# سف (س-ف) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%81
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%81

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: س - ف
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%81/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب السّين والفَاء
سف ، فس : ( مستعملان ) .
( سف ) : قال الليث : سَفِفْتُ السَّوِيقَ أسَفُّه سَفّاً : إذا اقتمحته . قال : واقتماح كلِّ شيء يابس : سَفٌّ . والسَّفوفُ : اسمُ ما يُستَفّ . وأسفَفْتُ الجَرُحَ دواءً ، وأسفَفْتُ الوَشْم نَئوراً . والسَّفّة من ذلك : القَمْحة . والسَّفَّة : فعلُ مَرَّةٍ وأَسْفَفْتُ الخُوص إسفافاً : إذا نَسَجْتَ بعضَه في بعضٍ . وكلُّ شيء يُنسَج بالأصابع فهو الإسْفاف .
وقال أبو زيد نحواً ممّا قاله أبو عُبَيد : رمَلْتُ الحَصيرَ وأَرْمَلْتُه ، وسفَفَتْه وأَسفَفْته : معناه كلُّه نسجْتُه .
ويقال لتَصْدير الرَّحْل : سَفِيف ؛ لأنّه مُعرَّض كسَفيف الخُوص . والسَّفِيفُ والسُّفّة : ما سُفّ حتى جُعِل مقداراً للزَّبيل وللجُلّة .
وفي حديث إبراهيم : أنّه كَرِه أن يوصلَ الشعر ، وقال : لا بأس بالسُّفّة : شيء من القَرامِل تضَعُه المرأةُ على رأسها .
ورُوِي عن الشَّعبيّ أن كَرِه أن يُسِفَّ الرجلُ النَّظر إلى أمّه أو ابنَتِه أو أُخْتِه .
وقال أبو عُبَيْد : الإسفافُ : شِدَّة النظر وحِدّتُه ، وكلُّ شيء لَزِم شيئاً ولَصِق فهو مُسِفّ .
وقال عَبيد يصف سَحَاباً :
دَانٍ مُسِفَ فُوَيْقَ الأرْض هَيْدَبُه
يَكادُ يَدْفَعُه مَن قامَ بالرّاحِ
ورُوِيَ عن النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) أنه كان يُحِب مَعَالِيَ
الأمور ويُبغِضُ سَفَسافها ؛ أراد مَداقّ الأمور ومَلائِمها ؛ شُبِّهتْ بما دَقَّ من سَفْساف التراب .
وقال لَبيد :
وإذا دفَنْتَ أباك فاجع
لْ فوقَه خَشَباً وطِينا
لِيَقَين وَجْه المَرْءِ سَفْ
افَ التُّرابِ ومن يَقِينَا
قال اليزيديّ : أسففتُ الخُوصَ إسفافاً : قاربتُ بعضه من بعض ، وكلُّه من الإلصاق والقُرْب ، وكذلك في غير الْخُوص ؛ وأَنشَد :
بَرَداً أسفَّ لِثاتُهُ بالإثْمِدِ
وأحسَنُ اللِّثات الحُمَّ . والطائر يُسِفّ : إذا طار على وَجْه الأرض .
وقال الليث : السَّفْسفة : انتخال الدَّقيق بالمنخل .
وقال رُؤبة :
إذا مَساحِيجُ الرِّياح السُّفَّنِ
سَفْسَفْنَ في أَرْجاءِ خاوٍ مُزْمِن
قال : وسَفْسَافُ الشِّعر : رديئه . ويقال للرَّجل اللَّئيم العطيّة : مُسَفْسفٌ .
وقال شَمِر : السِّفَّ : الحَيّة ، وكذلك قال أبو عمرو فيما رَوَى ثعلبٌ عن عمرَ عنه .
وقال الهذلي :
جَميلَ المُحَيَّا ماجداً وابنَ ماجِدٍ
وسُفّاً إذا ما صُرّحَ الموتُ أقرَعَا
قال الليث : السُّف : الحيّة التي تطير في الهواء ، وأَنشَد :
وحتى لَوَ انّ السُّفّ ذا الرِّيشِ عَضّنِي
لمَا ضَرّني مِن فيه نَابٌ ولا ثَعْرُ
قال : الثَّعْرُ : السُّمّ .
أبو عُبَيْد عن أبي زيد : سَفِفْتُ المَاء أَسَفُّه سَفّاً ، وسفته أَسْفُتُه سَفْتاً : إذا أكثرتَ منه وأنتَ في ذلك لا تَرْوي .
وقال أبو عُبَيد : ريحٌ مُسفسِفة : تجري فُوَيقَ الأرض ، وأَنشَد :
وسَفْسَفَتْ مُلاّحَ هَيْفٍ ذَابِلاَ
أي : طيّرتْه على وجْهِ الأرض .
عَمْرو عن أبيه قال : السَّفِيفُ من أَسْماء إبليس .
فس : ثعلب عن ابن الأعرابيّ : الفَسِيس : الرّجلُ الضعيفُ العَقْل . قال : وفَسْفَس الرجلُ : إذا حَمُق حَماقةً محكَمة .
وقال الفرّاء وأبو عمرو : الفَسْفاسُ : الأَحمَق النِّهاية .
وقال الليث : الفُسيْفِساء : ألوانٌ من الخَرَز يُؤلَّف بعضُه إلى بعض ، ثم يُركَّب بعضه إلى بعض ثم يُركَّب حِيطان البُيوت من داخل كأنه نقشٌ مصوَّر . وأَنشَد :
كصَوْتِ اليَرَاعَةِ في الفِسْفِسِ
قال : يعني بَيْتاً مصوَّراً بالفُسَيْفساء
عَمْرو عن أبيه قال : الفُسفُس : الضَّعْفَى في أبدانهم .

##### Türkçe

باب **السّين** ve **الفَاء**

**سف** ، **فس** : (ikisi de kullanımdadır).

(**سف**) : Leys dedi: **سَفِفْتُ السَّوِيقَ** **أسَفُّه** **سَفّاً**: onu bir defada ağzına alıp yuttuğun zaman. Dedi: Her kuru şeyin bir defada ağza alınıp yutulması: **سَفٌّ**dur. **السَّفوفُ**: **ما يُستَفّ**’in adıdır. Ve **أسفَفْتُ الجَرُحَ** ilaç olarak, ve **أسفَفْتُ الوَشْم** **نَئوراً** (yaptım). Ve bundan olan **السَّفّة**: **القَمْحة**dır. Ve **السَّفَّة**: bir kerelik fiildir. Ve **أَسْفَفْتُ الخُوص** **إسفافاً**: onun bir kısmını bir kısmının içine dokuduğun zaman. Ve parmaklarla dokunan her şey, o **الإسْفاف**tır.

Ebu Zeyd, Ebu Ubeyd’in dediğine benzer bir şey söyledi: **رمَلْتُ الحَصيرَ** ve **أَرْمَلْتُه**; ve **سفَفَتْه** ve **أَسفَفْته**: bunun mânası bütünüyle “onu dokudum”dur.

Ve **تَصْدير الرَّحْل** için **سَفِيف** denir; çünkü o, **سَفيف الخُوص** gibi açıkta/serili durumdadır. Ve **السَّفِيفُ** ile **السُّفّة**: **سُفّ** edilip de **الزَّبيل** ve **الجُلّة** için bir ölçü miktarı kılınan şeydir.

İbrahim’in hadisinde: saçın eklenmesini kerih gördüğü, ve dediği rivayet edilmiştir: **السُّفّة**de bir sakınca yoktur: kadının başının üzerine koyduğu **القَرامِل**den bir şey.

Şa‘bî’den rivayet edildiğine göre, erkeğin annesine yahut kızına yahut kız kardeşine bakışı **يُسِفَّ** etmesini kerih görmüştür.

Ebu Ubeyd dedi: **الإسفافُ**: bakışın şiddeti ve keskinliğidir; ve her şey bir şeye yapışıp ona tutunursa o **مُسِفّ**tir.

Ubeyd, bir bulutu vasfederek dedi:
دَانٍ مُسِفَ فُوَيْقَ الأرْض هَيْدَبُه
يَكادُ يَدْفَعُه مَن قامَ بالرّاحِ

Peygamber’den ( صلى الله عليه وسلم ) rivayet edildiğine göre, o **مَعَالِيَ الأمور**’u sever ve **سَفَسافها**’sından hoşlanmazdı; maksadı işlerin ince tarafları ve uygun olanlarıdır; toprağın **سَفْساف**ından incelen şeyle benzetilmiştir.

Lebîd dedi:
وإذا دفَنْتَ أباك فاجع
لْ فوقَه خَشَباً وطِينا
لِيَقَين وَجْه المَرْءِ سَفْ
افَ التُّرابِ ومن يَقِينَا

Yezîdî dedi: **أسففتُ الخُوصَ** **إسفافاً**: onun bir kısmını bir kısmına yaklaştırdım; hepsi yapıştırma ve yakınlıktandır; **الخُوص** dışında da böyledir; ve şu beyti okudu:
بَرَداً أسفَّ لِثاتُهُ بالإثْمِدِ
وأحسَنُ اللِّثات الحُمَّ
Ve kuş **يُسِفّ** eder: yerin yüzü üzerinde uçtuğu zaman.

Leys dedi: **السَّفْسفة**: unu elekle elemek.

Rü’be dedi:
إذا مَساحِيجُ الرِّياح السُّفَّنِ
سَفْسَفْنَ في أَرْجاءِ خاوٍ مُزْمِن

Dedi: ve şiirin **سَفْسَافُ**u: onun kötüsüdür. Ve bağışı aşağılık olan adama **مُسَفْسفٌ** denir.

Şemmir dedi: **السِّفَّ**: yılandır; Sa‘leb’in Ömer’den rivayet ettiği üzere Ebu Amr da böyle dedi.

Hüzelî dedi:
جَميلَ المُحَيَّا ماجداً وابنَ ماجِدٍ
وسُفّاً إذا ما صُرّحَ الموتُ أقرَعَا

Leys dedi: **السُّف**: havada uçan yılandır; ve şu beyti okudu:
وحتى لَوَ انّ السُّفّ ذا الرِّيشِ عَضّنِي
لمَا ضَرّني مِن فيه نَابٌ ولا ثَعْرُ
Dedi: **الثَّعْرُ**: zehirdir.

Ebu Ubeyd, Ebu Zeyd’den: **سَفِفْتُ المَاء** **أَسَفُّه** **سَفّاً**, ve **سفته** **أَسْفُتُه** **سَفْتاً**: ondan çokça aldığın hâlde bu esnada kanmadığın zaman.

Ebu Ubeyd dedi: **ريحٌ مُسفسِفة**: yerin biraz üstünde akar; ve şu beyti okudu:
وسَفْسَفَتْ مُلاّحَ هَيْفٍ ذَابِلاَ
Yani: onu yerin yüzü üzerinde uçurdu.

Amr, babasından dedi: **السَّفِيفُ** İblîs’in adlarındandır.

(**فس**) : Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الفَسِيس**: aklı zayıf adamdır. Dedi: ve adam **فَسْفَس** etti: sağlamlaştırılmış bir ahmaklıkla ahmaklaştığı zaman.

Ferrâ ve Ebu Amr dedi: **الفَسْفاسُ**: nihayet derecede ahmaktır.

Leys dedi: **الفُسيْفِساء**: boncuktan renklerdir; onun bir kısmı bir kısmına birleştirilir, sonra bir kısmı bir kısmına takılır, sonra evlerin duvarları içeriden, sanki tasvir edilmiş bir nakış gibi, onunla kaplanır. Ve şu beyti okudu:
كصَوْتِ اليَرَاعَةِ في الفِسْفِسِ
Dedi: yani **الفُسَيْفساء** ile tasvir edilmiş bir ev.

