# سقم — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%82%D9%85/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%82%D9%85/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سقم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%82%D9%85.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: سقم

| | ( السَّقَامُ كَسَحاب ) ، ولو خَلاّه |

| على إطلاقِه كان كافِيًا في الضَّبط ، | ( و ) السَّقَمُ مثل ( جَبَل وقُفْل ) ، قال | الجوهَرِيّ : هما لُغَتان مثل حَزَن | وحُزْن : ( المَرَض ) ، وقد ( سَقِم | كَفَرِح وكَرُم ) ، وعلى الأُولَى اقْتَصَر | الجوهَرِيُّ سَقَمًا وسَقامةً وسَقامًا ، | ( فهو ) سَقِم و ( سَقِيم ) ، ومنه قَولُه | تَعالَى حِكايةً عن سَيِّدِنا إِبراهِيم | عليه السّلام : ! 2 \< إني سقيم > 2 ! ، قال | بعضُ المُفَسِّرين : معناه إني | طَعِين . وقيل مَعْناه سأَسْقُم فيما | أستَقْبل إذا حانَ الأَجلُ ، وهذا من | مَعارِيض الكَلام ، وقيل : إنه استدَلَّ | بالنَّظَر إلى النُّجُوم على وَقْت حُمَّى | كانت تأْتِيه . وقيل : أراد إِنّي سَقِيمٌ | من عِبادتِكم غَيرَ اللهِ تعالى . قال | ابنُ الأثير : والصّحيح أنها | إحدى كَذَباته الثّلاث عليه السلام ، | وكلها كانت من ذَاتِ اللهِ تعالى | ومُكابَدَةً عن دِينِهِ [ & ] ، | ( ج ) سِقام ( كَكِتاب ) ، قال | سيبويه : جاؤا به على فِعال ، قال | ابنُ سِيدَه : يذهب سِيبَوَيْه إلى | الإشعار بأنه كُسِّر تَكْسِير فاعِل . | | ( و ) سُقامٌ ( كَغُراب ) : اسمُ | ( وادٍ ) بالحِجاز لهُذَيْل ، قال أبو | خِراش الهُذَلِيّ : | % ( أمسى سَقامٌ خَلاءٌ لا أنِيسَ به % | إلا السِّباعُ ومَرُّ الرّيح بالغَرَفِ ) % | | وسقط من نُسخَةِ شَيْخِنا الواو ، | فظَنّ أن قولَه : كغُراب مَعْطوف على | ما قَبْلَه ، فجَعَله جَمْعًا لسَقِيم من نَظَائِر | رِخال ، وليس كذلك ، فَليُتَأَمّل . | ( وقد يُفْتَح ) ، وهكذا هو مَضْبُوط |

| في نُسَخِ الصحاح والضم رِوايةُ | السّكريّ في شرح أِشْعار هُذَيْل . | | ( وسَقْمان : ع ) . | | ( والسَّوْقَمُ : شَجَر ) يُشْبِه الخِلاف | ولَيْس به ، وقال أبو حَنِيفة : شَجَر | ( عِظامٌ ) مثل الأثأب سواء . غير أنه | أطولُ منه وأقلّ عرضًا ، وله ثَمرةٌ | مثل التِّين ، وإذا كان أخضرَ فإنما | هو حَجَر صلابةً ، فإن أدرك اصفَرَّ | شيئًا ولاَنَ وحَلاَ حلاوةً شَدِيدة ، | وهو طَيِّب الريح يُتهادَى . | | ( والسَّقَمُونيا ) : يونانية أو | سريانية كما في المِصْباح : ( نَباتٌ | يُسْتَخْرج من تَجاوِيفِه رُطوبَةٌ دَبِقَة | وتُجَفَّف ، وتُدْعى باسْمِ نَبَاتِها أيضًا | مُضَادَّتُها للمَعِدَة ، والأَحْشاء أَكْثَرُ من | جَمِيع المُسْهِلات ، وتُصْلَح بالأَشْياءِ | العَطِرة كالفُلْفُل والزَّنْجَبِيل | والأَنِيسُون سِتُّ شَعِيرات منها إلى | عِشْرِين شَعِيرَة ، يُسْهِل المِرَّةَ | الصَّفْراءَ واللُّزُوجاتِ الرّدِيئة من | أَقاصِي البَدَن ، و ) استعمال ( جُزْء | منه بِجُزْء من تُرْبُذٍ في حَلِيب على | الرِّيق لا يَتْرك في البَطْن دُودَة ، | عَجِيبٌ في ذلك مُجَرَّبٌ ) . | | [ ] ومِمّا يُسْتَدْرَكُ عَلَيْه : | | أسقمه الدَّاءُ إسقامًا : أَمرضَه ، نقله | الجوهريّ . وسَقَّمه تَسْقِيمًا كذلك : | قال ذو الرُّمَّة : | % ( هام الفُؤادُ بذِكْراهَا وخَامرَها % | منها على عُدَواءِ الدَّارِ تَسْقِيم ) % | | والمِسْقام كالسَّقِيم . وفي | الصحاح : هو الكَثِير السُّقم . | والأنثى مِسْقام أيضًا . وهذه عن | اللحياني . وأسقَم الرجلُ : سَقِم | أهلُه وترادَفَت عليه الأسقامُ ، | ورجل سَقِيمٌ مُسقِم : سَقُم هو | وَأهْلُه . | | ومن المجاز : قَلْبٌ سَقِيم ، وكلام |

