# سفع — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%81%D8%B9/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%81%D8%B9/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سفع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%81%D8%B9.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: سفع

سفع الطائر ضريبته، كمنع: لطمها بجناحيه، وفي بعض نسخ الصحاح: بجناحه. سفع فلان فلانا وجه بيده سفعا: لطمه، وسفعه بالعصا: ضربه. ويقال: سفع عنقه: ضربها بكفه مبسوطة، وهو مذكور في حرف الصاد. سفع الشيء سفعا: أعلمه، أي جعل عليه علامة ووسمه، يريد أثرا من النار، وفي الحديث:  ليصيبن أقواما سفع من النار  أي علامة تغير ألوانهم، وال الشاعر:
  وكنت إذا نفس الغوي نزت به                      سفعت على العرنين منه بميسم سفع السموم وجهه، زاد الجوهري: والنار، وزاد غيره: والشمس: لفحه لفحا يسيرا. هكذا في النسخ، وصوابه: لفحته، كما في العباب، قال الجوهري فغيرت لون البشرة، زاد غيره: وسودته، كسفعه تسفيعا، قال ذو الرمة:
  أذاك أم نمش بالوشم أكرعه                      مسفع الخد غاد ناشط شبب سفع بناصيته وبرجله يسفع سفعا: قبض عليها فاجتذبها، قاله الليث. وفي المفردات: السفع: الأخذ بسفعة الفرس، أي سواد ناصيته ومنه قوله تعالى:  لنسفعا بالناصية، ناصية كاذبة  ناصيته: مقدم رأسه، أي لنجرنه بها كما في العباب. وفي اللسان: لنصهرنها، ولنأخذن بها إلى النار، كما قال تعالى: فيؤخذ بالنواصي والأقدام  أو المعنى: لنسودن وجهه. وإنما اكتفى بالناصية لأنها مقدمه، أي في مقدم الوجه، نقله الأزهري عن الفراء، قال الصاغاني: والعرب تجعل النون الساكنة ألفا، قال:
  وقمير بدا ابن خمس وعشري                      ن فقالت له الفتاتان قـومـا أي قوما بالتنوين، أو المعنى لنعلمنه علامة أهل النار، فنسود وجهه ونزرق عينيه. كما في العباب. ولا يخفى أنه داخل تحت قوله: لنسودن وجهه كما هو صنيع الأزهري، قال: وهذا مثل قوله تعالى:  سنسمه على الخرطوم  أو المعنى: لنذلنه أو لنقمئنه، من أقمأه، إذا أذله. كما في العباب، وفي بعض النسخ: أو لنذلنه ولنقمئنه ومثله في اللسان وغيره من أمهات اللغة، قال الأزهري: ومن قال: معناه لنأخذن بها إلى النار، فحجته قول الشاعر:

