# سقب (س-ق-ب) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%82%D8%A8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%82%D8%A8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: س - ق - ب
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%82%D8%A8/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

القاف والسين والباء معهما
ق س ب، س ق ب، ق ب س، س ب ق، ب س ق مستعملات قسب: القَسْبُ: تمر يابس يتفتت في الفم، والصاد خطأ.
والقَسْبُ: الصلب الشديد، يقال: إنه لقَسْبُ العلباء أي صلب العقب والعصب، وقَسُبَ قُسُوبةً.
والقَسيبُ: صوت الماء تحت الورق أو القماش، قال:
للماء من تحته قَسيبُ
وقال:
قَسبُ العلابي جراء الألغاد
سقب: السَّقْبُ لغة في الصقب.
والسَّقيبةُ: عمود الخباء، قال:
كسَقْفِ خباء خر فوق السَّقائِبِ
والسَّقْبُ: ولد الناقة. وأسقبت الناقة أي أكثرت وضعها الذكر، وهي مِسْقابٌ، قال رؤبة:
غراءُ مِسقاباً لفَحْلِ أسقَبا
يعني فعلاً على أسْقَبَ يُسْقِبُ، ولم يجعله نعتاً.
والسَّقبُ: الغصن الطويل الريان.
وسألت أبا الدقيش عن قول أبي داود:
... كالقمَر السَّقْبِ
قال: هو الذي امتلأ وتم، عام في كل شيء من نحوه.
والسَّقَبُ: القرب، والجار القريب أحق بسَقَبِه.
سبق: السًّبقُ: القدمة، وتقول: له في الجري وفي الأمر سَبقُ وسُبْقهُ وسابقهُ أي سَبَقَ الناس إليه.
والسًّبقُ: الخطر يوضع بين أهل السِّباق، وجمعه أسباق.
والسِّباقان: قيد أرجل الطائر الجارح بسير أو خيط.
بسق: َبَسقَ وبصق وبزق لغات.
وبُساقٌ: جبل بالحجاز مما يلي الغور.
وبَسَقَتِ النخلة بُسُوقاً: طالت وكملت.
وقوله تعالى: "والنخل باسِقاتٌ" أي طويلات.
وأبْسَقَتِ الشاة فهي مُبْسِقٌ وبَسُوقٌ ومِبساقٌ أي انزلت اللبن قبل الولاد بشهر أو أكثر فتحلب، وربما بَسَقْت وليس بحامل فأنزلت اللبن. وقد سمعت أن الجارية تبسق وهي بكر ويصير في ثديها لبن.
قبس: القَبَسُ: شعلة من نار تقبِسُها وتقتبسها أي تأخذ من معظم النار.
وقَبَستُ النار، واقتبست رجلاً ناراً أو خيراً.
وقَبَستُ العلم واقتبسته. وأقبستُ العلم فلاناً.
وأبو قُبيسٍ: جبل مشرف على مكة.

##### Türkçe

القاف والسين والباء معهما
**ق س ب**، **س ق ب**، **ق ب س**، **س ب ق**، **ب س ق** kullanımdadır. **قسب**: **القَسْبُ**: ağızda ufalanan kuru hurma; **الصاد** hatadır.
Ve **القَسْبُ**: katı, şiddetli sert; denir ki: “O, **قَسْبُ العلباء**’dır” yani topuğun ve sinirin sertidir; ve **قَسُبَ** **قُسُوبةً**.
Ve **القَسيبُ**: yaprak yahut kumaş altında suyun sesi; dedi ki:
للماء من تحته **قَسيبُ**
Ve dedi ki:
**قَسبُ العلابي** جراء الألغاد

**سقب**: **السَّقْبُ** **الصقب**’ta bir dildir (lehçedir).
Ve **السَّقيبةُ**: çadırın direği; dedi ki:
كسَقْفِ خباء خر فوق **السَّقائِبِ**
Ve **السَّقْبُ**: dişi devenin yavrusu. Ve **أسقبت** الناقة yani erkeği çok doğurdu; ve o **مِسْقابٌ**’dır; Rü’be dedi ki:
غراءُ **مِسقاباً** لفَحْلِ **أسقَبا**
Yani **أسْقَبَ يُسْقِبُ** üzerine bir fiil (kalıbı); onu sıfat yapmadı.
Ve **السَّقبُ**: uzun, taze (sulu) dal.
Ve Ebû’d-Dakîş’e Ebû Dâvûd’un sözü hakkında sordum:
... كالقمَر **السَّقْبِ**
Dedi ki: O, dolmuş ve tamam olmuş olandır; bunun benzerinden olan her şeyde geneldir.
Ve **السَّقَبُ**: yakınlık; yakın komşu, **سَقَبِه**’ne daha hak sahibidir.

**سبق**: **السًّبقُ**: öne geçme (öncelik). Ve dersin ki: Onun koşuda ve işte **سَبقُ**’u ve **سُبْقهُ**’u ve **سابقهُ** vardır; yani insanlar ona (o şeye) doğru ondan önce vardı.
Ve **السًّبقُ**: yarış ehli arasında konulan bahis; çoğulu **أسباق**’tır.
Ve **السِّباقان**: yırtıcı kuşun ayaklarını kayış yahut ip ile bağlama bağı.

**بسق**: **بَسقَ** ve **بصق** ve **بزق** diller (varyantlar)dır.
Ve **بُساقٌ**: Hicaz’da, Gôr tarafına yakın olan bir dağ.
Ve **بَسَقَتِ** النخلة **بُسُوقاً**: uzadı ve tamamlandı.
Ve Yüce Allah’ın sözü: “**والنخل باسِقاتٌ**” yani uzunlar.
Ve **أبْسَقَتِ** الشاة, o halde o **مُبْسِقٌ** ve **بَسُوقٌ** ve **مِبساقٌ**’tır; yani doğumdan bir ay veya daha fazla önce süt indirdi de sağılır; bazen de **بَسَقْت** olur, hamile olmadığı halde süt indirir. Ve işittim ki cariye **تبسق** olur, o bakire iken, ve memesinin içinde süt olur.

**قبس**: **القَبَسُ**: ondan **تقبِسُها** ve **تقتبسها** ettiğin, yani ateşin büyüğünden aldığın bir ateş alevi.
Ve **قَبَستُ** ateşi; ve bir adamdan ateş yahut hayır **اقتبست**.
Ve **قَبَستُ** ilmi ve onu **اقتبسته**. Ve ilmi falana **أقبستُ**.
Ve **أبو قُبيسٍ**: Mekke’ye nazır bir dağ.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%82%D8%A8/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

السَقَبُ: القُرْبُ، ومنه الحديث: "الجارُ أَحَقُّ بسَقَبِهِ". وقد سَقِبَةْ دارُه، بالكسر أي قَرُبَتْ. وأَسْقَبْتُها أنا، أي قَرَّبْتُها. والسَقْبُ: الذَكَر من وَلَدِ الناقة، ولا يقال للأنثى سَقْبَةٌ، ولكن حائِلٌ. والسَقْبَةُ عندهم هي الحَحْشَةُ. وناقةٌ مِسْقابٌ، إذا كان عادَتُها أن تَلدَ الذكور. وقال الشاعر:
غَرَّاءَ مِسْقاباً لِفَحْلٍ أَسْقَبا
قوله أَسْقَبا فعلٌ لا نعتٌ. والسَقْبُ: الطويل من كلّ شيءٍ مع تَرارَةٍ. والسَقْبُ والصَقْبُ: عَمودُ الخِباءِ؛ والسَقيبَةُ مثله.

