# سفر — Müfredât

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%81%D8%B1/sozluk/mufredat
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%81%D8%B1/entries/mufredat

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%81%D8%B1.md)
- Müfredât: Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

## Madde başı: سفر

- السفر: كشف الغطاء، ويختص ذلك بالأعيان، نحو: سفر العمامة عن الرأس، والخمار عن الوجه، وسفر البيت: كنسه بالمسفر، أي: المكنس، وذلك إزالة السفير عنه، وهو التراب الذي يكنس منه، والإسفار يختص باللون، نحو: ﴿والصبح إذا أسفر﴾ [المدثر/34]، أي: أشرق لونه، قال تعالى: ﴿وجوه يومئذ مسفرة﴾ [عبس/38]، و (أسفروا بالصبح تؤجروا) (الحديث عن رافع بن خديج قال: سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول: (أسفروا بالفجر فإنه أعظم للأجرة). أخرجه الترمذي وقال: حسن صحيح؛ وأحمد 3/465؛ وابن ماجه (262) وصححه، والنسائي 1/272، وقال البغوي: هذا حديث حسن، وانظر: شرح السنة 2/196) من قولهم: أسفرت، أي: دخلت فيه، نحو: أصبحت، وسفر الرجل فهو سافر، والجمع السفر، نحو: ركب. وسافر خص بالمفاعلة اعتبارا بأن الإنسان قد سفر عن المكان، والمكان سفر عنه، ومن لفظ السفر اشتق السفرة لطعام السفر، ولما يوضع فيه. قال تعالى: ﴿وإن كنتم مرضى أو على سفر﴾ [النساء/43]، والسفر: الكتاب الذي يسفر عن الحقائق، وجمعه أسفار، قال تعالى: ﴿كمثل الحمار يحمل أسفارا﴾ [الجمعة/5]، وخص لفظ الأسفار في هذا المكان تنبيها أن التوراة - وإن كانت تحقق ما فيها - فالجاهل لا يكاد يستبينها كالحمار الحامل لها، وقوله تعالى: ﴿بأيدي سفرة *** كرام بررة﴾ [عبس/15 - 16]، فهم الملائكة الموصوفون بقوله: ﴿كراما كاتبين﴾ [الانفطار/11]، والسفرة: جمع سافر، ككاتب وكتبة، والسفير: الرسول بين القوم يكشف ويزيل ما بينهم من الوحشة، فهو فعيل في معنى فاعل، والسفارة: الرسالة، فالرسول، والملائكة، والكتب، مشتركة في كونها سافرة عن القوم ما استبهم عليهم، والسفير: فيما يكنس في معنى المفعول، والسفار في قول الشاعر:
*وما السفار قبح السفار*
(هذا عجز بيت، وشطره:
*ما كان أجمالي وما القطار*
وهو في مقاييس اللغة (سفر) ؛ والمجمل 2/465)
فقيل: هو حديدة تجعل في أنف البعير، فإن لم يكن في ذلك حجة غير هذا البيت، فالبيت يحتمل أن يكون مصدر سافرت (وهذا من اجتهادات الراغب في اللغة).

### Türkçe

- **السفر**: örtüyü kaldırmaktır; ve bu, aynî şeylere mahsustur; şu gibi: sarığın baştan açılması, örtünün yüzden açılması; ve evin süpürülmesi: onu **المسفر** ile, yani süpürge ile süpürmektir; bu, ondan **السفير**’in giderilmesidir; o da, ondan süpürülen topraktır. Ve **الإسفار** renge mahsustur; şu gibi: ﴿والصبح إذا أسفر﴾ [المدثر/34], yani: rengi parladı. Yüce Allah dedi ki: ﴿وجوه يومئذ مسفرة﴾ [عبس/38]. Ve ( **أسفروا بالصبح تؤجروا** ) (Râfi‘ b. Hadîc’den hadis: dedi ki: Allah’ın Elçisi صلى الله عليه وسلم’i şöyle derken işittim: ( **أسفروا بالفجر فإنه أعظم للأجرة** ). Tirmizî rivayet etti ve dedi ki: hasen sahih; ve Ahmed 3/465; ve İbn Mâce (262) ve onu sahih saydı; ve Nesâî 1/272; ve Begavî dedi ki: bu hasen bir hadistir; ve bkz.: Şerhu’s-sünne 2/196) onların sözünden: **أسفرت**, yani: ona girdim; şu gibi: **أصبحت**. Ve adam **سفر** eder; o hâlde o **سافر**’dir; çoğulu **السفر**’dir; şu gibi: **ركب**. Ve **سافر** karşılıklılık (mufâ‘ale) ile tahsis edildi; insanın mekândan **سفر** etmiş olması ve mekânın da ondan **سفر** etmiş olması itibarıyla. Ve **السفر** lafzından, yolculuk yemeği için ve onun içine konulan şey için **السفرة** türetildi. Yüce Allah dedi ki: ﴿وإن كنتم مرضى أو على سفر﴾ [النساء/43]. Ve **السفر**: hakikatleri açığa çıkaran kitaptır; çoğulu **أسفار**’dır. Yüce Allah dedi ki: ﴿كمثل الحمار يحمل أسفارا﴾ [الجمعة/5]. Ve bu yerde **الأسفار** lafzı, Tevrat’ın—içindekini gerçekleştirse bile—cahilin onu neredeyse seçemeyeceğine, onu taşıyan eşek gibi olduğuna dikkat çekmek için tahsis edildi. Ve Yüce Allah’ın sözü: ﴿بأيدي سفرة *** كرام بررة﴾ [عبس/15 - 16]; onlar, Yüce Allah’ın şu sözüyle nitelenen meleklerdir: ﴿كراما كاتبين﴾ [الانفطار/11]. Ve **السفرة**: **سافر**’in çoğuludur; **كاتب** ve **كتبة** gibi. Ve **السفير**: kavim arasında elçidir; aralarındaki ürkekliği açığa çıkarır ve giderir; o hâlde o, fâil mânasında فعيل’dir. Ve **السفارة**: risalettir. Şu hâlde elçi, melekler ve kitaplar; kavmin üzerinde kendilerine kapalı kalan şeyi açığa çıkarma bakımından ortaktırlar. Ve **السفير**: süpürülen şeyde mef‘ûl mânasındadır. Ve şairin sözünde **السفار**:
*وما السفار قبح السفار*
(Bu bir beytin ikinci yarısıdır; ve onun ilk yarısı:
*ما كان أجمالي وما القطار*
ve o, Mekâyîsu’l-luğa’da (**سفر**)’dedir; ve el-Mucmel 2/465)
Denildi ki: o, devenin burnuna konulan bir demirdir. Şayet bunda, bu beyitten başka bir hüccet yoksa, beytin, **سافرت**’in mastarı olma ihtimali vardır (bu, Râgıb’ın dildeki içtihatlarındandır).
