# سفرن — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%81%D8%B1%D9%86/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%81%D8%B1%D9%86/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سفرن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%81%D8%B1%D9%86.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: سفرن

: ( اسْفِرايِنُ ) :
أَهْمَلَهُ الجَوْهرِيُّ .
وهي ( بكسْر الهمْزةِ ) وضَبَطَه ياقوت بفتْحِها وسكونِ السِّيْن وفتْحِ الفاءِ ، كما ضَبَطَه ياقوت وابنُ خلّكان ، وجوَّز غيرُهُما فيه الكَسْرَ أَيْضاً ( و ) كَسْر الياءِ ( المُثَنَّاةِ التحتيةِ ) ، وهي لا تُهْمَزُ على الأَصَحّ الأَفْصَح ، وجوَّزَ بعضُهم هَمْزَها ، وزادَ ياقوتُ ياءً أُخْرَى ساكِنَةً ، هكذا أَسْفَرَايِين وهو المَشْهورُ المَعْروفُ : ( د بخُراسانَ ) .
وقالَ ياقوتُ : مِن نواحِي نَيْسابُورَ على مُنْتصفِ الطَّريقِ مِن جُرْجان .
قالَ أَبو القاسِمِ البَيْهقيّ : أَصْلُها اسْبرايِين بالباءِ الموحَّدَةِ ، واسْبِر بالفارِسِيَّةِ هو التُرْسُ ، وايين هو العادَةُ ، فكأنَّهم عُرِفُوا قَدِيماً بحمْلِ التراسِ فعُرِفَتْ مَدِينَتُهم بذلِكَ وقيلَ : إنْشَاء اسْفِنديار فسُمِّيت به ثمَ غُيِّر لتَطاوِلِ الأَيَّام ، وتَشْتَملُ ناحِيَتها على أَرْبعُمائةٍ وإحْدى وخَمْسِين قَرْيةً .
وقالَ أَبو الحَسَنِ عليُّ بنُ نَصْر الفندورجي

يَتَشَوَّقُ اسْفِرايِين أَهْلَها :
سَقَى اللهاُ في أرضِ اسفرايينَ عُصْبتيفما تَنْثني العلياء إلاّ إليهموجرّبتُ كلَّ الناس بعد فِراقهمفما زِدْتُ إلا قِرطَ ضنَ عليهمويُنْسَبُ إليها خَلْقٌ كثيرٌ منهم أَحدُ حفَّاظِ الدُّنْيا أَبو عوانَةَ يَعْقوبُ بنُ إسْحق بنِ إِبراهيمَ الاسْفِرايِني صاحِبُ المُسْندِ الصَّحِيحِ المخرَّج على كتابِ مُسْلم ، ماتَ سَنَة 316 ، رَحِمَه اللهاُ تعالَى ؛ والإمامُ أَبو حامِدٍ أَحمدُ الفَقِيهُ الاسْفِراينِيُّ الشاَّفِعِيُّ انْتَهَتْ إليه الرِّياسَةُ في بَغْدادَ ، قيلَ : كانَ يَحْضرُ درْسَه سَبْعُمائةِ فَقِيهٍ ، وُلِدَ سَنَة 344 ، وتُوفي سَنَة 406 .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
سفراوانٌ : قرْيَةٌ ببُخارى ، منها أَبو الحَسَنِ عليُّ بنُ المهْدِي المحدِّثُ .

### Türkçe

: ( **اسْفِرايِنُ** ) :
Cevherî onu ihmal etti.
Ve o (hemzenin kesresiyle)dir; Yakut onu hemzenin fethası, **السِّيْن**’in sükûnu ve **الفاءِ**’nın fethasıyla ضبط etti; nitekim Yakut ve İbn Hallikân onu ضبط etti; başkası ikisini de onda kesreyi de caiz gördü; ve **الياءِ** (alttaki ikili)nin kesresi; ve o, en sahih en fasih olana göre hemzelenmez; bazısı onun hemzelenmesini caiz gördü; Yakut bir başka sâkin **ياء** daha ekledi; şöyle: **أَسْفَرَايِين**; ve o meşhur, bilinen olandır: (Horasan’da).
Yakut dedi: Cürcân’dan yolun ortasında Nîsâbûr nahiyelerindendir.
Ebu’l-Kâsım el-Beyhakî dedi: Aslı, tek **باء** ile **اسْبرايِين**’dir; Farsçada **اسْبِر** kalkan(dır); ve **ايين** âdet(tir); sanki onlar eskiden kalkanları taşımakla bilindiler de şehirleri bununla bilindi; ve denildi: **اسْفِنديار**’ın inşası(dır), onunla adlandırıldı; sonra günlerin uzaması sebebiyle değiştirildi; ve nahiyesi dört yüz elli bir köyü kapsar.
Ebu’l-Hasen Ali b. Nasr el-Fendûrcî dedi:

اسفرايين halkı ona özlem duyar:
Allah, اسفرايين toprağında bir topluluğu sulasın; yücelik ancak onlara doğru eğilir;
Onlardan ayrılıktan sonra bütün insanları denedim; cimrilik ettikleri bir küpeyi artırmaktan başka bir şey artırmadım.

Ve ona çok yaratılmış (kimse) nisbet edilir; onlardan biri: dünyanın hâfızlarından Ebu Avâne Yakub b. İshak b. İbrahim el-**اسْفِرايِني**; **المُسْندِ الصَّحِيحِ**’in sahibi; Müslim’in kitabı üzerine çıkarılmış; 316 senesinde öldü; Allah Teâlâ ona rahmet etsin; ve imam Ebu Hâmid Ahmed el-fakih el-**اسْفِراينِيُّ** eş-Şâfiî; Bağdat’ta riyaset ona ulaştı; denildi: dersine yedi yüz fakih حاضر olurdu; 344 senesinde doğdu; 406 senesinde vefat etti.
Ve ona istidrâk olunanlardandır:
**سفراوانٌ**: Buhara’da bir köy; ondan Ebu’l-Hasen Ali b. el-Mehdî el-muhaddis.