##### Türkçe

**السَقَبُ**: yakınlık; ve ondan hadis: “Komşu, **سَقَبِهِ**’ne daha hak sahibidir.” Ve onun evi **سَقِبَةْ** oldu, kesre ile; yani yaklaştı. Ve ben onu **أَسْقَبْتُها**, yani onu yaklaştırdım. Ve **السَقْبُ**: dişi devenin yavrusundan erkek olan; dişiye **سَقْبَةٌ** denilmez, fakat **حائِلٌ** (denir). Ve **السَقْبَةُ** onların yanında **الحَحْشَةُ**’dir. Ve **ناقةٌ مِسْقابٌ**, eğer onun âdeti erkek doğurmak ise. Şair dedi ki:
غَرَّاءَ مِسْقاباً لِفَحْلٍ أَسْقَبا
Onun sözü **أَسْقَبا** bir fiildir, sıfat değildir. Ve **السَقْبُ**: her şeyden, incelikle birlikte uzun olan. Ve **السَقْبُ** ve **الصَقْبُ**: çadırın direği; ve **السَقيبَةُ** de onun gibidir.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%82%D8%A8/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ق س ب
قسب ، قبس ، سبق ، سقب ، بسق : مستعملة .
قسب : قال الليث : القَسْبُ : تَمْرٌ يابِسٌ يَتَفتَّتُ في الفم ، ومَن قاله بالصاد فقد أَخْطأَ .
قال : والقَسْبُ : الصُّلْبُ الشديد ، يقال : إنّه لَقَسْبُ العِلْبَاءِ صُلْبُ العَقَبِ والعَصَب ، وقال رؤبةُ :
قَسْبُ العَلاَبيِّ جُرازُ الألْغَادْ
والفعلُ قَسُبَ قُسوبةً .
وقال ابنُ السكيت : سَمِعْتُ قَسِيبَ الماءِ وخَرِيرَه أي : صوْتَهُ .
وقال الليثُ : القَسِيبُ : صوتُ الماء تحت وَرَقٍ أو قماشٍ .
وقال عبيد :
أو جَدْوَلٍ في ظِلاَلِ نخْلٍ
للماء مِن تحته قَسِيبُ
قال ابن السكيت : سمعت قسيب الماءِ وخريره وأَلِيلَهُ ، أي : صوته .
أبو عبيدٍ ، عن الأمويّ : القِسْيَبُّ : الطويلُ من الرجال .
وقال أبو عمرو : القِسْيَبُّ الطويلُ من كل شيءٍ الشديدُ .
وأنشد :
أَلاَ أَراكَ يا ابْنَ بِشْرٍ خِبّا تخْتِلُها خَتْلَ الوليد الضَّبَّا حتى سَلَكْتَ عَرْدَكَ القِسْيَبَّا في صَدْعِها ثم نَخَبْتَ نَخْبَا ثعلب عن ابن الأعرابي قال : القَسُّوبُ : الخُفُّ وهو القَفْشُ ، قال : والقاسبُ : الغُرْمُول المُتَمَهِل ، ونوَى القسْب أصلب النوى .
سقب : قال الليث : السّقْبُ والسَّقِيبَةُ : عمودُ الخِبَاءِ .
وقال ذو الرمَّة :
سَقْبَان لمْ يَتَقشّرْ عنهما النَّجَبُ
أي : طويلان ، ويقال صَقْبان ، وسَقْبُ الناقة بالسين لا غير .
وقال الأصمعي : الصُّقُوبُ : عُمُد الخِباء ، واحدُها صَقْبٌ .
وقال الليث : أَسْقَبت الناقةُ إذا وَضَعَت أكثرَ ما تضعُ الذُّكورَ وأَجْسمَت وأَنْبلَتْ فهي مِسقابٌ .
وأنشد .
غَرَّاء مِسقاباً لفَحْلٍ أَسْقَبا
يريدُ بقوله أَسْقبَ فعلاً ، ولم يجعلْهُ نعتاً .
أبو عبيد عن الأصمعي : إذا وَضَعَت الناقةُ فولدُها ساعةَ تضعُه سَلِيلٌ قبْل أن يُعْلَمَ أَذَكَرٌ هو أم أُنثى ؛ فإذا عُلم فإن كان ذكراً فهو سَقْبٌ ، وأُمُّه مُسقِبٌ .
وقالت الخنْسَاء :
لمّا اسْتبانت أَنَّ صاحبها ثَوَى
حَلَقَتْ وعلّتْ رأْسها بِسِقابِ
كانت المرأة في الجاهلية إذا مات زوجها حَلقتْ رأسها وخَمَشَت وَجْهها وحمَّرَتْ قطنةً من دَمِ نفسها ووَضَعتْها على رأسها وأخرجَت قطنَها مِنْ خَرْق قناعها لتُعْلِم الناس أنها مصابة ويسمَّى ذلك السِّقاب .
سبق : قال الليث : السَّبْق : القُدْمَةُ في الجَري وفي كلِّ أَمْر ، تقولُ له : في هذا الأمر سُبْقةٌ وسابقةٌ وسَبْق ، والجميع الأسباق ، والسوابق .
ثعلب عن ابن الأعرابي : السَبْق : مصدرُ سَبَقَ سَبْقاً ، والسبَق بفتح الباء : الخَطَر الذي يوضع في النِّضال والرِّهان في الْخَيْل فمن سَبق أَخَذه .
قال : ويقال : سبَّق إذا أخذ السبَق ، وسبَّق إذا أَعطى السَّبَق ، وهذا من الأَضْداد .
وقال محمد بن سلاّم : العربُ تقول للذي يَسْبِق من الخيل سابق وسَبُوق ، وإذا كان يُسْبَق فهو مُسَبَّق .
وقال الفرزدق :
مِن المحْرِزينَ المَجْدَ يومَ رِهانِه
سَبُوق إِلى الغايات غيرُ مُسَبَّق
وقال النبي ( صلى الله عليه وسلم ) ( لا سَبَق إِلا في خُفَ أو حافِرٍ أو نَصْلٍ ) ، فالْخُفُّ : الإبل ، والحافرُ : الْخَيْلُ ، والنَّصْلُ : الرَّمْيُ .
وفي حديث آخر : ( مَنْ أدْخَلَ فَرَساً بَيْن فرسين فإنْ كانَ يُؤْمَنُ أنْ يُسْبَقَ فَلا خَيْرَ فيهِ وإنْ كانَ لا يُؤْمَنُ أن يسبقَ فلا بأسَ بهِ ) .
قال أبو عبيد : والأصلُ فيهِ أن يسبق الرجُلُ صاحبه بشيءٍ مُسمًّى على أنه إن سبق فلا شَيءَ له ، وإن سبقهُ صاحبه أخذَ الرَّهنَ ، فهذا هو الحلالُ لأنَّ الرَّهنَ مِن أحدِهمَا دون الآخر ، فإن جعل كلُّ واحدٍ منهما لصاحبهِ رَهناً أيهما سبق أخذَهُ فهذا القمارُ المنهيُّ عنهُ ، فإن أرادا تحليلَ ذَلكَ جعلاَ معهمَا فَرَساً ثالثاً لِرَجُلٍ سواهما ، ويكون فَرَسُهُ كفئاً لفَرَسيْهِما ، ويسمى المحلل والدَّخيلَ ، فيضعُ الرَّجُلانِ الأولان رهنين منْهُمَا ، ولا يضعُ الثَّالثُ شيئاً ، ثم يُرسلونَ الأفراسَ الثلاثَةَ فإنْ سبق أحدُ الأولين أخَذَ رَهنهُ ورهن صاحبه فكانَ طيباً لهُ ، وإنْ سبق الدخيلُ أخذَ الرَّهنينِ جميعاً وإن سُبِق لم يغرم شيئاً ، فهذا معنى الحديث .
أبو منصور : وقد جاءَ الاسْتِبَاق في كتابِ اللَّهِ في ثَلاثَةِ مواضعَ بمعاني مُخْتلفةٍ منها قولهُ عزَّ وجلَّ : ( إِنَّا ذَهَبْنَا نَسْتَبِقُ وَتَرَكْنَا يُوسُفَ ) ( يوسف : 17 ) .
قال المفسرون : المعنى : ذهبنا ننْتَضِلُ في الرَّمي .
وقال : ( وَاسُتَبَقَا الْبَابَ ) ( يوسف : 25 ) ، معناه : تبادَرا إلى البابِ ، تبادَرَ كلُّ واحد
منهما إلى الباب ، فإن سبقها يوسفُ فتحَ البابَ وخرجَ وإن سبقتهُ زُليْخَا أغْلَقَتْهُ لئلا يخرجَ ولِتُراوده عن نفسه .
والثالثُ قولهُ : ( كَانُواْ يَكْسِبُونَ وَلَوْ نَشَآءُ لَطَمَسْنَا عَلَى أَعْيُنِهِمْ فَاسْتَبَقُواْ الصِّرَاطَ فَأَنَّى يُبْصِرُونَ ) ( يس : 66 ) ، معنى استباقهمُ الصراطَ مُجاوَزَتهُمْ إياهُ حتى يضلُّوا ولا يهتدوا ، والاستباق في هذا الموضع من واحد ، وهو في الاثنين الأوَّلين من اثنين .
وقال الليث : السباقانِ في رِجلِ الطَّائرِ الجارح قَيداهُ من سير أو خيط ، وسَبَّقْتُ البازي إذا جعلت السِّباقَان في رجليه ، وسبَّقْتُ بين الخَيلِ إذا سابقتُ بينها والمصدرُ التسبيق .
بسق : قال الله عز وجل : ( للهالْحَصِيدِ وَالنَّخْلَ بَاسِقَاتٍ لَّهَا طَلْعٌ نَّضِيدٌ ) ( ق : 10 ) .
قال الفراءُ : باسقات : طِوالاً .
يقال : بسق طولاً ، فهو باسق ، فهن طوال النخل .
أبو عبيد عن الأصمعي قال : إذَا أشْرَق ضرْعُ النّاقَةِ ووقع فيه اللبنُ فهي مُضْرِعٌ فإذا وقع فيه اللِّبأُ قبلَ النِّتاج فهي مبسق ، فإذا دنا نتاجُها فهي مُدْنيةٌ .
وقال الليث : أبسقَتِ الشاةُ فهي مُبسق إذا أنزلتِ اللبن قبل الولاد بشهرٍ أو أكثرَ فتحلَبُ .
قال : وربما أبسقَتْ وليستْ بحامِل فأنزلتِ اللبن ، فهِيَ بَسُوق ومُبسق ومِبساق .
قال : وسمعتُ أنّ الجارِيةَ تُبسق وهي بكرٌ ، يصيرُ في ثدْيها لبنٌ ، وبسق وبصق وبزق واحِدٌ ، وبُساق جبلٌ بالحجازِ .
وقال اليزيديُّ : أبزَقَتِ الناقَةُ وأبسقت إذا أنزَلتِ اللبنَ .
قبس : قال الليث : القَبَسُ : شُعْلةٌ من النارِ يقتبسُهَا أيْ : يأخذُها مِنْ معظم النارِ .
قال : وقَبستُ العلم واقتبستُهُ ، وأقبستُهُ فلاناً وأقبستُ فلاناً ناراً أو خبزاً ، وأنشد :
لا تُقبِسَنَّ العِلْمَ إلا امْرءاً
أعَانَ باللُّبِّ عَلَى قَبْسِهِ
أبو عبيد عَنْ أبي زَيد : أقبستُ الرجلَ علماً بالألفِ ، وقبستُهُ ناراً أقبِسه إذَا جئتَهُ بها ، فإنْ كانَ طلبها له ، قال : أقبسْتُهُ بالألف .
أبو عبيد عنْ الكسائي : أقبستُهُ ناراً وعلماً سَواء ، وقد يجوزُ طرح الألفِ منهما .
ثعلبٌ عن ابن الأعرابي : قبسني ناراً ومالاً وأقبسني عِلماً .
وقد يقال بغير ألِفٍ ، والقَوابِسُ : الذِينَ يقبسون الناسَ الخيرَ .
ابن شميل عن يونس : أتانا فُلاَنٌ يقتبسُ العِلْمَ فأقبسناهُ أي عَلمناهُ ، واقتبسْنا فلاناً فأبى أن يقبِسنا أي يعطينا ناراً ، وقد اقتبسني إذَا قال : أعطني ناراً .
أبو عبيد : مِنْ أمثالِهِمْ في الرجُلين يجتمعان فيتفقانِ : ( أُمٌّ لِقْوةٌ وأَبٌ قبيسٌ ) فاللقوةُ مِنَ الإناثِ السريعةُ التلقِّي لماء الفَحْلِ .
قلت أنا : وسمعت امرأة من العرب تقول : أنا امرأة مقباس أرادت أنها تحمل سريعاً إذا ألمّ بها الرجل ، وكانت تستوصف دواء إذا شربته لم تحمل ، والْقَبيسُ من الفحول : السريعُ الإلقاحِ .
ثعلب عن ابن الأعرابي قال : القابوسُ : الرجلُ الجميلُ الوجهِ الحسنُ اللونِ ، وأبو قابوس كنيةُ النُّعمان بن المنذر ، وأبو قُبَيْسٍ جَبَلٌ بمكة معروف .

##### Türkçe

ق س ب
**قسب** ، **قبس** ، **سبق** ، **سقب** ، **بسق** : kullanımdadır.

**قسب** : **الليث** dedi: **القَسْبُ** : ağızda ufalanan kuru hurmadır; onu **الصاد** ile söyleyen hata etmiştir.
Dedi: ve **القَسْبُ** : katı, şiddetli (olan)dır; “Şüphesiz o, **قَسْبُ العِلْبَاءِ**’dır”: topuğu ve siniri katıdır, denir. **رؤبة** dedi:
قَسْبُ العَلاَبيِّ جُرازُ الألْغَادْ
Fiil **قَسُبَ**’dur, **قُسوبةً** (masdarıyla).

**ابنُ السكيت** dedi: **قَسِيبَ الماءِ**’ı ve onun **خَرِيرَه**’ini işittim; yani: onun sesi.
**الليث** dedi: **القَسِيبُ** : yaprak yahut bez altında suyun sesidir.
**عبيد** dedi:
أو جَدْوَلٍ في ظِلاَلِ نخْلٍ
للماء مِن تحته قَسِيبُ
**ابن السكيت** dedi: **قسيب الماءِ**’ı ve onun **خريره**’ini ve **أَلِيلَهُ**’ini işittim; yani: onun sesi.

**أبو عبيدٍ** , **الأمويّ**’den: **القِسْيَبُّ** : erkeklerden uzun (olan)dır.
**أبو عمرو** dedi: **القِسْيَبُّ** : her şeyden uzun, şiddetli (olan)dır.
Ve inşad etti:
أَلاَ أَراكَ يا ابْنَ بِشْرٍ خِبّا تخْتِلُها خَتْلَ الوليد الضَّبَّا حتى سَلَكْتَ عَرْدَكَ القِسْيَبَّا في صَدْعِها ثم نَخَبْتَ نَخْبَا

**ثعلب** , **ابن الأعرابي**’den dedi: **القَسُّوبُ** : toynaktır; o da **القَفْشُ**’tur. Dedi: ve **القاسبُ** : ağırdan alan **الغُرْمُول**’dür; ve **نوَى القسْب** çekirdeklerin en katısıdır.

**سقب** : **الليث** dedi: **السّقْبُ** ve **السَّقِيبَةُ** : çadırın direğidir.
**ذو الرمَّة** dedi:
سَقْبَان لمْ يَتَقشّرْ عنهما النَّجَبُ
Yani: ikisi de uzundur; **صَقْبان** da denir; ve devenin **سَقْبُ**’u yalnız **السين** iledir.
**الأصمعي** dedi: **الصُّقُوبُ** : çadırın direkleridir; onun teki **صَقْبٌ**’tır.
**الليث** dedi: Deve **أَسْقَبت** ettiğinde, çoğunlukla doğurduğu (yavrular) erkekleri doğurur; ve irileşir ve soylulaşır; o hâlde o **مِسقابٌ**’dır.
Ve inşad etti:
غَرَّاء مِسقاباً لفَحْلٍ أَسْقَبا
“**أَسْقبَ**” sözüyle fiil kasteder; onu sıfat yapmamıştır.

**أبو عبيد** , **الأصمعي**’den: Deve doğurduğunda, yavrusu onu doğurduğu saat **سَلِيلٌ**’dir; **أَذَكَرٌ** mü yoksa **أُنثى** mı olduğu bilinmeden önce; bilindiğinde, eğer erkek ise o **سَقْبٌ**’dur; anası **مُسقِبٌ**’dir.

**الخنْسَاء** dedi:
لمّا اسْتبانت أَنَّ صاحبها ثَوَى
حَلَقَتْ وعلّتْ رأْسها بِسِقابِ

Câhiliyede kadın, kocası öldüğünde başını tıraş ederdi, yüzünü tırmalar ve kendi kanından bir pamuğu kızartır, onu başına koyar, insanların onun musibete uğradığını bilmeleri için başörtüsünün yırtıklarından pamuğunu çıkarırdı; buna **السِّقاب** denir.

