# سكت (س-ك-ت) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D8%AA
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%83%D8%AA

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Sekete çöküntü demektir

- Harfler: س - ك - ت
- Kur'an'da: 1 geçiş · 1 ayet · 1 sîga
- 13 sözlük

## Sîgalar (1)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [سَكَتَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D8%AA/siga/%D8%B3%D9%8E%D9%83%D9%8E%D8%AA%D9%8E.md) | فَعَلَ | Sustu | 1 | 1 | [7:154](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D8%AA/ayet/7:154.md) |

## Mücavir kökler — 9 mücavir (14 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [نسخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D8%AE.md) — 1 ortak ayet · G² 15 · Bir şeyin kopyası, nüshası demektir
2. [لوح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%AD.md) — 1 ortak ayet · G² 14 · Üzerine çizgi çizilen ve yazı yazılan kürek kemiği, tabler…
3. [رهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 13 · Cübbe demektir
4. [غضب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B6%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 11 · Kızgınlık
5. [موسى](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%89.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Musa
6. [أخذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…
7. [هدي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AF%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · “Hediye”, insanların görüşmeden evvel görüşmek isteklerini…
8. [رحم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AD%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Rahim, bebeğin doğana kadar geliştiği yerdir
9. [ربب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Ribve, tümsek demektir

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | سكت |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [صمت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D8%AA.md), انصت, [سكن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D9%86.md) |
| Zıt Kök | [نطق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B7%D9%82.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Sesin, konuşmanın veya hareketin kesilmesi, susma ve yatışma |
| Çekirdek Özet 2 | İçsel öfke ve taşkınlığın sönümlenerek iradenin yeniden hâkim olması |
| Çekirdek Özet 3 | Çalkantıyı durdurarak tefekkür ve aklıselim zeminini tesis etme |
| Kritik Hata Riski | Âyetteki kullanımı salt dudak susması sanıp öfke tazyikinin çekilmesi boyutunu ıskalamak |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| سك | Akışın kesilmesi, tıkanma, set çekilerek durdurulma; [سكب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D8%A8.md) dökülüp durulma, [سكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D8%B1.md) suyun ve aklın tutulması, [سكن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D9%86.md) hareketin kesilip yerleşmesi | ت | Akışın veya tazyikin kesin bir sınır çizgisiyle sonlandırılması, ifadenin ve taşkınlığın kesilip suskunluğa dönüşmesi |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| س | Diken, destek | Tutunma, bir engele çarpma veya harici bir dirençle durdurulma |
| ك | Avuç içi | Kavrama, sınırlama, baskı altına alma |
| ت | İşaret, son | Kesin sınır, nihai nokta, hareketin tamamlanıp durması |
| سكت | Bir dirençle karşılaşan (س) tazyikin kavranıp denetim altına alınması (ك) ve kesin bir duraklama sınırına (ت) ulaştırılarak susturulması |  |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Ses çıkaran bir canlının sesini kesmesi; yarışta geride kalarak sesi soluğu kesilen at (es-sükkeyt); vurulan darbe ile hareketin durdurulması |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şairi Zuheyr b. Ebî Sülmâ veya kadim çöl şairlerinin sessizce yaklaşan engereği tasvirinde yer alan beytinde geçer: وما تزدري من حية جبلية / سكات إذا ما عض ليس بأدردا |
| Erken Arapça kullanım | Öfkenin veya hüznün yatışması anlamında سكت عنه الغضب deyimi; tıp dilinde ansızın gelen inme ve donakalma hâline السكتة denmesi; namazda kıraat arasındaki kısa duraklama |

Kaynak: Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

### Sami etimolojik katman

Arapça سكت kökü, Proto-Sami dil zemininde sessizlik, hareketin yatışması ve sakinleşme dairesinde yer alan köklerle bağlantılıdır. İbranicede שָׁקַט (*šāqat*) biçimi sükûnet bulmak, fırtınanın ve gürültünün dinmesi, huzura kavuşmak anlamlarını taşır. Süryanicede ܫܩܛ (*šqat*) kökü de yatışma, dinlenme ve çalkantının sona ermesi anlam sahasındadır. Arapçada kök, sesin ve konuşmanın bilinçli veya arızi olarak kesilmesi (hilâfü'n-nutk) ekseninde yoğunlaşmış, buradan hareketle ruhsal bir taşkınlık olan öfkenin sönümlenmesi ve durulması mecazına genişlemiştir.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | سك kökünden türeyen akışın durması | Sesin ve hareket tazyikinin kesilerek sınırlandırılması | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice שָׁקַט (*šāqat*) | Gürültünün ve kargaşanın dinmesi, huzur ve sessizlik | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı |

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Gesenius, Lisān al-ʿArab.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| سكت | Anlamlı | Susmak, yatışmak | Sesin, öfkenin veya hareketin kesilmesi | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| [ستك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AA%D9%83.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü’l-ʿAyn kaydına göre mühmel; Kur'an'da geçmez |
| [كست](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D8%AA.md) | Anlamlı | Öd ağacı, tütsü | Tütsü maddesi anlamındaki isim kökü (kust/kist) | Kur'an'da geçmez |
| كتس | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü’l-ʿAyn kaydına göre mühmel; Kur'an'da geçmez |
| تسك | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü’l-ʿAyn kaydına göre mühmel; Kur'an'da geçmez |
| تكس | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü’l-ʿAyn kaydına göre mühmel; Kur'an'da geçmez |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| سكت | Merkez | Konuşmayı ve taşkınlığı kesme | Sesin ve içsel gerilimin yatışarak suskunluğa dönüşmesi | İsteğe bağlı veya tazyikin tükenmesiyle oluşan susma ve durulma |
| [صمت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D8%AA.md) | Komşu | Mutlak sessizlik | Konuşma yetisi varken dışa hiçbir ses vermeme | سكت köküne göre daha derin, uzun süreli ve dışa kapalı suskunluk |
| انصت | Komşu | Dinlemek için susma | Bir sesi veya hitabı anlamak maksadıyla susma | Dinleme gayesi taşıyan yönelimli suskunluk |
| [سكن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D9%86.md) | Komşu | Hareketsizlik ve durulma | Fiziksel hareketin ve çalkantının yerini dinginliğe bırakması | Ses odaklı olmaktan ziyade mekân ve beden merkezli dinginlik |
| [نطق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B7%D9%82.md) | Zıt | Konuşma ve ses çıkarma | Zihindeki anlamı harf ve seslerle dışa aktarma | Söz söyleme, lafız irad etme |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | سكت | Susmak, yatışmak | Sesin veya öfke gibi bir taşkınlığın kesilmesi; konuşmanın durması | Kesin |
| Latince | silere, tacere, sedari | Sessizleşmek, yatışmak | Tacere sözü kesmeyi, silere gürültünün durmasını, sedari hiddetin dinmesini karşılar | Güçlü |
| İngilizce | to fall silent, to subside, to abate | Susmak, dinmek | To fall silent konuşmayı kesmeyi, to subside ise öfke ve fırtınanın yatışmasını karşılar | Kesin |
| Almanca | schweigen, sich beruhigen, abklingen | Susmak, yatışmak | Schweigen susmayı, sich beruhigen öfkenin sönümlenmesini verir | Güçlü |
| Fransızca | se taire, s'apaiser | Susmak, sakinleşmek | Se taire sesin kesilmesini, s'apaiser kriz ve öfkenin durulmasını karşılar | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Littré.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| سَكَتَ | Öfkenin dinmesi, sükûnet bulması, baskısının sona ermesi | Hz. Mûsâ'nın kavminin buzağıya tapması karşısında duyduğu şiddetli gazabın yatışması ve vahiy levhalarını yeniden alması bağlamı (A'râf [7:154](https://lisan.digital/tr/ayet/7:154.md)) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Kelâm sıfatı ve vahyin suskun alanları | Nassın sustuğu hususlarda ilahi iradenin acziyet değil, hikmet gereği serbest bırakması | Mükellefiyet dışı bırakılan alanların tespiti |
| Fıkıh | Zımni onay ve namazda sekte | Sükût ikrardır kaidesi; iftitah ve kıraat aralarında kısa süre susma | Hukuki irade beyanı ve ibadetteki fasıla |
| Tefsir | A'râf [7:154](https://lisan.digital/tr/ayet/7:154.md) istiaresi | Öfkenin emreden bir fail gibi kişiyi kuşatması ve ardından susması | Taşkınlığın yerini akıl ve tefekküre bırakması |
| Hadis | Dilin afetlerinden korunma | Susan kurtuldu rivayeti ve hakkında hüküm bildirilmeyen meskût konular | Fitne anında susmanın ve teennînin fazileti |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Hüküm konulmamış alanlar | Meskûtun anh | Şeriatın serbest bıraktığı alanı koruma | Nassın suskun kaldığı konuları ibâha dairesinde tutarak dini zorlaştırmayı önler | Kesin |
| İlmi | Epistemik duraklama | Tevakkufe geçiş | Yetersiz veri karşısında susma | Delilin netleşmediği noktada hüküm vermekten kaçınarak ilmî hatayı engeller | Güçlü |
| Siyasi | Kriz yönetimi | Gerilimi dondurma | İnfial anında soğukkanlılığı koruma | Toplumsal taşkınlık ânında tepkileri durdurup aklıselimle karar almayı sağlar | Güçlü |
| İktisadi | Piyasa dalgalanmaları | Spekülasyonun durulması | Panik satış ve tazyiki sönümleme | Piyasadaki aşırı dalgalanmanın durulmasıyla reel dengenin yeniden kurulması | Muhtemel |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Sönümlenme ve sinyal kesilmesi (damping / attenuation) | Bir dalganın genliğinin harici dirençle sıfıra inmesi ve sistemin dengeli durumuna dönmesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Duygusal regülasyon (affect regulation) | Taşkın öfke dürtüsünün bilişsel denetim altına alınarak sakinleşme eşiğine dönülmesi | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca fiziksel olarak ağzı kapatıp konuşmamak şeklinde daraltmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Zihni ve iradeyi ele geçiren taşkın dürtülerin yatışması, içsel fırtınanın sönümlenmesi |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | A'râf [7:154](https://lisan.digital/tr/ayet/7:154.md) ayetinde Hz. Mûsâ'nın yaşadığı zihinsel ve ahlaki dönüşümü kavrayamamak |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'da tek geçişte bile nefsanî bir taşkınlığın (öfke) konuşan/kışkırtan bir varlık gibi tasvir edilip susması istiâresiyle duygu denetiminin belagat zirvesini sunduğu için önemlidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Peygamberlerin beşerî tepkilerini, vahiy karşısındaki kriz ânı yönetimini ve ilahi levhaların teenniyle taşınmasını anlatan kıssa ayetlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Hz. Mûsâ'nın öfkesinin kontrolsüz bir şuursuzluk olduğu zannını düzeltir; öfkenin dinmesiyle levhaların yeniden hürmetle alındığını gösterir. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Sesin kesilmesi, fiziksel hareketin son bulması, yarışta arkada kalanın sessizliği.
- Soyut anlam: Taşkın duygu, hiddet veya tahrikin sönümlenerek zihnin ve iradenin yeniden dengeye kavuşması.
- Sistematik karşılık: Dinamik bir sistemdeki gürültü ve kaos parametresinin sıfırlanarak regülasyonun sağlanması.
- LaTeX modeli: $$ \lim_{t \to \tau} \left| \frac{d\phi}{dt} \right| = 0 \implies \phi(t) = c $$
- LaTeX açıklaması: Modelde $\phi$, sistemdeki ses, hareket veya içsel taşkınlık (öfke) tazyikini temsil eder. Zamana bağlı değişim hızı olan $\frac{d\phi}{dt}$ türevi, $\tau$ anında sıfıra yaklaşarak dalgalanmanın durduğunu ifade eder. Fonksiyonun sabit bir $c$ değerine oturması, taşkınlığın sönümlenip sükûnet ve denge durumuna erişilmesini gösterir.

## Geçtiği ayetler (1 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%83%D8%AA/occurrences?meal=IK

### [Araf 7:154](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D8%AA/ayet/7:154.md) — سَكَتَ

وَلَمَّا سَكَتَ عَنْ مُوسَى الْغَضَبُ أَخَذَ الْأَلْوَاحَ وَفِي نُسْخَتِهَا هُدًى وَرَحْمَةٌ لِلَّذِينَ هُمْ لِرَبِّهِمْ يَرْهَبُونَ

Meal (IK): Öfkesi dinip, sükun hasıl olunca; Musa levhaları aldı. Onlardaki nüshasında Rabblarından korkanlara hidayet ve rahmet vardı.

