# سقط — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%82%D8%B7/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%82%D8%B7/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سقط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%82%D8%B7.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: سقط

س ق ط
سقط في مهواة وسقط من الجبل وسقط الشيء من يـده‏.‏
وهـذا مسقـط السـوط‏.‏
وهـذه مساقط الغيث ومواقعة‏.‏
وأسقطته وساقطته كقولك‏:‏ أعليته وعاليته‏.‏
قال بشر‏:‏ كادت تسقاط مني منـة فزعـاً معاهد الحيّ والحزن الذي أجد وتساقط على المتاع‏:‏ ألقى نفسه عليه وتساقـط علـى الرجـل يفيـه بنفسـه‏.‏
وأسقطـت المـرأة وهي مسقط ومسقاط‏.‏
ويقال‏:‏ سقط الميت من بطن أمه ووقع الحيّ وألقت سقطاً ميتـاً‏.‏
وانقدح سقط الزند‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ فلما تمشى السقط في العود لم يدع ذوابـل ممـا يجمعـون ولا خضـرا وهذا سقط الرمل ومسقطه‏:‏ لمنتهاه‏.‏
وردّ الخيّاط السقاطات‏.‏
وفي مثل ‏"‏ لكل ساقطة لاقطة ‏"‏‏.‏
وأصبحت الأرض مبيضّة من السقيط وهو الجليد‏.‏
قال‏:‏ وليلة يا ميّ ذات طلّ ذات سقيط وندي محضـلّ ومن المجاز‏:‏ ‏"‏ على الخبير سقطت ‏"‏‏.‏
وفي مثل ‏"‏ سقط العشاء به على سرحان ‏"‏‏.‏
وقال الجعدي‏:‏ وهي مأسدة كبيشة وخفان وغيرهما‏.‏
وسقط من منزلته‏.‏
وأسقطه السلطان‏.‏
و ‏"‏ سقط في يـده ‏"‏ وأسقـط‏.‏
وسقـط علـى المبنى للفاعل‏:‏ ندم وهو مسقوط في يده وساقط في يده‏:‏ نادم‏.‏
وهذا البلد مسقط رأسي وفلان يحنّ إلى مسقطه‏.‏
قال‏:‏ خرجنا جميعاً من مساقط رؤسنا علـى ثقـة منـا بجـود ابـن عامـر وسقط النجم والقمر‏:‏ غابا‏.‏
قال عمر بن أبي ربيعة‏:‏ هلا دسست رسولاً منك يعلمني ولم يعجل إلى أن يسقـط القمـر وفلان ساقط من السقاط وساقطة من السواقط‏:‏ دنيء لئيم الحسب‏.‏
قال‏:‏ نحـن الصميم وهم السواقط وقال ذو الرمة‏:‏ وكان أبوك ساقطـة دعيـاً تـردد دون منصبـه فحـارا وامـرأة سقيطـة‏:‏ لقيطـة‏.‏
وسقـط مـن عيني وهذا الفعل مسقطة لك من العيون‏.‏
وسيف سقاط‏:‏ قطاع يسقط من وراء الضريبة‏.‏
قال الهذلي‏:‏ كلـون الملـح ضربتـه هبير يتر العظم سقاط سراطي وما له إلا سقاطة البيت وسقطه وأسقاطه وهي أثاثه من نحو الفأس والإبرة والقدر وأعطاني من سقاطة المتاع‏:‏ من رذاله وهو يبيع سقط المتاع وأسقاطه نحو التابل والسكر والزبيب وهو سقطي وصاحب سقط وسقاط وقد أبي‏.‏
وهو من سقط الجند‏:‏ ممن لا يعتد به‏.‏
وأسقط العارض اسمه‏.‏
وسقط من الديوان‏.‏
وأسقط في كتابه وحسابه‏:‏ أخطأ‏.‏
وتكلم فما سقط بحرف وما أسقط حرفاً وفي كتابه وحسابه سقط‏:‏ خطأ‏.‏
وفي الدار أسقاط من النـاس وألقاط‏.‏
ولا يخلو أحد من سقطة ومن سقطات وفلان يتتبع السقطات ويعدّ الفرطات‏.‏
والكامل من عدت سقطاته‏.‏
وتسقطته‏:‏ تتبعت عثرته وأن يندر منه ما يؤخذ عليه‏.‏
قال‏:‏ ولقد تسقّطني الوشاة فصادفوا حصـراً بسـرّك يـا أميـم ضنينـا وتسقط الخبر‏:‏ أخذه شيئاً بعد شيء‏.‏
وإنه لفرس ساقط الشدّ إذا جاء منـه شـيء بعـد شيء‏.‏