**سبق** : **الليث** dedi: **السَّبْق** : koşuda ve her işte öne geçmedir; ona dersin ki: bu işte **سُبْقةٌ** ve **سابقةٌ** ve **سَبْق** vardır; hepsi **الأسباق** ve **السوابق**’tir.
**ثعلب** , **ابن الأعرابي**’den: **السَبْق** : **سَبَقَ سَبْقاً**’ın masdarıdır; **السبَق** ( **الباء**’nın fethiyle): ok atma ve at yarışında konulan tehlike/ödüldür; kim öne geçerse onu alır.
Dedi: ve “**سبَّق**” denir: **السبَق**’ı aldığında; ve “**سبَّق**” denir: **السَّبَق**’ı verdiğinde; bu, zıt anlamlılardandır.
**محمد بن سلاّم** dedi: Araplar, atlardan öne geçene **سابق** ve **سَبُوق** der; eğer kendisi geçiliyorsa o **مُسَبَّق**’tır.
**الفرزدق** dedi:
مِن المحْرِزينَ المَجْدَ يومَ رِهانِه
سَبُوق إِلى الغايات غيرُ مُسَبَّق

Peygamber ( صلى الله عليه وسلم ) dedi: ( **لا سَبَق إِلا في خُفَ أو حافِرٍ أو نَصْلٍ** ) ; **الْخُفُّ** : develerdir; **الحافرُ** : atlardır; **النَّصْلُ** : atıştır.
Başka bir hadiste: ( **مَنْ أدْخَلَ فَرَساً بَيْن فرسين فإنْ كانَ يُؤْمَنُ أنْ يُسْبَقَ فَلا خَيْرَ فيهِ وإنْ كانَ لا يُؤْمَنُ أن يسبقَ فلا بأسَ بهِ** ) .
**أبو عبيد** dedi: Bunun aslı şudur: adam, sahibini isimlendirilmiş bir şeyle geçer; şu şartla ki, eğer geçtiyse ona bir şey yoktur; eğer sahibi onu geçtiyse rehin alır; işte bu helâldir; çünkü rehin ikisinden birinden diğerine karşıdır. Eğer ikisinden her biri, hangisi geçerse alsın diye, sahibine bir rehin koyarsa, bu yasaklanan kumardır. Eğer bunu helâl kılmak isterlerse, kendileriyle birlikte üçüncü bir atı, kendilerinden başka bir adamın (atı) yaparlar; onun atı, onların iki atına denk olur; ve ona **المحلل** ve **الدَّخيلَ** denir. İlk iki adam, kendilerinden iki rehin koyar; üçüncü bir şey koymaz. Sonra üç atı salıverirler: eğer ilk ikiden biri geçerse, kendi rehnini ve sahibinin rehnini alır; bu ona temiz olur. Eğer **الدخيلُ** geçerse, iki rehni birden alır; eğer geçilirse hiçbir şey ödemez; işte hadisin manası budur.

**أبو منصور** : **الاسْتِبَاق** Allah’ın kitabında üç yerde, farklı manalarla gelmiştir; onlardan biri, aziz ve celil olanın sözü: ( **إِنَّا ذَهَبْنَا نَسْتَبِقُ وَتَرَكْنَا يُوسُفَ** ) ( يوسف : 17 ) .
Müfessirler dedi: mana: atışta **ننْتَضِلُ** etmeye gittik.
Ve dedi: ( **وَاسُتَبَقَا الْبَابَ** ) ( يوسف : 25 ) ; manası: kapıya doğru birbirleriyle yarıştılar; ikisinden her biri kapıya doğru yarıştı; eğer Yusuf onu geçtiyse kapıyı açtı ve çıktı; eğer **زُليْخَا** onu geçtiyse, çıkmasın ve onu kendisine çağırmak için onu kapattı.
Üçüncüsü onun sözü: ( **كَانُواْ يَكْسِبُونَ وَلَوْ نَشَآءُ لَطَمَسْنَا عَلَى أَعْيُنِهِمْ فَاسْتَبَقُواْ الصِّرَاطَ فَأَنَّى يُبْصِرُونَ** ) ( يس : 66 ) ; onların **استباقهمُ الصراطَ**’ının manası: onu aşmalarıdır; ta ki sapıtsınlar ve hidayet bulmasınlar. **الاستباق** bu yerde bir kişiden (olan)dır; ilk ikisinde iki kişidendir.

**الليث** dedi: Yırtıcı kuşun ayağındaki **السباقانِ** : kayıştan yahut ipten iki bağıdır; **البازي**’yi, ayaklarına **السِّباقَان**’ı yaptığımda **سَبَّقْتُ** ederim; ve atlar arasında yarış yaptığımda **سَبَّقْتُ بين الخَيلِ** (derim); masdar **التسبيق**’tir.

**بسق** : Allah azze ve celle dedi: ( **للهالْحَصِيدِ وَالنَّخْلَ بَاسِقَاتٍ لَّهَا طَلْعٌ نَّضِيدٌ** ) ( ق : 10 ) .
**الفراءُ** dedi: **باسقات** : uzunlar.
“Uzunlukça **بسق** etti” denir; o hâlde o **باسق**’tır; böylece hurma ağaçları uzundur.
**أبو عبيد** , **الأصمعي**’den dedi: Devenin memesi parladığında ve içine süt düştüğünde o **مُضْرِعٌ**’dır; içine doğumdan önce **اللِّبأُ** düştüğünde o **مبسق**’tır; doğumu yaklaştığında o **مُدْنيةٌ**’dir.
**الليث** dedi: Koyun **أبسقَت** ettiğinde, doğumdan bir ay veya daha fazla önce süt indirdiğinde o **مُبسق**’tır; böylece sağılır.
Dedi: Bazen hamile olmadığı hâlde **أبسقَت** eder de süt indirir; o hâlde o **بَسُوق** ve **مُبسق** ve **مِبساق**’tır.
Dedi: Cariyenin, bakire iken **تُبسق** ettiğini işittim; memesine süt olur. Ve **بسق** ve **بصق** ve **بزق** birdir; **بُساق** Hicaz’da bir dağdır.
**اليزيديُّ** dedi: Deve **أبزَقَت** etti ve **أبسقت** etti: süt indirdiğinde.

**قبس** : **الليث** dedi: **القَبَسُ** : ateşten bir alevdir; **يقتبسُهَا** yani: ateşin çoğundan onu alır.
Dedi: **وقَبستُ** ilmi ve **اقتبستُهُ**; ve ona (birine) **أقبستُهُ**; ve birine ateş yahut ekmek **أقبستُ**; ve inşad etti:
لا تُقبِسَنَّ العِلْمَ إلا امْرءاً
أعَانَ باللُّبِّ عَلَى قَبْسِهِ

**أبو عبيد** , **أبي زَيد**’den: Adamı ilimle **أقبستُ** ( **الألف** ile); onu ateşle **قبستُ**: onu kendisine getirdiğimde **أقبِسه** (derim); eğer onu kendisi için talep ettiyse, dedi: **أقبسْتُهُ** ( **الألف** ile).
**أبو عبيد** , **الكسائي**’den: Onu ateşle ve ilimle **أقبستُ** eşittir; ikisinden de **الألف**’in düşürülmesi caizdir.
**ثعلبٌ** , **ابن الأعرابي**’den: Beni ateşle ve malla **قبسني**; beni ilimle **أقبسني**.
Ve **ألِف** olmaksızın da denir; **القَوابِسُ** : insanlara hayrı **يقبسون** edenlerdir.
**ابن شميل** , **يونس**’tan: Bize falan geldi, ilmi **يقتبسُ**; biz de onu **فأقبسناهُ** ettik; yani ona öğrettik. Ve falanı **اقتبسْنا** ettik; o da bizi **يقبِسنا** etmeyi reddetti; yani bize ateş vermeyi. Ve beni **اقتَبَسني** eder: “Bana ateş ver” dediğinde.

**أبو عبيد** : İki adamın bir araya gelip uyuşmalarında onların darbımesellerindendir: ( **أُمٌّ لِقْوةٌ وأَبٌ قبيسٌ** ) ; **اللقوةُ** dişilerden, erkeğin suyunu çabuk alan (dişi)dir.
Ben dedim: Araplardan bir kadını işittim, dedi ki: “Ben **امرأة مقباس**’ım”; onun kastı, adam ona yaklaştığında çabuk hamile kalmasıydı; ve hamile kalmaması için içtiğinde hamile kalmayacağı bir ilacı vasfettiriyordu. Ve **الْقَبيسُ** erkeklerden: çabuk dölleyen (erkek)tir.

**ثعلب** , **ابن الأعرابي**’den dedi: **القابوسُ** : yüzü güzel, rengi güzel adamdır. Ve **أبو قابوس** , **النُّعمان بن المنذر**’in künyesidir. Ve **أبو قُبَيْسٍ** Mekke’de bilinen bir dağdır.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%82%D8%A8/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب السين والقاف وما يثلثهما)
(سقل) السين والقاف واللام ليس بأصل، لأنَّ السين فيه مبدلة عن صاد.
(سقم) السين والقاف والميم أصلٌ واحد، وهو المرض: يقال سُقْمٌ وسَقَمٌ وسَقامٌ، ثلاثُ لغات.
(سقي) السين والقاف والحرف المعتل أصلٌ واحدٌ، وهو إشراب الشيء الماء وما أشبَهَه. تقول: سقيته بيدي أَسقيهِ سَقيا، وأَسْقيته، إذا جعلتَ لـه سِقياً. والسُّقْي: المصدر، وكم سِقيُ أرضك، أي حظُّها من الشرب. ويقال: أسقيتُك هذا الجِلدَ، أي وهبتُهُ لك تتّخذه سِقاء. وسَقَيْتُ على فلان، أي قلتَ: سقاه الله. حكاه الأخفش. والسِّقاية: الموضع الذي يُتَّخذ فيه الشراب في الموسم. والسِّقاية: الصُّواع، وفي قوله جلَّ وعزَّ: ﴿جَعَلَ السِّقَايَةَ فِي رَحْلِ أَخِيهِ﴾  [يوسف 70]، وهو الذي كان يَشرَب فيه الملك. وسَقَى بَطْنُ فلان، وذلك ماء أصفر يَقَع فيه. وسَقَى فلانٌ على فلانٍ بما يكره، إذا كرّره عليه. والسَّقِيُّ: البَرديّ في قول امرئ القيس:
* وساقٍ كأنبوبِ السَّقِيِّ المَذَلَّلِ([1]) *
والسَّقِيّ، على فعيل أيضاً: السَّحابة العظيمة القَطْر. والسِّقاء معروف، ويشتق من هذا أسقيت الرَّجل، إذا اغتبْتَه. قال ابن أحمر:
* ولا أيّ من عاديت أسقى سقائيا([2]) *
(سقب) السين والقاف والباء أصلان: أحدهما القرب، والآخر يدلُّ على شيء مُنْتَصِب. فالأوَّل السَّقَب، وهو القُرْب. ومنه الحديث: "الجار أحقُّ بسَقَبِه". يقال منه سقبتِ الدّارُ وأسْقبت. والساقب: القريب. وقال قوم: السّاقب القريب والبَعيد. فأمّا القريب فمشهور، وأما البعيد فاحتجُّوا فيه بقول القائل:
تَرَكْتَ أباكَ بأرضِ الحجاز *** ورُحتَ إلى بَلدٍ ساقبِ
وأما الأصل الآخر فالسقْب والصَّقْب، وهو عمود الخِباء، وشُبّه به السقب ولدُ الناقة. ويقال ناقة مِسقاب، إذا كان أكثر وضْعِها الذّكور، وهو قوله:
* غَرَّاءَ مِسقاباً لفحلٍ أَسْقَبا([3]) *
هذا فعلٌ لا نعت.
(سقر) السين والقاف والراء أصلٌ يدل على إحراق أو تلويح بنار. يقال سقَرتْه الشَّمسُ، إذا لوّحتْه. ولذلك سمِّيت سَقَر. وسَقَرات الشمس: حَرُورها. وقد يقال بالصَّاد، وقد ذكر في بابه.
(سقط) السين والقاف والطاء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على الوقوع، وهو مطّرد. من ذلك سَقط الشيءُ يسقُطُ سقوطاً. والسَّقَط: رديء المتاع. والسِّقاط والسَّقَط: الخطأ من القول والفعل. قال سويد:
*كيف يرجُونَ سِقاطي بعدما  *** جَلَّلَ الرأسَ مَشيبٌ وصَلَعْ([4])قال بعضهم: السقاط في القول: جمع سَقْطة، يقال سِقاط كما يقال رَملة ورمال. والسّقط: الولد يسقُط قبل تمامه، وهو بالضم والفتح والكسر. وسَِـُـقْط النار: ما يسقط منها من الزَّند. والسَّقَّاط: السيف يسقُط من وراء الضريبة، يقطعها حتى يجوزَ إلى الأرض. والسّاقطة: الرجل اللئيم في حَسبه. والمرأة السَّقِيطة: الدَّنيئة. وحُدِّثنا عن الخليل بالإسناد الذي ذكرناه في أول الكتاب، قال: يقال سقطَ الولدُ من بطن أمه، ولا يقال وقَع. وسُقط الرمل وسِقطه وسَقطه: حيث ينتهي إليه طَرَفه، وهو مُنقَطَعه. وكذلك مَسقِط رأسِه، حيث وُلد. وهذا مَسقط السّوط حيث سقط. وأتانا في مَسقِط النَّجم، حيث سقط. وهذا الفعل مَسقَطة للرّجُل من عيون الناس. وهو أن يأتي ما لا ينبغي. والسِّقاط في الفَرَس: استرخاء العَدْو. ويقال أصبحت الأرض مُبْيضّة من السقيط، وهو الثّلج والجليد. ويقال إن سِقْط السحاب حيث يُرى طرَفُه كأنَّه ساقط على الأرض في ناحيةِ الأفقِ، وكذلك سِقْط الخِباء. وسِقْطا جناحَيِ الظليم: ما يُجَرُّ منهما على الأرض في قوله:
* سِقطانِ مِنْ كَنَفَيْ ظليمٍ نافِرِ([5]) *
قال بعض أهل العلم في قول القائل:
حتَّى إذا ما أضاءَ الصُّبح وانبعَثَتْ *** عنه نَعامةُ ذي سِقْطين مُعْتَكِرِ([6])يقال إنَّ نعامة الليل سوادُهُ، وسِقْطاه: أوَّلُهُ وآخره. يعني أنّ الليل ذا السقطينِ مضَى وصَدَقَ الصُّبْحُ.
(سقع) السين والقاف والعين ليس بأصل؛ لأنّ السين فيه مبدلة من صاد. يقال صُقْع وسُقْع. وصَقَعْته وسَقَعته. وما أدري أين سَقَعَ أي ذهب.
(سقف) السين والقاف والفاء أصل يدلُّ على ارتفاعٍ في إطلال وانحناء. من ذلك السقف سقف البيت، لأنه عالٍ مُطلٌّ. والسقيفة: الصُّفّة. والسقيفة: كلُّ لوحٍ عريض في بناء إذا ظهر من حائط. والسَّماء سقفٌ، قال الله تعالى: ﴿وجَعَلْنَا السَّماءَ سَقْفاً مَحْفُوظاً﴾ [الأنبياء 32]. ومن الباب الأسْقَفُ من الرِّجال، وهو الطويل المنحني؛ يقال أسقَفُ بيِّنُ السقَف. والله أعلم بالصواب.
 --------------ــ
([1]) صدره كما في معلقته:         * وكشح لطيف كالجديل مخصر *.
([2]) صدره كما في اللسان:         * ولا علم لي ما نوطة مستكنة *
([3]) البيت لرؤبة في ديوانه 170 واللسان (سقب). يمدح أبوي رجل ممدوح، وقبله: * وكانت العرس التي تنخبا *
([4]) البيت في اللسان (سقط) وهو من قصيدة طويلة له في المفضليات (1: 188 ـ 200).
([5]) البيت لثعلبة بن صعير المازني في المفضليات (1: 127). وصدره:
* وكأنَّ عيبتها وفضل فتانها *.
([6]) البيت للراعي كما في اللسان (9: 192).

