# سفن — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%81%D9%86/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%81%D9%86/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سفن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%81%D9%86.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: سفن

باب السين والنون الفاء معهما
س ن ف، س ف ن، ن س ف، ن ف س مستعملات
سنف:
السِّنافُ للبعير بمنزلة اللَّبَب للدّابّة. للدابة. بعيرٌ مِسنافٌ، إذا كان يُؤَخِّر الرَّحْل، والجميعُ: مَسانيف.
وأَسنَفْته: شَدَدْته بسِنافٍ وأَسنَفوا أَمْرَهم، أي: أحكموه. وصار الإسنافُ مَثَلاً في رَجُلٍ قد دُهِشَ فلم يدر أين يُشَدُّ السِّناف: قد عَيَّ فُلانٌ بالإسناف، قال عمرو:
إذا ما عَيَّ بالإسْنافِ حـيٌّ		من الأمر المُشَبَّه أنْ يكونا
والسُّنفُ: ثِيابٌ تُوضَعُ على أكتاف الإبل كالأَشِلّة على مآخيرها. والواحدُ: سَنيفٌ.
سفن:
السَّفَنُ: جلد الأطوم، وهي سَمَكة في البحر يُجْعَل على قوائم السّيوف، وقد يُسَفَّنُ به الخشبُ أي: يُحَكّ حتّى يلين، فإذا كان مثله من غير سَفْنٍ فهو مُسفَنٌ والسَّفَنُ: الحديدةُ التي يُنحَتُ بها، قال الأعشى.
وفي كلِّ عامٍ له غـزوةٌ		تَحُتُّ الدَّوابِرَ حتَّ السَّفَنْ
والرّيحُ تَسْفِنُ التُّراب: تَجْعَلُه دُقاقاً، قال:
إذا مَساحيجُ الرِّياحِ السُّفَّنِ
والسُّفُنُ: جماعةُ السَّفينة.
نسف:
النَّسْفُ: انتساف الرِّيحِ الشَّيءَ كأنّه يَسلُبُهُ. ورُبَّما انتسف الطّائر الشّيء عن وجه الأرض بمِخْلَبِهِ وطيرٌ شِبهُ الخَطاطيف يَنْتَسِفُ الشَّيءَ من الهواء سُمِّيت: النّساسيف، الواحد: الخَطاطيف ينتشفُ الشَّيءَ من الهواء سُمِّيت النّساسيف، الواحد: نُسّاف، وقيل: إنّه الخُطافّ بعينه، ويُسَمَّى خُطّافَ المَطَر، لأنّه يَجيءُ مع المَطَر وهو أكبر من الخُطّاف والنِّسْفة والنشفة: من حجارة الحَرَّة تكون نخرةً فيها نَخاريب يُنْسَفُ بها الوَسَخ عن الأَقدامِ في الحمّام وكلامٌ نَسيفٌ، أي خفيّ، هُذَليّة.
والمِنْسف: المُنْخُل، ونُسِفَ الطّعام به نَسفاً، ويُقال: اعْزِلِ النُّسافةَ وكُلْ من الخالص.
واتّخذ فلانٌ في جَنب بعيره نسيفاً إذا تَحاصّ عنه الوَبَر من أثر قَدَمه.
وانتسف ما في أيديهم، أي اختطفه.
وفرس نُسُوفُ السُّنْبُك إذا دنا من الأرض في عَدْوِهِ ويُقالُ للحمار الذَي يَشُدُّ على الحمار فيكدمه ترك به نسيفا.
نفس:
النَّفْس، وجمعها النُّفُوس: لها معان.
النَّفسُ: الرّوح الذّي به حياة الجسد، وكلّ إنسانٍ نَفْسٌ حتّى آدم عليه السّلام، الذَّكَرُ والأنثى سواء.
وكلُّ شيءٍ بعينه نَفْسٌ.
ورجلٌ له نَفسٌ، أي خُلُق وجَلادة وسَخاء.
والنَّفَسُ: التَّنَفُّسُ، أي خروج النَّسيم من الجَوْف وشَرِبْتُ الماءَ بنَفَس، وثلاثة أَنَفاسٍ، وكلُّ مُستَراح منه نَفَسٌ.
وشيءٌ نَفيسٌ: مُتَنافَسٌ فيه.
ونَفِسْتَ به عليّ نَفَساً ونَفاسةً: ضَنِنْت.
ونَفُسَ الشَّيْءُ نَفاسةً، أي صار نَفيساً.
وهذا المكانُ أَنْفَسُ من ذاك، أي أَبْعَدُ شيئاً.
والنِّفاسُ: وِلادةُ المرأة، فإذا وَضَعَتْ كانتْ نُفَساءَ حتّى تَطْهُر. ونُفِسَتْ فهي منفوسة، وغايةُ نِفاسها: أربعون يوماً.
والنّافِسُ: الخامسُ من القِداح.

### Türkçe

باب **السين** و**النون** **الفاء** معهما
**س ن ف**، **س ف ن**، **ن س ف**، **ن ف س** kullanımdadırlar.