Amr, babasından dedi: **الفُسفُس**: bedenlerinde zayıf olanlardır.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%81/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب ما جاء من كلام العرب  وأوله سين في المضاعف والمطابق)
(سع) السين والعين في المضاعف والمطابق يدلُّ على أصل واحد، وهو ذَهاب الشيء. قال الخليل: يقال تَسَعْسَع الشَّهر، إذا ذهب أكثره، ويقال: تَسَعْسَع الرجل من الكِبَر، إذا اضطرب جسمه. قال:
* يا هندُ ما أسرعَ ما تَسَعسعا([1]) *
(سغ) السين والغين أصلٌ يدل على دَرْج الشيء في الشيء باضطرابٍ وحركة. من ذلك سَغْسَغْتُ رأسي بالدُّهْنِ، إذا روَّيته. قال الخليل وغيره: سغسغت الشَّيء في التراب، إذا دَحدحتَه فيه. وأما قولهم: تَسَغْسَغَت ثَنِيّته، فممكنٌ أن يكون من الإبدال، ومن الباب الذي قبل هذا.
(سف) السين والفاء أصلٌ واحد، وهو انضمام الشيء إلى الشيء ودنوُّه منه، ثم يُشتَقّ منه ما يقاربه.
من ذلك أسفَّ الطائرُ، إذا دنا من الأرض في طيرانه. وأسفَّ الرجل للأمر، إذا قارَبَهُ. ويُقال أسفَّت السحابةُ، إذا دَنَت من الأرض. قال أوسٌ يصف السّحاب:
دانٍ مِسفٌّ فويق الأرض هَيْدَبُه *** يكاد يدفعُهُ مَنْ قام بالرّاحِ([2])
ومن الباب: أَسَفَّ الرجل النَّظرَ، إذا أدامَه. ومنه السَّفْساف: الأمر الحقير. وسمِّي بذلك لأنَّه مِنْ أسَفَّ الرجل للأمر الدنيّ. ومن ذلك المُسَفْسِفَةُ، وهي الريح التي تجري فوَيقَ الأرض. والسِّفّ([3]): الحَيَّة التي تسمَّى الأرقم، وذلك أنّه يلصق بالأرض لُصوقاً في مَرِّهِ. فالقياس في هذا كلِّه واحد. وأمّا* سَففت الخوص والسَّفيف: بِطانٌ يشدُّ به الرَّحْل، فمن هذا؛ لأنَّه إذا نُسِجَ فقد أدْنِيَتْ كلُّ طاقةٍ منه إلى سائرها.
ومما يجوز أن يُحمَل على الباب ويجوزُ أن يكون شاذّاً، قولك: سفِفْتُ الدواء أسَفّه. ويقال أَسَفَّ وجهَه، إذا ذرَّ عليه الشيء([4]). قال ضابئ([5]) يذكر ثورا:
شديد بريقِ الحاجبَينِ كأنّما *** أُسِفَّ صَلَى نارٍ فأصبَحَ أكحلا
(سك ) السين والكاف أصلٌ مطّرد، يدلُّ على ضِيق وانضمام وصِغَر. من ذلك السَّكَك، وهو صِغَر الأُذُن. وهذه أذنٌ سَكَّاء. ويقال استكَّت مسامعه؛ إذا صَمَّت. قال النابغة:
وخُبِّرْتُ، خَيْرَ الناسِ، أنَّك لُمتَني *** وتلك التي تسْتَكّ مِنْها المسامِعُ([6])والسّكّة: الطريقة المصطفّة من النخل. وسمّيت بذلك لتضايقها في استواء. ومن هذا اشتقاق سكّة الدراهم، وهي الحديدة؛ لتضايُق رَسم كتابتها. والسَّكّ: أن تَضُبَّ البابَ بالحديد. والسَّكّيّ: النّجّار([7]). ويقال إن السُّكَّ من الرّكايا المستوية الجِرَاب([8]). ويقال السُّكُّ: جُحر العقرب. ويقال للدِّرع الضّيقة أو الضيقة الحَلَق: سُكٌّ.  ويقال للنبت إذا انسدَّ خَصَاصُه([9]): قد استَكّ. والقياس مطّردٌ في جميع ما ذكرناه.
ومما حُمل عليه ماحكاه ابنُ دريد([10]): سَكَّه يَسُكُّه سَكّاً، إذا اصطلَمَ أذنَيه.
ومما شذّ عن الباب: السُّكاك: اللُّوح بين السّماء والأرض. والسُّكُّ: الذي يُتطيَّبُ به. ويقال إنَّه عربيٌّ صحيح.
(سل) السين واللام أصلٌ واحد، وهو مدُّ الشيء في رِفْق وخَفاء، ثم يُحمَل عليه. فمن ذلك سَلَلْتُ الشيء أسلُّه سَلاًّ. والسَّلَّة والإسلال: السَّرقة. وفي حديث رسول الله صلى الله عليه وآله وسلَّم حين كتب: "لا إِغْلاَلَ ولا إِسْلاَل"([11]). فالإغلال : الخيانة. والإسلال: السرقة.
ومن الباب: السَّليل: الولد؛ كأنَّه سُلَّ من أُمّه سَلاًّ. قالت امرأةٌ من العرب في ابنها:
سُلَّ مِنْ قلبي ومن كبدي *** قمراً مِن دونه القَمرُ
وممّا حُمل عليه السِّلْسِلَة، سمّيت بذلك لأنها ممتدة في اتّصال. ومن ذلك تَسَلْسَل الماء في الحلْق، إذا جرى. وماءٌ سَلْسَلٌ وسَلْسَالٌ وسُلاسِل. قال الأخطل:
إذا خاف مِنْ نجمٍ عليها ظَمَاءَةً *** أمَالَ إليها جدوَلاً يَتَسَلْسَلُ([12])قال بعضُ أهل اللغة: السَّلْسَلَة اتّصال الشيء بالشيء، وبذلك سُمّيت سِلسلة الحديد، وسِلسِلة البرق المستطيلة في عَرض السحاب. والسَّالُّ: مَسِيل في مَضيق الوادي، وجمعه سُلاّنٌ، كأنَّ الماء ينسَلُّ منه أو فيه انْسِلالا. ويقال: فرسٌ شديد السَّلَّة، وهي دَفعته في سِباقه([13]). ويقال: خَرَجَت سَلَّته على جميع الخيل. والمِسلَّة معروفة؛ لأنّها تسلّ الخيط سَلاًّ. والسُّلاَّءَة من الشوك مِنْ هذا أيضاً، لأن فيها امتداداً. ومنه السُّلاَل من المرض، كأن لحمه قد سُلَّ سَلاًّ منه، أسَلّه الله.
(سن([14])) السين والنون أصلٌ واحد مطرد، وهو جريَان الشيء وإطرادُهُ في سهولة، والأصل قولهم سَنَنْتُ الماءَ على وجهي أَسُنُّهُ سَنَّاً، إذا أرسلتَه إرسالاً. ثمَّ اشتُقَّ منه رجل مسنون الوجه، كأنَّ اللحم قد سُنَّ على وجهه. والحَمَأُ المسنون من ذلك، كأنه قد صُبَّ صَـبّاً.
ومما اشتقَّ منه السُّنَّة، وهي السّيرة. وسُنَّة رسول الله عليه السلام: سِيرته. قال الهذلي([15]):
فلا تَجْزَعَنْ من سُنَّةٍ أنت سرْتَها *** فأوَّلُ راضٍ سُنَّةً من يسيرُها
وإنّما سمِّيَت بذلك لأنها تجري جرياً. ومن ذلك قولهم: امضِ على سَنَنِك وسُنَنِك([16])، أي وجهك. وجاءت الريح سَنائِنَ، إذا جاءتْ على طريقة واحدة. *ثمَّ يحمل على هذا: سنَنْتُ الحديدة أسُنُّها سَنّاً. إذا أمْرَرْتَها على السِّنان. والسِّـنَان هو المِسَنّ. قال الشاعر:
* سِنَانٌ كحدِّ الصُّلَّبيِّ النَّحِيضِ([17]) *
والسِّنان للرُّمح من هذا؛ لأنّه مسنون، أي ممطول محدّد. وكذلك السَّناسِنُ، وهي أطراف فَقار الظهرِ، كأنَّها سُنّت سَنّاً.
ومن الباب: سِنُّ الإنسانِ وغيره مشبّه بسنان الرّمح. والسَّنون: ما يُسْتاك به؛ لأنَّه يُسَنُّ به الأسنان سَنّاً. فأمّا الثّور([18]). فأمّا قولهم: سَنَّ إبلَه، إذا رعاها، فإنّ معنى ذلك أنّه رعاها حَتى حسُنَت بَشَرتُها، فكأنّها قد صُقِلَتْ صَقْلاً، كما تُسنّ الحديدة. هذا معنى الكلام، ويَرجِعُ إلى الأصل الذي أصّلناه.
(سم([19])) السين والميم الأصل المطّرد فيه يدلُّ على مدخلٍ في الشيء، كالثَّقب وغيره، ثم يشتقّ منه. فمن ذلك السَّم والسُّم: الثّقب في الشّيء. قال الله عز ذكره: ﴿حَتَّى يَلِجَ الْجَمَلُ في سَمِّ الخِيَاطِ﴾ [الأعراف 40]، والسُّم القاتل، يقال فتحاً وضمّاً. وسمِّي بذلك لأنّه يرسُب في الجسم ويداخلُهُ، خِلافَ غيرهِ ممّا يذاق.
والسَّامّة: الخاصّة، وإنّما سُمّيت بذلك لأنّها تَدَاخَلُ بأُنْسٍ لا يكون لغيرها والعرب تقول: كيف السَّامّة والعامّة؟ فالسَّامَّة: الخاصّة.
والسَّموم: الريح الحارّة، لأنَّها أيضاً تُداخِل الأجسامَ مداخَلةً بقوة. والسّمّ: الإصلاح بين الناس، وذلك أنّهم يتباينون ولا يتداخلون، فإذا أُصلح بينهم تداخَلُوا.
وممّا شذَّ عن الباب: السَّمّ: شيءٌ كالوَدَعِ يخرج من البحر. والسَّمْسام: طائر. والسَّمْسَم: الثّعلب. والسُّمْسُمَانِيّ: الرجل الخفيف. والسَّماسم: النَّمل الحُمْر، الواحدة سِمْسِمَة. والسِّمْسِمُ: حبّ.
ويمكن أن يَحمِل هذا الذي ذكرناه في الشذوذ أصلاً آخر يدلُّ علىخفّة الشيء. ومما شذّ عن الأصلين جميعاً قولهم: "ما لَهُ سَُمٌّ  ولا حَُمٌّ غيرك"، أي ما لَه همٌّ سواك.
(سب) السين والباء حَدّهُ بعضُ أهل اللغة ـ وأظنّه ابنَ دريد([20]) ـ أنَّ أصل هذا الباب القَطع، ثم اشتقَّ منه الشَّتم. وهذا الذي قاله صحيح. وأكثر الباب موضوعٌ عليه. من ذلك السِّبّ: الخِمار، لأنّه مقطوع من مِنْسَجه.
فأمّا الأصل فالسَّبّ العَقْر؛ يقال سَبَبْت الناقة، إذا عقرتَها. قال الشاعر([21]):
فما كان ذنبُ بني مالكٍ *** بأنْ سُبّ منهم غلامٌ فَسبّْ
يريد معاقرة غالب بن صعصعة وسُحيم([22]). وقوله سُبَّ أي شُتِمَ. وقولـه سَبّ أي عَقَر. والسَّبّ: الشتم، ولا قطيعة أقطع من الشَّتِم. ويقال للذي يُسابّ سِبّ. قال الشاعر([23]):
لا تَسُبَّنَّنِي فلستَ بِسبّي *** إنَّ سَبِّي من الرجال الكريمُ([24])ويقال: "لا تسبُّو الإِبلَ، فإنَّ فيها رَقوءَ الدّم([25])"، فهذا نهيٌّ عن سبّها، أي شتمها. وأما قولهم للإبل: مُسَبَّبَة فذلك لما يقال عند المدح: قاتلَها الله فما أكرمها مالاً! كما يقال عند التعجُّب من الإنسان: قاتله الله! وهذا دعاءٌ لا يراد به الوقوع. ويقال رجل سُبَبَة، إذا كانَ يسُبُّ الناسَ كثيراً. ورجل سُبَّة، إذا كان يُسَبُّ كثيراً. ويقال بين القوم أُسْبُوبة يتسابُّون بها. ويقال مضت سَبَّة من الدهر، يريد مضت قطعة منه.. ([26])
* وذكرك سَبَّاتٍ إليَّ عجيبُ([27]) *
وأما الحبل فالسّبب، فممكن أن يكون شاذّاً عن الأصل الذي ذكرناه، ويمكن أن يقال إنَّه أصلٌ آخَر يدلُّ على طول وامتداد.
ومن ذلك السَّبَب. ومن ذلك السِّبُّ، وهو الخِمار الذي ذكرناه. ويقال للعمامة أيضاً سِبّ. والسِّبّ: الحبل  أيضاً في قول الهذليّ([28]):
* تدلَّى عليها بين سِبٍّ وخَيْطة([29]) *
ومن هذا الباب السِّبسب، وهي المفازة الواسعة، في قول أبي دُؤاد:
وخَرْقٍ سَبْسَبٍ يجري *** عليه مَوْرُهُ سَهْبِ([30])فأمّا السَّباسِب فيومُ عيدٍ لهم. ولا أدري مِمَّ اشتقاقه. قال:
* يُحَيَّوْن بالرَّيحانِ يومَ السَّباسبِ([31]) *
(ست) السين والتاء ليس فيه إلا ستّة*  وأصل التاء دال. وقد ذكر في بابه.
(سج) السين والجيم  أصلٌ يدلُّ على اعتدالٍ في الشيء واستواء. فالسَّجْسج: الهواء المعتدل الذي لا حرَّ فيه ولا بردَ يُؤذي.
ومن ذلك الحديث: "إنَّ ظِلَّ الجنة سَجْسَجٌ". ويقال أرض سجسج، وهي السَّهلة التي ليست بالصُّلْبة. قال:
*والقوم قد قطعوا مِتَانَ السَّجْسَجِ*([32])
ويقال ـ وهو من الباب ـ سَجَّ الحائطَ بالطِّين، إذا طلاهُ به وسوَّاه. وتلك الخشبة المِسَجَّة. والسَّجَاج: اللّبَن الرقيق الصّافي.([33])
ومما يقرب  من هذا الباب الكبشُ السّاجِسِيُّ، وهو الكثير الصُّوف.
ومما شذّ عن الأصل قولُهم: لا أفعل ذلك سَجِيسَ الليالي، وسَجِيسَ الأوْجَسِ، أي أبداً. وماءٌ سَجَِس([34])، أي متغيّر. والسَّجَّة: صنمٌ كان يُعبَد في الجاهلية. وفي الحديث: "أخرِجوا صدقاتِكم؛ فإنَّ الله عزَّ ذكرُهُ قد أراحكم من الجَبْهَة والسَّجَّة والبَجَّة"([35]). وتفسيره في الحديث أنها أسماءُ آلهة كانوا يعبدونها في الجاهليَّة.