ـ

##### Türkçe

(باب **السين** و**القاف** وما يثلثهما)

(**سقل**) **السين** ve**القاف** ve**اللام** asıl değildir; çünkü **السين** onda **صاد**’dan بدل edilmiştir.

(**سقم**) **السين** ve**القاف** ve**الميم** tek bir asıldır; o da hastalıktır: **سُقْمٌ** ve**سَقَمٌ** ve**سَقامٌ** denir; üç lugattır.

(**سقي**) **السين** ve**القاف** ve illetli harf tek bir asıldır; o da şey’e suyu ve ona benzerini içirmektir. Dersin ki: onu elimle suladım, **أَسقيهِ** **سَقيا**; ve **أَسْقيته** (dersin), ona **سِقياً** kıldığın zaman. Ve **السُّقْي**: mastardır; ve “arzının **سِقيُ** ne kadardır?”, yani içmeden nasibi. Ve denir: “Sana şu deriyi **أسقيتُك**”, yani onu sana bağışladım; onu **سِقاء** edinirsin. Ve “Falana **سَقَيْتُ**”, yani “Allah ona su içirsin” dedin. Onu **الأخفش** hikâye etti. Ve **السِّقاية**: mevsimde içeceğin edinildiği yerdir. Ve **السِّقاية**: **الصُّواع**’dır; ve O’nun (azze ve celle) sözü içinde: ﴿جَعَلَ **السِّقَايَةَ** فِي رَحْلِ أَخِيهِ﴾  [Yûsuf 70]; ve o, melikin içinde içtiği şeydir. Ve “Falanın karnı **سَقَى**”, ve bu, içinde vâki olan sarı sudur. Ve “Falan, falana hoşlanmadığı şeyle **سَقَى**”, ona onu tekrar ettiği zaman. Ve **السَّقِيُّ**: **البَرديّ**’dir, **امرئ القيس**’in sözünde:
* وساقٍ كأنبوبِ **السَّقِيِّ** المَذَلَّلِ([1]) *

Ve **السَّقِيّ**, **فعيل** üzere de: büyük damlalı büyük buluttur. Ve **السِّقاء** mâruftur; ve bundan “adamı **أسقيت**” türetilir; onu gıybet ettiğin zaman. **ابن أحمر** dedi:
* ولا أيّ من عاديت **أسقى** **سقائيا**([2]) *

(**سقب**) **السين** ve**القاف** ve**الباء** iki asıldır: ikisi de yakınlık, diğeri dikilmiş bir şeye delâlet eder. Birincisi **السَّقَب**’dır; o, yakınlıktır. Ve ondan hadis: “Komşu, **سَقَبِه** ile daha hak sahibidir.” Ondan “ev **سقبت** ve **أسْقبت**” denir. Ve **الساقب**: yakındır. Ve bir kavim dedi: **السّاقب** yakın ve uzaktır. Yakın olana gelince, meşhurdur; uzak olana gelince, onda şu söyleyenin sözüyle delil getirdiler:
تَرَكْتَ أباكَ بأرضِ الحجاز *** ورُحتَ إلى بَلدٍ ساقبِ
Diğer asla gelince: **السقْب** ve**الصَّقْب**’dır; o, çadırın direğidir; ve onunla **السقب** (yani) dişi devenin yavrusu benzetilmiştir. Ve “**مِسقاب** deve” denir; doğurmasının çoğu erkek olduğu zaman; ve o, şu sözüdür:
* غَرَّاءَ **مِسقاباً** لفحلٍ **أَسْقَبا**([3]) *
Bu, sıfat değil fiildir.

(**سقر**) **السين** ve**القاف** ve**الراء** yakmaya yahut ateşle kavurmaya delâlet eden bir asıldır. “Güneş onu **سقَرتْه**” denir; onu kavurduğu zaman. Bunun için **سَقَر** diye adlandırıldı. Ve **سَقَرات** güneş: onun hararetleridir. Ve **الصَّاد** ile de denir; ve onun babında zikredilmiştir.

(**سقط**) **السين** ve**القاف** ve**الطاء** tek bir asıldır; düşmeye delâlet eder; ve o, muttariddir. Ondan: “şey **سَقط** düşer, **يسقُطُ** düşüş olarak **سقوطاً**.” Ve **السَّقَط**: eşyanın kötüsüdür. Ve **السِّقاط** ve**السَّقَط**: söz ve fiilden hatadır. **سويد** dedi:
*كيف يرجُونَ **سِقاطي** بعدما  *** جَلَّلَ الرأسَ مَشيبٌ وصَلَعْ([4])*
Bazıları dedi: sözde **السقاط**: **سَقْطة**’nın cem‘idir; “**سِقاط**” denir, “**رَملة** ve**رمال**” denildiği gibi. Ve **السّقط**: tamamlanmadan önce düşen çocuktur; ve o, zamme ile fetha ile kesre iledir. Ve **سَِـُـقْط** ateş: ondan **الزَّند**’den düşen şeydir. Ve **السَّقَّاط**: kılıçtır; darbenin arkasından düşer; onu keser, ta yere geçinceye kadar. Ve **السّاقطة**: soyunda alçak adamdır. Ve kadın **السَّقِيطة**: aşağıdır. Ve bize **الخليل**’den, kitabın başında zikrettiğimiz isnad ile rivayet edildi; dedi: “Çocuk annesinin karnından **سقطَ** denir; **وقَع** denmez.” Ve kumun **سُقط**’u ve**سِقطه** ve**سَقطه**: ucunun vardığı yer; ve o, kesildiği yerdir. Ve aynı şekilde başının **مَسقِط**’ı: doğduğu yer. Ve bu, kamçının **مَسقط**’ıdır; düştüğü yer. Ve bize yıldızın **مَسقِط**’ında geldi; düştüğü yerde. Ve bu fiil, adam için insanların gözlerinden bir **مَسقَطة**’dır; ve o, uygun olmayanı yapmasıdır. Ve atta **السِّقاط**: koşunun gevşemesidir. Ve “yer **مُبْيضّة** oldu **السقيط**’ten” denir; ve o, kar ve buzdur. Ve denir ki: bulutun **سِقْط**’u, ucu görüldüğü yer; sanki ufkun bir yanında yere düşmüş gibidir; ve aynı şekilde çadırın **سِقْط**’u. Ve devekuşunun iki kanadının **سِقْطا**’sı: onlardan yere sürünen şeydir; şu sözünde:
* **سِقطانِ** مِنْ كَنَفَيْ ظليمٍ نافِرِ([5]) *
Bazı ilim ehli, söyleyenin sözünde:
حتَّى إذا ما أضاءَ الصُّبح وانبعَثَتْ *** عنه نَعامةُ ذي **سِقْطين** مُعْتَكِرِ([6])
denir ki: gecenin devekuşu onun karalığıdır; ve onun iki **سِقْط**’ı: evveli ve âhiridir. Yani, iki **سقط** sahibi gece geçti ve sabah doğru çıktı.

(**سقع**) **السين** ve**القاف** ve**العين** asıl değildir; çünkü **السين** onda **صاد**’dan بدل edilmiştir. **صُقْع** ve**سُقْع** denir. Ve “onu **صَقَعْته** ve**سَقَعته**” (denir). Ve “Nerede **سَقَعَ** (yani) gitti, bilmiyorum.”

(**سقف**) **السين** ve**القاف** ve**الفاء** bir yükselmeye, bir çıkıntı ve eğrilik içinde delâlet eden bir asıldır. Ondan **السقف**: evin tavanı; çünkü o, yüksek, çıkıntılıdır. Ve **السقيفة**: **الصُّفّة**’dir. Ve **السقيفة**: bir yapıda, duvardan göründüğü zaman her geniş levhadır. Ve gök bir **سقف**’tur; Allah Teâlâ dedi: ﴿وجَعَلْنَا السَّماءَ **سَقْفاً** مَحْفُوظاً﴾ [Enbiyâ 32]. Ve babdan: erkeklerden **الأسْقَفُ**; o, uzun, eğri olandır; “**أسقَفُ**; **السقَف**’i açık” denir. Ve Allah, doğruyu daha iyi bilendir.

--------------ــ
([1]) صدره كما في معلقته:         * وكشح لطيف كالجديل مخصر *.
([2]) صدره كما في اللسان:         * ولا علم لي ما نوطة مستكنة *
([3]) البيت لرؤبة في ديوانه 170 واللسان (سقب). يمدح أبوي رجل ممدوح، وقبله: * وكانت العرس التي تنخبا *
([4]) البيت في اللسان (سقط) وهو من قصيدة طويلة له في المفضليات (1: 188 ـ 200).
([5]) البيت لثعلبة بن صعير المازني في المفضليات (1: 127). وصدره:
* وكأنَّ عيبتها وفضل فتانها *.
([6]) البيت للراعي كما في اللسان (9: 192).

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%82%D8%A8/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

س ق ب
"الجار أحقُّ بسَقَبه": بقربه. وأسقبتِ الدارُ وسَقِبَتْ، ومكان ساقب، وبالصاد. ونُتِجتِ النّاقةُ سَقْبًا والنُّوقُ سُقْبانًا، وناقة مِسقاب وقد أسقبتْ.
ونتجت الناقة سقباً والنوق سقباناً وناقة مسقاب وقد أسقبت‏.‏

##### Türkçe

س ق ب
“Komşu, **سَقَبه**’ne daha lâyıktır”: onun yakınlığı sebebiyle. Ve ev **أسقبتِ** ve **سَقِبَتْ**; ve **ساقب** bir yer; ve **بالصاد**. Ve dişi deve **سَقْبًا** doğurdu; ve dişi develer **سُقْبانًا**; ve **مِسقاب** bir dişi deve; ve muhakkak **أسقبتْ**.