وهو يساقط العدو‏:‏ يأتي به على مهل‏.‏
قال‏:‏ بذي ميعـة كـان أدنـى سقاطـه وتقريبه الأعلى ذآليل ثعلب وساقط فلان إذا لم يلحق ملحق الكرام‏.‏
وقال‏:‏ كيف يرجـون سقاطـي بعدمـا لفع الرأس مشيب وصلـع ورجل قليل السقاط‏.‏
وتذاكرنا سقاط الأحاديث وساقطهم أحسن الحديث وهو أن يحادثهم شيئاً بعد شيء‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ وقعد على سقط الخباء وهو رفرفه استعير من سقط الرمل ومنه أرخت السحابة سقطها‏:‏ هيدبها‏.‏
قال الراعي‏:‏ أعبـد اللـه للبـرق اليمانـي يضيء حبيّ ذي سقطين دانـي وخفق الظليم بسقطيه‏.‏
قال‏:‏ عنس مذكرة كأن عفاءها سقطان من كنفي ظليم جافل وقال الراعي‏:‏ حتى إذا ما أضاء الصبح واكشفت عنه نعامة ذي سقطين معتكـر أراد به الليل من قولك‏:‏ رفع الظليم سقطيه ومضى‏.‏
وهززت الغصن فساقط ثمره وتساقط ثمره‏.‏
وتساقط إليّ خيره‏.‏

### Türkçe

س ق ط
**سقط** bir çukura düştü ve **سقط** dağdan düştü ve şey elinden **سقط** (düştü).
Ve bu, kamçının **مسقط**’ıdır.
Ve bunlar yağmurun **مساقط**’ı ve düşüş yerleridir.
Ve onu **أسقطته** ve onunla **ساقطته**; senin “onu yükselttim” ve “onunla yükselmede yarıştım” demen gibi.
Bişr dedi:
Benden bir nimet, korkudan, neredeyse **تسقاط** edecekti; mahallenin antlaşmaları ve bulduğum hüzün.
Ve eşya üzerine **تساقط** etti: kendini onun üzerine attı. Ve adamın üzerine **تساقط** etti: kendini ona adadı.
Ve kadın **أسقطت**; o **مسقط** ve **مسقاط**tır.
Ve denilir: ölü, annesinin karnından **سقط** etti; diri ise düştü; ve ölü bir **سقطاً** attı.
Ve çakmağın **سقط**’ı parladı.
Zü’r-Rumme dedi:
“Derken **السقط** dalda yürüyünce, onların topladıklarından ne kuruları ne de yeşilleri bıraktı.”
Ve bu, kumun **سقط**’ı ve onun **مسقط**’ıdır: onun son noktasına (vardığı yere).
Ve terzi **السقاطات**’ı geri çevirdi.
Ve meselde: “Her **ساقطة** için bir **لاقطة** vardır.”
Ve yer, **السقيط**’tan—ki o buz’dur—bembeyaz oldu.
Dedi:
“Ve bir gece, ey Meyy, çiyli; **سقيط**’li ve saf çiğli, kaygan.”
Ve mecazdandır: “Bilene **سقطت**.”
Ve meselde: “Akşam yemeği onunla **سقط** etti, bir kurdun üzerine.”
Ve el-Ca‘dî dedi:
“Ve o, Kebîşe ve Hufân ve başkaları gibi bir **مأسدة**’dir.”
Ve mevkiinden **سقط** etti.
Ve sultan onu **أسقطه** (düşürdü).
Ve “Elinin içine **سقط** etti” ve **أسقط**.
Ve **سقط** (fail için bina üzere): pişman oldu; ve o, elinde **مسقوط** ve elinde **ساقط**tır: pişman.
Ve bu belde başımın **مسقط**’ıdır; ve falan, kendi **مسقط**’ına özlem duyar.
Dedi:
“Biz hep birlikte başlarımızın **مساقط**’ından çıktık; İbn Âmir’in cömertliğine bizden bir güven üzere.”
Ve yıldız ve ay **سقط** etti: kayboldular.
Ömer b. Ebî Rebî‘a dedi:
“Keşke senden bir elçi sokaydın da bana bildirseydi; ve ay **يسقط** edinceye kadar acele etmedi.”
