# سقر — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%82%D8%B1/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%82%D8%B1/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سقر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%82%D8%B1.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: سقر

سقر
سَقَرَ - يَسْقُرُ - سَقَر
سَقَرَ - يَسْقُرُ + كائن + شيئاً أو كائناً: يصيبه بحر شديد يلوحه أو يذيبه أويحرقه
سَقَر: على وزن " فـَعـَل": اسم فعل مبالغة من  " سَقَرَ - يَسْقُرُ ": اسم آلة: الآلة التي تولد حراً شديداً يذيب أو يلوح أو يحرق: وهي اصطلاحاً: اسم نوع وشكل من أشكال النار وخاصة في جهنم، ويبدو أنها النار الشديدة الحر والحرق فلا تبقي ولا تذر
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الأثر السطحي للنار على كائن بدرجاته المختلفة"، وهي:
كَوى - يَكْوِيْ، لَفَحَ - يَلْفَحُ، سَقَرَ - يَسْقُرُ، ضَبَحَ - يَضْبَحُ، سَبَأَ - يَسْبَأُ، أجَّ - يَؤُجُّ (المتعدي)
سقر
 	﴿يوم يسحبون في النار على وجوههم ذوقوا مس سقر(48)﴾ القمر ﴿سأصليه سقر (26)﴾ المدثر ﴿وما أدراك ما سقر(27)لا تبقي ولا تذر(28)لواحة للبشر (29) عليها تسعة عشر (30)﴾ المدثر ﴿ما سلككم في سقر(42)﴾ المدثر
مختار الصحاح
● [سقر] س ق ر: سَقَرُ اسم من أسماء النار
الراغب
سقر
- من سقرته الشمس (انظر: مجمل اللغة 2/466)، وقيل: صقرته، أي: لوحته وأذابته، وجعل سقر اسم علم لجهنم قال تعالى: }ما سلككم في سقر﴿[المدثر/42]، وقال تعالى:﴾ذوقوا مس سقر﴿[القمر/48]، ولما كان السقر يقتضي التلويح في الأصل نبه بقوله:﴾وما أدراك ما سقر *** لا تبقي ولا تذر *** لواحة للبشر{ [المدثر/27 - 29]، أن ذلك مخالف لما نعرفه من أحوال السقر في الشاهد.
ملخص اللسان
1.    السَّقْرُ: من جوارح الطير معروف لغة في الصَّقْرِ. والزَّقْرُ:  الصَّقْرُ مضارعة
2.     والسَّقْرُ:  البُعْدُ.
3.     وسَقَرَت الشمسُ تَسْقُرُهُ سَقْراً: لوَّحَتْه وآلمت دماغه بحرّها.
4.     وسَقَرَاتُ الشمس: شدّة وَقْعِها.
5.     ويوم مُسْمَقِرٌّ ومُصْمَقِرٌّ: شديد  الحر.
6.     وسَقَرُ: اسم من أَسماء جهنم، مشتق من ذلك،
7.     سقرته الشمس  أَي أَذابته. وأَصابه منها ساقُور،
8.    والسَّاقور أَيضاً: حديدة تحمى ويكوى  بها الحمار،
لسان العرب
● - سقر: السَّقْرُ: من جوارح الطير معروف لغة في الصَّقْرِ. والزَّقْرُ:  الصَّقْرُ مضارعة، وذلك لأَن كلباً تقلب السين مع القاف خاصة زاياً. ويقولن  في مَسّ سَقَر: مس زقر، وشاة زَقْعَاء في سَقْعَاء. والسَّقْرُ:  البُعْدُ.  وسَقَرَت الشمسُ تَسْقُرُهُ سَقْراً: لوَّحَتْه وآلمت دماغه بحرّها.  