# سغم — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%BA%D9%85/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%BA%D9%85/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سغم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%BA%D9%85.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: سغم

سَغَمَ الرجلَ يَسْغَمُه سَغْماً: أَوصل إِلى قلبه الأَذى وبالغ في أَذاه. وسَغَّمَ الرجلَ: أَحسن غذاءه. الجوهري: سَغَّمْتُ الطينَ ماءً والطعامَ دُهْناً رَوَّيته وبالغت في ذلك؛ المحكم: وكذلك سَغَّم الزرعَ بالماء والمصباحَ بالزيت؛ قال كُثَيِّرٌ:
تَسْمَعُ الرَّعْدَ في المُخِيلةِ منها،
مِثْلَ هَزْمِ القُرُومِ في الأَشْوالِ
وتَرَى البَرْقَ عارِضاً مُسْتَطِيلاً،
مَرَجَ البُلْقِ جُلْنَ في الأَجْلالِ
أَو مَصابيح راهبٍ في يَفاعٍ،
سَغَّمَ الزيتَ، ساطعاتِ الذُّبالِ
أَراد: سَغَّمَ بالزيت، فحذف الجارَّ، وقد يجوز أَن يكون عدَّاها إِلى مفعولين حيث كان في معنى سَقَّاها، وسَغَّمَ الرجلُ إِبله: أَطعَمَها وجَرَّعها. وسَغَّمَ فصيله إِذا سَمَّنه. والمُسَغَّمُ: الحسَنُ الغذاء مثل المُخَرْفَج. ويقال للغلام الممتلئ البَدَنِ نَعْمَةً: مُفَنَّقٌ ومُفَتَّقٌ ومُسَغَّمٌ ومُثَدَّنٌ. الليث: فلان يُسَغِّمُ فلاناً؛ وقال رؤبة:وَيْلٌ له، إِن لم تُصِبْه سِلْتِمُهْ
من جُرَعِ الغَيْظ الذي تُسَغِّمُهْ
قال ابن الأَعرابي: يُسَغِّمُهُ يُرَبِّيه . ابن ا لسكيت في كتاب الأَلفاظ: يقال رَغْماً له دَغْماً سَغْماً، قال: كله توكيد للرغْم، بغير واوٍ جاء به، وقال في هذا الكتاب: التَّعْسُ أَن يخِرَّ على وجهه والنَّكْس أَن يخِرَّ على رأْسه، والتَّعْسُ الهلاك، ويقال: تَعِس وانْتَكَسَ، وقال اللحياني: رغْماً له ودَغْماً وسَغْماً، بالواو. وفَعَل ذلك على رَغْمِهِ وسَغْمِه. وسَغَمَ الرجلُ جاريته: جامعها. والسَّغْمُ: كأَنه رجل لا يحب أَن يُنْزلَ في المرأَة فيُدْخله الإِدْخالَة ثم يُخْرِجه.

### Türkçe

**سَغَمَ** adamı **يَسْغَمُه** **سَغْماً**: onun kalbine eziyeti ulaştırdı ve ona eziyetinde aşırıya gitti. Ve **سَغَّمَ** adamı: onun gıdasını güzel yaptı. el-Cevherî: “Çamuru su ile ve yemeği yağ ile **سَغَّمْتُ**: onu suladım/doyurdum ve bunda aşırıya gittim”; el-Muḥkem: “Ve yine ekini su ile ve kandili zeytinyağı ile **سَغَّم**”; Küseyyir dedi ki:

Onlardan, bulutlu yerde gök gürültüsünü işitirsin,
develerin (erkeklerinin) **الأَشْوال** içinde ezmesi gibi.
Ve şimşeği, uzayıp giden bir bulut olarak görürsün,
alaca atların **الأَجْلال** içinde koşup gitmesi.
Yahut bir yükseltide bir râhibin kandilleri,
zeytinyağını **سَغَّمَ**; fitilleri parlak.

Murad etti: zeytinyağı ile **سَغَّمَ**; böylece cer harfini hazfetti; ve onu iki mef‘ûle geçirmesi de câiz olabilir; çünkü “onlara su verdi” mânasında idi. Ve adam, develerini **سَغَّمَ**: onlara yedirdi ve içirdi. Ve yavrusunu **سَغَّمَ**: onu semirttiği zaman. Ve **المُسَغَّمُ**: güzel gıdalı olan; **المُخَرْفَج** gibi. Ve bedeni dolgun olan oğlana, nimetçe: **مُفَنَّقٌ** ve **مُفَتَّقٌ** ve **مُسَغَّمٌ** ve **مُثَدَّنٌ** denir. el-Leys: “Falan, falanı **يُسَغِّمُ**”; ve Ru’be dedi ki:
Vay onun hâline; eğer ona **سِلْتِمُه** isabet etmezse,
senin **تُسَغِّمُه** olduğun öfke yudumlarından.

İbnü’l-A‘râbî dedi: **يُسَغِّمُهُ**: onu terbiye eder/yetiştirir. İbnü’s-Sikkît, **كتاب الأَلفاظ**’da: “Ona **رَغْماً** olsun, **دَغْماً** **سَغْماً** denir”; dedi ki: “Hepsi, **الرغْم** için te’kiddir; onu vâvsız getirdi.” Ve bu kitapta dedi ki: **التَّعْسُ** yüzü üzerine düşmesidir; ve **النَّكْس** başı üzerine düşmesidir; ve **التَّعْسُ** helâktir; ve “**تَعِس** ve **انْتَكَسَ**” denir. Ve el-Luḥyânî dedi: “Ona **رغْماً** olsun ve **دَغْماً** ve **سَغْماً**”; vâv ile. Ve bunu, onun **رَغْمِهِ** ve **سَغْمِه** üzerine yaptı. Ve adam, câriyesini **سَغَمَ**: onunla cima etti. Ve **السَّغْمُ**: sanki, kadında indirmeyi sevmeyen bir adamdır; onu bir sokma ile içeri sokar, sonra onu çıkarır.