  قوم إذا سمعوا الصريخ رأيتهم                      من بين ملجم مهره أو سافع أراد: وآخذ بناصيته، وحكى ابن الأعرابي: واسفع بيده، أي خذه، ويقال: سفع بناصية الفرس ليركبه، ومنه حديث عباس الجشمي: إذا بعث المؤمن من قبره كان عند رأسه ملك، فإذا خرج سفع بيده، وقال: أنا قرينك في الدنيا. أي أخذ بيده، قال الصاغاني: وكان عبيد الله بن الحسن قاضي البصرة مولعا بأن يقول: اسفعا بيده. أي خذا بيده، فأقيماه. قلت: وهذا يدل على أن الصواب في النسخة أو لنقيمنه من أقامه يقيمه. ورجل مسفوع العين، أي: غائرها، عن ابن عباد. قال: رجل مسفوع، أي معيون، أصابته سفعة، أي عين، والشين المعجمة لغة فيه، عن أبي عبيد. ويقال: به سفعة من الشيطان أي مس، كأنه أخذ بناصيته. وفي حديث أم سلمة: أنه دخل عليها وعندها جارية بها سفعة، فقال: إن بها نظرة، فاسترقوا لها. أي علامة من الشيطان، وقيل: ضربة واحدة منه، يعني أن الشيطان أصابها، وهي المرة من السفع، الأخذ. المعنى: أن السفعة أدركتها من قبل النظرة، فاطلبوا لها الرقية، وقيل: السفعة: العين، والنظرة: الإصابة بالعين. والسوافع: لوافح السموم، نقله الجوهري، وفي بعض النسخ لوائح، والأولى الصواب. والسفع: الثوب أي ثوب كان وأكثر ما يقال في الثياب المصبوغة، جمعه سفوع، قال الطرماح:
  كما بل متني طفية نضح عائط                      يزينها كن لـهـا وسـفـوع أراد بالعائط: جارية لم تحمل، وسفوعها: ثيابها، أي تبل الخوص لتعمله. السفع، بالضم: حب الحنظل لسوادها، الواحدة بهاء، نقله ابن عباد. السفع: أثفية من حديد توضع عليها القدر، قال: هكذا أصل عربيته. أو السفع هي الأثافي، واحدتها سفعاء، وإنما سميت لسوادها، نقله الليث عن بعضهم، والراغب في المفردات. قلت: وهو قول أبي ليلى، وهي التي أوقد بينها النار فسودت صفاحها التي تلي النار، ثم شبهه الشعراء به فسموا ثلاثة أحجار تنصب عليها القدر سفعا، قال النابغة الذبياني:
  فلم يبق إلا آل خيم منـصـب                      وسفع على أس ونؤي معثلب وقال زهير بن أبي سلمى:
  أثافي سعفا في معرس مرجل                      ونؤيا كجذم الحوض لم يتثلـم السفع: السود تضرب إلى الحمرة، قيل لها: السفع؛ لأن النار سفعتها. السفع، بالتحريك: سفعة سواد وشحوب في الخدين من المرأة الشاحبة، ولو قال: في خدي المرأة الشاحبة كان أخصر، وزاد في العباب: - بعد المرأة: والشاة - ومنه الحديث:  أنا وسفعاء الخدين الحانية على ولدها يوم القيامة كهاتين. وضم إصبعيه  أراد بسفعاء الخدين امرأة سوداء عاطفة على ولدها، أراد أنها بذلت نفسها، وتركت الزينة والترفه حتى شحب لونها واسود؛ إقامة على ولدها بعد وفاة زوجها. والسفعة، بالضم: ما في دمنة الدار من زبل أو رمل أو رماد أو قمام متلبد، فتراه مخالفا للون الأرض، نقله الليث. وقيل: السفعة في آثار الدار: ما خالف من سوادها سائر لون الأرض، قال ذو الرمة:
  أم دمنة نسفت عنها الصبا سفعا                      كما ينشر بعد الطية الكـتـب

  ويروى: من دمنة، ويروى: أو دمنة. أراد سواد الدمن، وأن الريح هبت به فنسفته، وألبسته بياض الرمل. السفعة من اللون: سواد ليس بالكثير؛ وقيل: سواد مع لون آخر؛ وقيل: سواد مع زرقة أو صفرة، كما في التوشيح؛ وقيل: سواد أشرب حمرة، قال الليث: ولا تكون السفعة في اللون إلا سوادا أشرب حمرة. والأسفع: الصقر، لما به من لمع السواد، كما قاله الراغب، والصقور كلها سفع. الأسفع: الثور الوحشي الذي في خديه سواد يضرب إلى الحمرة قليلا. قال الشاعر - يصف ثورا وحشيا شبه ناقته في السرعة به -:
  كأنهـا أسـفـع ذو حـدة                      يمسده القفر وليل سـدي
  كأنما ينظر مـن بـرقـع                      من تحت روق سلب مذود شبه السفعة في وجه الثور ببرقع أسود. الأسفع من الثياب: الأسود. قال رؤبة:
  كأن تحتي ناشطا مولعـا                      بالشام حتى خلته مبرقعا
  بنيقة من مرجلي أسفعا قال ابن عباد: يقال: أشل إليك أسفع، وهو اسم للغنم إذا دعيت للحلب، هكذا نص العباب. وفي بعض النسخ: اسم للعنز، ومثله في التكملة. والسفعاء: حمامة صارت سفعتها في عنقها دون الرأس في موضع العلاطين فوق الطوق، قال حميد بن ثور - رضي الله عنه -:
  من الورق سفعاء العلاطين باكرت                      فروع أشاء مطلع الشمس أسحما قال ابن دريد: بنو السفعاء: بطن من العرب. والمسافع: المسافح، عن ابن عباد. أي الناكح بلا تزويج، كما فسره الزمخشري، قال: وهو مجاز. المسافع: المطارد، ومنه قول الأعشى:
  يسافع ورقاء غـورية                      ليدركها في حمام ثكن أي يطارد. وثكن: جماعات. المسافع: الأسد الذي يصرع فريسته. المسافع: المعانق، وقيل: المضارب، وبهما فسر قول جنادة بن عامر الهذلي، ويروى لأبي ذؤيب:
  كأن محربا من أسد ترج                      يسافع فارسي عبد سفاعا