Ve dişi deve **سقباً** doğurdu; ve dişi develer **سقباناً**; ve **مسقاب** bir dişi deve; ve muhakkak **أسقبت‏.‏**

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%82%D8%A8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

السَّقْبُ: ولدُ الناقةِ، وقيل: الذكَرُ من ولدِ الناقةِ، بالسين لا غَيْرُ؛ وقيل: هو سَقْبٌ ساعةَ تَضَعُه أُمـُّه. قال الأَصمعي: إِذا وَضَعَتِ الناقةُ ولدَها، فولدُها ساعةَ تَضَعُه سَليلٌ قَبْلَ أَن يُعْلَم أَذَكَرٌ هو أَم أُنثى، فإِذا عُلم فإِن كانَ ذَكَراً، فهو سَقْبٌ، وأُمـُّه مِسْقَبٌ. الجوهري: ولا يقال للأُنثى سَقْبةٌ، ولكن حائلٌ؛ فأَما قوله، أَنشده سيبويه:
وساقِـيَيْنِ، مثلِ زَيْدٍ وجُعَلْ،  *  سَقْبانِ، مَمْشُوقانِ مَكْنوزا العضَلْ فإِنَّ زيداً وجُعَلاً، ههنا، رجُلان. وقوله سَقْبانِ، إِنما أَراد هنا مثلُ سَقْبَيْن في قوَّة الغَناءِ، وذلك لأَنَّ الرجُلَين لا يكونان سَقْبَيْنِ، لأَنَّ نوعاً لا يَسْتَحِـيلُ إِلى نوعٍ، وإِنما هو كقولك مررْت برجلٍ أَسَدٍ شِدَّةً أَي هو كأَسَدٍ في الشِّدَّة، ولا يكون ذلك حقيقة، لأَن الأَنْواع لا تستحيل إِلى الأَنواع، في اعتقادِ أَهلِ الإِجماعِ. قال سيبويه: وتقولُ مررتُ برجلٍ الأَسَدُِ شِدَّة، كما تقولُ مررتُ برجُلٍ كامِلٍ، لأَنك أَردتَ أَن تَرْفَعَ شأْنَه؛ وإِن شئت اسْـتَـأْنَفْتَ، كأَنه قيل له ما هو؛ ولا يكونُ صفة، كقولك مررت برجُلٍ أَسَدٍ شِدَّةً، لأَن المعرفة لا توصف بها النَّكِرةُ، ولا يجوز نَكِرةً أَيضاً لما ذكَرْتُ لك. وقد جاءَ في صفة النكرة، فهو في هذا أَقوى، ثم أَنشد ما أَنْشَدتُكَ من قولِه. وجَمْعُ السَّقْبِ أَسْقُبٌ، وسُقُوبٌ، وسِقَابٌ وسُقْبَانٌ؛ والأُنثى سَقْبَةٌ، وأُمـُّها مِسْقَبٌ ومِسْقَابٌ. والسَّقْبَةُ عندهم: هي الجَحشَة. قال الأَعشى، يَصِفُ حِماراً وَحْشِـيّاً: تَلا سَقْبَةً قَوْداءَ، مَهْضُومَةَ الـحَشَا،  *  مَتى ما تُخَالِفْهُ عن القصد يَعْذِمِ وناقةٌ مِسْقابٌ إِذا كانت عادتُها أَن تَلِدَ الذُّكورَ. وقد أَسْقَبَتِ الناقةُ إِذا وَضَعَتْ أَكثَرَ ما تَضَعُ الذُّكورَ؛ قال رؤْبة بن العجاج يصف أَبَوَيْ رجل مَمْدُوحٍ: وكانتِ العِرْسُ التي تَنَخَّبا، *  غَرَّاءَ مِسْقاباً، لفَحْلٍ أَسْقَبا \<ص:469>
قوله أَسقَبا: فِعْلٌ ماض، لا نَعْتٌ لفَحْلٍ، على أَنه اسمٌ مثلُ أَحْمَر، وإِنما هو فِعْلٌ وفاعِلٌ في مَوْضِعِ النَّعْتِ له. واسْتَعْمَل الأَعشى السَّقْبَةَ للأَتانِ، فقال:
لاحَه الصَّيْفُ والغِـيارُ، وإِشْفا  *  قٌ على سَقْبَةٍ، كَقَوْسِ الضَّالِ الأَزهري: كانتِ المرأَة في الجاهليةِ، إِذا ماتَ زَوْجُها،حَلَقَتْ رَأْسَها، وخَمَشَتْ وجْهَها، وحَمَّرَتْ قُطْنةً من دمِ نفسِها، ووضَعَتها على رأْسِها، وأَخرجت طَرف قُطْنتِها مِن خَرْقِ قِناعِها، ليَعْلم الناسُ أَنها مُصابة؛ ويُسَمى ذلك السِّقابَ، ومنه قول خَنْساءَ: لـمَّا اسْتَبانَتْ أَن صاحِـبَها ثَوَى، *  حَلَقَتْ، وعَلَّتْ رَأْسَها بِسِقابِ والسَّقَبُ: القُرْبُ.
وقد سَقِـبَتِ الدَّارُ، بالكسر، سُقُوباً أَي قَرُبَتْ، وأَسْقَبَتْ؛ وأَسْقَبْتُها أَنا: قرَّبتها.
وأَبْياتُهم مُتساقِـبة أَي مُتدانِـية. ومنه الحديث: الجارُ أَحقُّ بِسَقَبِه. السَّقَبُ، بالسين والصاد، في الأَصل: القُرْب. يقال: سَقِبَتِ الدارُ وأَسْقَبَتْ إِذا قَرُبَتْ. ابن الأَثير: ويَحْتَجُّ بهذا الحديثِ من أَوجبَ الشُّفْعَة للجارِ، وإِن لم يَكُنْ مقاسِماً، أَي إِن الجارَ أَحقُّ بالشُّفْعَةِ من الذي ليس بجارٍ، ومَنْ لم يُثْبِتْها للجارِ تأَوَّلَ الجارَ على الشَّرِيكِ، فإِنَّ الشَّريكَ يُسَمَّى جاراً؛ قال: ويحتمل أَن يكونَ أَرادَ: أَنه أَحقّ بالبِرِّ والمعونةِ بسبب قُرْبه من جارِه، كما جاءَ في الحديث الآخر: أَن رجلاً قال للنبي، صلى اللّه عليه وسلم: إِن لي جارَيْنِ، فإِلى أَيهما أُهدي؟ قال: إِلى أَقْرَبِهِما منك باباً.والسَّقْبُ والصَّقْبُ والسَّقِـيبَة: عَمُودُ الخِباءِ. وسُقُوبُ الإِبِل: أَرْجُلُها، عن ابن الأَعرابي؛ وأَنشد:
لها عَجُزٌ رَيَّا، وسَاقٌ مُشِـيحَةٌ   على البِـيدِ، تَنْبُو بالـمَرادِي سُقُوبُها والسَّعْبُ: كلُّ ما تَسَعَّبَ من شرابٍ أَو غيرِه.
والصادُ، في كلِّ ذلك، لغة.
والسَّقْبُ: الطَّويلُ من كلِّ شيءٍ، مع تَرَارَةٍ. الأَزهري في ترجمة صَقَب: يقال للْغُصْنِ الرَّيَّانِ الغَلِـيظِ الطَّويلِ سَقْبٌ؛ وقال ذو الرمة:
سَقْبانِ لم يَتَقَشَّرْ عنهما النَّجَبُ
قال: وسئل أَبو الدُّقَيْشِ عنه، فقال: هو الذي قد امتلأَ، وتم عامٌّ في كلِّ شيءٍ من نحوِه 1
(1 قوله «من نحوه» الضمير يعود إلى الغصن في عبارة
الأزهري التي قبل هذه.) ؛ شمر: في قوله سَقْبانِ أَي طَويلانِ، ويقال صَقْبَانِ.

##### Türkçe

**السَّقْبُ**: dişi devenin yavrusu; ve denildi: dişi devenin yavrusundan erkek olanı, **بالسين** başka değil; ve denildi: o, annesi onu doğurduğu anda **سَقْبٌ**dur. **الأَصمعي** dedi: dişi deve yavrusunu doğurduğunda, yavrusu onu doğurduğu anda, erkek mi dişi mi olduğu bilinmeden önce **سَليلٌ**dir; bilindiğinde ise, eğer erkek ise o **سَقْبٌ**dur, annesi de **مِسْقَبٌ**dur.

**الجوهري**: dişiye **سَقْبةٌ** denilmez, fakat **حائلٌ** (denir); ama onun sözüne gelince, **سيبويه**’nin rivayet ettiği:
وساقِـيَيْنِ، مثلِ زَيْدٍ وجُعَلْ،  *  سَقْبانِ، مَمْشُوقانِ مَكْنوزا العضَلْ
Şüphesiz **زيداً** ve **جُعَلاً**, burada, iki erkektir. Onun **سَقْبانِ** sözü ise, burada ancak, gınâ (zenginlik/kuvvet) gücünde iki **سَقْب** gibisini kastetmiştir; bu da şundandır ki iki erkek **سَقْبَيْنِ** olmaz; çünkü bir tür, bir türe dönüşmez; ancak bu, senin “şiddetçe bir aslan olan bir erkeğe uğradım” demen gibidir; yani o, şiddette bir aslan gibidir; bu hakikat olmaz; çünkü türler, türlere dönüşmez; icmâ ehlinin inancında.

**سيبويه** dedi: “Şiddetçe **الأَسَدُِ** olan bir erkeğe uğradım” dersin; “kâmil bir erkeğe uğradım” dediğin gibi; çünkü sen onun şanını yükseltmek istedin; ve istersen yeniden başlatırsın; sanki ona “o nedir?” denmiş gibi; ve sıfat olmaz; “şiddetçe bir aslan olan bir erkeğe uğradım” sözün gibi; çünkü marife ile nekre vasfedilmez; ve ayrıca nekre de caiz olmaz, sana zikrettiğim şey sebebiyle. Nekrenin sıfatında gelmiştir; bu bakımdan daha kuvvetlidir; sonra sana onun sözünden rivayet ettiğimi inşad etti.

**السَّقْبِ**’in cem‘i: **أَسْقُبٌ**, **سُقُوبٌ**, **سِقَابٌ** ve **سُقْبَانٌ**; dişisi **سَقْبَةٌ**; annesi **مِسْقَبٌ** ve **مِسْقَابٌ**. Ve **السَّقْبَةُ** onların yanında: o, **الجَحشَة**dir. **الأَعشى**, vahşi bir eşeği vasfederek dedi:
تَلا سَقْبَةً قَوْداءَ، مَهْضُومَةَ الـحَشَا،  *  مَتى ما تُخَالِفْهُ عن القصد يَعْذِمِ

Ve **مِسْقابٌ** bir dişi deve: âdeti erkek doğurmak olduğunda. Ve dişi deve **أَسْقَبَتِ**: çoğunlukla doğurduğu erkekler olduğunda; **رؤْبة بن العجاج** övülen bir adamın anne-babasını vasfederek dedi:
وكانتِ العِرْسُ التي تَنَخَّبا، *  غَرَّاءَ مِسْقاباً، لفَحْلٍ أَسْقَبا

\<ص:469>
Onun **أَسقَبا** sözü: mâzî fiildir; **فَحْلٍ** için bir niteleme (na‘t) değildir; **أَحْمَر** gibi bir isim olması üzere değil; ancak o, fiil ve fâildir; onun için na‘t yerindedir. Ve **الأَعشى**, **السَّقْبَةَ**’yi dişi eşek için kullandı, şöyle dedi:
لاحَه الصَّيْفُ والغِـيارُ، وإِشْفا  *  قٌ على سَقْبَةٍ، كَقَوْسِ الضَّالِ

**الأَزهري**: câhiliyede kadın, kocası öldüğünde, başını tıraş ederdi, yüzünü tırmalar (çizer)di, kendi kanından bir pamuğu kızartırdı ve onu başının üzerine koyardı; ve pamuğunun ucunu örtüsünün yırtığından çıkarırdı ki insanlar onun musîbete uğradığını bilsin; buna **السِّقابَ** denir; ve ondan **خَنْساءَ**’nın sözü:
لـمَّا اسْتَبانَتْ أَن صاحِـبَها ثَوَى، *  حَلَقَتْ، وعَلَّتْ رَأْسَها بِسِقابِ

Ve **السَّقَبُ**: yakınlıktır.

Ve ev **سَقِـبَتِ** (kesre ile) **سُقُوباً**: yani yaklaştı; ve **أَسْقَبَتْ**; ve ben onu **أَسْقَبْتُها**: onu yaklaştırdım.

