# سغ — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%BA/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%BA/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%BA.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: سغ

باب الغين والسين
غس ، سغ : مستعملان .
غس : ثعلبُ عن ابنِ الأعرابيّ : الغُسُسُ : الضعْفى في آرائِهِمْ ، وعقولِهِمْ ، والغُسُسُ :
الرُّطَبُ الفاسِدُ ، الواحدُ : غَسِيسٌ .
قال : والمَنْسُوسَةُ من النّخيلِ : التي تُرْطِبُ ولا حلاوةَ لَها .
قال : ويُقالُ للهِرَّةِ : الخَازِبازِ والمَغْسُوسَة .
وقال أبو مِحْجَنٍ الأعرابيُّ : هذا الطعامُ غَسُوسْ .
صِدْقٍ ، وغَلُولُ صِدْقٍ ، أي طَعَامُ صِدْقٍ ، وكذلك : الشرابُ .
قال : وَغَسَّ الرجُلُ في البِلادِ ، إذا دَخَل فيها ، ومضَى قُدُماً ، وهي لغةُ تَميم ، وقال رؤبةُ :
كالحُوتِ لما غَسَّ في الأَنْهارِ
قال : وقَسَّ مثلُه .
وقال الليثُ : الغَسُّ : زَجْرٌ للقطِّ ، قال : والغُسُّ والغَسْلُ من الرِّجَال ، وجمعُهُ : أَغْساسٌ ، وأنشد :
أن لا تُبلّى بِجِبْسٍ لا فُؤادَ لَهُ
ولا بِغُسَ عَبيدِ الفُحْش إزْميلِ
وقال غيرُهُ : غَسَسَتْهُ بالماءِ ، وغَتَتُّه ، أي : غَطَطْتُهُ .
وقال أبو وجزة :
وأتْغَسَّ في كَدِرِ الطِّمالِ دَعَامِصٌ
حُمْرُ البُطونِ قَصِيرَةٌ أعْمَارُهَا
أبو عبيدٍ عن الأصمعيّ : الغُسُّ : الضَّعيفُ اللّئِيمُ ، وكذلك قال أبو زيد ، وأنشد ، لزُهيرٍ بنِ مَسعودِ :
فلم أرقِهِ إن يَنْجُ منها وإِنْ يَمُتْ
فَطَعْنَةُ لا غُسَ ولا بِمُغَمِّرِ
سغ : قال : الليثُ يقال : سَغْسَغْتُ شيئاً في التُرابِ ، إذا دَخْدَخْتَهُ .
أبو عبيد عن أبي زيد : سَغْسَغْتُ الطَّعامَ سَغْسَغَةً ، إذا أوسَعْتَهُ دَسَماً .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : سَغْسَغَ رأسَهُ وامْرَغَهُ ، إذا رَوّاه دُهْناً ، وأنشد الليث :
أَن لم يُعِقْني عائقُ التّسَغْسُغِ
في الأَرضِ فآرقُبْنِي وَعُجْمَ المُضَّغِ

### Türkçe

باب **الغين** والسين
**غس** ، **سغ** : ikisi de kullanımdadır.
**غس** : Saʿleb, İbnü’l-Aʿrâbî’den: **الغُسُسُ**: görüşlerinde ve akıllarında zayıf olanlar; ve **الغُسُسُ**: bozulmuş yaş hurma; teki: **غَسِيسٌ**.
Dedi: ve hurma ağaçlarından **المَنْسُوسَةُ**: olgunlaşır da onda tatlılık olmayan.
Dedi: ve kediye denilir: **الخَازِبازِ** ve **المَغْسُوسَة**.
Ve Ebû Miḥcen el-Aʿrâbî dedi: bu yemek **غَسُوسْ**.
**صِدْقٍ** , ve **غَلُولُ صِدْقٍ**; yani: doğru(temiz) yemek; ve aynı şekilde: içecek.
Dedi: ve adam beldelerde **غَسَّ** etti, içine girdiği ve öne doğru geçtiği zaman; ve bu Temîm’in dilidir. Rüʾbe dedi:
kalki balık gibi, nehirlerde **غَسَّ** edince
Dedi: ve **قَسَّ** onun gibidir.
Ve Leys dedi: **الغَسُّ**: kediye bir azarlamadır; dedi: ve **الغُسُّ** ve **الغَسْلُ** erkeklerdendir; çoğulu: **أَغْساسٌ**; ve inşâd etti:
ki o, kalbi olmayan bir alçıyla eskimesin
ve ne de fuhşun kölelerinden **بِغُسَ** ile, bir keskiyle
Ve başkası dedi: onu suyla **غَسَسَتْهُ**; ve onu **غَتَتُّه**; yani: onu **غَطَطْتُهُ**.
Ve Ebû Vecze dedi:
ve **دَعَامِصٌ** bulanık **الطِّمالِ**’ın tortusunda **أتْغَسَّ** eder
karınları kırmızı, ömürleri kısa
Ebû ʿUbeyd, el-Asmaʿî’den: **الغُسُّ**: zayıf, alçak(kötü huylu)dır; Ebû Zeyd de böyle dedi; ve inşâd etti, Züheyr b. Mesʿûd’a ait:
onu rukye etmedim; ondan kurtulursa da ve ölürse de
öyleyse bir saplama: ne **غُسَ** ile ne de **بِمُغَمِّرِ** ile

**سغ** : dedi: Leys: denilir: toprağa bir şeyi **سَغْسَغْتُ**, onu **دَخْدَخْتَهُ** ettiğin zaman.
Ebû ʿUbeyd, Ebû Zeyd’den: yemeği **سَغْسَغْتُ** **سَغْسَغَةً**, onu yağlılıkça genişlettiğin zaman.
Saʿleb, İbnü’l-Aʿrâbî’den: başını **سَغْسَغَ** etti ve onu **امْرَغَهُ**, onu yağla suladığı zaman; ve Leys inşâd etti:
eğer beni **التّسَغْسُغِ**’un engelleyicisi engellemezse
yerde, o hâlde beni ve çiğnemenin **وَعُجْمَ**’unu gözetle