## Sözlükler (13)

### ★ Akevler Sözlüğü

Sekete çöküntü demektir.
Yakut taşı demektir.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D8%AA/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الكاف والسين والتاء معهما
س ك ت مستعمل فقط سكت: سَكَتَ عنه الغضب سكوتاً، وسكن بمعناه.
ورجل ساكوتٌ، أي: صموت، وهو ساكِتٌ، إذا رأيته لا ينطق، وساكتٌ طويل السُّكُوت.
والسُّكَيْتُ، خفيفة، من الخيل: الذي يجيء في آخرها، إذا أجريت بقي مُسكِتاً.
ويقال: سَكَّتَ تَسْكيتاً. وضربته حتى أَسْكَتَ، أي: أطرق فلم يتكلم. وقد أَسْكَتَتْ حركته، أي: سَكَنَتْ. أَسْكَتَهُ الله وسكَّتَهُ.
وبه سُكاتٌ. إذا طال سكوتُه من شربة أو داء..
والسَّكْتُ: من أصول الألحان: تنفس بين نغمتين من غير تنفس، يريد بذلك فصل ما بينهما.
والسُّكْتة: كل شيء أُسْكِتَ به صبي أو غيره.
والسَّكْتتانِ في الصلاة تستحبان، أن تَسْكُتَ بعد الافتتاح سكْتَةً، ثم تفتتح القراءة، فإذا فرغت من الفاتحة سكتّ سَكْتةً ثم تفتتح ما تيسر من القرآن.

##### Türkçe

**الكاف** ve **السين** ve **التاء** onlarla birlikte

س ك ت yalnızca استعمال edilmiştir: **سكت**: “Öfke ondan **سَكَتَ** (sustu)” **سكوتاً**; ve “sakinleşti” onun mânâsıyla.

Ve **ساكوتٌ** bir adam; yani: **صموت**; ve o **ساكِتٌ**’tir, onu konuşmaz görürsen; ve **ساكتٌ** uzun **السُّكُوت** sahibidir.

Ve **السُّكَيْتُ**, hafif (vezinde), atlardan: onun sonlarında gelen; koşturulduğunda **مُسكِتاً** kalır.

Ve denilir: **سَكَّتَ** **تَسْكيتاً**. Ve onu vurdum ta ki **أَسْكَتَ**; yani: başını eğdi de konuşmadı. Ve “Onun hareketi **أَسْكَتَتْ**”; yani: **سَكَنَتْ** (sakinleşti). Allah onu **أَسْكَتَهُ** ve onu **سكَّتَهُ**.

Ve onda **سُكاتٌ** vardır; içkiden bir yudumdan veya hastalıktan onun susması uzadığında..

Ve **السَّكْتُ**: ezgilerin asıllarından; iki nağme arasında nefes (alma), nefes olmaksızın; bununla ikisi arasındakini ayırmayı ister.

Ve **السُّكْتة**: çocuk veya başkası onunla susturulmuş her şey.

Ve namazda iki **السَّكْتتانِ** müstehabdır: iftitahdan sonra bir **سكْتَةً** susman, sonra kıraati başlatman; **الفاتحة**’dan فارغ olunca bir **سَكْتةً** sustun, sonra Kur’ân’dan kolayına geleni başlatırsın.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D8%AA/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

سكتَ يَسْكُتُ سَكْتاً وسُكوتاً وسُكاتاً. وساكضتَني فَسَكَتُّهُ. وأَسْكَتَهُ الله وَسَكَّتَهُ بمعنىً. وَسَكَتَ الغضبُ مثل سكَن. ومنه قوله تعالى: "ولَمَّا سَكَتَ عن موسى الغَضبُ". وتقول: تكلَّم الرجل ثم سكتَ بغير ألف، فإذا انقطع كلامُه فلم يتكلَّمْ قلت: أَسْكَتَ. والسُكْتَةُ بالضم: كلُّ شيء أَسْكَتَّ به صبياً أو غيرَه. والسَكْتَةُ: بالفتح: داء. والسِكِّيْتُ: الدائم السُكوتِ. تقول: رجلٌ سِكِّيتٌ وسَاكوتٌ بمعنىً. وحيَّةٌ سُكاتُ بالضم، إذا لم يُشعَر به حتّى يلدغ. وقال يذكر رجلاً داهية:
فما تَزدري مِن حيّةٍ جَبَـلـيةٍسُكاتٍ إذا ما عضَّ ليس بأَدْرَدا
وذهب بالهاء إلى تأنيث لفظ الحية. وتقول: كنتُ على سُكاتٍ هذه الحاجة أي على شرفٍ من إدراكها. أبو زيد: رميته بسُكاتِهِ، أي مما أَسْكَتَهُ. والسُكَيْتُ، مثال الكمَيْتُ: آخر ما يجيء من الخيل في الحلبة من العشر المعدودات. وقد يشدَّد فيقال السُكَّيْتُ. وهو القاشور، والفُسْكُلُ أيضاً، وما جاء بعد ذلك لا يعتدُّ به.

##### Türkçe

سustu, susar; **سَكْتاً** ve **سُكوتاً** ve **سُكاتاً** (şeklinde). Ve “sen benimle susturma yarışı yaptın” da; ben de onu susturdum. Ve Allah onu susturdu; ve onu susturdu; anlamca birdir. Ve öfke sustu; **سكَن** gibi. Ondandır, Yüce Allah’ın sözü: “Ve Musa’dan öfke sustuğu zaman.” Ve dersin: Adam konuştu, sonra sustu; elifsiz. Şayet sözü kesilir de konuşmazsa “**أَسْكَتَ**” dersin. Ve **السُكْتَةُ** (damme ile): onunla bir çocuğu veya başkasını susturduğun her şey. Ve **السَكْتَةُ** (fetha ile): bir hastalık. Ve **السِكِّيْتُ**: susmanın devamlı olanı. Dersin: **رجلٌ سِكِّيتٌ** ve **سَاكوتٌ**; anlamca birdir. Ve **حيَّةٌ سُكاتُ** (damme ile): hissedilmez de ta ki sokuncaya kadar (olan yılan). Ve bir adamı, bir dehayı anarak dedi ki:
فما تَزدري مِن حيّةٍ جَبَـلـيةٍسُكاتٍ إذا ما عضَّ ليس بأَدْرَدا
Ve **الحية** lafzının dişilliğine götürerek **الهاء** ile (getirdi). Ve dersin: “Bu ihtiyacın **سُكاتٍ**’ı üzerindeydim”; yani onu elde etmenin eşiği üzerindeydim. Ebû Zeyd: “Onu **بسُكاتِهِ** ile attım”; yani onu susturduğu şeyden. Ve **السُكَيْتُ**, **الكمَيْتُ** misali: sayılan onludan, yarış yerinde atlardan en son gelen. Ve şeddeli de kılınabilir; böylece **السُكَّيْتُ** denir. Ve o **القاشور**’dur; ve **الفُسْكُلُ** de. Ve bundan sonra gelen şeye itibar edilmez.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D8%AA/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ك س ت
سكت
استعمل من جميع وجوهها : ( سكت ) .
سكت : قال الليث يقال : سَكتَ الصَّائتُ يَسكُتْ سُكُوتاً إِذا صَمتَ .
وقال أبو إسحاق في قوله جلَّ وعزّ : ( وَلَمَّا سَكَتَ عَن مُّوسَى الْغَضَبُ ) ( الأعراف : 154 ) معناهُ : ولما سَكَنَ .
قال وقال بعضهم : معنى قوله : ( وَلَمَّا
سَكَتَ عَن مُّوسَى الْغَضَبُ } : لما سَكَتَ موسى عن الغَضَبِ عَلَى القَلْبِ كما قالوا : أَدْخَلتُ القَلنْسُوةَ في رَأْسي ، والمعنى أَدخلتُ رَأْسيَ في القَلَنْسُوَةِ .
قال : والقول الأولُ الذي معناه سَكَنَ هو قولُ أهْلِ العربيَّةِ .
قال ويقال : سَكتَ الرجل يَسكُتُ سَكْتاً إذا سَكنَ ، وسَكتَ يَسْكُتُ سكُوتاً وسَكْتاً إذا قطع الكلامَ ، ورجلٌ سِكِّيتٌ : بَيِّنُ السَّاكُوتَةِ والسُّكُوتِ إذا كان كثير السكُوتِ ، وأَصابَ فلاناً سُكاتٌ إِذا أَصابهُ داء مَنعه من الكلام .
وقال : والسُّكَيْتُ ، والسُّكَّيْتُ بالتَّخْفيفِ والتَّشدِيدِ : الذي يجيءُ آخرَ الخَيْلِ .
وقال الليث : السكَيْتُ خفيف : العَاشِرُ الذي يجيءُ في آخر الخيل إذا أُجْرِيَتْ بَقِيَ مُسكِتاً .
قال ويقال : ضَربْتُهُ حتى أَسكت ، وقد أَسكَتَتْ حَرَكتُهُ .
قال : فإن طَالَ سُكُوتُه مِنْ شَرْبَةٍ أَوْ دَاءٍ قيل : به سُكاتٌ .
قال : والسَّكْتُ : من أصُولِ الألْحَانِ شِبْهُ تَنَفُّسٍ بَينَ نَغْمَتَين من غير تَنفُّسٍ يُرَادُ بذلك فَصْلُ ما بَينهمَا .
قال : والسَّكْتَتَانِ في الصلاةِ تُسْتَحَبَّانِ : أَن تَسكُتَ بعد الافتتَاح سَكْتَةً ثم تَفْتَحَ القراءَة ، فإِذا فَرَغْتَ من القراءة سَكتَّ أيضاً سَكْتَةً ثمَّ تفتح ما تَيَسَّرَ مِنَ القرآن .
( أبو عبيد عن أبي أزيد : صَمَتَ الرّجُلُ ، وأَصْمَتَ وسكَتَ وأَسْكَتَ ) .
قال وقال أبو عمرو يقال : تَكلَّمَ الرجلُ ثمّ سَكَتَ بغير أَلف ، فإِذا انقطَعَ ولم يتكلَّمْ قيل : أَسْكَتَ وأنشد :
قد رَابَنِي أَنّ الكَرِيَّ أَسْكَتَا
لو كانَ مَعْنِيّاً بِنَا لهَيَّتَا
( غيره ) : حَيَّةٌ سُكاتٌ إذا لم يَشعرْ بهِ المَلْسُوعُ حتى يَلْسَعَهُ . وأنشد :
فمَا تَزْدَوِي من حَيَّةٍ جَبَلِيَّةٍ
سُكاتٍ إذا ما عضَّ ليس بأوردا
ورجلٌ سَكْتٌ وسِكِّيت ، وسَاكُوتٌ ، وسَاكوتَةٌ إذا كان قليلَ الكلام من غَيرِ عِيَ وإِذا تكلَّم أَحسَنَ .
( أبو زيد ) : سَمِعتُ رجلاً من قيسٍ يقول : هذا رجلٌ سِكْتِيتٌ بمعنى سِكِّيت .

##### Türkçe

ك س ت
**سكت**
Bütün vecihlerinden kullanılmıştır: (**سكت**).

**سكت**: Leys dedi: denilir: **سَكتَ الصَّائتُ** **يَسكُتْ** **سُكُوتاً**; sustuğu zaman.

Ebû İshâk, O’nun (azze ve celle) şu sözü hakkında dedi: (**وَلَمَّا سَكَتَ عَن مُّوسَى الْغَضَبُ**) (el-A‘râf: 154); onun manası: “ve öfke Mûsâ’dan sakinleşince”dir.

Dedi ve bazıları dedi: şu sözünün manası: (**وَلَمَّا سَكَتَ عَن مُّوسَى الْغَضَبُ**) “Mûsâ, kalp üzerindeki öfkeden sustuğu zaman”dır; onların “**أَدْخَلتُ القَلنْسُوةَ في رَأْسي**” demeleri gibi; mana: “başımı külâhın içine soktum”dur.

Dedi: ve birinci söz ki manası “sakinleşti”dir; Arap dili ehlinin sözüdür.

Dedi: ve denilir: **سَكتَ** adam **يَسكُتُ** **سَكْتاً**; sakinleştiği zaman. Ve **سَكتَ** **يَسْكُتُ** **سكُوتاً** ve **سَكْتاً**; sözü kestiği zaman. Ve **سِكِّيتٌ** adam: **السَّاكُوتَةِ** ve **السُّكُوتِ**’u açık olan; çok susan olduğu zaman. Ve falana **سُكاتٌ** isabet etti; konuşmadan alıkoyan bir hastalık isabet ettiği zaman.

Dedi: ve **السُّكَيْتُ** ve **السُّكَّيْتُ** tahfîf ve teşdîd ile: atların en sonunda gelen kimsedir.

Leys dedi: **السكَيْتُ** hafif (şeddeli olmayan): atlar koşturulduğu zaman atların sonunda gelen onuncudur; **مُسكِتاً** olarak kalır.

Dedi: ve denilir: onu vurdum, ta ki **أَسكت** edinceye kadar; ve onun hareketi **أَسكَتَتْ**.

Dedi: eğer onun susması bir içimden yahut bir hastalıktan dolayı uzarsa, denilir: onda **سُكاتٌ** vardır.

Dedi: ve **السَّكْتُ**: ezgilerin asıllarındandır; iki nağme arasında nefese benzer bir şeydir, nefes olmaksızın; bununla ikisi arasındakini ayırmak istenir.

Dedi: ve namazda iki **السَّكْتَتَانِ** müstehap görülür: iftitâhtan sonra bir **سَكْتَةً** susman, sonra kıraati açman; kıraatten boşalınca da yine bir **سَكْتَةً** susarsın, sonra Kur’ân’dan kolayına geleni açarsın.

(Ebû Ubeyd, Ebû Ezyed’den: **صَمَتَ** adam, ve **أَصْمَتَ** ve **سكَتَ** ve **أَسْكَتَ**.)