  قال أبو عمرو: يسافع، أي يعانق، وقيل: يضارب. وعبد: هو عبد ابن مناة بن كنانة بن خزيمة. والاستفاع، كالتهبج، بالباء الموحدة قبل الجيم. واستفع لونه مبنيا للمفعول أي تغير من خوف أو نحوه كالمرض. وتسفع: اصطلى، ومنه قول تلك البدوية لعمر بن عبد الوهاب الرياحي: ائتني في غداة قرة وأنا أتسفع بالنار. وأسيفع: مصغر أسفع صفة علما: اسم، قال السبكي في الطبقات: كذا ضبطه ابن باطيش بكسر الفاء، وقال الدار قطني في المؤتلف والمختلف: الأسيفع: أسيفع جهينة، مشهور، ومنه قول عمر رضي الله عنه: ألا إن الأسيفع أسيفع جهينة، رضي من دينه وأمانته بأن يقال: سابق الحاج، أو قال: سبق الحاج، فادان معرضا، فأصبح قد رين به، فمن كان له عليه دين فليغد بالغداة، فلنقسم ماله بينهم بالحصص، هذا الحديث الذي أشار به في تركيب ع-ر-ض وأحاله على هذا التركيب. ومما يستدرك عليه: أرى في وجهه سفعة من غضب، وهو تمعر لونه إذا غضب، وهو تغير إلى السواد، وهو مجاز. ونعجة سفعاء: اسود خداها وسائرها أبيض. وسفع الثور: نقط سود في وجهه، وهو مسفع، كمعظم. وظليم أسفع: أربد. والمسافعة: الملاطمة، ومنه سمي مسافع، وهو مجاز. وسافع قرنه مسافعة، وسفاعا: قاتله. واستفع الرجل: لبس ثوبه، واستفعت المرأة: لبست ثيابها وقد سموا أسفع، وسفيعا، مصغرا، ومسافعا. والأسفع البكري: صحابي له حديث رواه عنه مولاه عمر بن عطاء، رواه الطبراني في معجمه. ويزيد بن ثمامة بن الأسفع، وأخواه: سرج وعبد الله، في الجاهلية. وفي همدان: الأسفع بن الأدبر، والأسفع بن الأدرع، ومسافع بن عياض بن صخر القريشي التميمي، قال أبو عمر: له صحبة، وكان شاعرا. ومسافع الديلي، قال البخاري: له صحبة، روى عنه ابنه عبيدة. وكمي مسفع، كمعظم: اسود من صدإ الحديد، قال تأبط شرا:
  قليل غرار العين أكبر همه                      دم الثأر أو يلقى كميا مسفعا و سفعة بن عبد العزى الغافقي، بالفتح: صحابي، قاله ابن يونس.

