# سقم — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%82%D9%85/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%82%D9%85/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سقم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%82%D9%85.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: سقم

السَّقامُ والسُّقْمُ والسَّقَمُ: المَرَض، لغات مثل حُزْنٍ وحَزَنٍ، وقد سَقِمَ وسَقُمَ سُقْماً وسَقَماً
وسَقاماً وسَقامَةً يَسْقُمُ، فهو سَقِم وسَقِيمٌ؛ قال سيبويه: والجمع سِقامٌ جاؤوا به على فِعالٍ، يذهب سيبويه إِلى الإِشعار بأَنه كُسِّر تكسير فاعِلٍ، وأَسْقَمَهُ الداء. وقال إِبراهيم، عليه السلام، فيما قصَّهُ الله في كتابه: إِني سَقِيمٌ؛ قال بعض المفسرين: معناه إِني طَعِينٌ أَي أَصابه الطاعون، وقيل: معناه إِني سأَسْقُمُ فيما أَستقبل إِذا حان الأَجلُ، وهذا من معارض الكلام، كما قال: إِنَّكَ مَيِّتٌ وإِنِّهم مَيِّتون؛ المعنى إِنك سَتَمُوت وإنهم سيموتون؛ قال ابن الأَثير: قيل إِنه استدل بالنظر في النجوم على وقت حمَّى كانت تأْتيه، وكان زمانه زمان نُجومٍ، فلذلك نظر فيها، وقيل إن مَلِكَهُمْ أَرسل إِليه أَن غَداً عِيدُنا فاخْرُجْ معنا، فأَراد التَّخَلُّف عنهم، فنظر إِلى نَجْمٍ فقال: إِن هذا النجم لم يطلع قَطُّ إلا أَسْقُمُ، وقيل: قال أَراد إِني سَقِيمٌ بما أَرى من عبادتكم غير الله؛ قال ابن الأَثير: والصحيح أَنها إِحدى كَذَباتِهِ الثلاث، والثانية بل فَعَلَه كَبيرُهُمْ، والثالثة عن زوجته سارةَ إِنها أُخْتِي، وكلُّها كانت في ذات الله ومُكابَدَةً عن دينه، صلى الله عليه وسلم. والمِسقام: كالسَّقِيمِ، وقيل: هو الكثير السُّقْم، والأُنثى مِسْقام أَيضاً؛ هذه عن اللحياني، وأَسْقَمَه الله وسَقَّمَه؛ قال ذو الرمة: هامَ الفُؤادُ بِذكْراها وخامرَها،
منها على عُدَواء الدار، تَسْقِيمُ
وأَسْقَمَ الرجُلُ: سَقِمَ أَهْلُه.
والسَّقامُ وسَقامٌ: وادٍ بالحجاز؛ قال أَبو خِراشٍ الهُذَليُّ: أَمْسى سَقامٌ خَلاءً لا أَنيسَ به
إِلا السِّباعُ، ومَرُّ الريح بالغُرَفِ
ويروى: إِلا الثُّمامُ، وأَبو عمرو يرفع إِلا الثمامُ، وغيره ينصبه. والسَّوْقَمُ: شجر يشبه الخِلافَ وليس به، وقال أَبو حنيفة: السَّوْقَمُ شجر عظام مثل الأَثأَبِ سواءً، غير أَنه أَطول طولاً من الأَثْأَبِ وأَقل عرضاً منه، وله ثمرة مثل التين، وإِذا كان أَخضر فإِنما هو حَجَرٌ صَلابةً، فإِذا أَدرك اصْفَرَّ شيئاً ولانَ وحَلا حَلاوَةً شديدة، وهو طيب الريح يُتَهادى.

