# سقب — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%82%D8%A8/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%82%D8%A8/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سقب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%82%D8%A8.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: سقب

القاف والسين والباء معهما
ق س ب، س ق ب، ق ب س، س ب ق، ب س ق مستعملات قسب: القَسْبُ: تمر يابس يتفتت في الفم، والصاد خطأ.
والقَسْبُ: الصلب الشديد، يقال: إنه لقَسْبُ العلباء أي صلب العقب والعصب، وقَسُبَ قُسُوبةً.
والقَسيبُ: صوت الماء تحت الورق أو القماش، قال:
للماء من تحته قَسيبُ
وقال:
قَسبُ العلابي جراء الألغاد
سقب: السَّقْبُ لغة في الصقب.
والسَّقيبةُ: عمود الخباء، قال:
كسَقْفِ خباء خر فوق السَّقائِبِ
والسَّقْبُ: ولد الناقة. وأسقبت الناقة أي أكثرت وضعها الذكر، وهي مِسْقابٌ، قال رؤبة:
غراءُ مِسقاباً لفَحْلِ أسقَبا
يعني فعلاً على أسْقَبَ يُسْقِبُ، ولم يجعله نعتاً.
والسَّقبُ: الغصن الطويل الريان.
وسألت أبا الدقيش عن قول أبي داود:
... كالقمَر السَّقْبِ
قال: هو الذي امتلأ وتم، عام في كل شيء من نحوه.
والسَّقَبُ: القرب، والجار القريب أحق بسَقَبِه.
سبق: السًّبقُ: القدمة، وتقول: له في الجري وفي الأمر سَبقُ وسُبْقهُ وسابقهُ أي سَبَقَ الناس إليه.
والسًّبقُ: الخطر يوضع بين أهل السِّباق، وجمعه أسباق.
والسِّباقان: قيد أرجل الطائر الجارح بسير أو خيط.
بسق: َبَسقَ وبصق وبزق لغات.
وبُساقٌ: جبل بالحجاز مما يلي الغور.
وبَسَقَتِ النخلة بُسُوقاً: طالت وكملت.
وقوله تعالى: "والنخل باسِقاتٌ" أي طويلات.
وأبْسَقَتِ الشاة فهي مُبْسِقٌ وبَسُوقٌ ومِبساقٌ أي انزلت اللبن قبل الولاد بشهر أو أكثر فتحلب، وربما بَسَقْت وليس بحامل فأنزلت اللبن. وقد سمعت أن الجارية تبسق وهي بكر ويصير في ثديها لبن.
قبس: القَبَسُ: شعلة من نار تقبِسُها وتقتبسها أي تأخذ من معظم النار.
وقَبَستُ النار، واقتبست رجلاً ناراً أو خيراً.
وقَبَستُ العلم واقتبسته. وأقبستُ العلم فلاناً.
وأبو قُبيسٍ: جبل مشرف على مكة.

### Türkçe

القاف والسين والباء معهما
**ق س ب**، **س ق ب**، **ق ب س**، **س ب ق**، **ب س ق** kullanımdadır. **قسب**: **القَسْبُ**: ağızda ufalanan kuru hurma; **الصاد** hatadır.
Ve **القَسْبُ**: katı, şiddetli sert; denir ki: “O, **قَسْبُ العلباء**’dır” yani topuğun ve sinirin sertidir; ve **قَسُبَ** **قُسُوبةً**.
Ve **القَسيبُ**: yaprak yahut kumaş altında suyun sesi; dedi ki:
للماء من تحته **قَسيبُ**
Ve dedi ki:
**قَسبُ العلابي** جراء الألغاد

**سقب**: **السَّقْبُ** **الصقب**’ta bir dildir (lehçedir).
Ve **السَّقيبةُ**: çadırın direği; dedi ki:
كسَقْفِ خباء خر فوق **السَّقائِبِ**
Ve **السَّقْبُ**: dişi devenin yavrusu. Ve **أسقبت** الناقة yani erkeği çok doğurdu; ve o **مِسْقابٌ**’dır; Rü’be dedi ki:
غراءُ **مِسقاباً** لفَحْلِ **أسقَبا**
Yani **أسْقَبَ يُسْقِبُ** üzerine bir fiil (kalıbı); onu sıfat yapmadı.
Ve **السَّقبُ**: uzun, taze (sulu) dal.
Ve Ebû’d-Dakîş’e Ebû Dâvûd’un sözü hakkında sordum:
... كالقمَر **السَّقْبِ**
Dedi ki: O, dolmuş ve tamam olmuş olandır; bunun benzerinden olan her şeyde geneldir.
Ve **السَّقَبُ**: yakınlık; yakın komşu, **سَقَبِه**’ne daha hak sahibidir.

**سبق**: **السًّبقُ**: öne geçme (öncelik). Ve dersin ki: Onun koşuda ve işte **سَبقُ**’u ve **سُبْقهُ**’u ve **سابقهُ** vardır; yani insanlar ona (o şeye) doğru ondan önce vardı.
Ve **السًّبقُ**: yarış ehli arasında konulan bahis; çoğulu **أسباق**’tır.
Ve **السِّباقان**: yırtıcı kuşun ayaklarını kayış yahut ip ile bağlama bağı.

**بسق**: **بَسقَ** ve **بصق** ve **بزق** diller (varyantlar)dır.
Ve **بُساقٌ**: Hicaz’da, Gôr tarafına yakın olan bir dağ.
Ve **بَسَقَتِ** النخلة **بُسُوقاً**: uzadı ve tamamlandı.
Ve Yüce Allah’ın sözü: “**والنخل باسِقاتٌ**” yani uzunlar.
Ve **أبْسَقَتِ** الشاة, o halde o **مُبْسِقٌ** ve **بَسُوقٌ** ve **مِبساقٌ**’tır; yani doğumdan bir ay veya daha fazla önce süt indirdi de sağılır; bazen de **بَسَقْت** olur, hamile olmadığı halde süt indirir. Ve işittim ki cariye **تبسق** olur, o bakire iken, ve memesinin içinde süt olur.

**قبس**: **القَبَسُ**: ondan **تقبِسُها** ve **تقتبسها** ettiğin, yani ateşin büyüğünden aldığın bir ateş alevi.
Ve **قَبَستُ** ateşi; ve bir adamdan ateş yahut hayır **اقتبست**.
Ve **قَبَستُ** ilmi ve onu **اقتبسته**. Ve ilmi falana **أقبستُ**.
Ve **أبو قُبيسٍ**: Mekke’ye nazır bir dağ.