### Türkçe

**سفع** kuşun **ضريبته**’sini, **كمنع**: onu iki kanadıyla tokatladı; **الصحاح**’ın bazı nüshalarında: kanadıyla. Falan, falanı yüzüne eliyle **سفعا**: onu tokatladı; onu sopayla **سفعه**: onu dövdü. Ve denir: boynunu **سفع**: onu avucu açıkken vurdu; bu **حرف الصاد**’da zikredilmiştir. Bir şeyi **سفعا** **سفع** etti: onu işaretledi; yani onun üzerine bir alâmet yaptı ve onu damgaladı; ateşten bir iz ister; hadiste: “Mutlaka birtakım kavimlere ateşten **سفع** isabet edecektir”; yani renklerini değiştiren bir alâmet; ve şair:
  Ve ben, azgının nefsi onunla sıçrayıp kalktığında,
                      onun burnunun üstüne bir dağlama demiriyle damga vururdum.

**سفع** sıcak rüzgârlar yüzünü; **الجوهري** artırdı: ve ateş; başkası artırdı: ve güneş: onu az bir yakışla yaktı. Nüshalarda böyledir; doğrusu: onu yaktı, **العباب**’da olduğu gibi. **الجوهري** dedi: böylece derinin rengini değiştirdi; başkası artırdı: ve onu kararttı; **تسفيعا** olarak onu **سفعه** gibi. **ذو الرمة** dedi:
  Bu, yoksa dövme ile beneklenmiş bir şey mi, onun diz altı mı?
                      yanağı **مسفع**; sabahleyin erken çıkan, gençliği çevik.

Onun perçeminden ve ayağından **سفعا** **يسفع**: onu tuttu da çekip aldı; bunu **الليث** söyledi. **المفردات**’ta: **السفع**: atın **سفعة**’sinden tutmaktır; yani perçeminin siyahlığı; ve bundan Yüce Allah’ın sözü: “Elbette perçemden **لنسفعا**; yalancı bir perçem”; onun perçemi: başının önü; yani onu onunla sürükleyeceğiz, **العباب**’da olduğu gibi. **اللسان**’da: elbette onu eriteceğiz; ve elbette onu onunla ateşe alacağız; Yüce Allah’ın dediği gibi: “Perçemlerden ve ayaklardan tutulur”; yahut mânâ: elbette yüzünü karartacağız. Ancak perçemle yetindi; çünkü o onun önüdür; yani yüzün ön kısmındadır; bunu **الأزهري** **الفراء**’dan nakletti. **الصاغاني** dedi: Araplar sâkin **النون**’u **ألف** yaparlar; dedi ki:
  Beş ve yirmi yaşın oğlu bir aycık belirdi,
                      derken iki genç kız ona: kalkın, dedi.

Yani tenvin ile “kalkın”; yahut mânâ: ona cehennem ehlinin alâmetini mutlaka bildireceğiz; böylece yüzünü karartır ve gözlerini mavi yaparız; **العباب**’da olduğu gibi. Gizli değildir ki bu, **الأزهري**’nin yaptığı üzere “yüzünü karartacağız” sözü altına girer. Dedi: bu, Yüce Allah’ın sözü gibidir: “Onu hortum üzerine damgalayacağız.” Yahut mânâ: onu mutlaka zelil kılacağız yahut mutlaka onu küçük düşüreceğiz; **أقمأه**’den, onu zelil kıldığında; **العباب**’da olduğu gibi. Bazı nüshalarda: yahut mutlaka onu zelil kılacağız ve mutlaka onu küçük düşüreceğiz; bunun benzeri **اللسان**’da ve dilin ana kaynaklarının başkalarında. **الأزهري** dedi: “mânâsı: onu onunla ateşe alacağız” diyenin delili şairin sözüdür:

  Bir kavim ki çığlığı işittiklerinde onları görürsün,
                      ya tayının ağzına gem vurmuş, yahut **سافع** arasında.