وسَقَرَاتُ الشمس: شدّة وَقْعِها. ويوم مُسْمَقِرٌّ ومُصْمَقِرٌّ: شديد  الحر. وسَقَرُ: اسم من أَسماء جهنم، مشتق من ذلك، وقيل: هي من البعد، وعامة  ذلك مذكور في صَقَر، بالصاد. وفي الحديث في ذكر النار: سماها سَقَرَ؛ هو  اسم أَعجمي علم النار الآخرة. قال الليث: سقر اسم معرفة للنار، نعوذ بالله  من سقر. وهكذا قرئ: ما سَلَكَكُمْ في سَقَر؛ غير منصرف لأَنه معرفة،  وكذلك لَظَى وجهنم. أَبو بكر: في السقر قولان: أَحدهما أَن نار الآخرة سميت  سقر لا يعرف له اشتقاق ومنع الإِجراء التعريف والعجمة، وقيل: سميت النار  سقر لأَنها تذيب الأَجسام والأَرواح، والاسم عربي من قولهم سقرته الشمس  أَي أَذابته. وأَصابه منها ساقُور، والسَّاقور أَيضاً: حديدة تحمى ويكوى  بها الحمار، ومن قال سقر اسم عربي قال: منعه الإِجراء لأَنه معرفة مؤنث.  قال الله تعالى: لا تبقي ولا تذر. والسَّقَّارُ: اللَّعَّانُ الكافر،  بالسين والصاد، وهو مذكور في موضعه. الأَزهري في ترجمة صقر: الصَّقَّارُ  النَّمَّامُ. وروى بسنده عن جابر بن عبدالله قال: قال رسول الله، صلى الله  عليه وسلم: لا يسكن مكة سَاقُور ولا مَشَّاءٌ بنميم. وروي أَيضاً في  السَّقَّار والصَّقَّار: اللَّعَّان، وقيل: اللَّعَّان لمن لا يستحق اللعن،  سمي بذلك لأَنه يضرب الناس بلسانه من الصَّقْرِ، وهو ضربك الصخرة  بالصَّاقُور، وهو المِعْوَلُ. وجاء ذكر السَّقَّارِينَ في حديث آخر وجاء تفسيره في  الحديث أَنهم الكذابون، قيل: سموا به لخبث ما يتكلمون. وروى سهل بن معاذ  عن أَبيه: أَن رسول الله، صلى الله عليه وسلم، قال: لا تزال الأُمة على  شريعة ما لم يظهر فيهم ثلاث: ما لم يقبض منهم العلم، ويكثر فيهم  الخُبْثُ، وتظهر فيهم السَّقَّارَةُ، قالوا: وما السَّقَّارَةُ يا رسول الله؟  قال: بَشَرٌ يكونون في آخر الزمان يكون تَحِيَّتُهم بينهم إِذا تَلاقَوا  التَّلاعُنَ، وفي رواية: يظهر فيهم السَّقَّارُونَ.
مقاييس اللغة:
(سقر) السين والقاف والراء أصلٌ يدل على إحراق أو تلويح بنار. يقال سقَرتْه الشَّمسُ، إذا لوّحتْه. ولذلك سمِّيت سَقَر. وسَقَرات الشمس: حَرُورها. وقد يقال بالصَّاد، وقد ذكر في بابه.
القاموس المحيط:
السَّقْرُ الصَّقْرُ، وحَرُّ الشمسِ وأذاهُ، والقِيادَةُ على الحُرَمِ، والدِّبْسُ. وسَقْرُ بنُ عبدِ الرَّحيمِ، وابنُ عبدِ الرحمنِ، وابنُ حُسَيْنٍ، وابنُ عَدَّاسٍ، وأبو السَّقْرِ يَحْيَى بنُ يَزْدادَ مُحَدِّثُونَ.والسَّقَّارُ الكافِرُ، واللعَّانُ لِغَيْرِ المُسْتَحِقِّيْنَ.والسَّاقُورُ الحَرُّ، والحَديدَةُ تُحْمَى ويُكْوَى بها الحِمارُ.وسَقَرُ، محركةً مَعْرِفَةً جَهنَّمُ، أعاذنا اللّهُ تعالى منها، وجَبَلٌ بمكةَ مشرفٌ على مَوْضِعِ قَصْرِ المَنْصُورِ.
وسَقْرانُ: ع. وسَقْروَانُ: ة بِطُوسَ. وسَمَّتْ سَقْراً وسُقَيْراً.ونَخْلَةٌ مِسْقارٌ: يَسِيلُ سَقْرُها، وقد أسْقَرَتْ. وكزُبَيْرٍ: أبو السُّقَيْرِ النُّمَيْرِيُّ: من التابعينَ. وبَكَّارُ بنُ سُقَيْرٍ: من تابِعيهم. وسُقَيْرٌ، وسُهَيْلُ بنُ سُقَيرٍ، ويوسُفُ بنُ عُمَرَ بنِ سُقَيْرٍ: محدِّثونَ.والسَّقَنْقُورُ: دابَّةٌ تَنْشَأ بِشاطِىءِ بحرِ النيلِ، لَحْمُها باهِيٌّ.