(سح) السين والحاء أصلٌ واحد يدلُّ على الصَّبّ، يقال سححت [الماء] أسُحُّ سَحّاً. وسَحَابَةٌ سحوح، أي صَبَّابة. وشاةٌ ساحٌّ، أي سمينة، كأنّها تَسُحّ الودكَ سَحّاً. وفرس مِسَحٌّ، أي سريعةٌ يشبه عدوُها انصبابَ المطر. ويقال سَحسَح الشيء، إذا سال. ويقال إن السحسحة هي السَّاحة([36]).
(سخ) السين والخاء أصلٌ فيه كلمة واحدة. يقال إن السَّخَاخ. الأرض اللَّيِّنة الحُرَّة. وذكروا ـ إن كان صحيحاً ـ سَخَّت الجرادة، إذا غرزت بذنبها في الأرض.
(سد) السين والدال أصل واحد، وهو يدلُّ على ردم شيء ومُلاءَمَته من ذلك سدَدت الثُّلمة سدَّاً. وكلُّ حاجزٍ بين الشيئين سَدٌّ. ومن ذلك السَّديد، ذُو السَّداد، أي الاستقامة([37])؛ كأنّه لا ثُلْمة فيه. والصَّواب أيضاً سَداد. يقال قلتُ سَدَاداً.  وسَدَّدَهُ الله عزَّ وجلَّ. ويقال أسَدَّ الرجلُ، إذا قال السَّداد. ومن الباب: "فيه سِدادٌ من عَوَز" بالكسرة. وكذلك سِداد الثُّلمة والثَّغر. قال:
أضاعُوني وأيَّ فتىً أضاعُوا *** ليومِ كريهةٍ وسِدَادِ ثغرِ([38])والسُّدَّة كالفِناء حول البيت. واستدَّ الشيء، إذا كان ذا سَداد. ويقال: السُّدَّة الباب. وقال الشاعر:
تَرَى الوفودَ قياماً عند سُدَّتِهِ *** يَغْشَوْنَ بابَ مَزُورٍ غيرِ زَوَّارِ([39])والسُّدَاد: داءٌ يأخذ في الأنف يمنع النَّسيم. والسَّدّ والسُّدُّ: الجراد يملأ الأفق. وقولهم السُّدة: الباب، لأنَّه يُسَدّ، وفي الحديث في ذكر الصَّعاليك: "الشعث رؤوساً  الذين لا يُفْتَحُ لهم السُّدَد".
(سر) السين والراء يجمع فروعَه إخفاءُ الشيء. وما كان من خالصه ومستقرِّه. لا يخرج شيءٌ منه عن هذا. فالسِّرّ: خلاف الإعلان. يقال أسْرَرت الشيءَ إسراراً، خلاف أعلنته. ومن الباب السِّرّ، وهو النِّكاح، وسمِّي بذلك لأنَّه أمرٌ لا يُعْلَن به. ومن ذلك السِّرَار والسَّرَار، وهو ليلةَ يستسرّ الهلال، فربما كان ليلة، وربماكان ليلتين إذا تمّ الشهر. ومن ذلك الحديث: "أنّه سأل رجلاً هل صُمْتَ مِنْ سِرَارِ الشَّهر شيئاً؟"، قال: لا، فقال: "إذا أفطرتَ رمضانَ فصُمْ يومين". قال في السِّرار:
نحنُ صَبَحْنا عامراً في دارِها ***
جُرداً تَعَادَى طَرَفي نهارِها
عَشِيَّةَ  الهِلال أو سَِرَارها([40])
 وحدّثني محمد بن هارون الثّقفي، عن عليّ بن عبد العزيز، عن أبي الحسن الأثرم، عن أبي عبيدة قال: أسررت الشيء: أخفيته. وأسررته: أعلنته. وقرأ:﴿وأَسَرُّوا النَّدَامَةَ لَمَّا رَأَوُا العَذَابَ﴾  [يونس 54]. قال: أظهروها. وأنشد قول امرئ القيس:
* لو يُسِرُّون مَقْتَلي([41]) *
أي لو يُظهرون. ثم حدّثني بعضُ أهل العلم، عن أبي الحسن عبد الله بن سفيان النحويّ قال: قال الفرَّاء: أخطأ أبو عبيدة التفسيرَ، وصحّف في الاستشهاد. أمَّا *التفسير فقال: أَسَرُّو النّدامة أي كتموها خوف الشَّماتة. وأمّا التصحيف فإنما قال امرؤ القيس:
* لو يُسِرُّون مَقتلي *
أي لو يظهرون. يقال أشْرَرت الشيءَ، إذا أبرزتَه، ومن ذلك قولهم أشْرَرت اللحمَ للشّمسِ. وقد ذُكِر هذا في بابه.
وأمّا الذي ذكرناه من مَحض الشيء وخالِصِهِ  ومستقرّهِ، فالسِّر: خالص الشيء. ومنه السُّرور؛ لأنه أمرٌ خالٍ من الحزْنِ. والسُّرَّة: سُرَّة الإنسان، وهو خالص جسمه وليّنه. ويقال قطع عن الصبي سَِرَرُه([42])، وهو [السُّرُّ]([43])، وجمعه أسِرَّة. قال أبو زيد: والسِّرَر: الخطّ من خطوط بطن الراحة. وسَرَارَة الوادي وسِرُّه: أجوده. وقال الشاعر:
هَلاَّ فوارسَ رحرحانَ هجوتَهم *** عُشَراً تناوَحَ في سَرارَةِ وادِ
يقول: لهم منظر وليس لهم مخبر. والسَّرَرُ: داءٌ يأخذ البعير في سُرَّتِهِ. يقال: بعيرٌ أَسَرّ. والسَّرُّ: مصدر سررت الزَّنْدَ، وذلك أن يبقى أَسَرَّ، أي أجوف، فيُصلَح. يقال سُرَّ زَنْدُكَ فإنّه أسرُّ. ويقال قَنَاة سَرَّاءُ، أي جوفاء. وكل هذا من السُّرَّة والسَّرَر، وقد ذكرناه.
فأمَّا الأسارير، وهي الكسور التي في الجبهة، فمحمولةٌ على أساريرَ السُّرَّة، وذلك تكسُّرها. وفي الحديث: "أنَّ النبي صلى الله عليه وآله وسلم دخل على عائشة تبرقُ أساريرُ وجهه". ومنه أيضاً مما هو محمولٌ على ما ذكرناه: الأسرار: خطوط باطن الراحة، واحدها سِرّ. والأصل في ذلك كلّه واحد، قال الأعشى:
فانظرْ إلى كفٍّ وأسرارِها *** هل أنتَ إن أوعدتَني ضائري([44])فأمّا أطرافُ الرّيحان فيجوز أن تسمَّى سُروراً لأنّها أرطَبُ شيء فيه وأغضَّه. وذلك قوله([45]):
كَبَردِيَّة الغِِيل وَسْطَ الغَرِيفِ *** إذا خالطَ الماءُ منها السرورا([46])وأمَّا الذي ذكرناه من الاستقرار، فالسَّرير، وجمعهُ سرُر وأَسِرَّة. والسرير: خفض العيش؛ لأنّ الإنسان يستقرّ عنده وعندَ دَعَتَه. وسرير الرأس: مستقَرُّهُ. قال:
* ضرباً يُزيل الهامَ عن سريرِه *([47])
وناسٌ يروُون بيت الأعشى:
* إذا خالطَ الماءُ منها السريرا *
بالياء([48])، فيكون حينئذٍ تأويله أصلَها الذي استقرّت عليه، وأنشدوا قول القائل:
وفارقَ منها عِيشةً  دَغْفَلِيّةً *** ولم تَخْشَ يوماً أن يزولَ سريرُها([49])والسِّرر من الصبي والسَّرر: ما يقطع. والسُّرة: ما يبقى. ومن الباب السَّرير: ما على الأكمَة من الرَّمل.
ومن الباب الأول سِرّ النسب، وهو محضُهُ وأفضلُهُ. قال ذو الأصبع:
وهم مَنْ وَلَدُوا أَشبَوْا *** بسِرِّ النّسب المحضِ([50])ويقال السُّرسُور: العالم الفطن، وأصله من السِّر، كأنّه اطّلع على أسرار الأمور. فأما السُّرِّيَّة فقال الخليل: هي فُعليّة. ويقال يتسرَّر، ويقال يتسرَّى. قال الخليل: ومن قال يتسرَّى فقد أخطأ. لم يزد الخليلُ على هذا. وقال الأصمعي السُرِّية من السِّرّ، وهو النّكاح؛ لأنَّ صاحبها اصطفاها للنكاح لا للتجارة فيها. وهذا الذي قاله الأصمعيّ، وذكر ابن السِّكيت في كتابه. فأمّا ضمّ السين في السُّرّية فكثيرٌ من الأبنية يغيَّر عند النسبة، فيقال في النسبة إلى الأرض السَّهلة سُهْليّ، وينسب إلى طول العمر وامتدادِ الدَّهر فيقال دُهريّ. ومثل ذلك كثير. والله أعلم.
 ---------------------
([1]) لرؤبة في ديوانه 88 واللسان (سعع) وقبله.
* قالت ولم تأل به أن يسمعا *
وبعده:                             * من بعد ما كان فتى سرعرعا *.
([2]) سبق البيت وتخريجه في (2: 457).
([3]) السف: بكسر السين وضمها.
([4]) في المجمل: "إذا ذر عليه شيء"، وفي اللسان: "وأسف وجهه النؤور، أي ذر عليه".
([5]) ضابئ بن الحارث البرجمي. وفي الأصل: "الصابي" صوابه من المجمل واللسان، حيث أنشد البيت.
([6]) ديوان النابغة 52، والمجمل واللسان (سكك)، برواية: "أتاني أبيت اللعن".
([7]) السكي، بالفتح والكسر، وقيل هو المسمار وقيل الدينار، وقيل البريد، وقيل الحداد، وقيل البواب، وقيل الملك.
([8]) في الأصل" الخراب"، صوابه من المجمل واللسان.
([9]) في الأصل: "للبيت إذا اشتد خصاصه"، صوابه من المجمل واللسان.
([10]) الجمهرة (1: 94).
([11]) من كتاب الحديبية حين وادع أهل مكة.
([12]) ديوان الأخطل. والمجمل (سلل).
([13]) في الأصل: "ساقته"، صوابه من المجمل واللسان.
([14]) كذا وردت  هذه المادة سابقة لتاليتها، وهي في المجمل على الترتيب المطرد.
([15]) هو خالد بن زهير الهذلي. انظر ديوان أبي ذؤيب 157، ونسخة الشنقيطي من الهذليين 30، وفي اللسان: "خالد بن عتبة الهذلي".
([16]) ويقال أيضاً بفتح فكسر، وبضمتين.
([17]) لامرئ القيس في ديوانه 110 واللسان (نحض، صلب). وصدره:
* يباري شباة الرمح خد مذلق *.
([18]) كذا في الأصل
([19]) كذا وردت هذه المادة، وحقها التقدّم على سابقتها، وآثرت إبقاءها في الترتيب كما هي محافظة على أرقام الأصل.
([20]) هو ابن دريد كما ظن، انظر الجمهرة: (1: 31).
([21]) هو ذو الخرق الطهوي، كما في اللسان (سبب).
([22]) سحيم بن وثيل الرياحي، انظر الخزانة (1: 129، 462).
([23]) هو عبد الرحمن بن حسان، يهجو مسكيناً الدارمي.
([24]) في الأصل: "الكرام"، صوابه من المجمل واللسان والمخصص (12: 175).
([25]) تمام الحديث في  اللسان (رقأ): "مهر الكريمة". أي إنها تعطى في الديات بدلاً من القود، فتحقن بها الدماء ويسكن بها الدم.
([26]) في الكلام سقط، تقديره: "والسبة: العار. وأنشد".
([27]) لحميد بن ثور في ديوانه 51. وانظر ما سبق في (تلع).
([28]) هو أبو ذؤيب الهذلي ديوانه 79 واللسان (سبب، خيط، وكف). وقد سبق في (1: 234).
([29]) عجزه:                                       * بجرداء مثل الوكف يكبو غرابها *.
([30]) البيت مطلع قصيدة له في الأصمعيات 8 ليبسك.
([31]) للنابغة الذبياني كما سبق (1: 140). وصدره:
*رقاق النعال طيب حجزاتهم *
([32]) للحارث بن حلزة اليشكري، كما في اللسان (رجل، متن، سجج). وصدره:
* أنى اهتديت وكنت غير رجيلة *
    والبيت من قصيدة له في المفضليات (2: 55).
([33]) وقيل الذي ثلثه لبن وثلثاه ماء. وأنشد:
يشربه محضاً ويسقي عياله *** سجاجا كأقراب الثعالب أورقا
([34]) بالتحريك، وبفتح فكسر، ويقال سجيس: أيضاً. على أن حق هذه الكلمات أن تكون في مادة (سجس)،  لكن هكذا وردت في الأصل والمجمل.
([35]) ورد في الحديث في مادة (بجج، سجج، جبه). وروي في الموضع الأول: "من الشجة والبجة"، وقد فسر بتفاسير أخر.
([36]) في الأصل: "سمى الساحة". وفي المجمل: "ويقال إن السحسحة الساحة".
([37]) في الأصل: "والسداد إلى الاستقامة".
([38]) للعرجي، كما في اللسان (سدد).
([39]) أنشد البيت في المجمل أيضاً.
([40]) الرجز في اللسان (سرر).
([41]) من معلقته والبيت بتمامه:
تجاوزت أحراساً إليها ومعشراً *** علي حراصاً لو يسرون مقتلي
 ([42]) يقال بالتحريك، وبكسر ففتح.
([43]) التكملة من المجمل.
([44]) ديوان الأعشى 107 واللسان (سرر 24).
([45]) الأعشى، ديوانه 67، واللسان (سرر).
([46]) ويروى: "السريرا" أي شحمة البردي.
([47]) بعده في اللسان (سرر): * إزالة السنبل عن شعيره *.
([48]) ويروى أيضاً: "السرورا"، بالواو كما سبق.
([49]) في اللسان (6: 26): "ولم تخش يوماً".
([50]) وكذا في المجمل (سر)، وأشبوه: رفعوه. وفي اللسان (شبا): "إن ولدوا أشبوا"، يقال أشبى الرجل، إذا أنجب ولداً مثل شبا الحديد. وبعض هذه القصيدة في الأصمعيات 37 ليبسك.