Dedi: Ebû Amr dedi: denilir: adam konuştu, sonra **سَكَتَ** (elif olmaksızın); eğer kesilir ve konuşmazsa denilir: **أَسْكَتَ**. Ve inşâd etti:
قد رَابَنِي أَنّ الكَرِيَّ أَسْكَتَا
لو كانَ مَعْنِيّاً بِنَا لهَيَّتَا

(başkası): **حَيَّةٌ سُكاتٌ**; sokulan, onu sokuncaya kadar sokulduğunu hissetmediği zaman. Ve inşâd etti:
فمَا تَزْدَوِي من حَيَّةٍ جَبَلِيَّةٍ
سُكاتٍ إذا ما عضَّ ليس بأوردا

Ve **سَكْتٌ** adam ve **سِكِّيت** ve **سَاكُوتٌ** ve **سَاكوتَةٌ**; acizlik olmaksızın az konuşan olduğu zaman; ve konuştuğu zaman güzel yapar.

(Ebû Zeyd): Kays’tan bir adamı işittim, diyordu: bu **سِكْتِيتٌ** adamdır; **سِكِّيت** manasında.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D8%AA/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب السين والكاف وما يثلثهما)
(سكم) السين والكاف والميم ليس بشيء. على أنَّ بعضهم ذكر أن السكم مقَارَبة الخطو.
(سكن) السين والكاف والنون أصلٌ واحد مطّرد، يدلُّ على خلاف الاضطراب والحركة. يقال سَكَن الشّيءُ يسكُن سكوناً فهو ساكن.
والسَّكْن: الأهل الذين يسكُنون الدّار. وفي الحديث: "حتَّى إنَّ الرُّمّانَة لَتُشْبِعُ السَّكْن". والسَّكَن: النار، في قول القائل:
* قد قُوِّمَتْ بسَكَنٍ وأَدْهانْ([1]) *
وإنّما سمّيت سَكَنا للمعنى الأوّل، وهو أنَّ النّاظر إليها يَسْكُن ويَسْكُن إليها وإلى أهلها. ولذلك قالوا: "آنَسُ من نار". ويقولون: "هو أحسن من النّار في عين المقرور". والسَّكَن: كلُّ ما سكنتَ إليه من محبوب. والسِّكِّين معروف، قال بعضُ أهل اللغة: هو فِعِّيل لأنّه يسكّن حركةَ المذبوح به. ومن الباب السّكينة، وهو الوقار، وسُكان السفينة سمِّي لأنَّه يُسكّنها عن الاضطراب، وهو عربيٌّ.
(سكب) السين والكاف والباء أصلٌ يدلُّ على صبّ الشيء. تقول: سكب الماء يسكبه. وفرسٌ سَكْبٌ، أي ذرِيعٌ، كأنّه يسكُبُ عدْوَه سكبا، وذلك كتسميتهم إيّاه بحراً.
(سكت) السين والكاف والتاء يدلُّ على خِلاف الكلام. تقول: سكت يَسْكُت سكوتاً، ورجلٌ سِكِّيت. ورماه بُسكاتَة، أي بما أسكته. وسَكَت الغضبُ، بمعنى سكن. والسُّكْتَةُ: ما أسكتَّ به *الصبيّ. فأمّا السُّكيت([2]) فإنه من الخيل العاشر عند جريها في السّباق. ويمكن أن يكون سمِّي سُكَيتاً لأنَّ صاحبَه يسكت عن الافتخار، كما يقال أجَرَّه كذا، إذا منعه من الافتخار، وكأنَّه جَرَّ لسانَه.
(سكر) السين والكاف والراء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على حَيرة. من ذلك السُّكْر من الشراب. يقال سَكِر سُكْراً، ورجلٌ سِكِّير، أي كثير السُّكْر. والتَّسْكير: التَّحيير في قولـه عزَّ وجل: ﴿لَقَالُوا إنَّما سُكِّرَتْ أَبْصَارُنا﴾  [الحجر 15]، وناس يقرؤونها ﴿سُكِرَتْ﴾ مخففة([3]). قالوا: ومعناه سُحِرت. والسِّكْر: ما يُسكَر فيه الماء من الأرض. والسَّكْر: حَبْس الماء، والماء إذا سُكِر تحيَّر. وأمّا قولهم ليلة ساكرة، فهي السَّاكنة التي [هي] طلقةٌ، التي ليس فيها ما يؤذِي. قال أوس:
تُزادُ ليالِيَّ في طُولِها *** فليست بطَلْقٍ ولا ساكِرهْ([4])ويقال سَكَرت الرِّيح، أي سكَنت. والسَّكَر: الشَّراب. وحكى ناسٌ سكَره إذا خَنَقَه. فإنْ كان صحيحاً فهو من الباب. والبعير يُسَكِّر الآخر بذراعه حتى يكاد يقتلُه. قال:
* غَثَّ الرِّباعِ جَذَعاً يُسَكَّرُ *
(سكف) السين والكاف والفاء ليس أصلاً، وفيه كلمتان: أحدهما أُسْكُفَّة الباب: العَتَبة التي يُوطأ عليها. وأُسْكُفّ العين، مشبّه بأُسْكُفَّة الباب. وأمّا الإسكاف فيقال إن كلَّ صانعٍ إسكافٌ عند العرب. وينشد قول الشمّاخ:
* وشُعْبَتَا مَيْسٍ بَرَاها إسكافْ([5]) *
قالوا: أراد القَوَّاس.
--------------ــ
([1]) البيت في وصف قناة ثقفها بالنار والدهن. اللسان (17: 75).
([2]) بضم السين وفتح الكاف مشددة ومخففة.
([3]) هي قراءة ابن كثير، انظر إتحاف فضلاء البشر 274.
([4]) ديوان أوس بن حجر 10 والمجمل واللسان (سكر).
([5]) ديوان الشَّماخ 103. وهو في اللسان (سكف 58) بدون نسبة.

ـ

##### Türkçe

(سîn ve **كاف** ve ikisini üçleyen(ler) bâbı)
(**سكم**) **السين** ve **الكاف** ve **الميم** bir şey değildir. Şu var ki onların bazısı **السكم**’i adımın yaklaşması diye zikretti.
(**سكن**) **السين** ve **الكاف** ve **النون** tek bir asl(dır), düzenli(ce sürer); çalkantı ve hareketin zıddına delâlet eder. Denir: **سَكَن** şey **يسكُن** **سكوناً**; o hâlde o **ساكن**’dir.
Ve **السَّكْن**: evde oturan ehil(ler)dir. Hadiste: “Hattâ **الرُّمّانَة** elbette **السَّكْن**’i doyurur.” Ve **السَّكَن**: ateştir; söyleyenin sözünde:
* **قد قُوِّمَتْ بسَكَنٍ وأَدْهانْ**([1]) *
Ancak birinci mânâ için **سَكَناً** diye adlandırıldı; o da şudur: ona bakan sükûn bulur ve ona ve ehline sükûn bulur. Bundan dolayı dediler: “**آنَسُ من نار**”. Ve derler: “O, üşüyenin gözünde ateşten daha güzeldir.” Ve **السَّكَن**: sevilenlerden kendisine sükûn bulduğun her şeydir. Ve **السِّكِّين** mâlûmdur; dil ehlinden bazısı dedi ki: o **فِعِّيل**’dir; çünkü onunla boğazlanan(ın) hareketini sükûnete erdirir. Ve bâbdandır **السّكينة**; o, vakar(dır). Ve geminin **سُكان**’ı, onu çalkantıdan sükûnete erdirdiği için adlandırıldı; o Arapça(dır).
(**سكب**) **السين** ve **الكاف** ve **الباء** bir asl(dır); bir şeyin dökülmesine delâlet eder. Dersin: **سكب** suyu **يسكبه**. Ve **فرسٌ سَكْبٌ**: yani çevik; sanki koşusunu dökercesine döküşle döker; bu, onu “deniz” diye adlandırmaları gibidir.
(**سكت**) **السين** ve **الكاف** ve **التاء** sözün zıddına delâlet eder. Dersin: **سكت** **يَسْكُت** **سكوتاً**; ve **رجلٌ سِكِّيت**. Ve onu **بُسكاتَة** ile attı; yani onu susturan şeyle. Ve **سَكَت الغضبُ**: “sükûn buldu” mânâsında. Ve **السُّكْتَةُ**: **الصبيّ**’yi susturduğun şeydir. Amma **السُّكيت**([2]) ise, o, yarışta koşmaları sırasında atların onuncusudur. Ve **سُكَيتاً** diye adlandırılmış olabilir; çünkü sahibi övünmeden susar; nitekim “**أجَرَّه** şöyle” denir; övünmeden onu menettiği zaman; sanki dilini çekmiştir.
(**سكر**) **السين** ve **الكاف** ve **الراء** tek bir asl(dır); şaşkınlığa delâlet eder. Bundan: içkiden **السُّكْر**. Denir: **سَكِر** **سُكْراً**; ve **رجلٌ سِكِّير**: yani **السُّكْر**’ü çok olan. Ve **التَّسْكير**: şaşırtma(dır); O’nun (azze ve celle) sözünde: ﴿**لَقَالُوا إنَّما سُكِّرَتْ أَبْصَارُنا**﴾ [الحجر 15]؛ ve insanlar onu hafifletilmiş olarak ﴿**سُكِرَتْ**﴾ okurlar([3]). Dediler: mânâsı “büyülendi”dir. Ve **السِّكْر**: yerden suyun içinde tutulduğu şeydir. Ve **السَّكْر**: suyu hapsetme(dir); su, **سُكِر** edildiği zaman şaşırır. Amma onların “**ليلة ساكرة**” sözleri; o, sâkin olan, [o] ferah olan, içinde eziyet eden şey bulunmayan(dır). Evs dedi ki:
تُزادُ ليالِيَّ في طُولِها *** فليست بطَلْقٍ ولا ساكِرهْ([4])ويقال **سَكَرت** rüzgâr; yani sükûn buldu. Ve **السَّكَر**: içki(dir). Ve insanlar **سَكَره**’yi, onu boğduğu zaman, nakletti. Eğer sahih ise o bâbdandır. Ve deve, koluyla ötekini **يُسَكِّر**; neredeyse onu öldürür. Dedi ki:
* **غَثَّ الرِّباعِ جَذَعاً يُسَكَّرُ** *
(**سكف**) **السين** ve **الكاف** ve **الفاء** asl değildir; onda iki kelime vardır: birincisi **أُسْكُفَّة** kapı(nın): üzerine basılan eşik. Ve **أُسْكُفّ** göz(ün), kapının **أُسْكُفَّة**’sine benzetilmiş(tir). Amma **الإسكاف** hakkında denir ki: Araplar katında her sanatkâr **إسكاف**’tır. Ve eş-Şemmâh’ın sözünü inşâd eder:
* **وشُعْبَتَا مَيْسٍ بَرَاها إسكافْ**([5]) *
Dediler: **القَوَّاس**’ı kastetti.
--------------ــ
([1]) Beyit, onu ateş ve yağ ile düzelttiği bir mızrağın vasfındadır. el-Lisân (17: 75).
([2]) **السين**’in dammesiyle ve **الكاف**’ın fethasıyla; şeddeli ve hafifletilmiş.
([3]) O, İbn Kesîr’in kıraatidir; bk. İthâf Fudalâi’l-Beşer 274.
([4]) Dîvânu Evs b. Hacer 10 ve el-Mücmel ve el-Lisân (**سكر**).
([5]) Dîvânu’ş-Şemmâh 103. Ve o, el-Lisân’da (**سكف** 58) nisbesizdir.

ـ

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D8%AA/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- السكوت مختص بترك الكلام، ورجل سكيت، وساكوت: كثير السكوت، والسكتة والسكات: ما يعتري من مرض، والسكت يختص بسكون النفس في الغناء، والسكتات في الصلاة: السكوت في حال الافتتاح، وبعد الفراغ، والسكيت: الذي يجيء آخر الحلبة، ولما كان السكوت ضربا من السكون استعير له في قوله: ﴿ولما سكت عن موسى الغضب﴾ [الأعراف/154].

##### Türkçe

- **السكوت** konuşmayı terk etmeye mahsustur; ve **رجل سكيت** ve **ساكوت**: çok susan (kimse); ve **السكتة** ve **السكات**: hastalıktan arız olan şey; ve **السكت** şarkıda nefsin sükûnuna mahsustur; ve namazdaki **السكتات**: iftitah hâlinde, ve bitirdikten sonra susmaktır; ve **السكيت**: yarış halkasının en sonunda gelen kimsedir; ve **السكوت** sükûnun bir türü olunca, onun için şu sözünde ödünç alınmıştır: ﴿وَلَمَّا سَكَتَ عَنْ مُوسَى الْغَضَبُ﴾ [الأعراف/154].