تاج العروس:
سقر
السّقْرُ : من جوارِحِ الطَّيرِ معروف لُغةٌ في الصَّقْرِ كما سيأتي والزَّقْر كما تقدم وذلك لأنَّ كلباً تَقلِبُ السينَ مع القافِ خاصةً زاياً ويقولون في " مسَّ سَقر " مسَّ زَقَرَ وشَاةٌ زَقْعَاءُ في سَقْعَاءَ . السَّقْرُ : حَرُّ الشَّمْس وأذَاهُ يقال : سَقَرَتْه الشمْسُ تَسْقُرهُ سَقْراً : لوَّحَتْه وآلمَتْ دِمَاغَه بِحَرَّها . والسَّقْرُ : القِيَادَةُ على الحُرَمِ كالسِّقَارة . وقيل السَّقْرُ : الدِّبْسُ ومنه نَخَلة مِسْقَارٌ كما سيأتي . وسَقْرُ بنُ عبْدِ الرَّحِيمِ عن عَمّه شُعْبَة . سَقْرُ بنُ عبدِ الرَّحْمنِ شيخٌ لأَبِي يَعْلَى المَوْصِلِي . سَقْرُ بنُ حُسَيْنٍ الحَذاءُ عن العَقَدِي . سَقْرُ بنُ عَداسٍ عن سُلَيْمَانَ بنِ حَرْب
وأبْو السَّقرِ يَحْيَى بنُ يَزْدَادَ عن حُسَيْنِ بنِ مُحَمد المَرُّوذِي وزاد الحاِفظُ بنُ حَجَر في التبصير : وسقْر ابنُ حَبِيب رَجُلانِ . رَوَى أَحدُهما عن عُمَرَ بنِ عبْدِ العزيز والآخر عن أبِي الرجاءِ العُطَارِدِي . وسَقْرُ بنُ عبدِ اللهِ عن عُرْوَةَ يقال في هؤلاءِ بالصاد : مُحَدِّثُونَ . والسَّقَّارُ : الكافِرُ اللَّعّانُ بالسين والصاد قيل : هو اللَّعانُ لَغْيرِ المُسْتَحِقِّينَ والصاد أكثر سُمِّي بذلك لأَنه يَضْرِبُ الناسَ بِلِسانه من الصَّقْرِ وهو ضَرْبُك الصَّخْرةَ بالصاقُورِ وهو المِعْولُ كما سيأتي
والسّاقُورُ : الحَرُّ قيل : وبه سُمِّيَتْ سَقرَ . قيل : السَّاقُورُ : الحَدِيدةُ تُحْمَى على النارِ ويُكْوَى بها الحِمَارُ نقله الصاغانيّ . وسَقَرُ مُحَرِّكةً معرفةً : اسمٌ من أسماءِ جَهَنَّم أعاذَنَا الله تَعالَى مِنْها وسائرَ المُسلمينَ وهكذا قُرىءَ " ما سَلَكَكُمْ في سَقرَ " قاله الليَّث . وقال أَبْو بَكْر : في سَقَرَ قَولان : أحدهما : أن نارَ الآِخَرةِ سُمِّيَتْ سَقَرَ لا يُعرَفُ له اشتقاقٌ ومَنَع الإِجْراءَ التعريفُ والعُجْمَيةُ . وقيل : سُمِّيت النارُ سَقرَ لأنها تُذِيبُ الأَجْسامَ والأرواحَ والاسمُ عَرَبِي من قولِهِمْ : سَقَرتَه الشمسُ أي أَذابَته وأصابهُ منها ساقُورٌ ومن قال : إنها اسمٌ عربيُّ قال مَنْعُه الإِجراءَ لأنه معرِفَةٌ مؤنَّثٌ قال الله تعالى " لاتُبْقِى ولا تَذَرُ " قلتُ وإليه ذَهَبَ اللّيثُ وإياهُ تبع المصنِّف . سَقَرُ جبَلٌ بمَكَّة مُشْرِفٌ على مَوْضِعِ قَصْر بناه المَنْصُور العباسي هكذا نقله الصاغاني . وسَقْرَانُ بالفتح : ع . وسَقْرَوَانُ : ة بِطُوسَ نقلهما الصاغاني . العَرَبُ قد سَمَّت سَقْراً بفتح فسكون وسُقَيْراً كزُبَيْرٍ . يقالُ : نَخْلةٌ مِسْقَارٌ : يَسِيلٌ سَقْرُها أي دِبْسُها وقد أسْقَرَتْ هي . وكزُبَيْرٍ : أبو السُّقَيْر النُّمَيْرِي من التابعين روي عن أنس . وقرأْت في تاريخ البخاريّ ما نصّه : سقير النُّميريّ عن ابن عمر روي عنه بكار هو أنماريّ هكذا ضبطه سَقِير كأمِيرٍ كذا وجدَ بخطّ أبي ذَرٍّ في نُسْخةِ ابن الجَوّاِني
وبكَّارُ بن سُقيْر : من تابِعِيهم روي عن أبِيه عن ابنِ عُمَرَ قلت : وهو الذي ذكره البُخَاري في التاريخ . وسُقيرٌ عن سُلَيْمانَ بنِ صُرَدَ وعنه أبو إسحاق وسُهَيْل هكذا في النسخ ووقع في نُسخة التَّبْصيرِ للحافظِ بخطّ سِبْطِه يُوسفَ بن شاهِين الإِمام المُحدّث الضابط : سهْلُ بنُ سُقيْرٍ عن إبراهِيم بن سَعْد