ـ

##### Türkçe

(باب ما جاء من كلام العرب  وأوله سين في المضاعف والمطابق)
(**سع**) **السين** ve **العين** ikilemede ve mutâbıkta tek bir asla delâlet eder; o da şeyin gitmesidir. **الخليل** dedi: **تَسَعْسَع الشَّهر** denir; çoğu gittiği zaman. Ve denir: **تَسَعْسَع الرجل من الكِبَر**; bedeni çalkalandığı zaman. Dedi:
* Ey Hind, ne çabuk **تَسَعسعا**([1]) *

(**سغ**) **السين** ve **الغين**; bir asıldır, şeyin şeyin içine çalkantı ve hareket ile girmesine delâlet eder. Bundan: **سَغْسَغْتُ رأسي بالدُّهْنِ**; onu yağladığım zaman. **الخليل** ve başkaları dedi: **سغسغت الشَّيء في التراب**; onu orada yuvarladığın zaman. Ama onların sözü: **تَسَغْسَغَت ثَنِيّته**; mümkün olur ki ibdâlden olsun ve bundan önceki bâbdan olsun.

(**سف**) **السين** ve **الفاء** tek bir asıldır; o da şeyin şeye birleşmesi ve ona yaklaşmasıdır; sonra ondan ona yakın olan şey türetilir.
Bundan: **أسفَّ الطائرُ**; uçuşunda yere yaklaştığı zaman. Ve **أسفَّ الرجل للأمر**; ona yaklaştığı zaman. Ve denir: **أسفَّت السحابةُ**; yere yaklaştığı zaman. **أوسٌ** bulutu vasfederek dedi:
Yakın, **مِسفٌّ**; yerin üstünde, heybeti *** neredeyse onu iter, avuçla duran kimse([2])
Ve bâbdandır: **أَسَفَّ الرجل النَّظرَ**; onu sürdürdüğü zaman. Ve ondan **السَّفْساف**: değersiz iş. Ve bununla adlandırıldı; çünkü o, **أسَفَّ الرجل للأمر الدنيّ**’dendir. Ve bundan **المُسَفْسِفَةُ**; o, yerin üstünde esip giden rüzgârdır. Ve **السِّفّ**([3]): **الأرقم** diye adlandırılan yılandır; çünkü yürüyüşünde yere yapışarak yapışır. Öyleyse kıyas bunun hepsinde birdir. Ama **سَففت الخوص** ve **السَّفيف**: semeri bağlamakla bağlanan astardır; bu da bundandır; çünkü dokunduğu zaman onun her bir şeridi diğerine yaklaştırılmış olur.
Ve bâba hamledilmesi câiz olup şâz da olabilen şeylerden: senin sözün **سفِفْتُ الدواء أسَفّه**. Ve denir: **أَسَفَّ وجهَه**; üzerine şeyi serptiği zaman([4]). **ضابئ**([5]) bir boğayı anarak dedi:
Kaşların parıltısı şiddetli; sanki *** ateşin alevi serpilmiş de sürmeli olmuş

(**سك**) **السين** ve **الكاف**; muttarid bir asıldır, darlığa, birleşmeye ve küçüklüğe delâlet eder. Bundan **السَّكَك**; o, kulağın küçüklüğüdür. Ve bu, **أذنٌ سَكَّاء**dır. Ve denir: **استكَّت مسامعه**; sağır olduğu zaman. **النابغة** dedi:
Ve bana haber verildi, insanların hayırlısı, sen beni kınadın *** ve o, ondan kulak delikleri **تسْتَكّ** olur([6])
Ve **السّكّة**: hurma ağaçlarından dizilmiş yol. Düzlüğünde sıkışıklığından dolayı bununla adlandırıldı. Ve bundan **سكّة الدراهم**’in iştikakı; o demirdir; yazısının resminin sıkışıklığından dolayı. Ve **السَّكّ**: kapıyı demirle kaplamandır. Ve **السَّكّيّ**: marangozdur([7]). Ve denir: **السُّكَّ**; torbası düzgün kuyulardandır([8]). Ve denir: **السُّكُّ**; akrebin deliğidir. Ve dar zırha yahut dar halkalı olana denir: **سُكٌّ**. Ve bitkiye, aralıkları kapandığı zaman([9]) denir: **قد استَكّ**. Kıyas, zikrettiğimizin tamamında muttariddir.
Ve buna hamledilen şeylerden, **ابنُ دريد**’in([10]) hikâye ettiğidir: **سَكَّه يَسُكُّه سَكّاً**; iki kulağını kökünden kestiği zaman.
Ve bâbdan şâz olan şeylerden: **السُّكاك**; gök ile yer arasındaki levhadır. Ve **السُّكُّ**; onunla güzel koku sürünülen şeydir. Ve denir: o, sahih Arapçadır.

(**سل**) **السين** ve **اللام** tek bir asıldır; o da şeyin yumuşaklık ve gizlilikle uzatılmasıdır; sonra ona hamledilir. Bundan: **سَلَلْتُ الشيء أسلُّه سَلاًّ**. Ve **السَّلَّة** ve **الإسلال**: hırsızlıktır. Resûlullah صلى الله عليه وآله وسلَّم’in, yazdığı sırada hadiste: "**لا إِغْلاَلَ ولا إِسْلاَل**"([11]). Öyleyse **الإغلال**: hıyanettir. Ve **الإسلال**: hırsızlıktır.
Ve bâbdandır: **السَّليل**: çocuk; sanki annesinden **سَلاًّ** ile çekilip çıkarılmıştır. Araplardan bir kadın oğlunda dedi:
Kalbimden ve ciğerimden çekilip çıkarıldı *** önünde ayın ay olduğu bir ay
Ve ona hamledilen şeylerden **السِّلْسِلَة**; bağlantıda uzamış olduğu için bununla adlandırıldı. Ve bundan: **تَسَلْسَل الماء في الحلْق**; aktığı zaman. Ve su: **سَلْسَلٌ** ve **سَلْسَالٌ** ve **سُلاسِل**. **الأخطل** dedi:
Üzerinde bir yıldızdan susuzluk korktuğu zaman *** ona bir ark eğdi; **يَتَسَلْسَلُ**([12])
Dil ehlinden bazıları dedi: **السَّلْسَلَة** şeyin şeyle bağlantısıdır; bununla demir zinciri ve bulutun eninde uzayan şimşek zinciri adlandırıldı. Ve **السَّالُّ**: vadinin dar yerinde bir akıntıdır; çoğulu **سُلاّنٌ**; sanki su ondan yahut onda **انْسِلالا** ile kayıp gider. Ve denir: **فرسٌ شديد السَّلَّة**; o, yarışındaki itişidir([13]). Ve denir: **خَرَجَت سَلَّته على جميع الخيل**. Ve **المِسلَّة** bilinir; çünkü ipliği **سَلاًّ** ile çeker. Ve dikenlerden **السُّلاَّءَة** da bundandır; çünkü onda uzama vardır. Ve ondan hastalıktan **السُّلاَل**; sanki eti ondan **سَلاًّ** ile çekilip çıkarılmıştır; Allah onu **أسَلّه**.

(**سن**([14])) **السين** ve **النون**; tek bir asıl, muttariddir; şeyin akması ve kolaylık içinde düzenli gitmesidir. Asıl, onların sözü: **سَنَنْتُ الماءَ على وجهي أَسُنُّهُ سَنَّاً**; onu salıverdiğin zaman salıverişle. Sonra ondan **رجل مسنون الوجه** türetildi; sanki et yüzüne sürülüp yayılmıştır. Ve bundan **الحَمَأُ المسنون**; sanki dökülüp dökülmüştür.
Ve ondan türetilen şeylerden **السُّنَّة**; o, sîrettir. Ve Resûlullah عليه السلام’ın **سُنَّة**si: onun sîretidir. **الهذلي**([15]) dedi:
Sen yürüdüğün bir **سُنَّة**den dolayı asla sızlanma *** çünkü bir **سُنَّة**den razı olanın ilki, onu yürütendir
Ancak bununla adlandırıldı; çünkü akıp gider. Ve bundan onların sözü: **امضِ على سَنَنِك وسُنَنِك**([16]); yani yüzün. Ve rüzgâr **سَنائِنَ** geldi; tek bir yol üzere geldiği zaman. Sonra buna hamledilir: **سنَنْتُ الحديدة أسُنُّها سَنّاً**; onu **السِّنان** üzerine sürdüğün zaman. Ve **السِّـنَان** **المِسَنّ**dir. Şair dedi:
* **سِنَانٌ**; **الصُّلَّبيِّ النَّحِيضِ**’in keskinliği gibi([17]) *
Ve mızrağın **السِّنان**ı da bundandır; çünkü o **مسنون**dur; yani uzatılıp sivriltilmiş. Ve aynı şekilde **السَّناسِنُ**; o, sırt omurlarının uçlarıdır; sanki **سَنّاً** ile bilenmiştir.
Ve bâbdandır: insanın ve başkasının **سِنّ**i, mızrağın **سنان**ına benzetilmiştir. Ve **السَّنون**: onunla misvak yapılan şeydir; çünkü onunla dişler **سَنّاً** ile sürtülür. Ama **الثّور**([18]). Ama onların sözü: **سَنَّ إبلَه**; onları otlattığı zaman; bunun mânâsı, onları derileri güzelleşinceye kadar otlatmasıdır; sanki cilalanmış gibi; demir nasıl bilenirse. Bu sözün mânâsıdır ve bizim asıl kıldığımız asla döner.