### Türkçe

**السَّقامُ** ve **السُّقْمُ** ve **السَّقَمُ**: hastalık; **حُزْنٍ** ve **حَزَنٍ** gibi lügatler. Ve **سَقِمَ** ve **سَقُمَ** **سُقْماً** ve **سَقَماً** ve **سَقاماً** ve **سَقامَةً** **يَسْقُمُ**; artık o **سَقِم** ve **سَقِيمٌ**’dir. Sîbeveyh dedi: cem‘i **سِقامٌ**dur; onu **فِعالٍ** üzere getirdiler; Sîbeveyh, **فاعِلٍ**’in kırılması (çoğullaştırılması) kırılmasıyla kırıldığına işaret etmeye gider. Ve hastalık onu **أَسْقَمَهُ**.

Ve İbrâhîm, عليه السلام, Allah’ın kitabında kıssa ettiği şeyde dedi: **إِني سَقِيمٌ**. Bazı müfessirler dedi: manası “Ben **طَعِينٌ**’im”, yani ona taun isabet etmiştir. Ve denildi: manası “Ben ileride, ecel vakti geldiği zaman, **سأَسْقُمُ** olacağım”dır. Ve bu, sözün karşıtlarından (muârızından)dır; nitekim dedi: **إِنَّكَ مَيِّتٌ وإِنِّهم مَيِّتون**; mana: “Sen **سَتَمُوت** olacaksın ve onlar **سيموتون** olacaklar.” İbnü’l-Esîr dedi: denildi ki, kendisine gelen bir hummanın vaktine yıldızlara bakmakla delil getirdi; ve onun zamanı yıldızlar zamanı idi; bu sebeple onlara baktı. Ve denildi: onların meliki ona gönderdi ki: “Yarın bizim bayramımızdır; bizimle çık.” O da onlardan geri kalmayı istedi; bir yıldıza baktı da dedi: “Şu yıldız asla doğmadı ki ben **أَسْقُمُ** olayım.” Ve denildi: dedi; muradı: “Allah’tan başkasına ibadet etmenizi gördüğüm şey sebebiyle ben **سَقِيمٌ**’im.” İbnü’l-Esîr dedi: sahih olan, onun üç yalanından birisi olduğudur; ikincisi: **بل فَعَلَه كَبيرُهُمْ**; üçüncüsü de, zevcesi Sâre hakkında: “O benim **أُخْتِي**’mdir.” Ve hepsi Allah’ın zatı hakkında ve onun dini uğrunda bir katlanma idi, صلى الله عليه وسلم.

Ve **المِسقام**: **السَّقِيمِ** gibi; ve denildi: o, **السُّقْم**’u çok olandır. Dişisi de **مِسْقام**dır ayrıca; bu, Lihyânî’dendir. Ve Allah onu **أَسْقَمَه** ve onu **سَقَّمَه**. Zü’r-Rumme dedi:
هامَ الفُؤادُ بِذكْراها وخامرَها،
منها على عُدَواء الدار، تَسْقِيمُ

Ve **أَسْقَمَ** adam: ehli **سَقِمَ** oldu.

Ve **السَّقامُ** ve **سَقامٌ**: Hicaz’da bir vadidir. Ebû Hırâş el-Hüzelî dedi:
أَمْسى سَقامٌ خَلاءً لا أَنيسَ به
إِلا السِّباعُ، ومَرُّ الريح بالغُرَفِ
Ve rivayet olunur: **إِلا الثُّمامُ**. Ebû Amr **إِلا الثمامُ**’u merfû kılar; başkası onu mansûb kılar.

Ve **السَّوْقَمُ**: **الخِلافَ**a benzeyen, fakat ondan olmayan bir ağaçtır. Ebû Hanîfe dedi: **السَّوْقَمُ** büyük ağaçtır; **الأَثأَبِ** gibi eşitçe; ancak o, **الأَثْأَبِ**’den boyca daha uzundur ve ondan enine daha azdır. Ve onun incir gibi bir meyvesi vardır. Ve yeşil olduğu zaman, ancak o, sertlikçe bir taştır. Olgunlaştığı zaman biraz sararır, yumuşar ve şiddetli bir tatlılıkla tatlanır. Ve o, güzel kokuludur; hediyeleşilir.