ويُوسفُ بنُ عُمرَ بنِ سُقيْر حدَّث عن تُجْني الوهْبانِّية . مُحَدِّثون . وفي تاريخ البخاريّ : سُقَيْر الضَّبيّ البَصَريّ سمع عنه عُمَرُ قوله في الصَّوْمِ رَوَي عنه عَمْرُو بنُ عبدِ الرحمن . وزاد الحافظ في التَّبْصِيرِ : مُسْلمُ بنُ سُقَيْر عن أبي بَكْرِ بنِ حَزْمٍ وعنه أبو قُدَامَةَ الحارِثُ بنُ عُبَيْد . وسُقَيْرٌ : أبو مُعاذ روَى عنه ابنُه مُعاذٌ وعن مُعاذٍ عَفّانُ . وسُقيْرٌ غلامُ ابن المُباركِ . وأبو السُّقيرِ : يحْيى بنُ محمَّد : شيخٌ لابنِ أبي حاتمٍ . ومنْصُورُ بنُ سُقَيْرٍ عن حمّادِ ابنِ سَلَمَةَ
والسَّقنْقُورُ أفرده الصاغانيّ في ترجمة مُسْتقلَّة وقال : أهمله الجوْهريُّ وهو دَابةٌ على هَيْئَة الوزَغ أصْفَر تنْشَأُ بشاطئ بحْيرِ النِّيلِ وهو الأجْوَدُ ويقال : إنه من نَسْلِ التِّمْسَاحِ إذا وَضَعهُ خارِجَ الماءَ فنَشَأ خارِجاً كما نقله الصّاغاني ومنها نَوْعٌ ببُحَيْرِة طَبَريَّة ساحل الشامِ وهو في القُوَّةِ دونَ الأول لَحْمُها باهِيٌّ يَزِيدُ في قُوَّةِ الباهِ وحِياًّ عن تَجْرِبَةٍ وهذا أشهرُ الخواصِّ وقد استطْرَدَها الأطّباءُ في كُتُبهم
ومما يستدرك عليه : سَقَرته الشمسُ : غيَّرَت لَونَه وجِلْدَه وآلمَتْه بحَرِّها . والسَّقْرُ : البُعْدُ قيل : وبه سُمِّيَت جَهَّنم . وسَقَرَاتُ الشَّمسِ : شِدةُ وقْعِها . ويَوْمٌ مُسْمقِرُّ ومُصْمقرٌّ : شديدُ الحَرّ وسيأْتِي للمصَنّف وهنا محلُّ ذكْرِه
وفي الحديث عن جابِرٍ مَرْفُوعاً : " لا يَسْكُنُ مكَّةَ ساقُورٌ ولا مَشَّاءُ بِنَمِيم : قيل : هو الكَذَّاب وجاءَ ذِكْرُ السَّقّارينَ في الحديثِ أيضاً وجاءَ تفسيرُه فيه أنّهُم الكَذّابون قيل : سُمُّوا به لخُبْثِ ما يتكلّمُون . وروى سهْلُ بن مُعاذٍ عن أبيه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال : " لا تَزالُ الأُمة على شَريعَة ما لم يَظْهَرْ فيهم ثَلاثٌ : مالم يُقْبَضْ منهم العِلْمُ ويَكْثُر فيهم الخُبْثُ وتَظْهَر فيهم السَّقّارةُ قالوا : وما السَّقّارةُ يا رَسول الله ؟ قال : بشرُ يكونونَ في آخرِ الزَّمان تكُونُ تحيتُهُم بيْنهُم إذا تلاقوا التلاعُنَ "
وسلَمَةُ بنُ سَقَّارٍ ككَتّان : من المُحَدّثين . وسِقْرا بالكسر وسكون القافِ والإمالة : جبلٌ عند حرَّةِ بني سُليم . وسَقَّارَةُ بالفتْح والتَّشديدِ : موضِع بجيزةِ مصْر وقد رأيْتهُ . وتاجُ الدّين أبو المَكارِمِ مُحَمَّدُ بنُ عبدِ المُنْعِمِ بن نَصْرِ الله بن أحْمد ابن حواري بن سُقَيْرٍ كزُبيْرٍ التنُوخِيّ المَعَرِّي الدَّمشْقيّ الحَنَفيّ سمع منه الدّمياطيّ

### Türkçe

سقر
**سَقَرَ** - **يَسْقُرُ** - **سَقَر**
**سَقَرَ** - **يَسْقُرُ** + bir varlık + bir şeyi veya bir varlığı: ona şiddetli bir sıcaklık isabet eder; onu kavurur yahut eritir yahut yakar.
**سَقَر**: “**فـَعـَل**” vezninde: **سَقَرَ - يَسْقُرُ**’dan mübalağa fiil ismi; âlet ismi: eriten veya kavuran veya yakan şiddetli bir sıcaklık doğuran âlet: ve ıstılahta: ateşin bir türünün ve şekillerinden bir şeklin adı, özellikle cehennemde; ve görünüşe göre o, şiddetli sıcaklık ve yakma ateşidir; ne bırakır ne de terk eder.