(**سم**([19])) **السين** ve **الميم**; onda muttarid asıl, delik ve benzeri gibi, şeyin içine bir girişe delâlet eder; sonra ondan türetilir. Bundan: **السَّم** ve **السُّم**: şeydeki deliktir. Allah عز ذكره dedi: ﴿حَتَّى يَلِجَ الْجَمَلُ في سَمِّ الخِيَاطِ﴾ [الأعراف 40]. Ve öldürücü **السُّم**; fetha ve damma ile söylenir. Bununla adlandırıldı; çünkü o bedene çöker ve içine girer; tadılan diğer şeylerin aksine.
Ve **السَّامّة**: seçkin zümredir; ancak bununla adlandırıldı; çünkü o, başkasına olmayan bir ünsiyetle iç içe girer. Araplar der: **كيف السَّامّة والعامّة؟** Öyleyse **السَّامَّة**: seçkinlerdir.
Ve **السَّموم**: sıcak rüzgârdır; çünkü o da bedenlere kuvvetle iç içe girer. Ve **السّمّ**: insanlar arasında ıslah; çünkü onlar ayrışırlar ve iç içe girmezler; araları ıslah edilince iç içe girerler.
Ve bâbdan şâz olan şeylerden: **السَّمّ**; denizden çıkan, deniz kabuğu gibi bir şeydir. Ve **السَّمْسام**: bir kuştur. Ve **السَّمْسَم**: tilkidir. Ve **السُّمْسُمَانِيّ**: hafif adamdır. Ve **السَّماسم**: kırmızı karıncalar; teki **سِمْسِمَة**. Ve **السِّمْسِمُ**: bir danedir.
Ve mümkündür ki, şâzlıkta zikrettiğimizi, şeyin hafifliğine delâlet eden başka bir asla hamletsin. Ve iki asıldan da şâz olan şeylerden onların sözü: "**ما لَهُ سَُمٌّ  ولا حَُمٌّ غيرك**"; yani senden başka gamı yoktur.

(**سب**) **السين** ve **الباء**; dil ehlinden bazıları — ve zannederim **ابنَ دريد**’dir([20]) — bu bâbın aslının kesme olduğunu, sonra ondan sövmenin türetildiğini sınırlandırdı. Onun dediği doğrudur. Bâbın çoğu bunun üzerine konmuştur. Bundan: **السِّبّ**: başörtüsüdür; çünkü dokumasından kesilmiştir.
Ama asıl: **السَّبّ**; boğazlamadır; denir: **سَبَبْت الناقة**; onu boğazladığın zaman. Şair([21]) dedi:
Benî Mâlik’in günahı neydi *** içlerinden bir delikanlı **سُبّ** edilip de **فَسبّْ** olunca
**غالب بن صعصعة** ile **سُحيم**’in([22]) karşılıklı boğazlaşmasını kasteder. Ve onun sözü **سُبَّ** yani sövüldü. Ve onun sözü **سَبّ** yani boğazladı. Ve **السَّبّ**: sövmedir; sövmeden daha keskin bir kesme yoktur. Ve sövüşene **سِبّ** denir. Şair([23]) dedi:
Bana sövme; sen benim **بِسبّي**m değilsin *** çünkü benim sövüşenim erkeklerden kerimdir([24])
Ve denir: "**لا تسبُّو الإِبلَ، فإنَّ فيها رَقوءَ الدّم**([25])"; bu, onları sövmekten nehiydir; yani onları kötülemekten. Ama onların develer için sözü: **مُسَبَّبَة**; bu, övgüde söylenenden dolayıdır: Allah onu öldürsün, ne kadar malca kerim! Nitekim insandan taaccüp ederken denir: Allah onu öldürsün! Bu, gerçekleşmesi istenmeyen bir duadır. Ve denir: **رجل سُبَبَة**; insanlara çok sövdüğü zaman. Ve **رجل سُبَّة**; çok sövüldüğü zaman. Ve denir: kavim arasında, onunla birbirlerine sövdükleri bir **أُسْبُوبة** vardır. Ve denir: **مضت سَبَّة من الدهر**; ondan bir parça geçti demek ister..([26])
* Ve senin anılışın, bana **سَبَّاتٍ**; acayiptir([27]) *
Ama ip, **السّبب**dir; mümkündür ki zikrettiğimiz asıldan şâz olsun; ve mümkündür ki denilsin: o, uzunluk ve uzamaya delâlet eden başka bir asıldır.
Ve bundan **السَّبَب**. Ve bundan **السِّبُّ**; zikrettiğimiz başörtüsüdür. Ve sarığa da **سِبّ** denir. Ve **السِّبّ**: iptir de; **الهذليّ**’nin([28]) sözünde:
* Üzerine, bir **سِبّ** ile bir **خَيْطة** arasında sarktı([29]) *
Ve bu bâbdan **السِّبسب**; o, geniş çöldür; **أبي دُؤاد**’ın sözünde:
Ve geniş bir **سَبْسَب** yarık; üzerinde *** onun dalgalanması, düz bir ovada akar([30])
Ama **السَّباسِب**; onların bir bayram günüdür. Onun hangi iştikaktan olduğunu bilmiyorum. Dedi:
* **السَّباسب** günü reyhanla selâmlanırlar([31]) *

(**ست**) **السين** ve **التاء**; onda altıdan başka yoktur* ve **التاء**’nın aslı **دال**dır. Kendi bâbında zikredilmiştir.

(**سج**) **السين** ve **الجيم**; bir asıl, şeyde itidal ve düzgünlüğe delâlet eder. Öyleyse **السَّجْسج**: içinde yakıcı sıcak ve soğuk olmayan mutedil havadır.
Ve bundan hadis: "**إنَّ ظِلَّ الجنة سَجْسَجٌ**". Ve denir: **أرض سجسج**; o, sert olmayan düz arazidir. Dedi:
* Kavim, **السَّجْسَج**’in sırtını kesip geçti*([32])
Ve denir — ve o bâbdandır — **سَجَّ الحائطَ بالطِّين**; onu onunla sıvayıp düzelttiği zaman. Ve o tahta **المِسَجَّة**dir. Ve **السَّجَاج**: ince, saf süttür.([33])
Ve bu bâba yakın olan şeylerden: **الكبشُ السّاجِسِيُّ**; o, çok yünlüdür.
Ve asıldan şâz olan şeylerden onların sözü: **لا أفعل ذلك سَجِيسَ الليالي، وسَجِيسَ الأوْجَسِ**; yani ebediyen. Ve **ماءٌ سَجَِس**([34]); yani değişmiş. Ve **السَّجَّة**: cahiliyede tapılan bir puttur. Ve hadiste: "**أخرِجوا صدقاتِكم؛ فإنَّ الله عزَّ ذكرُهُ قد أراحكم من الجَبْهَة والسَّجَّة والبَجَّة**"([35]). Onun tefsiri hadiste: cahiliyede taptıkları ilahların adları olduğudur.

(**سح**) **السين** ve **الحاء** tek bir asıldır; dökmeye delâlet eder. Denir: **سححت [الماء] أسُحُّ سَحّاً**. Ve **سَحَابَةٌ سحوح**; yani çok dökücü. Ve **شاةٌ ساحٌّ**; yani semiz; sanki iç yağı **سَحّاً** ile döker. Ve **فرس مِسَحٌّ**; yani hızlı; koşuşu yağmurun dökülmesine benzer. Ve denir: **سَحسَح الشيء**; aktığı zaman. Ve denir: **السحسحة** **السَّاحة**dır([36]).

(**سخ**) **السين** ve **الخاء**; onda tek bir kelime aslı vardır. Denir: **السَّخَاخ**; yumuşak, sıcak topraktır. Ve zikrettiler — sahih ise — **سَخَّت الجرادة**; kuyruğuyla yere sapladığı zaman.

(**سد**) **السين** ve **الدال** tek bir asıldır; bir şeyi doldurup kapatmaya ve onu uygun hale getirmeye delâlet eder. Bundan: **سدَدت الثُّلمة سدَّاً**. Ve iki şey arasındaki her engel **سَدٌّ**dür. Ve bundan **السَّديد**; **ذُو السَّداد**; yani doğruluk([37]); sanki onda gedik yoktur. Ve doğruluk da **سَداد**dır. Denir: **قلتُ سَدَاداً**. Ve Allah عزَّ وجلَّ onu **سَدَّدَهُ**. Ve denir: **أسَدَّ الرجلُ**; **السَّداد** söylediği zaman. Ve bâbdandır: "**فيه سِدادٌ من عَوَز**" kesre ile. Ve aynı şekilde **سِداد الثُّلمة والثَّغر**. Dedi:
Beni zayi ettiler; hangi yiğidi zayi ettiler *** şiddet günü ve gedik kapatması günü için([38])
Ve **السُّدَّة**; evin çevresindeki avlu gibidir. Ve **استدَّ الشيء**; **ذا سَداد** olduğu zaman. Ve denir: **السُّدَّة** kapıdır. Şair dedi:
Heyetleri, onun **سُدَّتِهِ** yanında ayakta görürsün *** ziyaretçi olmayan bir ziyaret edilenin kapısını aşarlar([39])
Ve **السُّدَاد**: burunda olup nefesi engelleyen hastalıktır. Ve **السَّدّ** ve **السُّدُّ**: ufku dolduran çekirgedir. Ve onların sözü **السُّدة**: kapı; çünkü o kapatılır. Ve hadiste, serseriler zikrinde: "**الشعث رؤوساً  الذين لا يُفْتَحُ لهم السُّدَد**".

(**سر**) **السين** ve **الراء**; dallarını birleştiren, şeyin gizlenmesidir. Ve onun safı, halisi ve yerleşiği olan şeydir. Ondan hiçbir şey bunun dışına çıkmaz. Öyleyse **السِّرّ**: ilânın zıddıdır. Denir: **أسْرَرت الشيءَ إسراراً**; onu açıkladımın zıddı. Ve bâbdandır **السِّرّ**; o, nikâhtır; ancak bununla adlandırıldı; çünkü o, ilan edilmeyen bir iştir. Ve bundan **السِّرَار** ve **السَّرَار**; o, hilalin gizlendiği gecedir; bazen bir gece olur, bazen ay tamam olunca iki gece olur. Ve bundan hadis: "Bir adama sordu: **هل صُمْتَ مِنْ سِرَارِ الشَّهر شيئاً؟**" dedi: hayır; dedi: "Ramazanı bitirince iki gün oruç tut." **السِّرار** hakkında dedi:
Biz, onun evinde Âmir’e sabahladık *** çıplak atlar; gündüzünün iki ucu birbirine düşman
Hilal gecesi yahut onun **سَِرَار**ı akşamı([40])
Ve bana **محمد بن هارون الثّقفي** haber verdi; **عليّ بن عبد العزيز**’den; **أبي الحسن الأثرم**’den; **أبي عبيدة**’den dedi ki: **أسررت الشيء**: onu gizledim. Ve **أسررته**: onu açıkladım. Ve okudu: ﴿**وأَسَرُّوا النَّدَامَةَ لَمَّا رَأَوُا العَذَابَ**﴾ [يونس 54]. Dedi: onu ortaya koydular. Ve **امرئ القيس**’in sözünü şâhid getirdi:
* **لو يُسِرُّون مَقْتَلي**([41]) *
Yani: eğer ortaya koysalar. Sonra bana ilim ehlinden bazıları haber verdi; **أبي الحسن عبد الله بن سفيان النحويّ**’den dedi: **الفرَّاء** dedi: **أبو عبيدة** tefsirde hata etti ve istişhadda tashif yaptı. Ama tefsir: dedi: **أَسَرُّو النّدامة** yani onu gizlediler; ayıplanma korkusuyla. Ama tashif: ancak **امرؤ القيس** şöyle dedi:
* **لو يُسِرُّون مَقتلي** *
Yani: eğer ortaya koysalar. Denir: **أشْرَرت الشيءَ**; onu ortaya çıkardığın zaman. Ve bundan onların sözü: **أشْرَرت اللحمَ للشّمسِ**. Bu, kendi bâbında zikredilmiştir.
Ama zikrettiğimiz, şeyin safı, halisi ve yerleşiği olan şey: **السِّر**; şeyin halisidir. Ve ondan **السُّرور**; çünkü o, hüzünden hâlî bir iştir. Ve **السُّرَّة**: insanın göbeğidir; o, bedeninin halisi ve yumuşağıdır. Ve denir: çocuktan **سَِرَرُه** kesildi([42]); o, **[السُّرُّ]**([43])dur; çoğulu **أسِرَّة**. **أبو زيد** dedi: ve **السِّرَر**: avuç içinin karnındaki çizgilerden bir çizgidir. Ve **سَرَارَة الوادي** ve **سِرُّه**: onun en iyisidir. Şair dedi:
Keşke Rahrahân’ın süvarilerini hicvetseydin *** vadinin **سَرارَة**sinde ağıt yakan on kişiyi
Der ki: onların görünüşü var, haberleri yok. Ve **السَّرَرُ**: devenin göbeğinde olan hastalıktır. Denir: **بعيرٌ أَسَرّ**. Ve **السَّرُّ**: **سررت الزَّنْدَ**’ın masdarıdır; o da, onun **أَسَرَّ** kalmasıdır; yani içi boş; sonra düzeltilir. Denir: **سُرَّ زَنْدُكَ فإنّه أسرُّ**. Ve denir: **قَنَاة سَرَّاءُ**; yani içi boş. Bunların hepsi **السُّرَّة** ve **السَّرَر**dendir; onu zikrettik.
Ama **الأسارير**; o, alın çizgilerindeki kırışıklıklardır; **أساريرَ السُّرَّة** üzerine hamledilmiştir; onun kırışmasıdır. Ve hadiste: "Nebi صلى الله عليه وآله وسلم Âişe’nin yanına girdi; yüzünün **أساريرُ**u parlıyordu." Ve ondan da, zikrettiğimize hamledilen şeylerden: **الأسرار**; avuç içinin çizgileridir; teki **سِرّ**. Bunun hepsinde asıl birdir. **الأعشى** dedi:
Bir ele ve onun **أسرارِها**sına bak *** beni tehdit edersen, sen bana zarar verici misin([44])
Ama reyhanın uçları, onda en ıslak ve en taze şey olduğu için **سُروراً** diye adlandırılabilir. Bu, onun([45]) sözüdür:
Gîl’in ortasında, garîfin içinde bir **بَردِيَّة** gibi *** ondan su karışınca **السرورا**([46])
Ama yerleşme olarak zikrettiğimiz: **السَّرير**; çoğulu **سرُر** ve **أَسِرَّة**. Ve **السرير**: geçim rahatlığıdır; çünkü insan onun yanında ve genişliğinde yerleşir. Ve başın **سرير**i: onun yerleşiğidir. Dedi:
* Öyle bir vuruş ki başı, onun **سريرِه**’inden giderir *([47])
Ve bazı insanlar **الأعشى**’nın beytini şöyle rivayet eder:
* **إذا خالطَ الماءُ منها السريرا** *
**ياء** ile([48]); o vakit te’vili, onun üzerinde yerleştiği aslı olur. Ve şu söyleyenin sözünü şâhid getirdiler:
Ondan, **دَغْفَلِيّة** bir yaşayışı terk etti *** ve bir gün onun **سريرُها**sının yok olacağından korkmadı([49])
Ve çocuktan **السِّرر** ve **السَّرر**: kesilen şeydir. Ve **السُّرة**: kalan şeydir. Ve bâbdandır **السَّرير**: tepecik üzerindeki kumdur.
Ve birinci bâbdandır **سِرّ النسب**; o, onun halisi ve en faziletlisidir. **ذو الأصبع** dedi:
Ve onlar, doğurup yükselttiler *** halis nesebin **سِرّ**iyle([50])
Ve denir: **السُّرسُور**; âlim, zeki kimsedir; aslı **السِّر**dendir; sanki işlerin sırlarına muttali olmuştur. Ama **السُّرِّيَّة** hakkında **الخليل** dedi: o, **فُعليّة**dir. Ve denir: **يتسرَّر**; ve denir: **يتسرَّى**. **الخليل** dedi: **يتسرَّى** diyen hata etmiştir. **الخليل** bunun üzerine bir şey artırmadı. Ve **الأصمعي** dedi: **السُرِّية** **السِّرّ**dendir; o da nikâhtır; çünkü sahibi onu ticaret için değil nikâh için seçmiştir. **الأصمعي**’nin dediği budur; ve **ابن السِّكيت** kitabında zikretti. Ama **السُّرّية**’de **السين**’in dammı; nisbet sırasında birçok bina değiştirilir: düz araziye nisbetle **سُهْليّ** denir; ömrün uzunluğuna ve zamanın uzamasına nisbetle **دُهريّ** denir. Bunun benzeri çoktur. Allah daha iyi bilir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%81/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