**سنف**:
**السِّنافُ** deve için, binek hayvanı için **اللَّبَب** menzilesindedir. Binek hayvanı için. **بعيرٌ مِسنافٌ**: eğer semeri geri bırakıyor ise; çoğulu: **مَسانيف**.
Ve onu **أَسنَفْته**: onu bir **سِنافٍ** ile sıktım; ve onlar işlerini **أَسنَفوا**; yani: onu sağlamlaştırdılar. Ve **الإسنافُ**, bir adam hakkında bir mesel oldu: şaşkına dönmüş de **السِّناف**’ın nereye bağlanacağını bilmemiş; “Falan **بالإسناف**’da acze düştü” denir. Amr dedi ki:
إذا ما عَيَّ بالإسْنافِ حـيٌّ		من الأمر المُشَبَّه أنْ يكونا
Ve **السُّنفُ**: deve omuzlarına konulan elbiselerdir; sağrılarına konulan **الأَشِلّة** gibi. Tekili: **سَنيفٌ**.

**سفن**:
**السَّفَنُ**: **الأطوم**’un derisi; o, denizde bir balıktır; kılıçların kabzalarına yapılır. Ve onunla odun **يُسَفَّنُ** olabilir; yani: yumuşayıncaya kadar kazınır; eğer **سَفْنٍ** olmaksızın onun benzeri olursa o **مُسفَنٌ**’dir. Ve **السَّفَنُ**: onunla yontulan demirdir. **الأعشى** dedi ki:
وفي كلِّ عامٍ له غـزوةٌ		تَحُتُّ الدَّوابِرَ حتَّ السَّفَنْ
Ve rüzgâr toprağı **تَسْفِنُ**: onu incecik yapar. Dedi ki:
إذا مَساحيجُ الرِّياحِ السُّفَّنِ
Ve **السُّفُنُ**: **السَّفينة**’nin topluluğudur.

**نسف**:
**النَّسْفُ**: rüzgârın şeyi **انتساف** etmesidir; sanki onu soyup alır. Ve bazen kuş, pençesiyle yer yüzünden şeyi **انتسف** eder. Ve kırlangıçlara benzer bir kuş, havadan şeyi **يَنْتَسِفُ** eder; ona **النّساسيف** adı verildi; tekili: **الخَطاطيف** havadan şeyi **ينتشفُ** eder; ona **النّساسيف** adı verildi; tekili: **نُسّاف**. Ve denildi ki: o, bizzat **الخُطافّ**’tır; ve **خُطّافَ المَطَر** diye adlandırılır; çünkü yağmurla birlikte gelir ve **الخُطّاف**’tan daha büyüktür. Ve **النِّسْفة** ve **النشفة**: **الحَرَّة** taşlarındandır; içi oyuk olur, içinde oyukçuklar bulunur; hamamda ayaklardan pislik onunla **يُنْسَفُ** edilir. Ve **كلامٌ نَسيفٌ**: yani gizli; Hüzeylî (lehçesi).
Ve **المِنْسف**: elektir; yiyecek onunla **نُسِفَ**; **نَسفاً**. Ve “**النُّسافةَ**’yı ayır ve saf olandan ye” denir.
Ve falan, devenin yanında bir **نسيفاً** edindi: eğer ayağının izinden yün dökülüp ayrıldıysa.
Ve onların ellerindekini **انتسف** etti; yani onu kapıp aldı.
Ve **فرس نُسُوفُ السُّنْبُك**: eğer koşusunda yere yaklaştıysa. Ve eşeğe, eşeğin üzerine şiddetle yüklenen de onu yaralayan (eşeğe) “onunla bir **نسيفا** bıraktı” denir.

**نفس**:
**النَّفْس** ve çoğulu **النُّفُوس**: onun mânaları vardır.
**النَّفسُ**: bedenin hayatı kendisiyle olan ruhtur; her insan bir **نَفْسٌ**’tur; Âdem عليه السّلام’a kadar; erkek ve dişi eşittir.
Ve her şeyin bizzat kendisi bir **نَفْسٌ**’tur.
Ve “bir adam, onun bir **نَفسٌ**’i vardır”: yani huy, metanet ve cömertlik.
Ve **النَّفَسُ**: **التَّنَفُّسُ**’tür; yani içten esintinin çıkmasıdır. Ve suyu bir **نَفَس** ile içtim; ve üç **أَنَفاسٍ**; ve ondan her nefeslenilen bir **نَفَسٌ**’tir.
Ve **شيءٌ نَفيسٌ**: onda yarışılan (kıymetli)dır.
Ve “sen onunla bana karşı **نَفِسْتَ**; bir **نَفَساً** ve bir **نَفاسةً**”: cimrilik ettin.
Ve şey **نَفُسَ**; **نَفاسةً**: yani kıymetli oldu.
Ve bu yer, şundan daha **أَنْفَسُ**’tir: yani daha uzak bir şeydir.
Ve **النِّفاسُ**: kadının doğurmasıdır; doğurduğu vakit, temizleninceye kadar **نُفَساءَ** olur. Ve **نُفِسَتْ**; o hâlde o **منفوسة**’dir. Ve onun **نِفاس**’ının nihayeti: kırk gündür.
Ve **النّافِسُ**: **القِداح**’ın beşincisidir.
