قال الليث: وأصل سغسغته سغغته، بثلاث غينات، إلا أنهم أبدلوا من الغين الوسطى سينا، فرقا بين فعلل وفعل، وإنما أرادوا السين دون سائر الحروف، لأن في الكلمة سينا، وكذلك القول في جميع ما أشبهه من المضعف، مثل: لقلق، وقلقل وعثعث، وكعكع.
 وقال ابن دريد: تسغسغت ثنيته: إذا تحركت، وقال ابن فارس: ممكن أن يكون من باب الإبدال ومن الباب الذي قبله، يعني تركيب س-ع-ع وتسغسغ في الأرض: أوغل فيها، وأنشد الليث لرؤبة:
  إليك أرجو من جداك الأسوغ
  إن لم يعقني عائق التسغسغ وفي المحيط: تسغسغ إليه في الشجر حتى دخل إليه، أي: تخلل.
 ومما يستدرك عليه: السغسغة: الاضطراب عن ابن دريد.
 والسغساغ، بالكسر: السغسغة، وهو إرواء الرأس بالدهن.
 وسغسغت ثنيته، كتسغسغت.
 وتسغسغ من الأمر: تخلص منه.

  والتسغسغ: كناية عن الموت وبه فسر قول رؤبة أيضا.

### Türkçe

**سغسغ** şeyi **سغسغة** olarak: onu yerinden oynattı; kazık ve benzeri gibi; bunu İbn Düreyd nakletti.
Ve onu toprakta **سغسغه** etti: onu içine soktu; **الصحاح**’ta olduğu gibi; yahut onu orada yuvarladı.
Ebû Ubeyd, Ebû Zeyd’den şöyle dedi: **سغسغ** yiyeceği: onu yağca genişlettiği zaman; ve **الصاد** ile de rivayet edilmiştir; bundan Vâsile hadisi: “Ve **ثريدة** yaptı, sonra onu **سغسغها** etti, **السين** ve **الغين** ile”; yani: onu yağ ve sadeyağ ile suladı; ve **الشين** ile de rivayet olunur.
İbnü’l-A‘râbî dedi: **سغسغ** başını **سغسغة** olarak: onu yağ ile suladı; başkası dedi: iki avucuyla onun üzerine yağı koydu ve onu sıktı ki emsin; ve denildi: **سغسغ** yağı başında: onu saçının altına soktu.
Leys dedi: **سغسغته**’nin aslı **سغغته**’dir; üç **غين** ile; ancak onlar orta **الغين**’den bir **سينا** bedel kıldılar; **فعلل** ile **فعل** arasında ayırım için; ve ancak diğer harfler değil, **السين**’i kastettiler; çünkü kelimede bir **سينا** vardır; ve bunun benzeri olan bütün katlanmışlardan, mesela: **لقلق** ve **قلقل** ve **عثعث** ve **كعكع** gibi, söz de böyledir.
İbn Düreyd dedi: **تسغسغت** ön dişi: hareket ettiği zaman; İbn Fâris dedi: ibdâl babından ve ondan önceki babdan olması mümkündür; yani **س-ع-ع** terkibini; ve **تسغسغ** yerde: onun içine iyice girdi; Leys, Ru’be için şu beyti okudu:
  Sana, cömertliğinden **الأسوغ**’u umarım
  Eğer beni **التسغسغ** engelleyicisi engellemezse
Ve **المحيط**’te: **تسغسغ** ona ağaçta, ta ki onun yanına girdi; yani: aralarından geçti.
Ve ona ilâve edilip telâfi olunanlardandır: **السغسغة**: İbn Düreyd’den, çalkantı.
Ve **السغساغ**, kesre ile: **السغسغة**; ve o, başı yağ ile sulamaktır.
Ve **سغسغت** ön dişi; **كتسغسغت** gibi.
Ve **تسغسغ** işten: ondan sıyrıldı.

Ve **التسغسغ**: ölümden kinayedir; ve Ru’be’nin sözünün de bununla tefsir edildi.