سَفَّ
1 سَفَّ ذ , (A'Obeyd, Az, S, M, K,) aor. سَفُ٣َ , inf. n. سَفُّ; (S, TA;) and ↓ اسفّ, (A'Obeyd, S, M, K,) inf. n. اـِسْفَافٌ; (TA;) He wove (A'Obeyd, Az, S, M, Z, K) with his fingers (Z, TA) [or plaited] a mat, (A'Obeyd, TA,) or palm-leaves, (Az, S, M, K,) and any other thing that may be woven with the fingers; (TA;) like رَمَلَ and أَرْمَلَ. (A'Obeyd, TA.) -A2- سَفَّ (Lth, O, K) عَلَى وَجْهِ الأرْضِ, (Lth, O,) [aor. سَفُ٣َ accord. to the TK, but more probably سَفِ٣َ , agreeably with a general rule relating to intrans. verbs of this class,] inf. n. سَفِيفٌ, He (a bird) went along upon the surface of the earth. (Lth, O, K.) [See also 4.] -A3- سَفِفْتُ, (S, M, Mgh, * Msb, K,) third pers. سَفَّ, (Mgh,) aor. أَسَفُّ, (Msb, TA,) inf. n. سَفٌّ; (M, Msb, K;) and ↓ اِسْتَفَفْتُ; (S, M, Msb, K; [in one of my copies of the S, erroneously, أَسْفَفْتُ;]) I took [into my mouth], (S, K,) or ate, (Mgh, Msb,) medicine, (S, M, Mgh, Msb, K,) and meal of parched barley or wheat, (S, M, Mgh,) and the like of either of these, (M,) or anything dry, (Mgh, Msb,) not moistened, (S, Msb, K,) and not kneaded [with water &c.]; (S;) or i. q. قَمِحْتُ, (M, K, TA,) which signifies as above, (TA,) or I took it in the palm of my hand, (A and L in art. قمح,) and conveyed it to my mouth, (A in that art.,) or licked it up: (L in that art.:) and ↓ سَفَّةٌ signifies the doing thus once. (TA.) And [hence,] سَفٌّ signifies also Camels' eating dry herbage. (K.) Hence the saying of 'Amr Ibn-Kulthoom,
تَسَفُّ الجِلَّةُ الخُورُ الدَّرِينَا
 The she-camels advanced in age, abounding with milk, eating the [dry and] old and wasted herbage. (Mgh. [See EM p. 208: and the same, p. 224.]) Hence also the phrase, لَأَنْ أَسَفَّ التُّرَابَ Assuredly that I should eat the dust. (Mgh.) ― -b2- And سَفِفْتُ المَآءَ, (M, K,) aor. أَسَفُّ, inf. n. سَفٌّ, (TA,) I drank much of the water without satisfying my thirst: (M, K:) and so سَفِتُّهُ, aor. أَسْفَتُهُ, inf. n. سَفْتٌ. (TA.) ― -b3- سُفَّ الرَّمَادُ فِى وَجْهِهِ: see 4.

اسفّ
4 اسفّ ذ : see 1, first sentence. ― -b2- [Hence,] أَسْفَفْتُ الشَّىْءَ, inf. n. اـِسْفَافٌ, I stuck one part of the thing to another. (Yz, TA.) ― -b3- [And from the same signification, as is indicated in the O and TA,] اسّف النَّظَرَ (tropical:) He looked sharply, (S, M, A, O, K,) and hardly, (S, O,) and minutely, (A,) towards, or at, (اـِلَى,) a person, (S, A, O,) and an affair, (A,) and AAF adds, and inclined towards the ground. (M.) -A2- Also He fed a camel with dry herbage. (K.) ― -b2- [Hence,] اسفّ الفَرَسَ اللِجَامَ (assumed tropical:) He put the bit into the mouth of the horse. (Moheet, L, K.) ― -b3- And اسفّ الدَّوَآءَ (assumed tropical:) He stuffed the wound with the medicament: (M:) or اسفّ الجُرْحَ دَوَآءً (tropical:) he put a medicament into the wound; (K, TA;) as though he put سَفُوف to it. (TA.) ― -b4- And اسفّ الوَشْمَ نَؤُورًا (assumed tropical:) He filled in the tattoo with نؤور [i. e. smoke-black of fat]. (M.) ― -b5- And أُسِفَّ وَجْهُهُ النَّؤُورَ (assumed tropical:) His face was sprinkled with نؤور. (S.) It is said in a trad., فَكَأَنَّمَا أُسِفَّ وَجْهُهُ, meaning (assumed tropical:) His face was altered, (S, K, *) as though something that altered it had been sprinkled upon it. (S.) You say also, كَأَنَّ وَجْهَهُ أُسِفَّ رَمَادًا, meaning (assumed tropical:) His face became of a blackish, or an ashy, hue, altered, as though ashes had been sprinkled upon it: and ↓ سُفَّ الرَّمَادُ فِى وَجْهِهِ (assumed tropical:) [Ashes were sprinkled upon his face], meaning his face became altered. (Har p. 626.) -A3- Also It approached the earth, or ground; (S, M, K;) said of a bird in its flight; (S, K;) or of a bird &c.: (M:) or it (a bird) flew over the ground so near that its feet almost reached it. (A.) And اسفّت السَّحَابَةُ The cloud approached the earth. (S, K.) ― -b2- Said of a stallion, He stooped his head to bite. (M, K.) And one says of man, اسفّ مِنَ الأَرْضِ [and اـِلَى الارض He stooped towards the ground]. (O in art. شب.) ― -b3- And, said of a man, (S,) (assumed tropical:) He pursued small, or little, things: (S, K:) and (assumed tropical:) he followed after low, or mean, things: (K:) [(assumed tropical:) he stooped to such things:] or اسفّ اـِلَى مَدَاقِ الأُمُورِ وَ أَلَائِمِهَا (assumed tropical:) He approached [or pursued] small, or little, things, and the meanest, or most ignoble, thereof; or became mean, or ignoble: (M, * TA:) and اسفّ لِلْأَمْرِ الدَّنِىّ, [or correctly الدَّنِىْءِ,] and اـِلَيْهِ, (assumed tropical:) He approached [the thing that was near, or that was low, or mean]; from اسفّ said of a bird in its flight, meaning It approached the ground so that its feet almost touched it. (Har p. 206.) [Hence the saying,] تَحَفَّظْ مِنْ الغَمَلِ السَّفْسَافِ وَلَاتُسِفَّ لَهُ بَعْضَ لاـِسْفَافِ (tropical:) [Guard thyself from the bad action, and approach it not with any degree of approaching]. (TA.) ― -b4- You say also, مَاأَسَفَّ مِنْهُ بِتَافِهٍ He obtained not [from him, or of it, a paltry acquisition], (K, TA,) [or] anything. (TA.) ― -b5- And اسفّ He fled from his companion, (K, TA,) running most vehemently. (TA.)

8 اـِسْتَفَ٣َ see 1.

سَفْسَفَ
R. Q. 1 سَفْسَفَ ذ , (K,) inf. n. سَفْسَفَةٌ, (S, M,) He cleared, or sifted, (اِنْتَخَلَ,) flour, (S, M, K,) and the like, (S, K,) with the مُنْخُل [or sieve], and the like. (L, TA.) One says, سَمِعْتُ سَفْسَفَةَ المُنْخُلِ [I heard the sifting of the sieve]. (TA.) ― -b2- And سَفْسَفَ عَمَلَهُ (tropical:) He did his deed imperfectly, or not soundly. (IDrd, M, K, TA.) ― -b3- And سَفْسَفَتِ الرِيحُ The wind raised the fine dust, blowing a little above the surface of the earth. (TA.)

لَا تَزَالُ تَتَسَفْسَفُ فِى هٰذَا الأَمْرِ
R. Q. 2 لَا تَزَالُ تَتَسَفْسَفُ فِى هٰذَا الأَمْرِ ذ a phrase mentioned by Ibn-'Abbلd as meaning Thou wilt not cease to destroy, or bring to nought, this thing, or affair. (O, TA.)

سَفْ
سَفْ ذ , with the ف quiescent, i. q. سَوْفَ; as in the phrase سَفْ تَفْعَلُ [Thou wilt do such a thing]: mentioned by Th. (M. [See art. سوف; and see also the letter س.])

سَفٌّ
سَفٌّ ذ , accord. to the K, or ↓ سِفٌّ, with kesr, accord. to Sgh, [in the O,] (TA,) A spadix, or a spathe, (طَلْعَة) of a male palm-tree. (AA, O, K) ― -b2- See also سِفُّ.

سُفٌّ
سُفٌّ ذ : see what next follows.

سِفٌّ
سِفٌّ ذ and ↓ سُفٌّ, (O, K,) or the former and ↓ سَفٌّ, (so in a copy of the M,) The serpent called أَرْقَم: (AA, O, K:) or the serpent that flies (M, O, K) in the air: (M, O:) and sometimes peculiarly applied to the أَرْقَم: (M:) or the male serpent. (O.) And the Hudhalee poet EdDلkhil Ibn-Harلm uses the first of these words as meaning (assumed tropical:) A man like a سِفّ. (M.) ― -b2- See also سَفٌّ.

سَفَّةٌ
سَفَّةٌ ذ [an inf. n. un.]: see 1.