| سَقِيم ، وفَهْمٌ سَقِيم ، وهو سَقِيم | الصّدر عليه : أي : حاقِد . |

### Türkçe

| | **السَّقَامُ** ( **سَحاب** gibi ) , velev ki onu |

| mutlak bıraksa bile ضبطta yeterli olurdu , | ( ve ) **السَّقَمُ** ( **جَبَل** ve **قُفْل** gibi ) , dedi | el-Cevherî : ikisi iki lugattır; **حَزَن** | ve **حُزْن** gibi : ( hastalık ) , ve muhakkak ( **سَقِم** | **فَرِح** ve **كَرُم** gibi ) , ve birincisine iktisar etti | el-Cevherî **سَقَمًا** ve **سَقامةً** ve **سَقامًا** , | ( o hâlde o ) **سَقِم** ve ( **سَقِيم** )’dir , ve ondandır O’nun sözü | Teâlâ, seyyidimiz İbrâhîm’den hikâye olarak | عليه السّلام : ! 2 \< **إني سقيم** > 2 ! , dedi | müfessirlerin bazısı : manası “ben | **طَعِين**’im”dir. Ve denildi: manası “ben ileride **سَأَسْقُم** olacağım, | ecel geldiği vakit”tir; ve bu | sözün ma‘ârîzindendir. Ve denildi: o istidlâl etti | yıldızlara bakışla, bir hummâ vakti üzerine | ki ona gelirdi. Ve denildi: muradı “ben **سَقِيمٌ**’im | sizin Allah Teâlâ’dan başkasına ibadetinizden”dir. Dedi | İbnü’l-Esîr: ve sahih olan, onun | üç yalanından biridir, عليه السلام , | ve hepsi Allah Teâlâ için | ve dini uğruna mükâbede idi [ & ] , | ( çoğulu ) **سِقام** ( **كِتاب** gibi ) , dedi | Sîbeveyh: onu **فِعال** üzere getirdiler, dedi | İbn Sîde: Sîbeveyh, | **فاعِل**’in kırılmasıyla kırıldığına işaret etmeye gider. | | ( ve ) **سُقامٌ** ( **غُراب** gibi ) : bir | ( vadi ) adıdır Hicaz’da, Hüzeyl’e ait; dedi Ebû | Hırâş el-Hüzelî : | % ( **أمسى سَقامٌ خَلاءٌ لا أنِيسَ به** % | **إلا السِّباعُ ومَرُّ الرّيح بالغَرَفِ** ) % | | Şeyhimizin nüshasından vav düştü, | böylece zannetti ki onun sözü: **كَغُراب** atfedilmiş | kendinden öncekine; böylece onu **سَقِيم**’in cem‘i yaptı, nazâirden | **رِخال** gibi; öyle değildir; öyleyse teemmül edilsin. | ( ve açılabilir ) , ve işte o, ضبط edilmiş olduğu gibidir |

| صحâh nüshalarında; ve zamme, | es-Sükkarî’nin Hüzeyl şiirleri şerhindeki rivayetidir. | | ( ve **سَقْمان** : **ع** ) . | | ( ve **السَّوْقَمُ** : ağaç ) **الخِلاف**’a benzer | ve ondan değildir. Ve dedi Ebû Hanîfe: bir ağaçtır | ( iri ) **الأثأب** gibi, eşit olarak. Şu var ki | ondan daha uzundur ve daha az geniştir; ve onun bir meyvesi vardır | incir gibi; ve yeşil olduğu vakit ancak | sertlikçe bir taştır; olgunlaşınca biraz sararır | ve yumuşar ve çok şiddetli bir tatlılıkla tatlanır; | ve o güzel kokuludur, hediyeleşilir. | | ( ve **السَّقَمُونيا** ) : Yunanca yahut | Süryanice, **المِصْباح**’ta olduğu gibi: ( bir | bitkidir; onun oyuklarından yapışkan bir rutubet çıkarılır | ve kurutulur; ve bitkisinin adıyla da adlandırılır; | mideye zıtlığı, ve iç organlar, bütün | müshillerin hepsinden daha çoktur; ve güzel kokulu şeylerle ıslah edilir | biber ve zencefil | ve anason gibi; ondan altı arpa tanesinden | yirmi arpa tanesine kadar; sarı safrayı | ve kötü yapışkanlıkları bedenin en uçlarından ishal eder; ve ) استعمال ( bir | parçasının, **تُرْبُذٍ**’den bir parça ile, süt içinde | aç karnına; karında bir kurt bırakmaz; | bunda acayip, tecrübe edilmiş ) . | | [ ] Ve kendisine istidrâk olunanlardandır: | | **أسقمه** hastalık **إسقامًا** : onu hasta etti; nakletti | el-Cevherî. Ve **سَقَّمه** **تَسْقِيمًا** da böyledir: | dedi Zü’r-Rumme : | % ( **هام الفُؤادُ بذِكْراهَا وخَامرَها** % | **منها على عُدَواءِ الدَّارِ تَسْقِيم** ) % | | Ve **المِسْقام** **السَّقِيم** gibidir. Ve | الصحاح’ta: o, çokça **السُّقم** sahibi olandır. | Ve dişisi de **مِسْقام**’dır. Ve bu, | el-Lihyânî’dendir. Ve **أسقَم** adam: **سَقِم** | ehli hastalandı ve hastalıklar ona ardı ardına geldi. | Ve **سَقِيمٌ مُسقِم** adam: o hastalandı | ve ehli de. | | Mecazdan: **قَلْبٌ سَقِيم** , ve söz |

| **سَقِيم** , ve anlayış **سَقِيم** ; ve o, ona karşı **سَقِيم** göğüslüdür: yani: kin tutan. |