Ve onların evleri **مُتساقِـبة**: yani birbirine yakın. Ve ondan hadis: “Komşu, **بِسَقَبِه**’ne daha hak sahibidir.” **السَّقَبُ**, **بالسين والصاد**, aslında: yakınlıktır. “Ev **سَقِبَتِ** ve **أَسْقَبَتْ**” denir: yaklaştığında. **ابن الأَثير**: bu hadisle, komşu için şüf‘ayı vacip kılan kimse delil getirir; taksim eden olmasa bile; yani komşu, komşu olmayan kimseden şüf‘aya daha hak sahibidir. Komşu için onu sabit kılmayan kimse ise, komşuyu ortak üzerine te’vil etti; çünkü ortak “komşu” diye adlandırılır. Dedi: ve muhtemeldir ki murad etti: o, komşusuna yakınlığı sebebiyle iyilik ve yardıma daha hak sahibidir; diğer hadiste geldiği gibi: bir adam Peygamber’e, Allah’ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun, dedi ki: “Benim iki komşum var; hangisine hediye edeyim?” Dedi: “Kapı bakımından sana daha yakın olanına.”

Ve **السَّقْبُ** ve **الصَّقْبُ** ve **السَّقِـيبَة**: çadır direğidir. Ve **سُقُوبُ الإِبِل**: develerin ayaklarıdır; **ابن الأَعرابي**’den; ve inşad etti:
لها عَجُزٌ رَيَّا، وسَاقٌ مُشِـيحَةٌ   على البِـيدِ، تَنْبُو بالـمَرادِي سُقُوبُها

Ve **السَّعْبُ**: içecekten veya başkasından dallanıp ayrılan her şey.

Ve **الصادُ**, bütün bunlarda, bir lehçedir.

Ve **السَّقْبُ**: her şeyden uzun olan, **تَرَارَةٍ** ile birlikte. **الأَزهري**, **صَقَب** maddesinde: kalın, uzun, suya doymuş dala **سَقْبٌ** denir; ve **ذو الرمة** dedi:
سَقْبانِ لم يَتَقَشَّرْ عنهما النَّجَبُ

Dedi: **أَبو الدُّقَيْشِ** ona dair soruldu, dedi ki: o, dolmuş olan ve tamam olan (şey)dir; benzeri türünden her şeyde genel (bir addır) 1؛ **شمر**: onun “**سَقْبانِ**” sözünde: yani iki uzun; ve **صَقْبَانِ** da denir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%82%D8%A8/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* س ق ب * * السَّقَبُ * بفتحتين القرب وبابه طرب وفي الحديث ﴿الجار أحق بسقبه﴾ ويروى بالصاد المهملة والمعنى واحد

##### Türkçe

* س ق ب * * **السَّقَبُ** * iki fetha ile: yakınlık; babı **طرب**’dır. Hadiste: ﴿komşu, **سقبه**’siyle daha hak sahibidir﴾; **الصاد** مهملة ile de rivayet olunur ve mânâ birdir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%82%D8%A8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

السقب: ولد الناقة أو ساعة ما يولد أو خاص بالذكر بالسين لا غير. قال الأصمعي: إذا وضعت الناقة ولدها، فولدها ساعة تضعه سليل قبل أن يعلم أذكر هو أم أنثى. فإذا علم فإن كان ذكرا فهو سقب. قال الجوهري: ولا يقال لها أي الأنثى سقبة ولكن حائل أو يقال سقبة. وقد رده غير واحد من اللغويين. ج أسقب وسقاب وسقوب وسقبان بالضم في الأخيرين. وفي الأمثال: أذل من السقبان بين الحلائب. وأمها مسقب، ومسقاب بالكسر فيهما. وناقة مسقاب إذا كان عادتها أن تلد الذكور، وقد أسقبت الناقة إذا وضعت أكثر ما تضع الذكور. قال رؤبة يصف أبوي رجل ممدوح:
  وكانت العرس التي تنخبا
  غراء مسقابا لفحل أسقبا أسقبا فعل ماض لا نعت لفحل. السقب: الطويل من كل شيء مع ترارة. والسوقب كجوهر: الطويل من الرجال مع الرقة ذكره السهيلي. وقال الأزهري في ترجمه صقب: يقال للغصن الريان الغليظ الطويل سقب. قال ذو الرمة:
  سقبان لم يتقشر عنهما النجب قال: وسئل أبو الدقيش عنه فقال: هو الذي قد امتلأ وتم، عام في كل شيء من نحوه. وعن شمر في قول الشاعر، وقد أنشده سيبويه:
  وساقيين مـثـل زيد وجـعـل
  سقبان ممشوقان مكنوزا العضل

  أي طويلان، ويقال: صقبان. وحمله في لسان العرب على قولهم: مررت بأسد شدة. أي مثل سقبين. السقب والصقب والسقيبة: عمود الخباء. ج سقبان كغربان. سقبا :ع أو قرية بغوطة دمشق، كذا قاله الإمام أبو حامد الصابوني في التكملة. وفي سياق المصنف نظر من وجهين. منه الإمام أبو جعفر أحمد بن عبيد بن أحمد بن سيف السلامي القضاعي السقباني المحدث. ذكره الحافظ أبو القاسم بن عساكر في تاريخه. مات بدمشق سنة 321 ه كتب عنه أبو الحسين الرازي، كذا ذكره ابن نقطة. وفات المؤلف ذكر جماعة من سقبا القرية المذكورة ممن سمعوا من الحافظ أبي القاسم بن عساكر ورووا عنه، منهم الأخوان أبو عبد الله محمد وسيف ابنا رومي بن محمد بن هلال، وأبو الحسن علي بن عطاء. وأبو يونس منصور بن إبراهيم ابن معالي وولده يونس المكني بأبي بكر، وذاكر بن عبد الوهاب بن عبد الكريم بن متوج أبو الفضل السقبانيون. السقب بالتحريك بالسين والصاد في الأصل: القرب. يقال: سقبت الدار بالكسر سقوبا بالضم أي قربت، وأسقبت، وأبياتهم متساقبة أي متدانية متقاربة. وأسقبه: قربه. ومنه الحديث: الجار أحق بسقبه. قال ابن الأثير: ويحتج بهذا الحديث من أوجب الشفعة للجار وإن لم يكن مقاسما. أي أن الجار أحق بالشفعة من الذي ليس بجار. ومن لم يثبتها للجار تأول الجار على الشريك، فإن الشريك يسمى جارا. ويحتمل أن يكون أراد أنه أحق بالبر والمعونة بسبب قربه من جاره، كذا في لسان العرب. ومنزل سقب محركة، ومسقب كمحسن أي قريب. والساقب: القريب، والبعيد، ضد. قال شيخنا: الأول مشهور، والثاني نقله في المجمل واحتجوا له:
  تركت أباك بأرض الحجاز                      ورحت إلى بلد سـاقـب والسقبة عندهم هي الجحشة. قال الأعشى يصف حمارا وحشيا:
  تلا سقبة قوداء مهضومة الحشى                      متى ما تخالفه عن القصد يعذم وسقوب الإبل: أرجلها، عن ابن الأعرابي، أنشد:
  لها عجز ريا وساق مـشـيحة                      على البيد تنبو بالمرادي سقوبها والسقاب ككتاب قال الأزهري: هي قطنة كانت المصابة بموت زوجها في الجاهلية تحلق رأسها وتخمش وجهها، وتحمرها أي تلك القطنة بدمها أي دم نفسها فتضعها على رأسها، وتخرج طرفها من خرق قناعها؛ ليعلم الناس أنها مصابة. ومنه قول الخنساء:
  لما استبانت أن صاحبها ثوى                      حلفت وعلت رأسها بسقاب قال الصاغاني: هكذا أنشده لها الأزهري، ولم أجده في شعرها. وأسقب: بلدة من عمل برقة ينسب إليها أبو الحسن يحيى بن عبد الله بن علي اللخمي الراشدي الأسقبي، كتب عنه السلفي حكايات وأخبارا عن أبي الفضل عبد الله بن الحسين الواعظ الجوهري وغيره، وقال: مات في رمضان سنة 535 ه عن ثمانين سنة، كذا في المعجم. ومما لم يذكره المؤلف والجوهري وأغفل عنه شيخنا.

##### Türkçe

**السقب**: dişi devenin yavrusu; yahut doğduğu saat; yahut sadece erkeğe mahsustur, **السين** ile, başkası değil. **الأصمعي** dedi: Dişi deve yavrusunu doğurduğu zaman, yavrusu onu koyduğu saat, erkek mi dişi mi olduğu bilinmeden önce **سليل**’dir. Bilinince; eğer erkek ise o **سقب**’tur. **الجوهري** dedi: Ona, yani dişiye, **سقبة** denilmez; fakat **حائل** (denir) yahut **سقبة** denilir. Bunu lugatçılardan birden fazlası reddetmiştir. Çoğulu: **أسقب** ve **سقاب** ve **سقوب** ve **سقبان**; son ikisinde (yani **سقوب** ve **سقبان**’da) zamme iledir. Ve mesellerde: “**أذل من السقبان بين الحلائب**” (sağılan develer arasında **السقبان**’dan daha zelil). Ve anası **مسقب**’dır; ve ikisinde de kesre ile **مسقاب**. Ve âdeti erkek doğurmak olan dişi deveye **مسقاب** denir; ve dişi deve, çoğunlukla erkek doğurduğu zaman **أسقبت** etmiştir. **رؤبة** övülen bir adamın anne-babasını vasfederek dedi:
  وكانت العرس التي تنخبا
  غراء مسقابا لفحل أسقبا
**أسقبا** geçmiş fiildir; **فحل** için sıfat değildir. **السقب**: her şeyden, bir **ترارة** ile birlikte uzun olan. Ve **السوقب** ( **جوهر** gibi): erkeklerden, incelikle birlikte uzun olan; bunu **السهيلي** zikretti. **الأزهري**, **صقب** tercümesinde dedi: Sulu, kalın, uzun dala **سقب** denir. **ذو الرمة** dedi:
  سقبان لم يتقشر عنهما النجب
Dedi: Bunun hakkında **أبو الدقيش**’e soruldu da şöyle dedi: O, dolmuş ve tamam olmuş olandır; benzerinden her şeyde umumîdir. Ve **شمر**’den, şairin sözünde—onu **سيبويه** okumuştur:
  وساقيين مـثـل زيد وجـعـل
  سقبان ممشوقان مكنوزا العضل

Yani iki uzun; ve denilir: **صقبان**. Bunu **لسان العرب**’da onların “**مررت بأسد شدة**” sözleri üzerine حمل etti; yani iki **سقب** gibi. **السقب** ve **الصقب** ve **السقيبة**: çadırın direği. Çoğulu: **سقبان**; **غربان** gibi. **سقبا**: ‘ayn ile (yani **ع** ile) yahut Şam Gutası’nda bir köy; bunu İmam **أبو حامد الصابوني** **التكملة**’de böyle dedi. Musannifin سياق’ında iki yönden نظر vardır. Ondan: muhaddis İmam **أبو جعفر أحمد بن عبيد بن أحمد بن سيف السلامي القضاعي السقباني**. Onu hâfız **أبو القاسم بن عساكر** tarihinde zikretti. Şam’da 321 h. yılında öldü; ondan **أبو الحسين الرازي** yazdı; bunu **ابن نقطة** böyle zikretti. Müellifin, zikredilen köy **سقبا**’dan, hâfız **أبو القاسم بن عساكر**’den işitip ondan rivayet eden bir cemaatin zikrini kaçırması oldu; onlardan iki kardeş **أبو عبد الله محمد** ve **سيف**—**رومي بن محمد بن هلال**’in iki oğlu—ve **أبو الحسن علي بن عطاء**. Ve **أبو يونس منصور بن إبراهيم ابن معالي** ve oğlu, **أبو بكر** künyeli **يونس**; ve **ذاكر بن عبد الوهاب بن عبد الكريم بن متوج أبو الفضل**; bunlar **السقبانيون**’dur.