سُفَّةٌ
سُفَّةٌ ذ A plait of palm-leaves, (M, K, TA,) i. e. a ↓ سَفِيفَة, (TA,) made according to the measure of the زَبِيل or the جُلَّة [of which it is to form a part]. (K, TA.) ― -b2- And A thing of the kind termed قَرَامِلُ [pl. of قِرْمِلٌ], (K, TA,) [i. e. a plait] of [goat's] hair, or of wool, (TA,) which a woman attaches to her [plaits of] hair: it was not disapproved by Ibrلheem En-Nakha'ee; (K, TA;) though he disapproved of other things attached to the hair: IAth explains it as a thing that a woman puts upon her head, and attaches to her hair in order that it may be lengthened [thereby]. (TA.) -A2- A small portion, (حَبَّةٌ,) and (S) a handful, (S, K,) of meal of parched barley or wheat, (S,) or of wheat, and the like. (K.) ― -b2- See also what next follows.

سَفُوفٌ
سَفُوفٌ ذ Medicine, (S, M, Msb, K,) and meal of parched barley or wheat, (S, M,) and the like of either of these, (M,) or anything dry, (Msb,) taken [into the mouth], (S, M, * K,) or eaten, (Msb,) not moistened, (S, M, * Msb, K,) or not kneaded [with water &c.]; (S;) and ↓ سُفَّةٌ signifies the same; (M, K;) each a subst. from سَفِفْتُ السَّوِيقَ and الدَّوَآءَ &c. (M.) -A2- Also Blackness of the gum. (M, TA.)

سَفِيفٌ
سَفِيفٌ ذ Woven [with the fingers, or plaited,] of palm-leaves. (KL.) ― -b2- [And hence,] The girth of the رَحْل [or camel's saddle], (S, M, K,) and of the [women's vehicle called] هَوْدَج: (M:) the fore-girth of the رَحْل; because made broad, like the سَفِيف of palm-leaves. (T, TA.) [See also the next paragraph.] -A2- A certain plant. (IDrd, K.) -A3- The sharpness of the ears of the wolf. (M, TA.) -A4- And السَّفِيفُ is A name of Iblees: (O, K:) so says AA: (O:) in one or more of the copies of the “ Nawلdir, ” ↓ السَّفْسَفُ. (TA.)

سَفِيفَةٌ
سَفِيفَةٌ ذ A thing woven [with the fingers, or plaited,] of palm-leaves: (S, O:) a piece of woven [or plaited] work of palm-leaves (K voce عَرَقٌ) &c.: (TA ibid.:) pl. سَفَائِفُ. (TA.) See سُفَّةٌ, first sentence. ― -b2- A wide belly-girth with which a رَحْل [or camel's saddle] is bound, or fastened. (M.) [See also سَفِيفٌ.] ― -b3- The appertenance [or suspensory] of a water-skin (قِرْبَة), which the carrier of the قربة puts over his chest [when carrying the قربة on his back]. (K voce عَرَقٌ.) ― -b4- See also جُمَانٌ. ― -b5- A [receptacle for dates, such as is called] دَوْخَلَّة, [made of palmleaves,] before it is woven. (M, TA.) ― -b6- And [the pl.] سَفَائِفُ signifies Wide ribs: or, as some say, all the ribs. (M.)

سَفْسَفٌ
سَفْسَفٌ ذ A certain plant; (M, TA;) said by IDrd to be of the dial. of El-Yemen; that which the people of Nejd call the عَنْقَز, which is the مَرْزَنْجُوش [or marjoram]. (TA.) -A2- See also سَفِيفٌ.

سَفْسَافٌ
سَفْسَافٌ ذ The dust of flour, that rises, (K,) or flies and rises, (TA,) at the sifting. (K, TA.) ― -b2- The fine particles or dust: (S, Mgh, K:) or such as rises, or spreads, of dust. (M.) ― -b3- Hence, (Mgh,) سَفْسَافُ الشِعْرِ (Mgh, K) (assumed tropical:) What is bad of poetry, (K, TA,) imperfectly, or unsoundly, done. (TA. [In the CK, الشَّعَرِ is erroneously put for الشِعْرِ; and Freytag appears to have read الشَّعِيرِ.]) سَفْسَافٌ signifies (assumed tropical:) Bad poetry: and (assumed tropical:) anything imperfectly, or unsoundly, done. (M.) Anything bad. (S, K. [Compare the Hebr. אֲסַפְסֻף occurring with the article, and with the quiescent, in Numbers xi. 4.]) (assumed tropical:) Such as is bad of natural dispositions. (M.) And (assumed tropical:) A contemptible, or despicable, thing or affair. (S, K.) It is said in a trad., اـِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ مَعَالِىَ الأَمُورِ وَ يُبْغِضُ سَفْسَافَهَا, (S, M, Mgh, TA,) or يَكْرَهُ سَفْسَافَهَا, (S, TA,) i. e. (assumed tropical:) [Verily God loves lofty things, or things whereby one acquires eminence or nobility, and] hates paltry, and mean, things. (Mgh, Sgh, TA.)

سَفْسَافٌ
سَفْسَافٌ ذ signifies [also] (assumed tropical:) An action, and a saying, in which is no good. (Ham p. 232; where the foregoing trad. is cited as an ex.) And (assumed tropical:) Any bad wind: (TA:) [or] سَفْسَافَةٌ signifies a wind running a little above the ground; and so ↓ مُسَفْسِفَةٌ: (M:) or the latter, a wind that raises the fine dust, and runs a little above the ground. (S, K.) ― -b2- حَلِفٌ سَفْسَافٌ (tropical:) A false, or lying, swearing, in which is no ratification. (TA.)

سُفَاسِفٌ
سُفَاسِفٌ ذ Vehement hunger. (Ibn-'Abbلd, K.)

مُسِفٌّ
مُسِفٌّ ذ [act. part. n. of 4, q. v.]. ― -b2- Anything cleaving, or sticking, to another thing. (A'Obeyd, TA.) ― -b3- مَرَّ مُسِفًّا He passed by fleeing from his companion, running most vehemently. (Ibn- 'Abbلd, TA.)

مُسَفْسِفَةٌ
مُسَفْسِفَةٌ ذ : see سَفْسَافٌ, last sentence but one. -A2- Also, without the ة, (tropical:) Ungenerous, or mean, in giving. (S, M.)

##### Türkçe

**سَفَّ**
1 **سَفَّ** ذ , (A'Obeyd, Az, S, M, K,) muzâri‘i **سَفُ٣َ** , mastarı **سَفُّ**; (S, TA;) ve ↓ **اسفّ**, (A'Obeyd, S, M, K,) mastarı **اـِسْفَافٌ**; (TA;) O, parmaklarıyla (Z, TA) (A'Obeyd, Az, S, M, Z, K) bir hasır, (A'Obeyd, TA,) yahut hurma yaprakları, (Az, S, M, K,) ve parmaklarla örülebilen başka her şeyi ördü [yahut örüp örgü yaptı]; (TA;) **رَمَلَ** ve **أَرْمَلَ** gibi. (A'Obeyd, TA.) -A2- **سَفَّ** (Lth, O, K) **عَلَى وَجْهِ الأرْضِ**, (Lth, O,) [muzâri‘i TK’ye göre **سَفُ٣َ**, fakat daha muhtemelen **سَفِ٣َ**, bu sınıftan lâzım fiillere dair genel bir kaideye uygun olarak,] mastarı **سَفِيفٌ**, O (bir kuş) yerin yüzeyi üzerinde boyunca gitti. (Lth, O, K.) [Bkz. ayrıca 4.] -A3- **سَفِفْتُ**, (S, M, Mgh, * Msb, K,) üçüncü şahsı **سَفَّ**, (Mgh,) muzâri‘i **أَسَفُّ**, (Msb, TA,) mastarı **سَفٌّ**; (M, Msb, K;) ve ↓ **اِسْتَفَفْتُ**; (S, M, Msb, K; [S’nin nüshalarımın birinde yanlışlıkla **أَسْفَفْتُ**;]) Ben [ağzıma] aldım, (S, K,) yahut yedim, (Mgh, Msb,) ilaç, (S, M, Mgh, Msb, K,) ve kavrulmuş arpa yahut buğday unu, (S, M, Mgh,) ve bu ikisinden herhangi birinin benzeri, (M,) yahut kuru olan herhangi bir şey, (Mgh, Msb,) ıslatılmamış, (S, Msb, K,) ve [su vb. ile] yoğrulmamış; (S;) yahut **قَمِحْتُ** ile aynı (i. q.), (M, K, TA,) ki yukarıdaki gibi mânâ verir, (TA,) yahut onu avucumun içine aldım, (A ve L, madde **قمح**’ta,) ve onu ağzıma ulaştırdım, (A, o maddede,) yahut yalayıp topladım: (L, o maddede:) ve ↓ **سَفَّةٌ** bir defa böyle yapmayı ifade eder. (TA.) Ve [bundan dolayı] **سَفٌّ** ayrıca develerin kuru ot yemesi mânâsına gelir. (K.) Buradan ‘Amr İbn-Kulthoom’un sözü:
تَسَفُّ الجِلَّةُ الخُورُ الدَّرِينَا
Yaşı ilerlemiş, sütü bol dişi develer, [kuru ve] eski ve zayıflayıp tükenmiş otu yiyerek (ilerledi). (Mgh. [Bkz. EM s. 208: ve aynısı, s. 224.]) Buradan ayrıca şu ibare: **لَأَنْ أَسَفَّ التُّرَابَ** Kesinlikle toprak yiyeceğim. (Mgh.) ― -b2- Ve **سَفِفْتُ المَآءَ**, (M, K,) muzâri‘i **أَسَفُّ**, mastarı **سَفٌّ**, (TA,) Ben susuzluğum giderilmeden sudan çok içtim: (M, K:) ve böylesi **سَفِتُّهُ**, muzâri‘i **أَسْفَتُهُ**, mastarı **سَفْتٌ**. (TA.) ― -b3- **سُفَّ الرَّمَادُ فِى وَجْهِهِ**: bkz. 4.

**اسفّ**
4 **اسفّ** ذ : bkz. 1, ilk cümle. ― -b2- [Buradan,] **أَسْفَفْتُ الشَّىْءَ**, mastarı **اـِسْفَافٌ**, Ben şeyin bir parçasını diğer parçasına yapıştırdım. (Yz, TA.) ― -b3- [Ve aynı mânâdan, O ve TA’da işaret edildiği üzere,] **اسّف النَّظَرَ** (mecaz:) O, (S, M, A, O, K,) bir kişiye, (S, A, O,) ve bir işe, (A,) doğru yahut ona (اـِلَى) keskin, (S, O,) ve zorlayıcı, (S, O,) ve ince ince, (A,) baktı; ve AAF ilâve eder: ve yere doğru meyletti. (M.) -A2- Ayrıca: O, bir deveyi kuru otla besledi. (K.) ― -b2- [Buradan,] **اسفّ الفَرَسَ اللِجَامَ** (farazî mecaz:) O, gemi atın ağzına soktu. (Moheet, L, K.) ― -b3- Ve **اسفّ الدَّوَآءَ** (farazî mecaz:) O, yarayı ilaçla tıkadı: (M:) yahut **اسفّ الجُرْحَ دَوَآءً** (mecaz:) o, yaraya bir ilaç koydu; (K, TA;) sanki ona **سَفُوف** koymuş gibi. (TA.) ― -b4- Ve **اسفّ الوَشْمَ نَؤُورًا** (farazî mecaz:) O, dövmeyi **نؤور** ile doldurdu [yani yağın is-karasıyla]. (M.) ― -b5- Ve **أُسِفَّ وَجْهُهُ النَّؤُورَ** (farazî mecaz:) Onun yüzüne **نؤور** serpiştirildi. (S.) Bir rivayette şöyle denir: **فَكَأَنَّمَا أُسِفَّ وَجْهُهُ**, mânâsı (farazî mecaz:) Onun yüzü değişti, (S, K, *) sanki onu değiştiren bir şey onun üzerine serpiştirilmiş gibi. (S.) Sen ayrıca şöyle dersin: **كَأَنَّ وَجْهَهُ أُسِفَّ رَمَادًا**, mânâsı (farazî mecaz:) Onun yüzü, kül serpiştirilmiş gibi, değişmiş, siyaha çalan yahut kül rengi bir renge döndü: ve ↓ **سُفَّ الرَّمَادُ فِى وَجْهِهِ** (farazî mecaz:) [Onun yüzüne kül serpiştirildi], mânâsı: onun yüzü değişti. (Har s. 626.) -A3- Ayrıca: O, yere yahut toprağa yaklaştı; (S, M, K;) uçuşunda bir kuş hakkında söylenir; (S, K;) yahut bir kuş vb. hakkında: (M:) yahut o (bir kuş) yere o kadar yakın uçtu ki ayakları neredeyse ona erişti. (A.) Ve **اسفّت السَّحَابَةُ** Bulut yere yaklaştı. (S, K.) ― -b2- Aygır hakkında söylenir: Isırmak için başını eğdi. (M, K.) Ve insan hakkında şöyle denir: **اسفّ مِنَ الأَرْضِ** [ve **اـِلَى الارض** O, yere doğru eğildi]. (O, madde **شب**’de.) ― -b3- Ve, bir adam hakkında söylenir, (S,) (farazî mecaz:) O, küçük şeylerin peşine düştü: (S, K:) ve (farazî mecaz:) o, alçak yahut bayağı şeylerin ardına düştü: (K:) [(farazî mecaz:) o, böyle şeylere eğildi:] yahut **اسفّ اـِلَى مَدَاقِ الأُمُورِ وَ أَلَائِمِهَا** (farazî mecaz:) O, küçük şeylere ve onların en bayağısına yaklaştı [yahut peşine düştü]; yahut bayağılaştı: (M, * TA:) ve **اسفّ لِلْأَمْرِ الدَّنِىّ**, [yahut doğru olan **الدَّنِىْءِ**,] ve **اـِلَيْهِ**, (farazî mecaz:) O, [yakın olan yahut alçak/bayağı olan şeye] yaklaştı; uçuşunda kuş hakkında söylenen **اسفّ**’ten, mânâsı: ayakları neredeyse değecek şekilde yere yaklaştı. (Har s. 206.) [Buradan şu söz:] **تَحَفَّظْ مِنْ الغَمَلِ السَّفْسَافِ وَلَاتُسِفَّ لَهُ بَعْضَ لاـِسْفَافِ** (mecaz:) [Kötü işten sakın ve ona yaklaşmanın herhangi bir derecesiyle yaklaşma]. (TA.) ― -b4- Sen ayrıca şöyle dersin: **مَاأَسَفَّ مِنْهُ بِتَافِهٍ** O, ondan [değersiz bir kazanım] elde etmedi, (K, TA,) [yahut] hiçbir şey. (TA.) ― -b5- Ve **اسفّ** O, arkadaşından kaçtı, (K, TA,) en şiddetli koşuşla koşarak. (TA.)