İstedi: ve onun perçeminden tutan. **ابن الأعرابي** rivayet etti: “eliyle **واسفع**”, yani onu al. Ve denir: ata binmek için atın perçeminden **سفع** etti. Ve bundan **عباس الجشمي** hadisi: Mümin kabirden diriltildiğinde başı yanında bir melek olur; çıktığında eliyle **سفع** eder ve der ki: “Ben dünyada senin arkadaşınım.” Yani eliyle tuttu. **الصاغاني** dedi: **عبيد الله بن الحسن** Basra kadısı “eliyle **اسفعا**” demeye düşkündü; yani ikiniz onun eliyle tutun da onu kaldırın. Dedim: Bu, nüshadaki doğrunun “yahut mutlaka onu kaldıracağız” olduğuna delâlet eder; **أقامه يقيمه**’den. Ve **مسفوع العين** bir adam: yani göz çukuru çökmüş olanı; **ابن عباد**’dan. Dedi: **مسفوع** bir adam: yani göz değmiş; ona **سفعة** isabet etmiş; yani göz; ve **الشين المعجمة** bunun için bir dildir; **أبي عبيد**’den. Ve denir: onda şeytandan bir **سفعة** vardır; yani bir dokunuş; sanki onun perçeminden tutmuştur. **أم سلمة** hadisinde: onun yanına girdi; yanında üzerinde **سفعة** bulunan bir cariye vardı; dedi ki: “Onda bir **نظرة** vardır; ona rukye isteyin.” Yani şeytandan bir alâmet; ve denildi: ondan bir tek vuruş; yani şeytan ona isabet etti; bu, **السفع**’dan bir keredir: tutma. Mânâ: **السفعة** ona **النظرة**’den önce erişti; o hâlde ona rukye isteyin. Ve denildi: **السفعة**: göz; **النظرة**: göz ile isabet. **السوافع**: sıcak rüzgârların yakıcılarıdır; bunu **الجوهري** nakletti; bazı nüshalarda **لوائح**; birincisi doğrudur. **السفع**: elbise; yani herhangi bir elbise; en çok boyalı elbiselerde söylenir; çoğulu **سفوع**. **الطرماح** dedi:
  Tıpkı bir **طفية**’nin sırtımı ıslatması gibi; bir **عائط**’ın serpiştirmesi,
                      onu süsler: onun için **كن** ve **سفوع**.

**العائط** ile muradı: hamile kalmamış cariye; onun **سفوع**’u: elbiseleri; yani onu yapmak için hurma yaprağını ıslatır. **السفع** (ضم ile): siyahlığından dolayı acı kavun tanesi; bir tanesi **هاء** iledir; bunu **ابن عباد** nakletti. **السفع**: üzerine tencere konulan demirden üçayak; dedi: Arapçadaki aslı böyledir. Yahut **السفع** **الأثافي**’dir; bir tanesi **سفعاء**; ancak siyahlığından dolayı böyle adlandırıldı; bunu **الليث** bazı kimselerden ve **الراغب** **المفردات**’ta nakletti. Dedim: Bu, **أبي ليلى**’nın sözüdür; o, aralarında ateş yakılan ve ateşin yanına gelen yüzleri kararan şeydir; sonra şairler onu ona benzettiler de tencerenin üzerine dikilen üç taşı **سفعا** diye adlandırdılar. **النابغة الذبياني** dedi:
  Artık yalnızca dikilmiş bir çadır ailesi kaldı,
                      ve bir temel üzerinde **سفع** ve sağlamlaştırılmış bir **نؤي**.

Ve **زهير بن أبي سلمى** dedi:
  Bir kazan konak yerinde **سعفا** **أثافي**,
                      ve bir **نؤيا**; havuz köküğü gibi, aşınmamış.