Ve falan, düşüklerin **السقاط**’ından bir **ساقط** ve düşkünlerin **السواقط**’ından bir **ساقطة**dır: soyu sopu aşağılık, alçak.
Dedi:
“Biz özüz; onlar ise **السواقط**.”
Ve Zü’r-Rumme dedi:
“Ve baban bir **ساقطة** idi; bir uydurma (nesebi belirsiz) idi; makamının altında gidip gelirken şaşırdı.”
Ve **امرأة سقيطة**: **لقيطة** (buluntu).
Ve gözümden **سقط** etti; ve bu fiil, gözlerden senin için bir **مسقطة**’dır.
Ve **سيف سقاط**: kesici; darbenin arkasından düşürür.
Hüzeylî dedi:
“Tuz rengi gibi; onu **هبير** vurdu; kemiği yarar; **سقاط سراطي**.”
Ve onun için evin **سقاطة**’sından başka bir şey yoktur; ve onun **سقط**’ı ve **أسقاطه**: onun eşyasıdır; balta, iğne ve tencere gibi.
Ve bana eşyanın **سقاطة**’sından verdi: onun rezilinden. Ve o, eşyanın **سقط**’ını ve onun **أسقاطه**’ını; baharat, şeker ve kuru üzüm gibi satar. Ve o benim **سقطي**’mdir; ve **سقط** ve **سقاط** sahibi; ve babam.
Ve o, askerin **سقط**’ındandır: kendisine itibar edilmeyen kimselerden.
Ve **العارض** ismini **أسقط** etti.
Ve divandan **سقط** etti.
Ve kitabında ve hesabında **أسقط** etti: hata etti.
Ve konuştu da bir harfle **سقط** etmedi ve bir harf **أسقط** etmedi. Ve kitabında ve hesabında bir **سقط** vardır: hata.
Ve evde insanlardan **أسقاط** ve **ألقاط** vardır.
Ve hiç kimse bir **سقطة**’dan ve **سقطات**’tan hâlî olmaz; ve falan, **السقطات**’ı izler ve **الفرطات**’ı sayar.
Ve kâmil olan, **سقطاته** sayılmış olandır.
Ve onu **تسقطته**: onun sürçmesini izledim; ve ondan, kendisiyle aleyhine alınacak şeyin nadiren çıkması.
Dedi:
“Ve gerçekten gammazlar beni **تسقّطني** ettiler de, ey Umeym, senin sırrın hakkında kıskanç bir ketumluğa rastladılar.”
Ve haberi **تسقط** etti: onu parça parça aldı.
Ve o, bir şey ondan parça parça geldiğinde, **ساقط الشدّ** bir attır.
Ve o, düşmana **يساقط** eder: onu ağır ağır getirir.
Dedi:
“Zî-Mî‘a’da, onun en yakın **سقاطه**’ı idi; ve en yükseğin yaklaştırması, bir tilkinin ince izleridir.”
Ve falan **ساقط** oldu: kerem sahiplerinin yetiştiği yere yetişmediği zaman.
Ve dedi:
“Başın üzerine ak düşüp kellik vurduktan sonra, benim **سقاطي**’mi nasıl umarlar?”
Ve **رجل قليل السقاط**.
Ve hadislerin **سقاط**’ını andık; ve onların **ساقط**’ı, en güzel hadistir; o da onlara bir şeyi parça parça konuşmasıdır.
Zü’r-Rumme dedi:
“Ve çadırın **سقط**’ı üzerine oturdu; o, onun eteğidir.”
Kumun **سقط**’ından ödünç alınmıştır. Ve ondan: bulut **سقط**’ını saldı: onun saçaklarını.
Er-Râ‘î dedi:
“Ey Abdullah, Yemenî şimşeğe; iki **سقط**’lu bir sevgiliyi aydınlatır, yakın.”
Ve devekuşu, iki **سقط**’ıyla çırptı.
Dedi:
“Erkekleşmiş bir dişi deve; sanki onun tozu, ürkek bir devekuşunun iki yanı yanında iki **سقطان**.”
Er-Râ‘î dedi:
“Ta ki sabah aydınlanınca ve ondan açılınca, iki **سقط**’lu bir devekuşu, karanlık (gece)yi giderdi.”
Bununla geceyi kastetti; senin “devekuşu iki **سقط**’ını kaldırdı ve geçti” sözünden.
Ve dalı salladım da meyvesi **ساقط** etti; ve meyvesi **تساقط** etti.
Ve onun hayrı bana doğru **تساقط** etti.