8 **اـِسْتَفَ٣َ** bkz. 1.

**سَفْسَفَ**
R. Q. 1 **سَفْسَفَ** ذ , (K,) mastarı **سَفْسَفَةٌ**, (S, M,) O, unu, (S, M, K,) ve benzerini, (S, K,) **مُنْخُل** [yahut elekle], ve benzeriyle, (L, TA,) temizledi yahut eledi (**اِنْتَخَلَ**). (L, TA.) Şöyle denir: **سَمِعْتُ سَفْسَفَةَ المُنْخُلِ** [Ben eleğin elemesini işittim]. (TA.) ― -b2- Ve **سَفْسَفَ عَمَلَهُ** (mecaz:) O, işini eksik, yahut sağlam olmayacak şekilde yaptı. (IDrd, M, K, TA.) ― -b3- Ve **سَفْسَفَتِ الرِيحُ** Rüzgâr, yer yüzeyinin biraz üstünde eserek ince tozu kaldırdı. (TA.)

**لَا تَزَالُ تَتَسَفْسَفُ فِى هٰذَا الأَمْرِ**
R. Q. 2 **لَا تَزَالُ تَتَسَفْسَفُ فِى هٰذَا الأَمْرِ** ذ İbn-‘Abbād’ın, “Sen bu şeyi yahut işi yok etmeyi, yahut hiçliğe indirmeyi, bırakmayacaksın” mânâsında olduğunu zikrettiği bir ibaredir. (O, TA.)

**سَفْ**
**سَفْ** ذ , **ف**’si sâkin olarak, **سَوْفَ** ile aynı (i. q.); **سَفْ تَفْعَلُ** ibaresinde olduğu gibi [Sen şöyle bir şey yapacaksın]: Th. tarafından zikredilmiştir. (M. [Bkz. madde **سوف**; ve ayrıca harf **س**’ye de bak.])

**سَفٌّ**
**سَفٌّ** ذ , K’ye göre, yahut ↓ **سِفٌّ**, kesre ile, Sgh’ye göre, [O’da,] (TA,) Erkek hurma ağacının bir spadiksi yahut spathesi (**طَلْعَة**). (AA, O, K) ― -b2- Bkz. ayrıca **سِفُّ**.

**سُفٌّ**
**سُفٌّ** ذ : bkz. hemen sonra gelen.

**سِفٌّ**
**سِفٌّ** ذ ve ↓ **سُفٌّ**, (O, K,) yahut birincisi ve ↓ **سَفٌّ**, (M’nin bir nüshasında böyle,) **أَرْقَم** denilen yılan: (AA, O, K:) yahut havada uçan yılan: (M, O, K) (M, O:) ve bazen özellikle **أَرْقَم** için kullanılır: (M:) yahut erkek yılan. (O.) Ve Huzelî şair EdDākhil Ibn-Harām bu kelimelerin birincisini (farazî mecaz:) **سِفّ** gibi bir adam mânâsında kullanır. (M.) ― -b2- Bkz. ayrıca **سَفٌّ**.

**سَفَّةٌ**
**سَفَّةٌ** ذ [birim mastar]: bkz. 1.

**سُفَّةٌ**
**سُفَّةٌ** ذ Hurma yapraklarından bir örgü, (M, K, TA,) yani ↓ **سَفِيفَة**, (TA,) **زَبِيل** yahut **جُلَّة** ölçüsüne göre yapılmış [ki onun bir parçasını oluşturacaktır]. (K, TA.) ― -b2- Ve kadınların saçlarına iliştirdiği, [keçi] kılından yahut yünden, (TA,) **قَرَامِلُ** denilen türden bir şey: (K, TA,) Ibrāheem En-Nakha‘ee bunu hoş görmemiş saymadı; (K, TA;) her ne kadar saça iliştirilen başka şeyleri hoş görmemiş olsa da: IAth onu, kadının başına koyduğu ve saçına, onun [bununla] uzatılması için iliştirdiği bir şey olarak açıklar. (TA.) -A2- Küçük bir miktar, (**حَبَّةٌ,**) ve (S) bir avuç, (S, K,) kavrulmuş arpa yahut buğday unu, (S,) yahut buğday ve benzeri. (K.) ― -b2- Bkz. ayrıca hemen sonra gelen.

**سَفُوفٌ**
**سَفُوفٌ** ذ İlaç, (S, M, Msb, K,) ve kavrulmuş arpa yahut buğday unu, (S, M,) ve bu ikisinden herhangi birinin benzeri, (M,) yahut kuru olan herhangi bir şey, (Msb,) [ağza] alınan, (S, M, * K,) yahut yenilen, (Msb,) ıslatılmamış, (S, M, * Msb, K,) yahut [su vb. ile] yoğrulmamış; (S;) ve ↓ **سُفَّةٌ** de aynı mânâyı ifade eder; (M, K;) her biri **سَفِفْتُ السَّوِيقَ** ve **الدَّوَآءَ** vb.’den türemiş bir isimdir. (M.) -A2- Ayrıca: diş etinin karalığı. (M, TA.)

**سَفِيفٌ**
**سَفِيفٌ** ذ Hurma yapraklarından parmaklarla örülmüş [yahut örgülenmiş]. (KL.) ― -b2- [Ve buradan,] **رَحْل** [yahut deve semeri]nin kuşağı, (S, M, K,) ve **هَوْدَج**’ınki: (M:) **رَحْل**’ın ön kuşağı; çünkü hurma yapraklarının **سَفِيف**’i gibi geniş yapılır. (T, TA.) [Bkz. ayrıca sonraki paragraf.] -A2- Belli bir bitki. (IDrd, K.) -A3- Kurdun kulaklarının sivriliği. (M, TA.) -A4- Ve **السَّفِيفُ** İblîs’in bir adıdır: (O, K:) AA böyle der: (O:) “**Nawādir**”in bir veya daha çok nüshasında ↓ **السَّفْسَفُ**. (TA.)

**سَفِيفَةٌ**
**سَفِيفَةٌ** ذ Hurma yapraklarından parmaklarla örülmüş [yahut örgülenmiş] bir şey: (S, O:) hurma yapraklarından örülmüş [yahut örgülenmiş] işten bir parça (K, madde **عَرَقٌ**’ta) vb.: (TA, aynı yerde:) çoğulu **سَفَائِفُ**. (TA.) Bkz. **سُفَّةٌ**, ilk cümle. ― -b2- Bir **رَحْل** [yahut deve semeri]nin bağlandığı yahut tutturulduğu geniş bir karın kuşağı. (M.) [Bkz. ayrıca **سَفِيفٌ**.] ― -b3- Su tulumunun (**قِرْبَة**) askısı [yahut göğüslüğü]; **قِرْبَة** taşıyanın, **قِرْبَة**’yi sırtında taşırken göğsünün üzerine koyduğu. (K, madde **عَرَقٌ**’ta.) ― -b4- Bkz. ayrıca **جُمَانٌ**. ― -b5- Ve [hurma yapraklarından yapılmış] **دَوْخَلَّة** denilen [hurma kabı], örülmeden önce. (M, TA.) ― -b6- Ve [çoğulu] **سَفَائِفُ** geniş kaburgalar mânâsına gelir: yahut bazılarına göre bütün kaburgalar. (M.)

**سَفْسَفٌ**
**سَفْسَفٌ** ذ Belli bir bitki; (M, TA;) IDrd tarafından Yemen lehçesinden olduğu söylenir; Nejd halkının **عَنْقَز** dediği, ki o **مَرْزَنْجُوش**’tur [yahut mercanköşk]. (TA.) -A2- Bkz. ayrıca **سَفِيفٌ**.

**سَفْسَافٌ**
**سَفْسَافٌ** ذ Eleme sırasında yükselen, (K,) yahut uçup yükselen, (TA,) un tozu. (K, TA.) ― -b2- İnce parçacıklar yahut toz: (S, Mgh, K:) yahut tozdan yükselen yahut yayılan şey. (M.) ― -b3- Buradan, (Mgh,) **سَفْسَافُ الشِعْرِ** (Mgh, K) (farazî mecaz:) şiirin kötü olanı, (K, TA,) eksik yahut sağlam olmayan şekilde yapılmış. (TA. [CK’de **الشَّعَرِ** yanlışlıkla **الشِعْرِ** yerine konmuştur; ve Freytag **الشَّعِيرِ** okumuş görünür.]) **سَفْسَافٌ** (farazî mecaz:) kötü şiir mânâsına gelir: ve (farazî mecaz:) eksik yahut sağlam olmayan şekilde yapılmış herhangi bir şey. (M.) Kötü olan herhangi bir şey. (S, K. [İbrânîce’de Sayılar xi. 4’te artikel ile ve sâkin ile gelen אֲסַפְסֻף ile karşılaştır.]) (farazî mecaz:) tabii huyların kötü olanı gibi. (M.) Ve (farazî mecaz:) hakir yahut aşağılık bir şey yahut iş. (S, K.) Bir rivayette şöyle denir: **اـِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ مَعَالِىَ الأَمُورِ وَ يُبْغِضُ سَفْسَافَهَا**, (S, M, Mgh, TA,) yahut **يَكْرَهُ سَفْسَافَهَا**, (S, TA,) yani (farazî mecaz:) [Şüphesiz Allah yüce işleri, yahut kişinin yücelik ve soyluluk kazandığı şeyleri sever ve] hakir ve bayağı şeylerden nefret eder. (Mgh, Sgh, TA.)

**سَفْسَافٌ**
**سَفْسَافٌ** ذ [ayrıca] (farazî mecaz:) içinde hayır olmayan bir fiil ve bir söz mânâsına gelir. (Ham s. 232; önceki rivayet orada örnek olarak zikredilmiştir.) Ve (farazî mecaz:) herhangi bir kötü rüzgâr: (TA:) [yahut] **سَفْسَافَةٌ** yerin biraz üstünde giden bir rüzgâr mânâsına gelir; ve böylesi ↓ **مُسَفْسِفَةٌ**: (M:) yahut ikincisi, ince tozu kaldıran ve yerin biraz üstünde giden bir rüzgâr. (S, K.) ― -b2- **حَلِفٌ سَفْسَافٌ** (mecaz:) içinde sağlamlaştırma bulunmayan yalan bir yemin. (TA.)

**سُفَاسِفٌ**
**سُفَاسِفٌ** ذ Şiddetli açlık. (Ibn-‘Abbād, K.)

**مُسِفٌّ**
**مُسِفٌّ** ذ [4’ün ism-i fâili, ona bak]. ― -b2- Başka bir şeye yapışan yahut tutunan herhangi bir şey. (A'Obeyd, TA.) ― -b3- **مَرَّ مُسِفًّا** O, arkadaşından kaçıp en şiddetli koşuşla koşarak geçti. (Ibn- ‘Abbād, TA.)

**مُسَفْسِفَةٌ**
**مُسَفْسِفَةٌ** ذ : bkz. **سَفْسَافٌ**, sondan bir önceki cümle. -A2- Ayrıca, ة olmaksızın, (mecaz:) vermede cömert olmayan, yahut cimri/bayağı. (S, M.)