Ve lafız, “bir varlık üzerinde ateşin yüzeysel etkisi (çeşitli dereceleriyle)” lafızlar grubuna mensuptur; bunlar:
**كَوى - يَكْوِيْ**، **لَفَحَ - يَلْفَحُ**، **سَقَرَ - يَسْقُرُ**، **ضَبَحَ - يَضْبَحُ**، **سَبَأَ - يَسْبَأُ**، **أجَّ - يَؤُجُّ** (müteaddî)

سقر
﴿“O gün yüzleri üzerine ateşte sürüklenecekler: **سَقَر**’ın dokunuşunu tadın (48)”﴾ el-Kamer
﴿“Onu **سَقَر**’a sokacağım (26)”﴾ el-Müddessir
﴿“Ve sana **سَقَر**’ın ne olduğunu ne bildirdi? (27) Ne bırakır ne de terk eder (28) İnsanlar için kavurucudur (29) Üzerinde on dokuz vardır (30)”﴾ el-Müddessir
﴿“Sizi **سَقَر**’a sokan nedir? (42)”﴾ el-Müddessir

مختار الصحاح
● [**سقر**] س ق ر: **سَقَرُ** ateşin isimlerinden bir isimdir.

الراغب
سقر
- “Güneş onu **سقرته** etti”dendir (bak: مجمل اللغة 2/466); ve “**صقرته**” denildi: yani onu kavurdu ve eritti; ve **سقر**’ı cehennemin özel adı yaptı. Yüce Allah dedi ki: ﴿“Sizi **سقر**’a sokan nedir?”﴾ [el-Müddessir/42]; ve Yüce Allah dedi ki: ﴿“**سقر**’ın dokunuşunu tadın”﴾ [el-Kamer/48]. Ve **السقر** aslında kavurmayı gerektirdiğinden, şu sözüyle dikkat çekti: ﴿“Ve sana **سقر**’ın ne olduğunu ne bildirdi *** Ne bırakır ne de terk eder *** İnsanlar için kavurucudur”﴾ [el-Müddessir/27-29]; bunun, şâhitte **السقر** hallerinden bildiğimize aykırı olduğuna.

ملخص اللسان
1. **السَّقْرُ**: kuşların yırtıcılarından; **الصَّقْرِ** hakkında bilinen bir lugattır. Ve **الزَّقْرُ**: **الصَّقْرُ**; bir benzeştirmedir.
2. Ve **السَّقْرُ**: uzaklık.
3. Güneş **سَقَرَت** onu **تَسْقُرُهُ** **سَقْراً**: onu kavurdu ve sıcaklığıyla beynini acıttı.
4. **وسَقَرَاتُ** güneş: vuruşunun şiddeti.
5. **ويوم مُسْمَقِرٌّ ومُصْمَقِرٌّ**: şiddetli sıcak.
6. Ve **سَقَرُ**: cehennemin isimlerinden bir isimdir; bundan türemiştir.
7. Güneş onu **سقرته**: yani onu eritti. Ve ondan ona **ساقُور** isabet etti.
8. Ve **السَّاقور** da: ateşte kızdırılan ve onunla eşeğin dağlandığı bir demir parçasıdır.

لسان العرب
● - **سقر**: **السَّقْرُ**: kuşların yırtıcılarından; **الصَّقْرِ** hakkında bilinen bir lugattır. Ve **الزَّقْرُ**: **الصَّقْرُ**; bir benzeştirmedir; bu, Kelb’in özellikle **السين**’i **القاف** ile birlikte **الزاي**’a çevirmesindendir. Ve “**مَسّ سَقَر**”da: “**مس زقر**” derler; ve **سَقْعَاء**’da **زَقْعَاء** koyun. Ve **السَّقْرُ**: uzaklık. Ve güneş onu **سَقَرَت** **تَسْقُرُهُ** **سَقْراً**: onu kavurdu ve sıcaklığıyla beynini acıttı. Ve **سَقَرَاتُ** güneş: vuruşunun şiddeti. Ve **يوم مُسْمَقِرٌّ ومُصْمَقِرٌّ**: şiddetli sıcak. Ve **سَقَرُ**: cehennemin isimlerinden bir isimdir; bundan türemiştir; ve “uzaklıktandır” denildi; bunun geneli **صَقَر**’da, **الصاد** ile zikredilmiştir. Ve ateşin zikrinde hadiste: onu **سَقَرَ** diye adlandırdı; o, âhiret ateşinin özel adı olan acemî bir isimdir. Leys dedi ki: **سقر** ateş için bir marife isimdir; **سقر**’dan Allah’a sığınırız. Ve böyle okunmuştur: “**ما سَلَكَكُمْ في سَقَر**”; gayr-i munsariftir; çünkü marifedir; aynı şekilde **لَظَى** ve **جهنم**. Ebû Bekir: **السقر** hakkında iki söz vardır: birincisi, âhiret ateşinin **سقر** diye adlandırıldığıdır; onun için bir اشتقاق bilinmez; ve i‘râbın men‘i, marifelik ve acemîlik sebebiyledir. Ve “ateş **سقر** diye