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D8%AA/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

س ك ت
رجل سكوت وساكوت وسكيت وبه سكات إذا كان طويل السكوت من علة‏.‏
وتكلم فلان ثـم سكـت فإذا أفحم قيل‏:‏ أسكت‏.‏
وللحبلى صرخة ثم سكتة‏.‏
وأسكت الناطق وسكته‏.‏
وأسكـت الصبـي بسكتـة وهـي مـا يسكت به‏.‏
ورمى خصمه بسكاتة‏:‏ بما أسكته عنه‏.‏
وهذه هاء السكت‏.‏
ومن المجاز‏:‏ ضربته حتى أسكت حركته‏.‏
وسكت عنه الغضب والحزن وكل ماله أثر ناطق‏.‏
وحية سكات‏:‏ لا يشعر به الملسوع حتى يلسعه‏.‏
قال‏:‏ ومـا تـزدري مـن حية جبلية سكات إذا ما عض ليس بأدردا وفلان سكيت الحلبة‏:‏ للمتخلف في صناعته‏.‏

##### Türkçe

س ك ت
Uzun süre susması bir hastalıktan olduğu zaman: adam **سكوت** ve **ساكوت** ve **سكيت** (dir) ve onda **سكات** vardır.

Falan konuştu sonra sustu; eğer (söz söylemekten) aciz bırakıldıysa şöyle denir: **أسكت**.

Gebe için bir çığlık, sonra bir **سكتة** vardır.

Konuşanı susturdu: **أسكت**; ve onu susturdu: **سكته**.

Çocuğu bir **سكتة** ile susturdu; o, kendisiyle susturulan şeydir.

Hasmını bir **سكاتة** ile attı: onun hakkında kendisiyle onu susturduğu şeyle.

Bu, **هاء السكت**tir.

Mecazdan: Onu vurdum, ta ki hareketini susturuncaya kadar: **أسكت**.

Öfke ve hüzün ve konuşan bir izi olan her şey ondan sustu: **سكت**.

**سكات** bir yılan: sokulan, onu sokuncaya kadar onu hissetmez.

Dedi:
Ve dağlı bir **سكات** yılandan küçümsemezsin; ısırdığı zaman dişsiz değildir.

Ve falan **سكيت الحلبة**dir: sanatında geri kalan için.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D8%AA/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

السَّكْتُ والسُّكُوتُ: خلافُ النُّطْقِ؛ وقد سَكَتَ يَسْكُتُ سَكْتاً وسُكاتاً وسُكوتاً، وأَسْكَتَ.
الليث: يقال سَكَتَ الصائتُ يَسْكُتُ سُكوتاً إِذا صَمَت؛ والاسم من سَكَت: السَّكْتةُ والسُّكْتةُ؛ عن اللحياني. ويقال: تَكَلَّم الرجلُ ثم سَكَت، بغير أَلف، فإِذا انقطع كلامُه فلم يَتَكَلَّمْ، قيل: أَسْكَتَ؛ وأَنشد:
قد رابَني أَنَّ الكَرِيَّ أَسْكَتا،
لو كان مَعْنِيًّا بنَا لَهَيَّتا
وقيل: سَكَتَ تَعَمَّدَ السُّكُوتَ، وأَسْكَتَ: أَطْرَقَ من فِكْرة، أَو داء، أَو فَرَق. وفي حديث أَبي أُمامة: وأَسْكَتَ واسْتَغْضَبَ ومَكَثَ طويلاً أَي أَعْرَضَ ولم يتكلم. ويقال: ضَرَبْتُه حتى أَسْكَتَ، وقد أَسْكَتَتْ حَرَكَتُه، فإِن طالَ سُكوتُه من شَرْبة أَو داءٍ، قيل: به سُكات.وساكَتَني فَسَكتُّ، والسَّكْتَةُ، بالفتح: داء. وأَخَذَهُ سَكْتٌ، وسَكْتةٌ، وسُكاتٌ، وساكوتة. ورجل ساكِتٌ، وسَكُوتٌ، وساكُوتٌ، وسِكِّيتٌ، وسِكْتِيتٌ؛ كثير السُّكُوت.
ورجل سَكْتٌ، بَيِّنُ السَّاكُوتةِ والسُّكُوتِ، إِذا كان كثير السُّكُوت.
ورجل سَكِتٌ: قليلُ الكلام، فإِذا تكلم أَحسنَ. ورجل سَكِتٌ، وسِكِّيتٌ، وساكوتُ، وساكوتة إِذا كان قليل الكلام من غير عِيٍّ، فإِذا تَكَلَّم أَحْسَنَ.
قال أَبو زيد: سمعت رجلاً من قَيس يقول: هذا رجل سِكْتِيتٌ، بمعنى سِكِّيتٍ. ورماه اللهُ بسُكاتةٍ وسُكاتٍ، ولم يُفَسّروه؛ قال ابن سيده وعندي أَن معناه: بهَمٍّ يُسْكِتُه، أَو بأَمْر يَسْكُت منه. وأَصابَ فلاناً سُكاتٌ إِذا أَصابه داء منعه من الكلام. أَبو زيد: صَمَتَ الرجلُ، وأَصْمَتَ، وسَكَتَ، وأَسْكتَ، وأَسْكَتَه اللهُ، وسَكَّته، بمعنًى. ورَمَيْتُه بسُكاته أَي بما أَسْكَتَه.
ابن سيده: رماه بصُماته وسُكاته أَي بما صَمَتَ منه وسَكَتَ؛ قال ابن سيده: وإِنما ذكرتُ الصُّماتَ، ههنا، لأَنه قلما يُتَكَلَّم بسُكاته، إِلاّ مع صُماته، وسيأْتي ذكره في موضعه، إِن شاء الله.
وفي حديث ماعزٍ: فرمَيْناه بِجَلامِيدِ الحَرَّة حتى سَكَت أَي مات. والسُّكْتة، بالضم: ما أُسْكِتَ به صبي أَو غيره. وقال اللحياني: ما له سِكْتة لِعيالِه وسُكْتة أَي ما يُطْعِمُهم فيُسْكتُهم به. والسَّكُوتُ من الإِبل: التي لا تَرْغُو عند الرَّحْلَة؛ قال ابن سيده: أَعني بالرَّحْلَةِ، ههنا، وَضْعَ الرَّحْلِ عليها؛ وقد سَكَتَتْ سُكُوتاً، وهُنَّ سُكُوتٌ؛ أَنشد ابن الأَعرابي:
يَلْهَمْنَ بَرْدَ مائِهِ سُكُوتَا،
سَفَّ العَجُوزِ الأَقِطَ المَلْتُوتَا
قال: وروايةُ أَبي العَلاء:
يَلْهَمْنَ بَرْدَ مائِه سُفُوتَا
من قولك: سَفِتَ الماءَ إِذا شَرِبَ منه كثيراً، فلم يَرْوَ؛ وأَراد باردَ مائِه، فوضع المصدر موضع الصفة؛ كما قال:
إِذا شَكَوْنا سَنَةً حَسُوسَا،
تَأْكُلُ بعدَ الخُضْرَةِ اليَبيسا
وحَيَّةٌ سَكُوتٌ وسُكاتٌ إِذا لم يَشعُرْ به الملسوع حتى يَلْسَعَه؛ وأَنشد يذكر رجلاً داهية:
فما تَزْدَرِي من حَيَّةٍ جَبَلِيَّةٍ،
سُكاتٍ، إِذا ما عَضَّ ليس بأَدْرَدا
وذهب بالهاء إِلى تأْنيث لفظ الحية.
والسَّكْتَة في الصلاة: أَن يَسْكُتَ بعد الافْتِتاح، وهي تُسْتَحبُّ، وكذلك السَّكْتَة بعد الفَراغ من الفاتحة. التهذيب: السَّكْتَتان في الصلاةِ تُسْتَحَبَّانِ: أَن تَسْكُتَ بعد الافتتاح سَكْتةً، ثم تَفتَتِح القراءة، فإِذا فَرَغْتَ من القراءة، سَكَتَّ أَيضاً سَكْتَةً، ثم تَفْتَتح ما تيسر من القرآن. وفي الحديث: ما تقول في إِسْكاتَتِك؟ قال ابن الأَثير: هي إِفْعالة من السُّكوت، معناها سُكوتٌ يقتضي بعده كلاماً، أَو قراءَةً مع قِصَرِ المدَّة؛ وقيل: أَراد بهذا السُّكوتِ تَرْكَ رَفْعِ الصَّوْت بالكلام، أَلا تراه قال: ما تقول في إِسْكاتَتِك؟ أَي سُكوتِكَ عن الجَهْر، دون السُّكوت عن القراءَة والقول.
والسَّكْتُ: من أَصوات الأَلحان، شِبْهُ تَنَفُّسٍ بين نَغْمَتين، وهو من السُّكوت. التهذيب: والسَّكْتُ من أُصول الأَلحان، شِبْهُ تَنَفُّسٍ بين نَغْمَتين مِن غير تَنَفُّسٍ، يُراد بذلك فصل ما بينهما. وسَكَتَ الغَضَبُ: مثل سَكَنَ فَتَر. وفي التنزيل العزيز: ولمَّا سَكَتَ عن موسى الغَضَبُ؛ قال الزجاج: معناه ولما سَكَنَ؛ وقيل: معناه ولما سَكَتَ موسَى عن الغَضَبِ، على القَلب، كما قالوا: أَدْخَلْتُ القَلَنْسُوة في رأْسي؛ والمعنى أَدْخَلْتُ رأْسي في القَلَنْسُوة. قال: والقول الأَوّل الذي معناه سَكَنَ، هو قول أَهل العربية.
قال: ويقال سَكَتَ الرجلُ يَسْكُتُ سَكْتاً إِذا سَكَنَ؛ وسَكَتَ يَسْكُتُ سُكوتاً وسَكْتاً إِذا قَطَع الكلام؛ وسَكَتَ الحَرُّ: ورَكَدَت الريح.وأَسْكَتَتْ حَرَكَتُه: سَكَنَتْ. وأَسْكَتَ عن الشيء: أَعرَضَ. والسُّكَيْتُ والسُّكَّيْتُ، بالتشديد والتخفيف: الذي يجيء في آخر الحَلْبة، آخر الخيل. الليث: السُّكَيْتُ مثل الكُمَيْتِ، خفيفٌ: العاشرُ الذي يجيءُ في آخر الخيل، إِذا أُجْرِيَتْ، بَقِيَ مُسْكِتاً. وفي الصحاح: آخر ما يجيءُ من الخيل في الحَلْبة، من العَشْر المعدودات؛ وقد يشدّد، فيقال السُّكَّيْتُ، وهو القاسُور والفِسْكِلُ أَيضاً، وما جاء بعده لا يُعْتَدُّ به. قال سيبويه: سُكَيْتٌ ترخيم سُكَّيتٍ، يعني أَن تصغير سُكَّيْتٍ إِنما هو سُكَيْكيتٌ، فإِذا رُخِّمَ، حُذفت زائدتاه. وسَكَتَ الفرسُ: جاءَ سُكَيْتاً.
ورأَيتُ أَسْكاتاً من الناس أَي فِرَقاً متفرّقة؛ عن ابن الأَعرابي، ولم يذكر لها واحداً؛ وقال اللحياني: هم الأَوْباش، وتقول: كنت على سُكَاتِ هذه الحاجة أَي على شَرَفٍ من إِدراكها.

##### Türkçe

**السَّكْتُ** ve **السُّكُوتُ**: **النُّطْقِ**’un zıddıdır; ve (denir ki) **سَكَتَ يَسْكُتُ** **سَكْتاً** ve **سُكاتاً** ve **سُكوتاً** (diye), ve **أَسْكَتَ**.

**الليث**: denir ki **سَكَتَ الصائتُ يَسْكُتُ سُكوتاً**; **صَمَت** ettiği zaman; ve isim, **سَكَت**’ten: **السَّكْتةُ** ve **السُّكْتةُ**; **اللحياني**’den. Ve denir: adam konuştu sonra **سَكَت**; **أَلف** olmaksızın; artık sözü kesilip de konuşmadığı zaman, denir: **أَسْكَتَ**; ve (şu beyti) okudu:

قد رابَني أَنَّ الكَرِيَّ أَسْكَتا،
لو كان مَعْنِيًّا بنَا لَهَيَّتا

Ve denildi: **سَكَتَ**: **السُّكُوتَ**u kasten yaptı; ve **أَسْكَتَ**: bir fikirden, yahut bir hastalıktan, yahut bir korkudan dolayı başını eğdi. Ve Ebû Ümâme hadîsinde: “ve **أَسْكَتَ** ve **اسْتَغْضَبَ** ve uzun süre kaldı” yani yüz çevirdi ve konuşmadı. Ve denir: Onu vurdum ta ki **أَسْكَتَ**; ve onun hareketi **أَسْكَتَتْ**; eğer susması bir içkiden yahut bir hastalıktan dolayı uzarsa, denir: onda **سُكات** vardır. Ve **ساكَتَني** de ben **فَسَكتُّ**; ve **السَّكْتَةُ**, فتح ile: bir hastalıktır. Ve onu **سَكْتٌ** aldı, ve **سَكْتةٌ**, ve **سُكاتٌ**, ve **ساكوتة**. Ve bir adam **ساكِتٌ**, ve **سَكُوتٌ**, ve **ساكُوتٌ**, ve **سِكِّيتٌ**, ve **سِكْتِيتٌ**; **السُّكُوت**u çok olan.

Ve bir adam **سَكْتٌ**, **السَّاكُوتةِ** ve **السُّكُوتِ**u açık (belli) olan; eğer **السُّكُوت**u çok ise.

Ve bir adam **سَكِتٌ**: sözü az olan; konuştuğu zaman güzel yapar. Ve bir adam **سَكِتٌ**, ve **سِكِّيتٌ**, ve **ساكوتُ**, ve **ساكوتة**; eğer bir **عِيّ** olmaksızın sözü az ise; konuştuğu zaman güzel yapar.

