# سفسق — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%81%D8%B3%D9%82/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%81%D8%B3%D9%82/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سفسق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%81%D8%B3%D9%82.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: سفسق

سِفْسِقة السيف: طريقتُه، وقيل: هي ما بين الشُّطْبَتَينِ على صَفْح السيف طولاً، وسَفاسِقُه: طرائقه التي يقال لها الفِرِنْد، فارسي معرب؛ ومنه قول امرئ القيس:
أقَمْتُ بِعَضْبٍ ذي سَفاسِقَ مَيْلَه
قال ابن بري: هذا مُسَمَّط وهو:
ومُسْتَلْئِمٍ كَشَّفْتُ بالرُّمْحِ ذَيْلَه،
أقَمْتُ بِعَضْبٍ ذي سَفاسِقَ مَيْلَه
فَجَعْتُ به في مُلْتَقَى الحيِّ خيْلَه،
تركتُ عِتاقَ الطير تَحْجِلُ حَوْلَه
كأنَّ على سِرْبالهِ نَضْحَ جِرْيالِ
وقال عمارة:
ومِحْوَرٍ أخْضَرَ ذي سَفاسِق
والواحدة سِفْسِقة، وهي شُطْبة السيف كأنَّها عمود في متنه ممدود. وفي حديث ابن مسعود: كان جالساً إذ سَفْسَقَ على رأسِه عُصْفور فنَكَتَه بيدِه، أي ذَرَقَ. يقال: سَفْسَقَ وزَقْزَقَ وسَقَّ وزَقَّ إذا حذف بذَرْقِه. وسَفْسَقَ الطائر إذا رمى بسلحه. وحديث فاطمة بنت قيس: إني أخاف عليكم سَفاسِفَه؛ قال ابن الأَثير: هكذا أخرجه أبو موسى في السين والفاء ولم يفسره، وقد ذكره العسكري بالفاء والقاف ولم يورده في السين والقاف، والمشهور المحفوظ في حديث فاطمة إنما هو إني أخاف عليك قَسْقاسَتَه، بقافين قبل السينين، وهي العصا، فأما سَفاسِفه وسفاسقه بالقاف والفاء فلا نعرفه، إلاّ أن يكون من قولهم لطرائق السيف سَفاسِقه، بفاء بعدها قاف، التي يقال لها الفِرِنْد، فارسية معرَّبة.
أبو عمرو: فيه سَفْسُوقةٌ من أبيه ودُبَّةٌ
(* قوله «ودبة» هكذا هو في
الأصل مضبوطاً). أي شَبَهٌ. والسَّفْسُوقة: المحجَّة الواضحة.

### Türkçe

**سِفْسِقة** kılıcın: onun yolu (tarîkası)dır; ve denildi ki: o, kılıcın yüzü üzerinde uzunlamasına iki **الشُّطْبَتَينِ** arasındaki şeydir; onun **سَفاسِقُه**’u: kendilerine **الفِرِنْد** denilen yollarıdır; Farsça olup Arapçalaştırılmıştır; ve ondan İmru’ul-Kays’ın sözü:
أقَمْتُ بِعَضْبٍ ذي سَفاسِقَ مَيْلَه

İbn Berrî dedi: Bu **مُسَمَّط**tır ve o şudur:
ومُسْتَلْئِمٍ كَشَّفْتُ بالرُّمْحِ ذَيْلَه،
أقَمْتُ بِعَضْبٍ ذي سَفاسِقَ مَيْلَه
فَجَعْتُ به في مُلْتَقَى الحيِّ خيْلَه،
تركتُ عِتاقَ الطير تَحْجِلُ حَوْلَه
كأنَّ على سِرْبالهِ نَضْحَ جِرْيالِ

Ve ‘Umâra dedi:
ومِحْوَرٍ أخْضَرَ ذي سَفاسِق

Tekili **سِفْسِقة**’dir; ve o, kılıcın **شُطْبة**’sidir; sanki onun sırtında (metninde) uzatılmış bir sütun gibidir.

İbn Mes‘ûd hadîsinde: oturuyordu, derken başının üzerine bir serçe **سَفْسَقَ** etti de onu eliyle dürttü; yani dışkıladı. Denilir: **سَفْسَقَ** ve **زَقْزَقَ** ve **سَقَّ** ve **زَقَّ**; dışkısıyla attığı zaman. Ve kuş **سَفْسَقَ** etti: pisliğini attığı zaman. Fâtıma bint Kays hadîsi: “Ben sizin üzerinize onun **سَفاسِفَه**’inden korkuyorum”; İbnü’l-Esîr dedi: Ebû Mûsâ bunu **السين** ve **الفاء**’da böyle çıkarmıştır ve onu açıklamamıştır; askerî ise onu **الفاء** ve **القاف** ile zikretmiştir ve onu **السين** ve **القاف**’ta getirmemiştir; Fâtıma hadîsinde meşhur ve mahfuz olan ancak “Ben senin üzerine onun **قَسْقاسَتَه**’inden korkuyorum”dur; iki **قاف** ile, iki **السين**’den önce; ve o, asadır. Ama **سَفاسِفه** ve **سفاسقه** ( **القاف** ve **الفاء** ile)yi bilmiyoruz; ancak, onların “kılıcın yollarına **سَفاسِقه**” demelerinden olması müstesna; **الفاء** sonra **قاف** ile; kendilerine **الفِرِنْد** denilen; Farsça olup Arapçalaştırılmıştır.

Ebû ‘Amr: “Onda babasından bir **سَفْسُوقةٌ** ve bir **دُبَّةٌ** vardır
(* «ودبة» sözü: asılda böyle zaptedilmiş olarak odur).” Yani bir benzerlik. Ve **السَّفْسُوقة**: açık olan yol (mahacce)dir.