adlandırıldı; çünkü bedenleri ve ruhları eritir” denildi; ve isim Arapçadır; “güneş onu **سقرته** etti” sözündendir; yani onu eritti. Ve ondan ona **ساقُور** isabet etti. Ve **السَّاقور** da: ateşte kızdırılan ve onunla eşeğin dağlandığı bir demir parçasıdır. Ve **سقر**’ın Arapça bir isim olduğunu söyleyen, i‘râbın men‘ini, onun marife müennes olması sebebiyle söyledi. Yüce Allah dedi ki: “Ne bırakır ne de terk eder.” Ve **السَّقَّارُ**: kâfir lânet edici; **السين** ve **الصاد** ile; o, yerinde zikredilmiştir. Ezherî, **صقر** maddesinde: **الصَّقَّارُ** gammazdır. Senediyle Câbir b. Abdullah’tan rivayet etti: dedi ki: Resûlullah, Allah’ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun, dedi: “Mekke’de **سَاقُور** ve **مَشَّاءٌ** (nemîme ile yürüyen) oturmaz.” Ve **السَّقَّار** ve **الصَّقَّار** hakkında da rivayet edildi: “lânet edici”; ve “lâneti hak etmeyene lânet eden için lânet edici” denildi; ona bu ad verildi; çünkü insanlara diliyle vurur; **الصَّقْرِ**dendir; o da, kayayı **الصَّاقُور** ile vurmandır; o da **المِعْوَلُ**dür. Ve başka bir hadiste **السَّقَّارِينَ** zikri geldi; ve hadiste onun tefsiri geldi: onların yalancılar oldukları; “konuştuklarının pisliği sebebiyle bu ad verildi” denildi. Sehl b. Muâz, babasından rivayet etti: Resûlullah, Allah’ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun, dedi: “Ümmet, üç şey onlarda ortaya çıkmadıkça şeriat üzere olmaya devam eder: onlardan ilim kabzedilmedikçe, onlarda pislik çoğalmadıkça ve onlarda **السَّقَّارَةُ** ortaya çıkmadıkça.” Dediler: “**السَّقَّارَةُ** nedir ey Allah’ın Resûlü?” Dedi: “Âhir zamanda olacak bir topluluk; karşılaştıklarında aralarındaki selâmlaşmaları lânetleşmedir.” Ve bir rivayette: “onlarda **السَّقَّارُونَ** ortaya çıkar.”

مقاييس اللغة:
(**سقر**) **السين** ve **القاف** ve **الراء**, ateşle yakma veya kavurma üzerine delâlet eden bir asıldır. “Güneş onu **سقَرتْه**” denir; onu kavurduğu zaman. Bundan dolayı **سَقَر** diye adlandırıldı. Ve **سَقَرات** güneş: onun harareti. Ve bazen **الصاد** ile de söylenir; ve onun bâbında zikredilmiştir.

القاموس المحيط:
**السَّقْرُ**: **الصَّقْرُ**; ve güneşin sıcağı ve eziyeti; ve hürmetler üzerine kılavuzluk; ve pekmez. Ve **سَقْرُ بنُ عبدِ الرَّحيمِ** ve **ابنُ عبدِ الرحمنِ** ve **ابنُ حُسَيْنٍ** ve **ابنُ عَدَّاسٍ** ve **أبو السَّقْرِ يَحْيَى بنُ يَزْدادَ**: muhaddislerdir. Ve **السَّقَّارُ**: kâfir; ve hak etmeyenlere lânet edici. Ve **السَّاقُورُ**: sıcak; ve ateşte kızdırılan ve onunla eşeğin dağlandığı demir parçası. Ve **سَقَرُ** (harekeli), marife olarak: cehennemdir; Yüce Allah bizi ondan korusun; ve Mekke’de, Mansûr’un kasrının yerinin üzerinde yükselen bir dağdır.
Ve **سَقْرانُ**: ع. Ve **سَقْروَانُ**: ة بِطُوسَ. Ve **سَقْراً** ve **سُقَيْراً** diye adlandırdı. Ve **نَخْلَةٌ مِسْقارٌ**: onun **سَقْرُ**u akar; ve o **أسْقَرَتْ**. Ve **أبو السُّقَيْرِ النُّمَيْرِيُّ** (Zübeyr gibi): tâbiîndendir. Ve **بَكَّارُ بنُ سُقَيْرٍ**: onların tâbiîlerindendir. Ve **سُقَيْرٌ** ve **سُهَيْلُ بنُ سُقَيرٍ** ve **يُوسُفُ بنُ عُمَرَ بنِ سُقَيْرٍ**: muhaddislerdir. Ve **السَّقَنْقُورُ**: Nil denizinin kıyısında yetişen bir hayvandır; eti bahîdir.

