# سقع — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%82%D8%B9/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%82%D8%B9/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سقع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%82%D8%B9.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: سقع

الأَسْقَعُ: المتباعد من الأَعداء والحَسَدَة، كلُّ ما يذكر في ترجمة صقع بالصاد فالسين فيه لغة. قال الخليل: كلُّ صاد تجيء قبل القاف، وكلُّ سين تجيء قبل القاف، فللعرب فيه لغتان: منهم من يجعلها سيناً، ومنهم من يجعلها صاداً لا يبالون أَمتصلة كانت بالقاف أَو منفصلة بعد أَن يكونا في كلمة واحدة، إِلا أَن الصاد في بعض أَحسن والسين في بعض أَحسن. يقال: ما أَدري أَين سَقَعَ أَي أَين ذهب، وسَقَعَ الدِّيكُ: مثل صَقَعَ. وخطيب مِسْقَعٌ: مثل مِصْقَعٍ. والسُّقْعُ: ما تحت الرَّكِيَّة وجُولُها من نواحيها، وصُقْعُها نواحيها، والجمع أَسْقاعٌ. والسَّقْعُ: لغة في الصَّقْع. وكلّ ناحية سُقْعٌ وصُقْع، والسين أَحسن. والسُّقْعُ: ناحية من الأَرض والبيت. يقال: أَخذ القومُ ذلك السُّقْعَ. والسُّقاعُ: لغة في الصُّقاعِ. والغُرابُ أَسقَعُ وأَصقَعُ.
والأَسْقَعُ: اسم طُوَيْئر كأَنه عُصْفورٌ، في ريشه خُضْرةٌ ورأْسه أَبيض يكون بقرب الماء، والجمع الأَساقِعُ، وإِن أَردت بالأَسْقَعِ نعتاً فالجمع السُّقْعُ.
والسَّوْقَعةُ من العمامة والرِّداء والخِمار: الموضع الذي يلي الرأْس وهو أَسرَعُه وسَخاً، بالسين أَحسن. قال: ووَقْبةُ الثَّرِيدِ سَوْقَعةٌ بالسين أَحسن. وفي حديث الأَشجّ الأُمَويِّ: أَنه قال لعمرو بن العاص في كلام جرى بينه وبين عمرو: إِنك سَقَعْتَ الحاجب وأَوْضَعْتَ الراكبَ؛ السَّقْعُ والصَّقْعُ: الضرْبُ بباطن الكفّ، أَي أَنك جَبَهته بالقول وواجهته بالمكروه حتى أَدّى عنك
(* قوله «حتى أدى عنك» هو لفظ الأصل والنهاية
أيضاً وبهامش نسخة منها والمراد صككت وجهه بشدة كلامك وجبهته بقولك، يقال وضع البعير وضعاً ووضوعاً أَسرع في سيره وأوضعه راكبه وأوضع بالراكب جعله موضعاً لراحلته؛ يريد أنك بهرته بالمقابلة حتى ولى عنك ونفر مسرعاً.) وأَسرَعَ، ويريد بالإِيضاعِ، وهو ضرب من السير، أَنك أَذَعْتَ ذكر هذا الخبر حتى سارت به الرُّكْبانُ.

### Türkçe

**الأَسْقَعُ**: düşmanlardan ve hasetçilerden uzak duran. **صقع** maddesinde **الصاد** ile zikredilen her şeyde, onda **السين** bir dildir. Halîl dedi ki: **القاف**’tan önce gelen her **صاد** ve **القاف**’tan önce gelen her **سين** hakkında Arapların onda iki dili vardır: onlardan kimi onu **سين** yapar, kimi de onu **صاد** yapar; **القاف** ile bitişik mi idi yoksa ayrık mı idi aldırmazlar, ikisi bir kelimede olduktan sonra; ancak **الصاد** bazısında daha güzeldir, **السين** de bazısında daha güzeldir. Denir: “Bilmiyorum nerede **سَقَعَ**”, yani nereye gitti; ve **سَقَعَ الدِّيكُ**: **صَقَعَ** gibidir. Ve **خطيب مِسْقَعٌ**: **مِصْقَعٍ** gibidir. Ve **السُّقْعُ**: **الرَّكِيَّة**’nin altı ve çevresinin yanlarıdır; ve **صُقْعُها** onun yanlarıdır; çoğulu **أَسْقاعٌ**’dır. Ve **السَّقْعُ**: **الصَّقْع**’ta bir dildir. Ve her yan **سُقْعٌ** ve **صُقْع**’tır; **السين** daha güzeldir. Ve **السُّقْعُ**: yerin ve evin bir yanı. Denir: “Kavim o **السُّقْعَ**’ı aldı.” Ve **السُّقاعُ**: **الصُّقاعِ**’da bir dildir. Ve karga **أَسقَعُ** ve **أَصقَعُ**’dır.

Ve **الأَسْقَعُ**: sanki serçe gibi küçük bir kuşun adıdır; tüylerinde yeşillik vardır ve başı beyazdır; suyun yakınında bulunur; çoğulu **الأَساقِعُ**’dır. Eğer **الأَسْقَعِ** ile bir sıfat murat edersen, çoğul **السُّقْعُ**’dır.

Ve **السَّوْقَعةُ** (sarık, ridâ ve hımâr’dan): başa bitişik olan yer; o, onun en çabuk kirlenenidir; **السين** ile daha güzeldir. Dedi ki: “Ve **الثَّرِيد**’in çukuru **سَوْقَعةٌ**’dır”; **السين** ile daha güzeldir. Ve **الأَشجّ الأُمَويِّ** hadîsinde: onun, kendisiyle Amr arasında cereyan eden bir sözde, Amr b. el-Âs’a şöyle dediği (rivayet edilmiştir): “Şüphesiz sen **سَقَعْتَ** hâcibi ve **أَوْضَعْتَ** biniciyi”; **السَّقْعُ** ve **الصَّقْعُ**: avuç içiyle vurmaktır; yani sen onu sözle alnından vurdun ve onu hoş olmayanla yüzleştirdin, ta ki senden dolayı edâ etti

(* “حتى أدى عنك” sözü, aslın ve “en-Nihâye”nin de lafzıdır; onun bir nüshasının kenarında da (böyledir). Murat: sözünün şiddetiyle yüzünü çarptın ve sözünle alnına vurdun. Denir: “**وضع** deve **وضعاً** ve **وضوعاً**”: yürüyüşünde hızlandı; binicisi onu **أوضعه** etti; ve **أوضع بالراكب**: onu binitine hızlı yürüyen kıldı; murat: sen onu karşı karşıya gelmekle hayrete düşürdün, ta ki senden yüz çevirdi ve ürküp hızlıca kaçtı.)

ve hızlandı; ve **الإِيضاعِ** ile murat eder—ki o, yürüyüşün bir türüdür—şu ki: sen bu haberin zikrini yaydın, ta ki onunla binekli kervanlar yürüdü.