Ebû Zeyd dedi: Kays’tan bir adamın şöyle dediğini işittim: Bu adam **سِكْتِيتٌ**, **سِكِّيتٍ** manasında. Ve Allah onu **سُكاتةٍ** ve **سُكاتٍ** ile vurdu; onu açıklamadılar; İbn Sîde dedi: ve benim yanımda onun manası: onu susturan bir keder ile, yahut ondan dolayı sustuğu bir iş ile (vurmasıdır). Ve falana **سُكاتٌ** isabet etti; eğer ona konuşmaktan alıkoyan bir hastalık isabet ettiyse. Ebû Zeyd: Adam **صَمَتَ**, ve **أَصْمَتَ**, ve **سَكَتَ**, ve **أَسْكتَ**, ve Allah onu **أَسْكَتَه** etti, ve onu **سَكَّته**; bir manada. Ve onu **بسُكاته** ile attım; yani onu susturan şey ile.

İbn Sîde: Onu **بصُماته** ve **سُكاته** ile attı; yani ondan dolayı **صَمَتَ** ettiği ve **سَكَتَ** ettiği şey ile; İbn Sîde dedi: Ben **الصُّماتَ**ı burada ancak şundan dolayı zikrettim: çünkü onun **بسُكاته** ile konuşulması nadirdir; ancak **صُماته** ile beraber; ve onun zikri yerinde gelecektir, inşallah.

Ve Mâiz hadîsinde: “Onu **بِجَلامِيدِ الحَرَّة** ile attık ta ki **سَكَت**” yani öldü.

Ve **السُّكْتة**, ضم ile: bir çocuk yahut başkası onunla susturulan şeydir. Ve **اللحياني** dedi: Onun, çocukları için **سِكْتة**si ve **سُكْتة**si yoktur; yani onları doyurup onunla susturacağı şey yoktur.

Ve develerden **السَّكُوتُ**: yolculuk esnasında **الرَّحْلَة** yanında böğürmeyen (develer)dir; İbn Sîde dedi: **الرَّحْلَة** ile burada kastım, semerin onun üzerine konulmasıdır; ve **سَكَتَتْ سُكُوتاً**, ve onlar **سُكُوتٌ**tur; İbnü’l-A‘râbî şu beyti okudu:

يَلْهَمْنَ بَرْدَ مائِهِ سُكُوتَا،
سَفَّ العَجُوزِ الأَقِطَ المَلْتُوتَا

Dedi: Ebû’l-Alâ’nın rivayeti:

يَلْهَمْنَ بَرْدَ مائِه سُفُوتَا

Senin “**سَفِتَ الماءَ**” sözünden; ondan çok içtiği zaman, fakat kanmadığı zaman; ve “suyunun soğuğu”nu kastetti; masdarı sıfatın yerine koydu; nitekim (şair) dedi:

إِذا شَكَوْنا سَنَةً حَسُوسَا،
تَأْكُلُ بعدَ الخُضْرَةِ اليَبيسا

Ve bir yılan **سَكُوتٌ** ve **سُكاتٌ**tur; eğer sokulan, onu sokuncaya kadar onu fark etmezse; ve bir adamı, bir belâyı anarak şu beyti okudu:

فما تَزْدَرِي من حَيَّةٍ جَبَلِيَّةٍ،
سُكاتٍ، إِذا ما عَضَّ ليس بأَدْرَدا

Ve **الهاء** ile, “yılan” lafzının müennesliğine gitti.

Ve namazda **السَّكْتَة**: iftitâhtan sonra susmasıdır; ve o müstehaptır; ve Fâtiha’dan boşalmadan sonra **السَّكْتَة** de böyledir. **التهذيب**: namazda iki **السَّكْتَة** müstehaptır: iftitâhtan sonra bir **سَكْتةً** susman, sonra kıraati açman; kıraatten boşaldığın zaman da yine bir **سَكْتَةً** **سَكَتَّ** etmen, sonra Kur’ân’dan kolayına geleni açman. Ve hadîste: “Senin **إِسْكاتَتِك** hakkında ne dersin?” İbnü’l-Esîr dedi: O, **السُّكوت**tan bir **إِفْعالة**dır; manası, ardından bir söz yahut bir kıraat gerektiren bir susmadır; yahut müddetin kısalığı ile; ve denildi: bu **السُّكوت** ile, sözle ses yükseltmeyi terk etmeyi kastetti; görmüyor musun, dedi: “Senin **إِسْكاتَتِك** hakkında ne dersin?” yani kıraatten ve sözden susma değil, **الجَهْر**den susmandır.

Ve **السَّكْتُ**: ezgi seslerinden (bir ses türü)dür; iki nağme arasında bir nefeslenme benzeri; ve o, **السُّكوت**tandır. **التهذيب**: ve **السَّكْتُ**, ezgilerin asıllarındandır; iki nağme arasında, nefes olmaksızın bir nefeslenme benzeri; bununla ikisi arasını ayırmak istenir. Ve **سَكَتَ الغَضَبُ**: **سَكَنَ** gibi, gevşedi. Ve aziz tenzilde: “Ve Musa’dan öfke **سَكَتَ** ettiği zaman”; **الزجاج** dedi: manası “sakinleştiği zaman”dır; ve denildi: manası “Musa’nın öfkeden **سَكَتَ** ettiği zaman”dır; kalb üzere (ters çevirmeyle), nitekim dediler: “Ben külahı başıma soktum”; manası: “Başımı külaha soktum.” Dedi: ve birinci söz ki manası **سَكَنَ**dır, Arap dili ehlinin sözüdür.

Dedi: ve denir: **سَكَتَ الرجلُ يَسْكُتُ سَكْتاً**; eğer **سَكَنَ** ettiyse; ve **سَكَتَ يَسْكُتُ سُكوتاً** ve **سَكْتاً**; eğer sözü kesti ise; ve **سَكَتَ الحَرُّ**: ve rüzgâr durgunlaştı. Ve onun hareketi **أَسْكَتَتْ**: sakinleşti. Ve bir şeyden **أَسْكَتَ**: yüz çevirdi.

Ve **السُّكَيْتُ** ve **السُّكَّيْتُ**, şeddeli ve hafifletilmiş olarak: koşunun sonunda gelen, atların sonuncusu olan kimsedir. **الليث**: **السُّكَيْتُ**, **الكُمَيْتِ** gibidir; hafif (şekliyle): atlar koşturulduğu zaman, atların sonunda gelen onuncudur; susturulmuş olarak kalır. **الصحاح**’ta: **الحَلْبة**de, sayılan onludan, atlardan gelenin en sonuncusu; ve şeddelenebilir, böylece **السُّكَّيْتُ** denir; ve o **القاسُور** ve **الفِسْكِلُ** de (denir); ve ondan sonra gelen sayılmaz. Sîbeveyh dedi: **سُكَيْتٌ**, **سُكَّيتٍ**in terhîmidir; yani **سُكَّيْتٍ**in küçültmesi ancak **سُكَيْكيتٌ**tir; terhîm edildiği zaman, iki ziyadesi düşürülür. Ve at **سَكَتَ**: **سُكَيْتاً** olarak geldi.

Ve insanlardan **أَسْكاتاً** gördüm; yani dağınık fırkalar; İbnü’l-A‘râbî’den; ve onun için bir tekil zikretmedi. Ve **اللحياني** dedi: onlar ayak takımıdır. Ve dersin: Bu ihtiyacın **سُكَاتِ**ı üzere idim; yani onu elde etmeye yakın bir yükseklik (eşik) üzere idim.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D8%AA/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* س ك ت * * سَكَتَ * بابه دخل ونصر و * سُكَاتاً * أيضا بالضم و * سكَتَ * الغضب سكن و * السُّكْتَةُ * بالضم كل شيء * أسْكَتَّ * به صبيا أو غيره وبالفتح داء و * السِّكِّيتُ * الدائم * السُّكُوتِ * و * السُّكَيْتُ * بوزن الكميت آخر خيل الحلبة وقد يشدد كافة

##### Türkçe

* س ك ت * **سَكَتَ**; bâbı **دخل** ve **نصر**’dır; ve **سُكَاتاً** da (vardır), ayrıca zamme ile. Ve **سكَتَ** öfke: sakinleşti. Ve **السُّكْتَةُ** zamme ile: her şey; onunla bir çocuğu veya başkasını susturduğun şey; fetha ile ise bir hastalıktır. Ve **السِّكِّيتُ**: **السُّكُوتِ**’un daimî olanı. Ve **السُّكَيْتُ**: **الكميت** vezninde; **الحلبة**’nin atlarının sonuncusu; ve hepsi şeddeli kılınabilir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D8%AA/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

السكت والسكوت: خلاف النطق. قال شيخنا: وفي عبارة المصنف تفسير الشيء بنفسه لفظا ومعنى، وهو غير متعارف بين أهل اللسان، ولو فسره بالصمت كما في المصباح، أو قال: هو معروف، لكان أولى. قلت: وبما عبرنا يندفع الإيراد المذكور، كما هو ظاهر. وقد سكت، يسكت، سكتا، وسكوتا، كالسكات بالضم، والساكوتة فاعولة من السكت. وأخذه سكت وسكتة وسكات وساكوتة. ورجل ساكت وسكوت، وساكوت. السكت: الرجل الكثير السكوت، كالسكتيت بالكسر وياء بين تاءين. قال أبو زيد: سمعت رجلا من قيس يقول: هذا رجل سكتيت، بمعنى السكيت، كسكين. ورجل سكيت، بين الساكوتة والسكوت: إذا كان كثير السكوت، كذلك السكيت، والسكيت، مصغرا مشددا ومخففا، رواهما أبو عمرو. والساكوت، والساكوتة، يقال: رجل ساكوت وساكوتة: إذا كان قليل الكلام من غير عي، فإذا تكلم أحسن. قال الليث: يقال: سكت الصائت يسكت، سكوتا: إذا صمت، قال شيخنا عن بعض المحققين: إن السكوت هو ترك الكلام مع القدرة عليه. قالوا: وبالقيد الأخير يفارق الصمت، فإن القدرة على التكلم لا تعتبر فيه، قاله ابن كمال باشا، وأصله للراغب الأصبهاني، فإنه قال في مفرداته: الصمت أبلغ من السكوت، لأنه قد يستعمل فيما لا قوة له على النطق، ولذا قيل لما لا نطق له: الصامت والمصمت؛ والسكوت يقال لما له نطق، فيترك استعماله. قال شيخنا: فإطلاق الفيومي في المصباح - كغيره - أحدهما على الآخر، من الإطلاقات اللغوية العامة. السكت: من أصول الألحان، شبه تنفس، يراد بذلك الفصل بين نغمتين بلا تنفس، كذا في التهذيب، كالسكتة سكت يسكت سكوتا، وأسكت. وقيل: تكلم الرجل ثم سكت، بغير ألف. وأسكت: إذا انقطع كلامه، فلم يتكلم؛ وأنشد:
  قد رابني أن الكري أسكتا
  لو كان معنيا بنا لهيتا والسكتة، بالفتح: داء، وهو المشهور بين الأطباء. وقد صرح به الجوهري، وغيره. وقال بعض أرباب الحواشي: هي بالكسر؛ لأنه هيئته. قلت: وهو غير صحيح، لمخالفته النقول. السكتة، بالضم: ما أسكت به صبيا، أو غيره. وقال اللحياني ماله سكتة لعياله، وسكتة، أي ما يطعمهم فيسكتهم به، وإليه أشار المصنف بقوله: وبقية تبقى في الوعاء، أي: من الطعام. السكيت، كالكميت، وقد يشدد فيقال: السكيت، وهو الذي يجيء آخر خيل الحلبة من العشر المعدودات، وهو القاشور والفسكل أيضا، وما جاء بعده لا يعتد به، كذا في الصحاح. وأوله المجلي، ثم المصلي ثم المسلي، ثم التالي، ثم المرتاح، فالعاطف فالحظي، فالمؤمل، فاللطيم. وفي اللسان: قال سيبويه: سكيت: ترخيم سكيت، يعني أن تصغير سكيت، إنما هو سكيكيت، فإذا رخم، حذفت زائدتاه. وسكت الفرس: جاء سكيتا. ورماه الله بسكاتة وسكات، بضمهما. قاله أبو زيد، ولم يفسره. قال ابن سيده: وعندي أن يسكته، أو بأمر يسكت منه.وهو على سكات الأمر، بالضم: أي مشرف على قضائه. وكنت على سكات هذه الحاجة: أي على شرف من إدراكها. كذا في اللسان. والسكات، بالضم، من الحيات: ما يلدغ قبل أن يشعر به، وهو مجاز. وحية سكوت، وسكات: إذا لم يشعر به الملسوع حتى يلسعه، وأنشد يذكر رجلا داهية:
  فما تزدري من حية جبـلـية                      سكات إذا ما عض ليس بأدردا