تاج العروس:
سقر
**السّقْرُ**: kuşların yırtıcılarından; **الصَّقْرِ** hakkında bilinen bir lugattır; ileride geleceği üzere. Ve **الزَّقْر** da, daha önce geçtiği üzere; bu, Kelb’in özellikle **السين**’i **القاف** ile birlikte **الزاي**’a çevirmesi sebebiyledir; ve “**مسَّ سَقر**”da “**مسَّ زَقَرَ**” derler; ve **سَقْعَاءَ**’da **زَقْعَاءُ** koyun. **السَّقْرُ**: güneşin sıcağı ve eziyeti; “güneş onu **سَقَرَتْه** **تَسْقُرهُ** **سَقْراً**” denir: onu kavurdu ve sıcaklığıyla beynini acıttı. Ve **السَّقْرُ**: hürmetler üzerine kılavuzluk; **السِّقَارة** gibi. Ve “**السَّقْرُ**: pekmezdir” denildi; ondan “**نَخَلة مِسْقَارٌ**”dır; ileride geleceği üzere. Ve **سَقْرُ بنُ عبْدِ الرَّحِيمِ** amcası Şu‘be’den. **سَقْرُ بنُ عبدِ الرَّحْمنِ**: Ebû Ya‘lâ el-Mevsılî’nin şeyhidir. **سَقْرُ بنُ حُسَيْنٍ الحَذاءُ**: el-‘Aḳadî’den. **سَقْرُ بنُ عَداسٍ**: Süleyman b. Harb’den.
Ve **أبْو السَّقرِ يَحْيَى بنُ يَزْدَادَ**: Hüseyin b. Muhammed el-Merûzî’den; ve Hâfız İbn Hacer et-Tebsîr’de artırdı: ve **وسقْر ابنُ حَبِيب**: iki adamdır; birisi Ömer b. Abdülazîz’den, diğeri Ebû’r-Recâ el-‘Uṭâridî’den rivayet etti. Ve **سَقْرُ بنُ عبدِ اللهِ**: Urve’den; bunlarda **الصاد** ile söylenir: muhaddislerdir. Ve **السَّقَّارُ**: kâfir, lânet edici; **السين** ve **الصاد** ile; “hak etmeyenlere lânet edici” denildi; **الصاد** daha çoktur; ona bu ad verildi; çünkü insanlara diliyle vurur; **الصَّقْرِ**dendir; o da kayayı **الصاقُور** ile vurmandır; o da **المِعْولُ**dür; ileride geleceği üzere.
Ve **السّاقُورُ**: sıcak; “onunla **سَقرَ** adlandırıldı” denildi. “**السَّاقُورُ**: ateşte kızdırılan ve onunla eşeğin dağlandığı demir parçasıdır” denildi; Sâğânî nakletti. Ve **سَقَرُ** (harekeli), marife olarak: cehennemin isimlerinden bir isimdir; Yüce Allah bizi ve diğer Müslümanları ondan korusun. Ve böyle okunmuştur: “**ما سَلَكَكُمْ في سَقرَ**”; Leys söyledi. Ebû Bekir dedi ki: **سَقَرَ** hakkında iki söz vardır: birincisi, âhiret ateşinin **سَقَرَ** diye adlandırıldığıdır; onun için bir اشتقاق bilinmez; ve i‘râbın men‘i, marifelik ve acemîlik sebebiyledir. Ve “ateş **سَقرَ** diye adlandırıldı; çünkü bedenleri ve ruhları eritir; ve isim Arapçadır; ‘güneş onu **سَقَرتَه**’ sözündendir; yani onu eritti; ve ondan ona **ساقُورٌ** isabet etti” denildi. Ve “onun Arapça bir isim olduğunu söyleyen, i‘râbın men‘ini, onun marife müennes olması sebebiyle söyledi.” Yüce Allah dedi ki: “**لاتُبْقِى ولا تَذَرُ**.” Dedim ki: Leys buna gitti; musannif de ona tâbi oldu. **سَقَرُ**: Mekke’de, Abbâsî Mansûr’un bina ettiği bir kasrın yerinin üzerinde yükselen bir dağdır; Sâğânî böyle nakletti. Ve **سَقْرَانُ** (fetih ile): ع. Ve **سَقْرَوَانُ**: ة بِطُوسَ; ikisini de Sâğânî nakletti. Araplar, fetha sonra sükûn ile **سَقْراً** ve **سُقَيْراً** (Zübeyr gibi) diye adlandırmıştır. “**نَخْلةٌ مِسْقَارٌ**” denir: onun **سَقْرُ**u, yani pekmezi akar; ve o, kendisi **أسْقَرَتْ**. Ve **أبو السُّقَيْر النُّمَيْرِي** (Zübeyr gibi): tâbiîndendir; Enes’ten rivayet etti. Ve Buhârî’nin Târîh’inde metniyle okudum: “**سقير النُّميريّ**: İbn Ömer’den; ondan Bekkar rivayet etti; o, Enmârî’dir”; böyle ضبط edildi: **سَقِير** (Emîr gibi); Ebû Zerr’in hattıyla, İbn el-Cevvânî nüshasında böyle bulundu.
