# سفد — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%81%D8%AF/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%81%D8%AF/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سفد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%81%D8%AF.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: سفد

سفد الذكر على الأنثى، كضرب وعلم يسفدها ويسفدها سفدا، وسافدها سفادا بالكسر فيهما جميعا نزا، ويكون في الماشي والطائر، وقد جاء في الشعر: في السابح. وقال الأصمعي: يقال للسباع كلها: سفد أنثاه، وللتيس والثور، والبعير، والسباع، والطير. وأسفدته، ويقال أسفدني تيسك، عن اللحياني، أي أعزني إيأه ليسفد عنزي. واستعاره أمية بن أبي الصلت للزند، فقال:
  والأرض صيرها إلإله طروقة                      للماء حتى كل زند مسـفـد وتسافد السباع والطيور. ويكنى به عن الجماع. وقال الأصمعي: إذا ضرب الجمل الناقة قيل: قعأ وقاع، وسفد يسفد.وأجاز غيره: سفد يسفد. وسفود كتنور، ويضم: حديدة ذات شعب معقفة يشوى بها، وفي بعض النسخ: به، اللحم وجمعه: سفافيد. وتسفيد اللحم: نظمه فيها للاشتواء، وجعله الزمخشري من المجاز، حيث قال: ويكنى به عن الجماع، ومنه السفود، لأنه يعلق بما يشوى عليه علوق السافد. وعن ابن الأعرابي: استسفد بعيره إذا أتاه من خلفه فركبه. وتسفده، أي فرسه، واستسفدها، الأخيرة عن الفارسي؛ تعرقبه، أي ركبه من خلف. والإسفند، وتكسر الفاء: الخمر وزعم أرباب الاشتقاق أن الدال بدل من الطاء في الإسفنط الذي هو من أسماء الخمر، كما سيأتي.
 ومما يستدرك عليه: السفود من الخيل، كصبور: التي قطع عنها السفاد حتى تمت منيتها، ومنيتها عشرون يوما، عن كراع. وفي التهذيب في ترجمة جعر: لعبة يقال لها: سفد اللقاح، وذلك انتظام الصبيان بعضهم في إثر بعض، كل واحد آخذ بحجزة صاحبه من خلفه.

### Türkçe

**سفد** erkeğin dişinin üzerine (çıkmasıdır); **ضرب** ve **علم** gibi; onu **يسفدها** ve **يسفدها** **سفدا** (diye) **سافدها** **سفادا** ile (de; her ikisinde de kesre ile) sıçradı. Yürüyen ve uçanda olur. Şiirde gelmiştir: yüzende. **الأصمعي** dedi: bütün yırtıcılara denir: **سفد** dişisini; ve teke ile boğaya, deveye, yırtıcılara ve kuşa. Ve onu **أسفدته**. Ve denir: **أسفدني** senin teken, **اللحياني**’den; yani onu bana aziz kıldı ki benim keçimi **ليسفد** etsin. Ve onu **أمية بن أبي الصلت** çakmak taşına ödünç aldı; şöyle dedi:
  Ve yeri ilâh su için bir **طروقة** kıldı; ta ki her çakmak taşı **مسـفـد** (olsun). Ve yırtıcılar ve kuşlar **تسافد** eder. Onunla cima’dan kinaye edilir. **الأصمعي** dedi: deve dişiyi vurduğu zaman denir: **قعأ** ve **قاع**; ve **سفد** **يسفد**. Başkası caiz gördü: **سفد** **يسفد**. Ve **سفود** **تنور** gibi; ve zamme ile (de gelir): eğri çatallı bir demir; onunla kızartılır; bazı nüshalarda: onunla, et; ve çoğulu: **سفافيد**. Ve etin **تسفيد**’i: kızartılmak için onu onun içine dizmesidir. **الزمخشري** onu mecazdan kıldı; şöyle dediği yerde: onunla cima’dan kinaye edilir; ve ondan **السفود**; çünkü üzerine kızartılan şeyin asılması, **السافد**’in asılışı gibi, onunla asılır. **ابن الأعرابي**’den: devesini **استسفد** etti; ona arkasından geldiğinde ona bindi. Ve onu **تسفده**; yani atını; ve onu **استسفدها**; sonuncusu **الفارسي**’den; onu arkasından binmesi; yani arkasından bindi. Ve **الإسفند**; ve **الفاء** kırılır: şarap. Türetme erbabı, şarabın adlarından olan **الإسفنط**’ta **الدال**’in **الطاء**’dan بدل olduğunu zannettiler; ileride geleceği üzere.

Ve ona istidrâk edilenlerdendir: atlardan **السفود**; **صبور** gibi: ondan **السفاد** kesilmiş olan; ta ki onun menisi tamam olsun; ve onun menisi yirmi gündür; **كراع**’dan. Ve **التهذيب**’de **جعر** maddesinde: **سفد اللقاح** denilen bir oyun: bu, çocukların bazısının bazısının ardına dizilmesidir; her biri arkadaşının arkasından kuşağından tutucu olarak.