  وذهب بالهاء إلى تأنيث لفظ الحية. والأسكات من الناس، بالفتح، عن ابن الأعرابي، يقال: رأيت أسكاتا من الناس: أي فرقا متفرقة، ولم يذكر لها واحدا. وقال اللحياني: هم الأوباش، ومنهم من قال: إن واحده: سكت، وفيه تأمل. الأسكات: البقايا من كل شيء، كأنه جمع سكتة، وقد تقدم. الأسكات، أيضا: أيام الفصل وهي الأيام المعتدلات دبر الصيف نقله الصاغاني. في حديث ماعز  فرميناه بجلاميد الحرة، حتى سكت  ، أي مات عن أبي زيد: يقال: رجل سكت إذا كان قليل الكلام من غير عي، فإذا تكلم أحسن كالسكيت، وقد تقدمت الإشارة إليه. المسكت، كمعظم: آخر القداح وقد تسقط هذه عن بعض النسخ، كما قاله شيخنا. ومما يستدرك عليه: عن اللحياني: الاسم من: سكت، السكتة، والسكتة. وقيل: تعمد السكوت وأسكت. سكت: أطرق من فكرة، أو داء، أو فرق. وفي حديث أبي أمامة:  وأسكت، واستغضب، ومكث طويلا  أي: أعرض ولم يتكلم. ويقال: ضربته حتى أسكت، وقد أسكتت حركته فإن طال سكوته من شربة أو داء، قيل: به سكات. وساكتني فسكت. وأصاب فلانا سكات: إذا أصابه داء منعه من الكلام. وعن أبي زيد: صمت الرجل وأصمت، وسكت وأسكت، وأسكته الله وسكته، بمعنى. ورميته بسكاتة أي: بما أسكته. وفي المحكم: رماه بصماتة وسكاتة، أي: بما صمت منه وسكت. قال ابن سيده: وإنما ذكرت الصمات هنا، لأنه قلما، يتكلم بسكاتة، إلا مع صماتة، وسيأتي ذكره في وضعه. والسكوت من الإبل: التي لا ترغو عند الرحلة، قال ابن سيده: أعني بالرحلة هنا وضع الرحل عليها. وقد سكتت سكوتا، وهن سكوت؛ أنشد ابن الأعرابي:
  يلهمن برد مائه سكـوتـا
  سف العجوز الأقط الملتوتا قال: ورواية أبي العلاء:
  يلهمن برد مائه سفوتا من قولك: سفت الماء: إذا شرب منه كثيرا، فلم يرو، وأراد بارد مائه، فوضع المصدر موضع الصفة، كم قال:
  إذا شكونا سنة حسوسـا
  تأكل بعد الخضرة اليبسا

  وفي التهذيب السكتة في الصلاة أن تسكت بعد الافتتاح، وهي تستحب وكذلك السكتة بعد الفراغ من الفاتحة. وفي الحديث:  ما تقول في إسكاتتك?  قال ابن الأثير: هي إفعالة من السكوت، معناه. سكوت يقتضي بعده كلاما، أو قراءة مع قصر المدة. وقيل: أراد بهذا السكوت ترك رفع الصوت بالكلام، ألا تراه قال: ما تقول في إسكاتتك? أي سكوتك عن الجهر دون السكوت عن القراءة، والقول. وسكت الغضب، مثل سكن: فتر. وفي التنزيل العزيز:  ولما سكت عن موسى الغضب  . وقال الزجاج معناه: ولما سكن. وقيل: لما سكت موسى عن الغضب، على القلب، كما قالوا أدخلت القلنسوة في رأسي والمعنى أدخلت رأسي في القلنسوة. قال: والقول الأول الذي معناه سكن، هو قول أهل العربية قال: ويقال سكت الرجل، يسكت، سكتا:إذا سكن. وسكت، يسكت، سكوتا، وسكتا: إذا قطع الكلام، ونقله شيخنا عن بحر أبي حيان، ولكن ادعى في سكت الرجل أن مصدره السكوت فقط، وأورد به على المؤلف حيث لم يمييز بينهما مع أن المنقول عن الأئمة خلاف ذلك، كما قدمنا. وسكت الحر: اشتد، وركدت الريح. وأسكتت حركته: سكنت. وأسكت عن الشيء: أعرض. وفي الأساس: تكلم ثم سكت وإذا أفحم، قيل: أسكت. وللحبلى صرخة ثم سكتة. هذه هاء السكت. ومن المجاز: فلان سكيت الحلبة، للمتخلف في صنعته. وسكتان، كعثمان: قرية ببخارى، منها: أبو سعيد سفيان بن أحمد بن إسحاق الزاهد، محدث. وسكتان أيضا، ويقال: سجتان، بالجيم: بلد بالمغرب، وإليه نسب عيسى الكتاني، شيخ مشايخ مشايخنا. وآل باسكوتة: جماعة باليمن.

##### Türkçe

**السكت** ve **السكوت**: konuşmanın zıddı. Şeyhimiz dedi: Musannifin ibaresinde şeyin kendisiyle, lafız ve mâna bakımından tefsiri vardır; bu, lisan ehli arasında mâruf değildir; onu, **المصباح**’ta olduğu gibi **الصمت** ile tefsir etseydi yahut “o mâruftur” deseydi daha evlâ olurdu. Dedim: Bizim ifade ettiğimizle zikredilen itiraz defolur; zâhir olduğu üzere. Ve “**سكت**” etti; “**يسكت**”; “**سكتا**” ve “**سكوتا**”, **السكات** gibi (ضم ile); ve **الساكوتة**: **السكت**’ten **فاعولة** veznindedir. Ve onu **سكت** ve **سكتة** ve **سكات** ve **ساكوتة** aldı. Ve **ساكت** ve **سكوت** olan adam; ve **ساكوت**.

**السكت**: çok **السكوت** eden adam; kesre ile ve iki **تاء** arasında bir **ياء** ile **السكتيت** gibi. Ebû Zeyd dedi: Kays’tan bir adamın “Bu adam **سكتيت**tir” dediğini işittim; **السكيت** mânasında; **سكين** gibi. Ve **سكيت** adam; **الساكوتة** ile **السكوت** arasında: eğer **السكوت**u çok ise; yine **السكيت** böyledir. Ve **السكيت**; küçültme olarak şeddeli ve hafif; ikisini de Ebû Amr rivayet etti. Ve **الساكوت** ve **الساكوتة**: “Adam **ساكوت** ve **ساكوتة**tir” denir: eğer ayıp (dil tutukluğu) olmaksızın az konuşan ise; konuştuğunda güzel konuşur. Leys dedi: “**سكت** eden sesli (kimse) **يسكت**; **سكوتا**: eğer **صمت** ederse.” Şeyhimiz bazı muhakkiklerden naklen dedi: **السكوت**; ona güç yetirmekle beraber konuşmayı terk etmektir. Dediler: Son kayıtla **الصمت**’ten ayrılır; çünkü onda konuşmaya güç yetirme dikkate alınmaz; bunu İbn Kemal Paşa söyledi; aslı Râgıb el-İsfahânî’nindir; zira o **مفرداته**’inde dedi ki: **الصمت** **السكوت**’tan daha beliğdir; çünkü o, konuşmaya gücü olmayan hakkında da kullanılabilir; bu yüzden, konuşması olmayan için **الصامت** ve **المصمت** denilmiştir; **السكوت** ise konuşması olan için söylenir; o da onun kullanımını terk eder. Şeyhimiz dedi: Feyyûmî’nin **المصباح**’ta—başkası gibi—ikisini birbirinin yerine kullanması, umumî lugavî إطلاقlardandır.

**السكت**: **أصول الألحان**’dandır; nefese benzetilir; bununla, nefes olmaksızın iki nağme arasını ayırmak kastedilir; **التهذيب**’te böyledir; **السكتة** gibi: “**سكت** **يسكت** **سكوتا**” ve “**أسكت**”. Ve denildi: Adam konuştu sonra **سكت** etti; elifsiz. Ve “**أسكت**”: eğer sözü kesilirse, artık konuşmaz; ve şu beyit okundu:
  قد رابني أن الكري **أسكتا**
  لو كان معنيا بنا لهيتا

Ve **السكتة** (fetha ile): bir hastalıktır; ve bu, tabipler arasında meşhur olandır. Cevherî ve başkası bunu açıkça söylemiştir. Haşiye erbabından bazıları dedi: O, kesre iledir; çünkü o, onun heyetidir. Dedim: Bu doğru değildir; nakillere muhalefetinden dolayı.

**السكتة** (ضم ile): onunla bir çocuğun yahut başkasının susturulduğu şey. Lihyânî dedi: “Onun, ailesi için **سكتة**si yoktur” ve “**سكتة**”; yani onları susturduğu bir şeyle onları yedirmez; musannifin “Ve kapta kalan bir bakiye” sözüyle işaret ettiği budur; yani: yemekten.

**السكيت**: **الكميت** gibi; ve şeddelenebilir de, “**السكيت**” denir; o, on sayılanların (yarış) onlusundan, koşu atlarının en sonunda gelen kimsedir; o, **القاشور** ve **الفسكل** dahi denir; ondan sonra gelen sayılmaz; **الصحاح**’ta böyledir. Ve onun evveli **المجلي**’dir; sonra **المصلي** sonra **المسلي**; sonra **التالي**; sonra **المرتاح**; sonra **العاطف**; sonra **الحظي**; sonra **المؤمل**; sonra **اللطيم**. Ve **اللسان**’da: Sîbeveyh dedi: **سكيت**; **سكيت**’in ترخيمidir; yani **سكيت**’in küçültmesi ancak **سكيكيت**tir; terhîm edilince iki ziyadesi düşürülür. Ve at **سكت** etti: **سكيتا** geldi.

Ve Allah onu **سكاتة** ve **سكات** ile attı; ikisi de ضم ile. Bunu Ebû Zeyd söyledi; onu tefsir etmedi. İbn Sîde dedi: Bana göre, onu susturur; yahut ondan dolayı sustuğu bir şeyle. Ve o, **سكات الأمر** üzerinedir (ضم ile): yani onun yerine getirilmesine müşrif (yakın) olan. “Bu ihtiyacın **سكات**ı üzerindeydim”: yani onu idrak etmenin şerefine (eşiğine) yakın idim; **اللسان**’da böyledir.

Ve **السكات** (ضم ile), yılanlardan: hissedilmeden önce sokan; ve bu mecazdır. Ve **سكوت** ve **سكات** yılanı: eğer sokulan, onu sokuncaya kadar onu hissetmezse; ve bir adamı, bir dehayı zikrederek şu beyit okundu:
  فما تزدري من حية جبـلـية                      **سكات** إذا ما عض ليس بأدردا

Ve **الهاء**’yı, **الحية** lafzının te’nîsi için götürdü.

Ve insanlardan **الأسكات** (fetha ile), İbnü’l-A‘râbî’den: “İnsanlardan **أسكاتا** gördüm” denir: yani ayrı ayrı fırkalar; onun için bir tekil zikretmedi. Lihyânî dedi: Onlar **الأوباش**tır; ve onlardan kimi dedi ki: onun teki **سكت**tir; bunda teemmül vardır.

**الأسكات**: her şeyden artakalanlar; sanki **سكتة**’nin cem‘idir; ve geçti. **الأسكات** ayrıca: fasıl günleri; ve onlar, yazın arkasından gelen mutedil günlerdir; bunu Sâgânî nakletti.

Mâiz hadîsinde: “**فرميناه بجلاميد الحرة، حتى سكت**”: yani öldü.

Ebû Zeyd’den: “Adam **سكت**tir” denir: eğer ayıp olmaksızın az konuşan ise; konuştuğunda güzel konuşur; **السكيت** gibi; ona işaret geçmişti.

**المسكت**: **معظم** gibi: okların en sonuncusu; ve bu, Şeyhimizin dediği gibi, bazı nüshalardan düşebilir.

Ve ona istidrâk olunanlardan: Lihyânî’den: “**سكت**”ten isim: **السكتة** ve **السكتة**. Ve denildi: **السكوت**u kasdetti; ve “**أسكت**”.

“**سكت**”: bir fikirden, yahut bir hastalıktan, yahut bir korkudan başını eğdi. Ebû Ümâme hadîsinde: “**وأسكت، واستغضب، ومكث طويلا**”: yani yüz çevirdi ve konuşmadı.

Ve denir: “Onu vurdum, ta ki **أسكت** etti”; ve “Onun hareketi **أسكتت** etti”: sükûn buldu. Eğer onun susması bir içkiden yahut bir hastalıktan dolayı uzarsa: “Onda **سكات** vardır” denir. Ve “Benimle **ساكتني** etti, ben de **سكت** ettim.” Ve falana **سكات** isabet etti: eğer ona, onu konuşmaktan men eden bir hastalık isabet ederse.

Ebû Zeyd’den: Adam **صمت** etti ve **أصمت**; ve **سكت** etti ve **أسكت**; ve Allah onu **أسكته** etti ve **سكته** etti; mânaca birdir. Ve “Onu **سكاتة** ile attım”: yani onu susturduğum bir şeyle. Ve **المحكم**’de: “Onu **صماتة** ve **سكاتة** ile attı”: yani ondan dolayı **صمت** ettiği ve **سكت** ettiği bir şeyle. İbn Sîde dedi: **الصمات**ı burada ancak şundan dolayı zikrettim: çünkü **سكاتة** ile, ancak **صماتة** ile beraber konuşulur; ve onun zikri kendi yerinde gelecektir.