Ve **بكَّارُ بن سُقيْر**: onların tâbiîlerindendir; babasından, İbn Ömer’den rivayet etti. Dedim ki: Buhârî’nin Târîh’te zikrettiği odur. Ve **سُقيرٌ**: Süleyman b. Ṣurad’dan; ondan Ebû İshak. Ve **سُهَيْل**: nüshalarda böyledir; ve Hâfızın et-Tebsîr nüshasında, torunu Yusuf b. Şâhîn’in hattıyla, imam muhaddis zabıt: **سهْلُ بنُ سُقيْرٍ**: İbrahim b. Sa‘d’dan.
Ve **يُوسفُ بنُ عُمرَ بنِ سُقيْر**: Tücnî el-Vehbâniyye’den hadis rivayet etti; muhaddislerdir. Ve Buhârî’nin Târîh’inde: **سُقَيْر الضَّبيّ البَصَريّ**: Ömer ondan işitti; onun sözü hakkında, oruçta; ondan Amr b. Abdirrahman rivayet etti. Ve Hâfız et-Tebsîr’de artırdı: **مُسْلمُ بنُ سُقَيْر**: Ebû Bekir b. Hazm’dan; ondan Ebû Kudâme el-Hâris b. Ubeyd. Ve **سُقَيْرٌ**: Ebû Muâz; ondan oğlu Muâz rivayet etti; ve Muâz’dan Affân. Ve **سُقيْرٌ**: İbn el-Mübârek’in gulâmı. Ve **أبو السُّقيرِ**: Yahyâ b. Muhammed; İbn Ebî Hâtim’in şeyhidir. Ve **منْصُورُ بنُ سُقَيْرٍ**: Hammâd b. Seleme’den.
Ve **السَّقنْقُورُ**: Sâğânî onu müstakil bir tercemede tek başına verdi ve dedi ki: Cevherî onu ihmal etti; o, sarı, keler şeklinde bir hayvandır; Nil gölünün kıyısında yetişir; o en iyisidir; ve “timsahın neslindendir; onu su dışında bıraktığında, dışarıda yetişir” denilir; Sâğânî naklettiği üzere. Ve ondan bir tür de Taberiyye gölünde, Şam sahilindedir; kuvvette birinciden aşağıdır; eti bahîdir; bah gücünü artırır; tecrübe ile canlıdır; ve bu, en meşhur özelliklerdendir; tabipler onu kitaplarında istitrad etmişlerdir.
Ve ona istidrâk edilenlerdendir: “Güneş onu **سَقَرته**”: rengini ve derisini değiştirdi ve sıcaklığıyla onu acıttı. Ve **السَّقْرُ**: uzaklık; “cehennem onunla adlandırıldı” denildi. Ve **سَقَرَاتُ** güneş: vuruşunun şiddeti. Ve **يَوْمٌ مُسْمقِرُّ ومُصْمقرٌّ**: şiddetli sıcak; musannif için ileride gelecek; ve burası onun zikrinin yeridir.
Ve Câbir’den merfû olarak hadiste: “Mekke’de **ساقُورٌ** ve **مَشَّاءٌ بِنَمِيم** oturmaz.” Denildi ki: o, yalancıdır. Ve hadiste **السَّقّارينَ** zikri de geldi; ve onda tefsiri geldi: onların yalancılar oldukları; “konuştuklarının pisliği sebebiyle bu ad verildi” denildi. Ve Sehl b. Muâz, babasından rivayet etti: Resûlullah صلى الله عليه وسلم dedi: “Ümmet, üç şey onlarda ortaya çıkmadıkça şeriat üzere olmaya devam eder: onlardan ilim kabzedilmedikçe, onlarda pislik çoğalmadıkça ve onlarda **السَّقّارةُ** ortaya çıkmadıkça.” Dediler: “**السَّقّارةُ** nedir ey Allah’ın Resûlü?” Dedi: “Âhir zamanda olacak bir topluluk; karşılaştıklarında aralarındaki selâmlaşmaları lânetleşmedir.”
Ve **وسلَمَةُ بنُ سَقَّارٍ** (Kettân gibi): muhaddislerdendir. Ve **سِقْرا** (kesre ile, **القاف**’ın sükûnu ve imâle ile): Benî Süleym’in harresinin yanında bir dağdır. Ve **سَقَّارَةُ** (fetih ve teşdîd ile): Mısır’ın Cîze’sinde bir yerdir; onu gördüm. Ve Tâcüddîn Ebû’l-Mekârim **مُحَمَّدُ بنُ عبدِ المُنْعِمِ بن نَصْرِ الله بن أحْمد ابن حواري بن سُقَيْرٍ** (Zübeyr gibi) et-Tenûhî el-Ma‘arrî ed-Dımaşkî el-Hanefî: ed-Dimyâtî ondan semâ etti.