**السقب** (hareke ile), aslında **السين** ve **الصاد** ile: yakınlık. Denilir: **سقبت الدار** kesre ile, **سقوبا** zamme ile; yani yaklaştı; ve **أسقبت** (de denilir). Ve onların evleri **متساقبة**’dir; yani birbirine yakın, birbirine yaklaşmış. Ve **أسقبه**: onu yaklaştırdı. Ondan hadis: “**الجار أحق بسقبه**”. **ابن الأثير** dedi: Bu hadisle, taksim ortağı olmasa bile komşuya şuf‘ayı vacip kılan kimse delil getirir. Yani komşu, komşu olmayan kimseden şuf‘aya daha layıktır. Komşuya (şuf‘ayı) sabit görmeyen kimse, **الجار**’ı ortak üzerine te’vil etti; çünkü ortak **جار** diye adlandırılır. Ve muhtemeldir ki, komşusuna yakınlığı sebebiyle iyiliğe ve yardıma daha layık olduğunu murad etti; **لسان العرب**’da böyledir. Ve **سقب** (harekeli) menzil; ve **مسقب** ( **محسن** gibi): yani yakın. Ve **الساقب**: yakın; ve uzak; zıddır. Şeyhimiz dedi: Birincisi meşhurdur; ikincisini **المجمل**’de nakletti ve onun için delil getirdiler:
  تركت أباك بأرض الحجاز                      ورحت إلى بلد سـاقـب
Ve **السقبة** onların yanında **الجحشة**’dir. **الأعشى**, yabanî bir eşeği vasfederek dedi:
  تلا سقبة قوداء مهضومة الحشى                      متى ما تخالفه عن القصد يعذم
Ve **سقوب الإبل**: develerin ayakları; **ابن الأعرابي**’den. Okudu:
  لها عجز ريا وساق مـشـيحة                      على البيد تنبو بالمرادي سقوبها
Ve **السقاب** ( **كتاب** gibi). **الأزهري** dedi: O, câhiliye devrinde kocasının ölümüyle musibete uğrayan kadının, başını tıraş ettiği, yüzünü tırmaladığı ve onu—yani o pamuğu—kendi kanıyla, yani kendi nefsinin kanıyla kızarttığı; sonra onu başına koyduğu ve başörtüsünün yırtığından ucunu çıkardığı pamuktur; insanlar onun musibete uğradığını bilsin diye. Ondan **الخنساء**’nın sözü:
  لما استبانت أن صاحبها ثوى                      حلفت وعلت رأسها بسقاب
**الصاغاني** dedi: **الأزهري** onu ona böyle okuttu; ben onu onun şiirinde bulmadım. Ve **أسقب**: **برقة** amelinden bir belde; ona nisbet edilir: **أبو الحسن يحيى بن عبد الله بن علي اللخمي الراشدي الأسقبي**. Ondan **السلفي**, **أبو الفضل عبد الله بن الحسين الواعظ الجوهري** ve başkalarından hikâyeler ve haberler yazdı; ve dedi: Ramazan’da 535 h. yılında, seksen yaşında öldü; **المعجم**’de böyledir. Ve müellifin ve **الجوهري**’nin zikretmediği ve şeyhimizin gözden kaçırdığı şeylerdendir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%82%D8%A8/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

سَقِبَ
1 سَقِبَ ذ , aor. سَقَبَ , inf. n. سَقَبٌ, He, or it, was, or became, near. (Msb.) سَقَبٌ is syn. with قُرْبٌ. (S, A, K.) You say, سَقِبَتْ دَارُهُ, (S, and so in the K accord. to the TA,) with kesr [to the ق], (S,) [inf. n. as above;] or سَقَبَت, (so in the CK and in my MS. copy of the K and in my copy of the Mgh,) inf. n. سَقْبٌ, (so in my copy of the Mgh,) or سُقُوبٌ; (K;) [but I believe the verb to be correctly سَقِبَت, like its syn. صَقِبَت, and the inf. n. to be correctly سَقَبٌ, and perhaps سُقُوبٌ also;] His house was near; (S, Mgh, K;) as also ↓ أَسْقَبَت. (S, K.) It is said in a trad., الجَارُ أَحَقُّ بِسَقَبِهِ, meaning [The neighbour has a better, or the best, claim to pre-emption] by reason of his being near: (S, * A, Msb:) or the ب is a connective of احقّ with its complement, (Mgh, Msb,) not to denote a cause, (Mgh,) and بِسَقَبِهِ is expl. as meaning بِالضْلَرُّفْعَةِ; (Mgh, Msb;) i. e. the neighbour has a better, or the best, claim to الضْلَرُّفْعَة [or pre-emption], when his house is contiguous: (Mgh:) IAth says that it is adduced as an evidence that الضْلَرُّفْعَة belongs to the neighbour though not a sharer; i. e., that he has a better claim thereto than one who is not a neighbour: but some explain الجار as meaning the partner, or sharer: or the meaning of the trad. may be, the neighbour has a better, or the best, claim to kindness and assistance because of his being near. (L, TA. [See also another reading (بِصَقَبِهِ), and explanations thereof, in art. صقب.])

اسقبهُ
4 اسقبهُ ذ He made him, or it, to be near: (K:) or اسقب دَارَهُ he made his house to be near. (S.) [And so with ص.] -A2- See also the paragraph above. -A3- أَسْقَبَتْ is also said of a she-camel, meaning She brought forth mostly males. (A, * TA.) [And اسقب He got, or got mostly, male offspring.] In the following saying, (S, TA,) of Ru-beh, describing the two parents of a man eulogized [by him], (TA,)
وَكَانَتِ العِرْسُ الَّّتِى تَنَخَّبَا
لِفَحْلٍ أَسْقَبَا ↓ غَرَّآءَ مِسْقَابًا
[And the wife whom he chose was generous, or noble, or fair, one that brought forth, or brought forth mostly, male offspring, to a male that begot, or begot mostly, such offspring,] the last word is a verb, in the pret. tense, not an epithet applied to فحل. (S, * TA. [In the former, only the second hemistich is cited.])

تساقبت أَبْيَاتُهُمْ
6 تساقبت أَبْيَاتُهُمْ ذ was probably used as meaning Their tents, or houses, were near together: see the part. n. of this verb below.]

سَقْبٌ
سَقْبٌ ذ The young one of a camel: or, when just brought forth: (K:) or only the male young one of a camel: (S, K:) [see also صَقْبٌ:] when a she-camel has brought forth her young one, the latter, when just born, is called سَلِيلٌ, before it is known whether it is a male or a female; but when it is known, if it is a male, it is called سَقْبٌ: (As, TA:) the female is not called سَقْبَةٌ, (S, K,) but حَائِلٌ: (S:) or it is [sometimes] called by the former of these appellations: (K:) [see De Sacy's Chrest. Arabe, 2nd ed., ii. 358: and see سَقْبَةٌ below:] the pl. is أَسْقُبٌ [a pl. of pauc.] and سِقَابٌ and سُقُوبٌ and سُقْبَانٌ. (K.)
أَذَلُّ مِنَ السُّقْبَانِ بَيْنَ الحَلَائِبِ
[More vile than the male young ones of camels among the milch camels] is a prov. [from a verse of Keys Ibn-El-Khateem]. (TA.) ― -b2- Tall: (K: [see also سَكْبٌ:]) or anything tall, together with plumpness; or fatness, softness, thinness of the skin, and plumpness. (S. [See also صَقْبٌ.]) Applied to a branch, Juicy, thick, and long: (Az, TA: [and so صَقْبٌ:]) or anything of the like kind full and complete. (ADk, TA.) In the following verse, cited by Sb,
وَسَاقِيَيْنِ مِثْلَ زَيْدٍ وَجُعَلْ
سَقْبَانِ مَمْضْلَرُوقَانِ مَكْنُوزَا العَضَلْ
 سَقْبَانِ signifies طَوِيلَانِ [tall], and is also written صَقْبَانِ: (Sh, TA:) [so that the meaning may be, And two waterers, or givers of drink, like Zeyd and Jo'al: they being two tall persons, light of flesh, compact in the muscles: I suppose هُمَا to be understood before the latter hemistich; because of the ns. in the nom. case: and I have substituted مَكْنُوزَا for مَنْكُوزَا, the reading in the TA, doubtless a mistranscription:] or it is for مِثْلَ سَقْبَيْنِ [meaning like two male young ones of camels]. (L, TA.) ― -b3- And The pole of a [tent such as is called] خِبَآء; (S, K;) as also ↓ سَقِيبَهٌ: and so صَقَبٌ: (S:) pl. of the first سِقْبَانٌ. (K.)

سَقَبٌ
سَقَبٌ ذ inf. n. of سَقِبَ [q. v.]. (Msb.) -A2- See also سَاقِبٌ, in three places.

سَقْبَةٌ
سَقْبَةٌ ذ The female foal of a wild ass. (S, K, * TA.) ― -b2- [See also سَقْبٌ, of which, in the first of the senses assigned to it above, it is said by some to be the fem.]

سِقَابٌ
سِقَابٌ ذ A bit of cotton which a woman afflicted (K, TA) by the death of her husband, in the Time of Ignorance, after shaving her head, and scratching her face, (TA,) used to make red with her blood, (K, TA,) i. e. her own blood, (TA,) and put upon her head, making its extremity to protrude from a hole, or rent, of her قِنَاعِ [or head-covering], in order that people might know her to be so afflicted. (K, * TA.)

سُقُوبٌ
سُقُوبٌ ذ a pl. of سَقْبٌ [q. v.]. (K.) ― -b2- Also The hind legs of camels: (IAar, K:) pronounced also with ص. (IAar, TA in art. صقب.)

سَقِيبٌ
سَقِيبٌ ذ : see سَاقِبٌ.

سَقِيبَةٌ
سَقِيبَةٌ ذ : see سَقْبٌ, last sentence. ― -b2- Also A baker's kneading-board: or his rolling-pin. (MA.)

سَاقِبٌ
سَاقِبٌ ذ [in the CK ثاقب] Near; (A, Msb, K;) and likewise with ص; (A;) as also ↓ سَقيتٌ (Msb) and ↓ سَقَبٌ, [likewise pronounced with ص,] (Mgh, K, * TA,) for ذُو سَقَبٍ, or it may be an inf. n. used as a subst. or an epithet, (Mgh,) and ↓ مُسْقِبٌ. (K, * TA.) You say مَكَانٌ سَاقِبٌ A near place: (A:) and ↓ مَنْزِلٌ سَقَبٌ and ↓ مُسْقِبٌ a near place of alighting or abode: (K, * TA:) and مِنْ دَارِهِ ↓ دَارِىسَقَبٌ My house is near his house. (Mgh.) ― -b2- Also Distant: (Msb, K:) this meaning is mentioned by some, as well as the former: (Msb:) thus it has two contr. meanings: (K:) the latter of these is mentioned in the Mj; and the following verse is cited as a proof thereof;
تَرَكْتَ أَبَاكَ بِأَرْضِ الحِجَازِ
وَرُحْتَ اـِلَى بَلَدٍ سَاقِبِ
[Thou leftest thy father in the land of El-Hijلz, and wentest to a distant country]. (MF, TA.)

سَوْقَبٌ
سَوْقَبٌ ذ A man tall and slender. (Suh, TA.)

أَسْقَبُ
أَسْقَبُ ذ or أَصْقَبُ, occurring in a trad., accord. to different relaters, Nearer [and nearest]. (TA in art. صقب.)

مُسْقِبٌ
مُسْقِبٌ ذ : see سَاقِبٌ, in two places.

مِسْقَبٌ
مِسْقَبٌ ذ The dam of a سَقْب [q. v.]; as also ↓ مَسْقَابٌ: (K:) [or] the latter signifies a she-camel that usually brings forth males. (S.)

مِسْقَابٌ
مِسْقَابٌ ذ : see what next precedes: and see a verse cited above, conj. 4.

أَبْيَاتُهُمْ مُتَسَاقِبَةٌ
أَبْيَاتُهُمْ مُتَسَاقِبَةٌ ذ Their tents, or houses, are near together. (K.)

##### Türkçe

**سَقِبَ**
1 **سَقِبَ** ذ , muzâri‘ **سَقَبَ** , mastar ismi **سَقَبٌ**, O, yahut o, yakın idi, yahut yakın oldu. (Msb.) **سَقَبٌ** , **قُرْبٌ** ile eşanlamlıdır. (S, A, K.) Şöyle dersin: **سَقِبَتْ دَارُهُ**, (S, ve TA’ya göre K’da da böyledir,) **ق** üzerine kesre ile, (S,) [mastar ismi yukarıdaki gibidir;] yahut **سَقَبَت**, (CK’da ve K’nın bende bulunan yazma nüshasında ve Mgh nüshamda böyle,) mastar ismi **سَقْبٌ**, (Mgh nüshamda böyle,) yahut **سُقُوبٌ**; (K;) [fakat ben fiilin, eşanlamlısı **صَقِبَت** gibi, doğru olarak **سَقِبَت** olduğuna, ve mastar isminin doğru olarak **سَقَبٌ** olduğuna, ve belki **سُقُوبٌ**’un da (doğru olduğuna) inanıyorum;] Onun evi yakındı; (S, Mgh, K;) bunun gibi ↓ **أَسْقَبَت** de (böyledir). (S, K.) Bir rivayette şöyle denilmiştir: **الجَارُ أَحَقُّ بِسَقَبِهِ**, mânâsı: [Komşu, yakın oluşu sebebiyle, **الضْلَرُّفْعَة** [yahut şuf‘a] hususunda daha iyi, yahut en iyi hak sahibidir]: (S, * A, Msb:) yahut **ب** , sebep bildirmek için değil, (Mgh,) **احقّ**’ın tamamlayıcısıyla bağlayıcıdır, (Mgh, Msb,) ve **بِسَقَبِهِ** , **بِالضْلَرُّفْعَةِ** mânâsında diye açıklanır; (Mgh, Msb;) yani: evi bitişik olduğunda komşu, **الضْلَرُّفْعَة** [yahut şuf‘a] hususunda daha iyi, yahut en iyi hak sahibidir: (Mgh:) IAth der ki: bu, **الضْلَرُّفْعَة**’nın, ortak olmasa da komşuya ait olduğuna delil olarak getirilir; yani, komşu olmayan kimseye nispetle ona daha iyi hak sahibidir: fakat bazıları **الجار**’ı ortak, yahut hissedar mânâsında açıklar: yahut rivayetin mânâsı şu olabilir: komşu, yakın oluşu sebebiyle iyilik ve yardıma daha iyi, yahut en iyi hak sahibidir. (L, TA. [Ayrıca صقب maddesinde başka bir kıraat (**بِصَقَبِهِ**) ve bunun açıklamalarına da bak.])