Ve develerden **السكوت**: yolculukta böğürmeyenlerdir. İbn Sîde dedi: Burada yolculukla kastım, semerin onların üzerine konulmasıdır. Ve “**سكتت** **سكوتا**” ettiler; ve onlar **سكوت**tur; İbnü’l-A‘râbî şu beyiti okudu:
  يلهمن برد مائه **سكـوتـا**
  سف العجوز الأقط الملتوتا

Dedi: Ebû’l-Alâ’nın rivayeti:
  يلهمن برد مائه **سفوتا**

“**سفت الماء**” sözünden: eğer ondan çok içti de kanmadıysa. Ve “suyunun soğuğu” ile muradı: “suyunun soğuk (oluşu)”dur; masdarı sıfat yerine koydu; şu sözü gibi:
  إذا شكونا سنة **حسوسـا**
  تأكل بعد الخضرة اليبسا

Ve **التهذيب**’te: namazda **السكتة**, iftitâhtan sonra susmandır; ve o müstehaptır; yine **الفاتحة**’yi bitirdikten sonraki **السكتة** de böyledir. Hadîste: “**ما تقول في إسكاتتك?**” İbnü’l-Esîr dedi: O, **السكوت**’tan **إفعالة**dır; mânası: ardından söz yahut kıraat gerektiren, müddeti kısa bir **سكوت**tur. Ve denildi: Bununla muradı, sözle ses yükseltmeyi terk etmektir; görmüyor musun, “**ما تقول في إسكاتتك?**” dedi; yani kıraat ve sözden susmak değil, cehrden susmandır.

Ve **سكت** eden öfke, **سكن** gibi: gevşedi. Aziz tenzîlde: “**ولما سكت عن موسى الغضب**”. Zeccâc dedi: mânası “ve ne zaman sükûn buldu”dur. Ve denildi: “Mûsâ öfkeden **سكت** etti” (şeklinde), kalb üzere; “**أدخلت القلنسوة في رأسي**” dedikleri gibi; mânası: “Başımı **القلنسوة**’ye soktum.” Dedi: Birinci söz—mânası “sükûn buldu” olan—Arapça ehlinin sözüdür. Dedi: “Adam **سكت** eder, **يسكت**, **سكتا**: eğer sükûn bulursa.” Ve “**سكت** eder, **يسكت**, **سكوتا** ve **سكتا**: eğer sözü keserse.” Şeyhimiz bunu Ebû Hayyân’ın Bahr’ından nakletti; fakat “Adam **سكت** etti”de masdarının yalnız **السكوت** olduğunu iddia etti; bununla müellife itiraz etti; zira o, ikisi arasında ayırım yapmadı; hâlbuki imamlar’dan nakledilen bunun hilâfıdır; daha önce sunduğumuz gibi.

Ve “Sıcak **سكت** etti”: şiddetlendi; ve rüzgâr durgunlaştı. Ve “Onun hareketi **أسكتت** etti”: sükûn buldu. Ve “Şeyden **أسكت** etti”: yüz çevirdi. **الأساس**’ta: Konuştu sonra **سكت** etti; eğer susturulup aciz bırakılırsa: “**أسكت** edildi” denir. Ve hamile için bir çığlık, sonra bir **سكتة**. Bu, **هاء السكت**tir.

Ve mecazdan: “Falan, **سكيت الحلبة**dir”: sanatında geri kalan için.

Ve **سكتان**; **عثمان** gibi: Buhârâ’da bir köy; ondan: zâhid muhaddis Ebû Saîd Süfyân b. Ahmed b. İshâk. Ve **سكتان** da; ve “**سجتان**” denir, **الجيم** ile: Mağrib’de bir belde; ona nisbetle Îsâ el-Kettânî; şeyhlerimizin şeyhlerinin şeyhi. Ve **آل باسكوتة**: Yemen’de bir cemaat.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D8%AA/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

سَكَتَ
1 سَكَتَ ذ , (S, Msb, TA,) aor. سَكُتَ , (Lth, TA,) inf. n. سُكُوتٌ and سَكْتٌ (S, A, Msb, K) and سُكَاتٌ (S, K) and سَاكُوتَةٌ, (K,) [all these ns. said in the K to signify the same, but this is not exactly the case, for the last is of an intensive form,] He was, or became, silent, mute, or speechless; contr. of نَطَقَ; (TA;) i. q. صَمَتَ: (Lth, Msb, TA:) or سَكَتَ is said of him who has the power, or faculty, of speech, but abstains from making use of it; whereas صَمَتَ is sometimes said of that which has not the power, or faculty, of speech: (Er-Rلghib, MF, TA:) or سَكَتَ, aor. سَكُتَ , inf. n. سُكُوتٌ and سَكْتٌ, signifies he (a man) ceased, or stopped, speaking; and سَكَتَ, aor. سَكُتَ , inf. n. سَكْتٌ, (assumed tropical:) he (a man) was, or became, still, or quiet; syn. سَكَنَ: (Zj, TA:) [it is said that] ↓ اسكت, also, is syn. with صَمَتَ, like سَكَتَ; (Msb;) accord. to AZ, one says of a man, صَمَتَ and أَصَمَتَ and سَكَتَ and ↓ أَسْكَتَ: (TA:) or, as some say, ↓ اسكت signifies he was, or became, silent, or he spoke not; and he ceased [from speech], or broke off [therefrom], or became cut short [therein]: (Msb:) or سَكَتَ signifies he was, or became, silent intentionally; and ↓ اسكت, he was, or became, silent by reason of thought or disease or fear: (TA:) or you say تَكَلَّمَ ثُمَّ سَكَتَ without ا [when you mean he spoke and then became silent, i. e., intentionally]; (S) but you say ↓ اسكت when you mean his speech became broken off, or cut short, and so he spoke not. (S, K.) It is said in a prov., سَكَتَ أَلْفًا ونَطَقَ خَلْفًا He held his tongue from a thousand words (سَكَتَ عَنْ أَلْفِ كَلِمَةٍ), and then uttered what was wrong. (ISk, S and Msb in art. خلف.) And you say [of the quiescent ه that is sometimes added at the end of a word, after a vowel or a letter of prolongation, as in لَمْ يَرْضَهْ and وَا زَيْدَاهْ], هٰذِهِ هَآءُ السَّكْتِ [This is the هاء of pausation]. (A, TA.) One says also, of a she-camel, سَكَتَتْ, inf. n. سُكُوتٌ, meaning She uttered not the [grumbling] cry termed رُغَآء when the saddle was put upon her. (ISd, TA.) ― -b2- [Hence سَكَتَ, aor. as above, inf. n. سَكْتٌ, as syn. with سَكَنَ, meaning as expl. above; and also (assumed tropical:) It was, or became, still, quiet, motionless, at rest, stilled, quieted, appeased, tranquillized, calm, allayed, assuaged, or quelled; it remitted; it subsided; and so ↓ اسكت.] You say, ضَرَبَهُ حَتَّى سَكَتَتْ حَرَكَتُهُ (A) or حركته ↓ أَسْكَتَتْ (TA) (tropical:) [He beat him until his motion became stilled]; and ↓ حتّى أَسْكَتَ (assumed tropical:) [until he became still]. (TA.) And سَكَتَ الغَضَبُ i. q. سَكَنَ, (S, Msb, TA,) meaning فَتَرَ [i. e. (assumed tropical:) The anger remitted; or became stilled, appeased, or allayed]; (TA:) as also ↓ اسكت: (Msb:) and سَكَتَ عَنْهُ الغَضَبُ (tropical:) [Anger, or the anger, became stilled so that it departed from him]. (A.) Hence, in the Kur [vii. 153], وَلَمَّا سَكَتَ عَنْ مُوسَى الغَضَبُ, (S,) meaning, accord. to Zj, سَكَنَ [i. e. (assumed tropical:) And when the anger became stilled so that it departed from Moses]: or, as some say, the phrase is inverted, the meaning being وَلَمَّا سَكَتَ مُوسَى عَنِ الغَضَبِ [And when Moses was silent, ceasing from anger]: but the former is the explanation of those skilled in the Arabic language. (TA. [See also 4.]) You say also, سَكَتَ الحَرُّ, meaning (assumed tropical:) The heat became vehement, or intense, the wind being still. (TA.) ― -b3- [Hence also,] (assumed tropical:) He died: (K:) occurring in this sense in a trad. (TA.) ― -b4- سَاكَتَنِى فَسَكَتُّ: see 3. -A2- سَكَتَ said of a horse, [from السُّكَيْتُ,] He came in tenth in a race. (TA.)

2 سَكَّتَ see 4, in two places.

3 سَاْكَتَ ↓ سَاكَتَنِى فَسَكَتُّ [may mean He kept silence with me and I was silent: or he vied with me in keeping silence and I surpassed therein: or it may have both of these meanings; both being agreeable with analogy]. (S, TA; in neither of which it is explained.)

اسكت
4 اسكت ذ as an intrans. verb: see 1, in nine places. ― -b2- He turned away, and spoke not; occurring in this sense in a trad.: and اسكت عَنِ الشَّىْءِ He turned away from the thing. (TA.) -A2- اسكتهُ and ↓ سكّتهُ (S, A, Msb) both signify the same, said of God (S) [and of a man]; He made him, or rendered him, silent, mute, or speechless; (Msb;) [he silenced, or hushed, him;] namely, a person speaking. (A.) And اسكتهُ عَنِى [He made him to abstain from speaking of, or to, me]. (As, TA in art. نصت.) And اسكت الصَّبِىَّ بِسُكْتَةٍ [He silenced, or hushed, the child with a سُكْتَة]. (Lh, S, A, K.) And أُسْكِتَ means He was silenced in a dispute or the like. (A, TA.) ― -b2- [And hence, (assumed tropical:) He stilled, quieted, appeased, tranquillized, calmed, allayed, assuaged, or quelled, it.] In the Kur vii. 153, some read, ↓ وَلَمَّا سُكِتَ عَنْ مُوسَى الغَضَبُ and أُسْكِتَ [i. e. (assumed tropical:) And when the anger was stilled so that it was made to depart from Moses]. (Bd. [For the usual reading see 1, latter part.])

سَكْتٌ
سَكْتٌ ذ an inf. n. of 1 [q. v.]. (S, &c.) ― -b2- And [hence,] A division [or pause] between two musical sounds, or notes, without breathing; (T, K, TA;) as also ↓ سَكْتَةٌ. (TA.) -A2- See also سِكِّيتٌ, in two places.

سَكْتَةٌ
سَكْتَةٌ ذ A single state of silence, muteness, or speechlessness. (Msb.) One says, لِلْجُبْلَى صَرْخَةٌ ثُمَّ سَكْتَةٌ [To the pregnant woman is attributable a vehement cry, then a silence]. (A, TA.) ― -b2- In prayer, A silence [or pause] after the commencement; [i. e. after what precedes the first recitation of the Opening Chapter of the Kur-لn;] which is approved: and, in like manner, after the ending of the recitation of the Opening Chapter of the Kur-لn. (T, TA.) ― -b3- See also سَكْتٌ. ― -b4- Also A certain disease [by which a person loses his powers of speech and motion], (S, K, TA,) well known among the physicians; (TA;) [i. e. apoplexy; thus called in the present day:] accord. to some, the word in this sense should be written ↓ سِكْتَةٌ, because it denotes a mode [of silence or stillness]; but this is incorrect, being at variance with the authority of transmission. (TA.) ― -b5- See also the next paragraph: -A2- and see سِكِّيتٌ.

سُكْتَةٌ
سُكْتَةٌ ذ : see سِكْتَةٌ. ― -b2- Also A thing (S, A, Msb, K) of any kind (S) with which one silences, or hushes, or quiets, a child, (S, A, Msb, K,) or other person; (S, K;) [generally meaning a lullaby of any kind for a child:] and somewhat remaining in a bag or other receptacle, (K, TA,) i. e. of food. (TA.) One says, مَا لَهُ سُكْتَةٌ لِعِيَالِهِ, and ↓ سَكْتَةٌ, meaning He has not any food with which to silence, or quiet his family, or household. (Lh, TA.)

سِكْتَةٌ
سِكْتَةٌ ذ is a subst. from سَكَتَ; [signifying Silence, &c.; like سُكُوتٌ used as a subst.;] as also ↓ سُكْتَةٌ. (Lh, TA.) ― -b2- See also سَكْتَةٌ.

سُكَاتٌ
سُكَاتٌ ذ Constant, or continual, silence. (Msb.) Hence, by way of comparison, one says, الاـِفْحَامُ سُكَاتٌ [as though meaning The state of being silenced in a dispute, &c., is a state of constant, or continual, silence: but it seems to mean, more probably, الافحام (as an act. inf. n.) is an act that silences; agreeably with what here follows]. (Msb.) ― -b2- رَمَاهُ بِسُكَاتٍ (AZ, M, K) and ↓ سُكَاتَةٍ, (AZ, S, M, A, K,) to which latter is generally added وَصُمَاتَةٍ, (M, TA,) He (a man, S, M, and God, TA) smote him, or afflicted him, with a thing that silenced him; (S, A, K;) thought by ISd to mean, with anxiety, or grief, that silenced him, or a thing in consequence of which he became silent: not expl. by AZ. (TA.) ― -b3- [In like manner] one says also, ↓ رَمَاهُ بِالمُسْكِتَاتِ [He smote him, or afflicted him, with the words, or acts, that silenced him]. (T in art. رم, from Aboo-Mلlik.) And بِهِ سُكَاتٌ [He has in him that which makes him silent]: said of one long silent in consequence of disease (A, TA) or of some evil in him. (TA.) And أَصَابَ سُكَاتًا He met with, or experienced, a disease that prevented him from speaking. (TA.) ― -b4- هُوَعَلَى سُكَاتِ الأَمْرِ He is at the point of accomplishing the affair. (K.) And كُنْتُ عَلَى سُكَاتِ هٰذِهِ الحَاجَةِ I was at the point of attaining this want, or needful affair. (S.) ― -b5- حَيَّةٌ سُكَاتٌ (tropical:) A serpent that bites before one has knowledge of it; (S, A, K, TA;) as also ↓ سَكُوتٌ. (TA.)