**السفع**: kızıllığa çalan siyahlardır; onlara **السفع** denildi; çünkü ateş onları **سفعتها**. **السفع** (تحريك ile): solgun kadından yanaklarda siyahlık ve sararma **سفعة**’sı; “solgun kadının yanağında” deseydi daha kısa olurdu. **العباب**’da artırdı: kadından sonra: ve koyun. Ve bundan hadis: “Ben ve yanağı **سفعاء** olan, çocuğuna şefkatle eğilen (kadın) kıyamet gününde şu ikisi gibiyiz.” Ve iki parmağını birleştirdi. Yanağı **سفعاء** olanla muradı: çocuğuna şefkatli siyah bir kadın; muradı: o kendini feda etti; süsü ve refahı terk etti; böylece rengi soldu ve karardı; kocasının ölümünden sonra çocuğunun başında durdu. **السفعة** (ضم ile): evin gübreliğinde gübre, kum, kül yahut yapışmış çöp yığını olan şey; onu yerin rengine aykırı görürsün; bunu **الليث** nakletti. Ve denildi: evin izlerinde **السفعة**: onun siyahlığından yerin diğer rengine aykırı olan şeydir. **ذو الرمة** dedi:
  Yoksa bir gübrelik mi ki sabâ rüzgârı ondan **سفعا** savurdu,
                      tıpkı katlamadan sonra kitapların yayılması gibi.

Ve “**من دمنة**” diye rivayet edilir; ve “**أو دمنة**” diye rivayet edilir. Gübrenin siyahlığını murad etti; rüzgâr onunla esti de onu savurdu ve ona kumun beyazlığını giydirdi. Renkten **السفعة**: çok olmayan bir siyahlık; ve denildi: başka bir renkle birlikte siyahlık; ve denildi: mavilik yahut sarılıkla birlikte siyahlık; **التوشيح**’te olduğu gibi; ve denildi: kızıllıkla karışmış siyahlık. **الليث** dedi: renkte **السفعة** ancak kızıllıkla karışmış bir siyahlık olur. **الأسفع**: doğandır; onda siyahlığın parıltısı bulunduğu için; bunu **الراغب** söylediği gibi; doğanların hepsi **سفع**’dır. **الأسفع**: yanağında azıcık kızıllığa çalan siyahlık bulunan yaban öküzüdür. Şair — hızda devesini ona benzeterek bir yaban öküzünü tasvir eder — dedi:
  Sanki o, keskinliği olan bir **أسفع**’dır,
                      ona çöl ve karanlık gece sürter.
  Sanki o, bir **برقع**’dan bakar,
                      bir boynuzun altından; soyulmuş bir **مذود**.

Yaban öküzünün yüzündeki **السفعة**’yı siyah bir **برقع**’a benzetti. Elbiselerden **الأسفع**: siyah. **رؤبة** dedi:
  Sanki altımda, şama düşkün, çevik bir (binit) var,
                      öyle ki onu örtülü sandım;
  benim kazanımdan siyah bir **بنيقة**.

**ابن عباد** dedi: “Sana bir **أسفع** gönderiyorum” denir; o, sağım için çağrıldığında koyunun adıdır; **العباب**’ın nassı böyledir. Bazı nüshalarda: keçinin adıdır; bunun benzeri **التكملة**’de. **السفعاء**: boynunda, baştan aşağı değil; **العلاطين** yerinde, gerdanlığın üstünde **سفعة**’sı olan bir güvercindir. **حميد بن ثور** — Allah ondan razı olsun — dedi:
  **الورق**’tan **سفعاء** **العلاطين** erken çıktı,
                      güneşin doğuşunda **أسحما** olan **أشاء** dallarına.

**ابن دريد** dedi: **بنو السفعاء**: Araplardan bir koldur. **المسافع**: **المسافح**; **ابن عباد**’dan; yani nikâhsız cinsel ilişkiye giren; **الزمخشري**’nin açıkladığı gibi; dedi: bu mecazdır. **المسافع**: kovalayan; ve bundan **الأعشى**’nın sözü:
  Bir **غـورية** **ورقاء**’yı **يسافع** eder,
                      onu **ثكن** güvercinler içinde yakalasın diye.