**اسقبهُ**
4 **اسقبهُ** ذ O, onu yahut onu, yakın kıldı: (K:) yahut **اسقب دَارَهُ**: onun evini yakın kıldı. (S.) [Ve **ص** ile de böyledir.] -A2- Yukarıdaki paragrafı da gör. -A3- **أَسْقَبَتْ** dişi deve hakkında da söylenir; mânâsı: çoğunlukla erkek (yavru) doğurdu. (A, * TA.) [Ve **اسقب**: o, erkek evlât elde etti, yahut çoğunlukla erkek evlât elde etti.] Şu sözde, (S, TA,) Ru-beh’in, (TA,) kendisi tarafından övülen bir adamın iki ebeveynini vasfederken (söylediği),
وَكَانَتِ العِرْسُ الَّّتِى تَنَخَّبَا
لِفَحْلٍ أَسْقَبَا ↓ غَرَّآءَ مِسْقَابًا
[Ve seçtiği eş, cömert, yahut soylu, yahut güzel idi; çoğunlukla erkek (yavru) doğuran; çoğunlukla böyle (yavru) dölleyen bir erkeğe,] son kelime, geçmiş zaman fiildir; **فحل**’a uygulanan bir sıfat değildir. (S, * TA. [Birincisinde yalnız ikinci mısra zikredilmiştir.])

**تساقبت أَبْيَاتُهُمْ**
6 **تساقبت أَبْيَاتُهُمْ** ذ muhtemelen şu mânâda kullanılmıştır: onların çadırları, yahut evleri, birbirine yakın oldu: aşağıda bu fiilin ism-i fâiline bak.]

**سَقْبٌ**
**سَقْبٌ** ذ Devenin yavrusu: yahut, yeni doğurulduğunda: (K:) yahut yalnız devenin erkek yavrusu: (S, K:) [**صَقْبٌ**’a da bak:] dişi deve yavrusunu doğurduğunda, yavru, erkek mi dişi mi olduğu bilinmeden önce, yeni doğmuşken **سَلِيلٌ** diye adlandırılır; fakat bilindiğinde, eğer erkek ise, **سَقْبٌ** diye adlandırılır: (As, TA:) dişiye **سَقْبَةٌ** denmez, (S, K,) fakat **حَائِلٌ** (denir): (S:) yahut bazen bu iki adlandırmadan birincisiyle adlandırılır: (K:) [De Sacy’nin Chrest. Arabe, 2. baskı, ii. 358’e bak: ve aşağıda **سَقْبَةٌ**’ye bak:] çoğulu **أَسْقُبٌ** [kıllet çoğulu] ve **سِقَابٌ** ve **سُقُوبٌ** ve **سُقْبَانٌ**’dır. (K.)
أَذَلُّ مِنَ السُّقْبَانِ بَيْنَ الحَلَائِبِ
[Süt veren develer arasında deve erkek yavrularından daha zelil] bir darb-ı meseldir [Keys Ibn-El-Khateem’in bir beytindendir]. (TA.) ― -b2- Uzun: (K: [**سَكْبٌ**’a da bak:]) yahut, dolgunlukla birlikte uzun olan her şey; yahut şişmanlık, yumuşaklık, derinin inceliği ve dolgunluk (ile birlikte olan). (S. [**صَقْبٌ**’a da bak.]) Bir dala uygulanınca: sulu, kalın ve uzun: (Az, TA: [ve **صَقْبٌ** da böyledir:]) yahut benzeri türden, dolu ve tam olan her şey. (ADk, TA.) Sb tarafından nakledilen şu beyitte,
وَسَاقِيَيْنِ مِثْلَ زَيْدٍ وَجُعَلْ
سَقْبَانِ مَمْضْلَرُوقَانِ مَكْنُوزَا العَضَلْ
**سَقْبَانِ**, **طَوِيلَانِ** [iki uzun] mânâsınadır; ve **صَقْبَانِ** diye de yazılır: (Sh, TA:) [böylece mânâ şu olabilir: Zeyd ve Jo‘al gibi iki sâkî: ikisi de iki uzun kimse, eti hafif, kasları sıkı: ikinci mısradan önce **هُمَا**’nın takdir edildiğini varsayıyorum; merfû hâlde isimler sebebiyle: ve TA’daki okunuş olan **مَنْكُوزَا** yerine **مَكْنُوزَا**’yı koydum; şüphesiz bir yanlış yazımdır:] yahut **مِثْلَ سَقْبَيْنِ** içindir [mânâsı: iki deve erkek yavrusu gibi]. (L, TA.) ― -b3- Ve [**خِبَآء** denilen türden] bir çadırın direği; (S, K;) bunun gibi ↓ **سَقِيبَهٌ** de (böyledir): ve **صَقَبٌ** da böyledir: (S:) birincinin çoğulu **سِقْبَانٌ**’dır. (K.)

**سَقَبٌ**
**سَقَبٌ** ذ **سَقِبَ**’ın mastar ismidir [bk.]. (Msb.) -A2- Üç yerde **سَاقِبٌ**’e de bak.

**سَقْبَةٌ**
**سَقْبَةٌ** ذ Yaban eşeğinin dişi tayı. (S, K, * TA.) ― -b2- [Yukarıda ona verilen mânâların birincisinde, bazılarınca bunun dişisi olduğu söylenen **سَقْبٌ**’a da bak.]

**سِقَابٌ**
**سِقَابٌ** ذ Cahiliye devrinde, kocasının ölümüyle musibete uğramış (K, TA) bir kadının, başını tıraş ettikten ve yüzünü tırmaladıktan sonra, (TA,) kanıyla kırmızı yaptığı, (K, TA,) yani kendi kanıyla, (TA,) ve insanların onun böyle musibete uğradığını bilmeleri için, başına koyduğu; ucunu **قِنَاعِ**’ının [yahut baş örtüsünün] bir deliğinden yahut yırtığından dışarı çıkaracak şekilde (koyduğu) bir pamuk parçası. (K, * TA.)

**سُقُوبٌ**
**سُقُوبٌ** ذ **سَقْبٌ**’un bir çoğuludur [bk.]. (K.) ― -b2- Ayrıca develerin arka bacakları: (IAar, K:) **ص** ile de telaffuz olunur. (IAar, TA, صقب maddesinde.)

**سَقِيبٌ**
**سَقِيبٌ** ذ : **سَاقِبٌ**’e bak.

**سَقِيبَةٌ**
**سَقِيبَةٌ** ذ : **سَقْبٌ**’a, son cümleye bak. ― -b2- Ayrıca bir fırıncının hamur yoğurma tahtası: yahut onun merdanesi. (MA.)

**سَاقِبٌ**
**سَاقِبٌ** ذ [CK’da **ثاقب**] Yakın; (A, Msb, K;) ve aynı şekilde **ص** ile de; (A;) bunun gibi ↓ **سَقيتٌ** (Msb) ve ↓ **سَقَبٌ**, [**ص** ile de telaffuz olunur,] (Mgh, K, * TA,) **ذُو سَقَبٍ** mânâsında; yahut bir mastar ismi olup isim yahut sıfat olarak kullanılmış olabilir, (Mgh,) ve ↓ **مُسْقِبٌ**. (K, * TA.) Şöyle dersin **مَكَانٌ سَاقِبٌ**: yakın bir yer: (A:) ve ↓ **مَنْزِلٌ سَقَبٌ** ve ↓ **مُسْقِبٌ**: konaklama yahut ikamet için yakın bir yer: (K, * TA:) ve **مِنْ دَارِهِ ↓ دَارِىسَقَبٌ**: benim evim onun evine yakındır. (Mgh.) ― -b2- Ayrıca Uzak: (Msb, K:) bu mânâ, bazılarınca, birincisiyle birlikte zikredilmiştir: (Msb:) böylece onun iki zıt mânâsı vardır: (K:) bunların ikincisi Mj’de zikredilmiştir; ve bunun delili olarak şu beyit getirilmiştir;
تَرَكْتَ أَبَاكَ بِأَرْضِ الحِجَازِ
وَرُحْتَ اـِلَى بَلَدٍ سَاقِبِ
[Hicaz diyarında babanı bıraktın ve uzak bir memlekete gittin]. (MF, TA.)

**سَوْقَبٌ**
**سَوْقَبٌ** ذ Uzun ve ince bir adam. (Suh, TA.)

**أَسْقَبُ**
**أَسْقَبُ** ذ yahut **أَصْقَبُ**, râvilerin ihtilâfına göre bir rivayette vârid olmuştur: daha yakın [ve en yakın]. (TA, صقب maddesinde.)

**مُسْقِبٌ**
**مُسْقِبٌ** ذ : iki yerde **سَاقِبٌ**’e bak.

**مِسْقَبٌ**
**مِسْقَبٌ** ذ **سَقْب**’un anası [bk.]; bunun gibi ↓ **مَسْقَابٌ**: (K:) [yahut] ikincisi, çoğunlukla erkek (yavru) doğuran bir dişi deve mânâsınadır. (S.)

**مِسْقَابٌ**
**مِسْقَابٌ** ذ : bir öncekinin açıklamasına bak: ve yukarıda, 4. bâbda nakledilen bir beyte de bak.

**أَبْيَاتُهُمْ مُتَسَاقِبَةٌ**
**أَبْيَاتُهُمْ مُتَسَاقِبَةٌ** ذ Onların çadırları, yahut evleri, birbirine yakındır. (K.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%82%D8%A8/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

سَقَبَ
سَقَبَ U ( n. ac. سُقُوْب 27 ) سَقِبَ A ( n. ac. سَقَب 4 )
a.  Was near, adjacent, adjoining, neighbouring.

سَاْقَبَ
سَاْقَبَ III
a.  [ coll. ], Fitted, suited.

أَسْقَبَ
أَسْقَبَ IV ,
a.  see I .

b.  Made to be near, drew near.

تَسَاْقَبَ
تَسَاْقَبَ VI ,
a.  Were close together, touched.

سَقْب
سَقْب 1 , ( pl. أَسْقُب 16 ,  سِقَاْب 23 ,  سُقُوْب 27 ,  سُقْبَاْن 35 ),
a.  Camel's foal.

b.  ( pl. سِقْبَاْن 34 ), Tent-pole.

سَقَب
سَقَب 4 ,
a.  Proximity, nearness.

سَاْقِب
سَاْقِب 21 ,
a.  Near, close at hand, adjoining.

b.  Distant.

مُسَاقَبَة
مُسَاقَبَة [ N. Ac. سَاْقَبَ III (
a.  2 )] [ coll. ], suitability, fitness.

##### Türkçe

سَقَبَ
**سَقَبَ** U ( n. ac. **سُقُوْب** 27 ) **سَقِبَ** A ( n. ac. **سَقَب** 4 )
a. Yakın oldu, bitişik oldu, yapışık oldu, komşu oldu.

سَاْقَبَ
**سَاْقَبَ** III
a. [ toplu ], Uygun oldu, münasip oldu.

أَسْقَبَ
**أَسْقَبَ** IV ,
a. I’e bak.

b. Yakın olmaya yaptı, yaklaştırdı.

تَسَاْقَبَ
**تَسَاْقَبَ** VI ,
a. Birbirine yakın oldular, değdiler.

سَقْب
**سَقْب** 1 , ( pl. **أَسْقُب** 16 , **سِقَاْب** 23 , **سُقُوْب** 27 , **سُقْبَاْن** 35 ),
a. Devenin yavrusu.

b. ( pl. **سِقْبَاْن** 34 ), Çadır direği.

سَقَب
**سَقَب** 4 ,
a. Yakınlık, yakın olma.

سَاْقِب
**سَاْقِب** 21 ,
a. Yakın, el altında yakın, bitişik.

b. Uzak.

مُسَاقَبَة
**مُسَاقَبَة** [ N. Ac. **سَاْقَبَ** III ( a. 2 )] [ toplu. ], uygunluk, münasiplik.