Yani kovalar. **ثكن**: topluluklar. **المسافع**: avını yere seren aslandır. **المسافع**: kucaklayan; ve denildi: dövüşen; bununla **جنادة بن عامر الهذلي**’nin sözü tefsir edildi; **أبي ذؤيب**’e de rivayet edilir:
  Sanki **ترج** aslanından bir **محرب**’dır,
                      **عبد سفاعا** bir Farslıyı **يسافع** eder.

**أبو عمرو** dedi: **يسافع**; yani kucaklaşır; ve denildi: dövüşür. Ve **عبد**: **عبد بن مناة بن كنانة بن خزيمة**’dir. **الاستفاع** — **التهبج** gibi — **الباء الموحدة** ile **الجيم**’den önce. Ve **استفع** rengi, meçhul bina ile: yani korkudan yahut benzerinden, hastalık gibi değişti. Ve **تسفع**: ateşte ısındı; ve bundan o bedevî kadının **عمر بن عبد الوهاب الرياحي**’ye sözü: “Soğuk bir sabah bana gel; ben ateşle **أتسفع** ediyorum.” Ve **أسيفع**: **أسفع**’ın küçültmesi; sıfat olarak özel isim: bir isimdir. **السبكي** **الطبقات**’ta dedi: **ابن باطيش** onu **الفاء**’yı kesreli ضبط etti; ve **الدار قطني** **المؤتلف والمختلف**’te dedi: **الأسيفع**: **أسيفع جهينة**; meşhurdur. Ve bundan **عمر** — Allah ondan razı olsun — sözü: “Dikkat edin, **الأسيفع** **أسيفع جهينة**; dininden ve emanetinden, ‘haccı geçen’ denilmesine razı oldu; yahut dedi: haccı geçti; sonra yüz çevirerek borçlandı; derken onunla kaplandı. Kimin onun üzerinde alacağı varsa sabahleyin erkenden gelsin; malını aralarında hisselerle paylaştıracağız.” Bu, **ع-ر-ض** terkibinde işaret ettiği ve bu terkibe havale ettiği hadistir. Ve ondan istidrâk edilenlerdendir: “Yüzünde öfkeden bir **سفعة** görüyorum”; bu, öfkelendiğinde renginin buruşmasıdır; bu, siyaha değişmesidir; bu mecazdır. Ve **سفعاء** bir koyun: yanağı karardı, geri kalanı beyaz. Ve öküzün **سفع**’ı: yüzünde siyah noktalar; o **مسفع**’dır; **كمعظم** gibi. Ve **أسفع** bir devekuşu erkeği: kül rengidir. **المسافعة**: tokatlaşmadır; bundan **مسافع** adlandırıldı; bu mecazdır. Ve boynuzuyla **سافع** etti **مسافعة** ve **سفاعا**: onunla dövüştü. **استفع** adam: elbisesini giydi; **استفعت** kadın: elbiselerini giydi. Ve **أسفع** ve **سفيعا** (küçültme olarak) ve **مسافعا** diye adlandırdılar. **الأسفع البكري**: bir hadisi olan sahabî; ondan mevlası **عمر بن عطاء** rivayet etti; **الطبراني** onu **معجمه**’sinde rivayet etti. Ve **يزيد بن ثمامة بن الأسفع** ve iki kardeşi: **سرج** ve **عبد الله**; cahiliye devrinde. Ve **همدان**’da: **الأسفع بن الأدبر** ve **الأسفع بن الأدرع**; ve **مسافع بن عياض بن صخر القريشي التميمي**; **أبو عمر** dedi: onun sahâbeliği vardır; şairdi. Ve **مسافع الديلي**; **البخاري** dedi: onun sahâbeliği vardır; ondan oğlu **عبيدة** rivayet etti. Ve **كمي مسفع** — **كمعظم** gibi —: demirin pasından kararmış. **تأبط شرا** dedi:
  Gözünün bakışı az; en büyük kaygısı,
                      kan davası kanıdır; yahut **كميا مسفعا** ile karşılaşmasıdır.

Ve **سفعة بن عبد العزى الغافقي** — fetih ile —: sahabî; bunu **ابن يونس** söyledi.