سَكُوتٌ
سَكُوتٌ ذ : see سِكِّيتٌ. ― -b2- Applied to a she-camel, That does not utter the [grumbling] cry termed رُغَآء when the saddle is put upon her. (M, TA.) ― -b3- See also سُكَاتٌ, last sentence.

سُكَيْتٌ
سُكَيْتٌ ذ : see سِكِّيتٌ. ― -b2- السُّكَيْتُ and ↓ السُّكَّيْتُ, (S, Msb, K,) sometimes pronounced thus with teshdeed, (S,) the former being the more common, (Msb,) The tenth horse in a race; i. e. the last of them; (Msb;) the last horse among those that start together in a race, (S, K,) of the ten that are reckoned; (S;) also called الفِسْكِلُّ (S, Msb) and القَاشُورُ; those that come in after this one not being reckoned. (S.) The other nine are thus called, beginning with the first of these: المُجَلِّى, المُصَلِّى, المُسَلِّى, التَّالِى, المُرْتَاحُ, العَاطِفُ, الحَظِىُّ, المُؤَمَّلُ, and اللَّطِيمُ. (TA.) Sb says that سُكَيْتٌ is a contracted dim. of سُكَّيْتٌ; the uncontracted dim. of which is سُكَيْكِيتٌ. (TA.) ― -b3- [Hence,] one says, فُلَانٌ سُكَيْتُ الحَلْبَةِ [lit. Such a one is the tenth horse of those that are started together for a wager], meaning (tropical:) such a one is scrupulously nice and exact, or neat, [and therefore deliberate,] in his handicraft. (A, TA.)

سُكَاتَةٌ
سُكَاتَةٌ ذ : see سُكَاتٌ.

سُكَّيْتٌ
سُكَّيْتٌ ذ : see سِكِّيتٌ. ― -b2- السُّكَّيْتُ: see السُّكَيْتُ.

سِكِّيتٌ
سِكِّيتٌ ذ (S, A, Msb, K) and ↓ سَاكُوتٌ (S, A, K) and ↓ سَكُوتٌ (A, TA) and ↓ سُكَيْتٌ and ↓ سُكَّيْتٌ and ↓ سِكْتِيتٌ and ↓ سَاكُوتَةٌ, (K,) [all intensive epithets, and the last doubly intensive,] A man constantly, or continually, silent: (S in explanation of the first and second:) or much, or often, silent, (Msb in explanation of the first, and K in explanation of all above-cited therefrom,) restraining himself from speech; (Msb;) and ↓ سَكْتٌ signifies the same: (K:) and ↓ this last, [which is originally an inf. n., and therefore used as an intensive epithet, like عَدْلٌ &c.,] (AZ, K,) and ↓ سَاكُوتٌ and ↓ سَاكُوتَةٌ and ↓ سَكْتَةٌ, (TA,) [but the last, which is written in the TA without any syll. signs, is doubly intensive, as is also that next preceding it,] a man who speaks little, (AZ, K, TA,) without inability to express his mind, or to express what he would say, (AZ, TA,) and, when he speaks, does so well. (AZ, K, TA.)

سِكْتِيتٌ
سِكْتِيتٌ ذ : see the next preceding paragraph.

سَاكِتٌ
سَاكِتٌ ذ [part. n. of 1; Silent, &c.: pl. سُكُوتٌ]. (TA.)

سَاكُوتٌ
سَاكُوتٌ ذ : see سِكِّيتٌ; each in two places.

سَاكُوتَةٌ
سَاكُوتَةٌ ذ : see سِكِّيتٌ; each in two places.

اسْكَاتٌ
اسْكَاتٌ ذ The temperate days in the latter, or last, part of the صَيْف [app. here meaning summer]. (K.) ― -b2- Remains of anything: (K:) as though pl. of سُكْتَةٌ, before mentioned. (TA.) ― -b3- Also, (K,) or أَسْكَاتٌ مِنَ النَّاسِ, (IAar, Lh,) Sundry, or scattered, parties, or classes, of people: (IAar:) or i. q. أَوْبَاشٌ [i. e. a medley, or mixed multitude; or the lowest or basest or meanest sort, or refuse, or riffraff]: (Lh, K:) IAar does not assign to it a sing.: some say that its sing. is سكت [app. سَكْتٌ]; but this demands consideration. (TA.)

اـِسْكَاتَةٌ
اـِسْكَاتَةٌ ذ , of the measure اـِفْعَالَةٌ from السُّكُوتُ; A silence [or pause] of short duration, requiring something to be said or read or recited after it: or an abstaining from elevating the voice in speech; not an absolute silence, in which one ceases, or abstains, from reading or reciting or speaking; for it occurs in a trad. in the words, مَا تَقُولُ فِى اـِسْكَاتَتِكَ [What dost thou say in thy اسكاتة?]. (IAth, TA.)

رَمَاهُ بِالمُسْكِتَاتِ
رَمَاهُ بِالمُسْكِتَاتِ ذ : see سُكَاتٌ.

المُسَكَّتُ
المُسَكَّتُ ذ The last of the قِدَاح [or arrows used in the game called المَيْسِر]. (K.) This is omitted in some of the copies of the K. (MF.)

الحِكْمَةُ المَسْكُوتُ عَنْهَا
الحِكْمَةُ المَسْكُوتُ عَنْهَا ذ The secrets of the science of the Divine Essence. (TA in art. حكم, q. v.)

##### Türkçe

سَكَتَ
1 **سَكَتَ** **ذ** , (S, Msb, TA,) muzâri‘ **سَكُتَ** , (Lth, TA,) mastar ismi **سُكُوتٌ** ve **سَكْتٌ** (S, A, Msb, K) ve **سُكَاتٌ** (S, K) ve **سَاكُوتَةٌ**, (K,) [bunların hepsi K’da aynı mânaya delâlet eder denilmiştir; fakat bu tam olarak böyle değildir; çünkü sonuncusu mübalağa sigasındandır,] O, suskun oldu; dilsiz oldu; konuşamaz oldu; **نَطَقَ**’ın zıddı; (TA;) **صَمَتَ** ile aynı mânadadır: (Lth, Msb, TA:) yahut **سَكَتَ**, konuşma gücü yahut meleke(si) bulunan fakat onu kullanmaktan kaçınan kimse hakkında söylenir; hâlbuki **صَمَتَ** bazen konuşma gücü yahut meleke(si) bulunmayan şey hakkında söylenir: (Er-Rلghib, MF, TA:) yahut **سَكَتَ**, muzâri‘i **سَكُتَ**, mastar ismi **سُكُوتٌ** ve **سَكْتٌ**, şu mânaya gelir: o (adam) konuşmayı kesti, yahut konuşmayı durdurdu; ve **سَكَتَ**, muzâri‘i **سَكُتَ**, mastar ismi **سَكْتٌ**, (mecaz kabul edilerek:) o (adam) sakin oldu, yahut sessiz oldu; müradifi **سَكَنَ**: (Zj, TA:) [denilmiştir ki] ↓ **اسكت**, ayrıca, **صَمَتَ** ile, **سَكَتَ** gibi, müradiftir; (Msb;) AZ’ye göre, bir adam hakkında şöyle denir: **صَمَتَ** ve **أَصَمَتَ** ve **سَكَتَ** ve ↓ **أَسْكَتَ**: (TA:) yahut, bazılarının dediğine göre, ↓ **اسكت** şu mânaya gelir: o suskun oldu, yahut konuşmadı; ve [konuşmadan] vazgeçti, yahut [konuşmayı] kesti, yahut [konuşması] kesik kesik oldu: (Msb:) yahut **سَكَتَ** şu mânaya gelir: o kasten suskun oldu; ve ↓ **اسكت**, düşünce yahut hastalık yahut korku sebebiyle suskun oldu: (TA:) yahut sen **تَكَلَّمَ ثُمَّ سَكَتَ** dersin, ا olmaksızın [“konuştu sonra sustu” yani kasten sustu mânasını kastettiğinde]; (S) fakat sen ↓ **اسكت** dersin, konuşmasının kesildiğini yahut yarıda kesildiğini kastettiğinde; böylece konuşmadı. (S, K.) Bir darb-ı meselde denilmiştir: **سَكَتَ أَلْفًا ونَطَقَ خَلْفًا** Bin sözden dilini tuttu (**سَكَتَ عَنْ أَلْفِ كَلِمَةٍ**), sonra yanlış olanı söyledi. (ISk, S ve Msb, madde **خلف**’ta.) Ve sen dersin: [bir kelimenin sonunda, bir harekeden yahut bir med harfinden sonra bazen eklenen sâkin ه hakkında; **لَمْ يَرْضَهْ** ve **وَا زَيْدَاهْ**’daki gibi], **هٰذِهِ هَآءُ السَّكْتِ** [Bu, vakfın **هاء**’sıdır]. (A, TA.) Bir dişi deve hakkında da şöyle denir: **سَكَتَتْ**, mastar ismi **سُكُوتٌ**, mânası: üzerine semer konulduğunda **رُغَآء** denilen [homurtulu] sesi çıkarmadı. (ISd, TA.) ― -b2- [Bundan dolayı **سَكَتَ**, yukarıdaki gibi muzâri‘ ile, mastar ismi **سَكْتٌ**, **سَكَنَ** ile müradif olarak, yukarıda açıklanan mânada; ve ayrıca (mecaz kabul edilerek:) O, sakin oldu; sessiz oldu; hareketsiz oldu; durgun oldu; yatıştı; sakinleştirildi; yatıştırıldı; teskin edildi; sükûnete erdirildi; dingin oldu; hafifledi; dindi; çöktü; ve böylece ↓ **اسكت**.] Sen dersin: **ضَرَبَهُ حَتَّى سَكَتَتْ حَرَكَتُهُ** (A) yahut **حركته** ↓ **أَسْكَتَتْ** (TA) (mecaz:) [Onu, hareketi yatışıncaya kadar dövdü]; ve ↓ **حتّى أَسْكَتَ** (mecaz kabul edilerek:) [sakinleşinceye kadar]. (TA.) Ve **سَكَتَ الغَضَبُ** **سَكَنَ** ile aynı mânadadır, (S, Msb, TA,) mânası **فَتَرَ** [yani (mecaz kabul edilerek:) öfke hafifledi; yahut yatıştı, teskin oldu, dindi]; (TA:) bunun gibi ↓ **اسكت** da: (Msb:) ve **سَكَتَ عَنْهُ الغَضَبُ** (mecaz:) [Öfke, ondan ayrılacak şekilde yatıştı]. (A.) Bundan dolayı Kur’ân’da [vii. 153], **وَلَمَّا سَكَتَ عَنْ مُوسَى الغَضَبُ**, (S,) mânası, Zj’ye göre, **سَكَنَ** [yani (mecaz kabul edilerek:) ve öfke, Mûsâ’dan ayrılacak şekilde yatışınca]: yahut bazılarının dediğine göre, ibare ters çevrilmiştir; mânası **وَلَمَّا سَكَتَ مُوسَى عَنِ الغَضَبِ** [ve Mûsâ, öfkeden susunca, öfkeden vazgeçince] olur: fakat birincisi, Arap dilinde mahir olanların açıklamasıdır. (TA. [4’e de bak.]) Sen ayrıca dersin: **سَكَتَ الحَرُّ**, mânası (mecaz kabul edilerek:) rüzgâr durgun iken sıcak şiddetlendi, yahut arttı. (TA.) ― -b3- [Bundan dolayı ayrıca,] (mecaz kabul edilerek:) O öldü: (K:) bu mânada bir hadiste vârid olmuştur. (TA.) ― -b4- **سَاكَتَنِى فَسَكَتُّ**: 3’e bak. -A2- **سَكَتَ**, bir at hakkında, [**السُّكَيْتُ**’ten,] Yarışta onuncu geldi. (TA.)

2 **سَكَّتَ**: iki yerde 4’e bak.

3 **سَاْكَتَ** ↓ **سَاكَتَنِى فَسَكَتُّ** [şu mânaya gelebilir: benimle birlikte sustu ve ben sustum; yahut benimle susmada yarıştı da ben bunda üstün geldim; yahut bu iki mânanın ikisini de taşıyabilir; ikisi de kıyasla uyumludur]. (S, TA; ikisinde de açıklanmamıştır.)

**اسكت**
4 **اسكت** **ذ** lâzım fiil olarak: dokuz yerde 1’e bak. ― -b2- Yüz çevirdi ve konuşmadı; bu mânada bir hadiste vârid olmuştur: ve **اسكت عَنِ الشَّىْءِ** O, şeyden yüz çevirdi. (TA.) -A2- **اسكتهُ** ve ↓ **سكّتهُ** (S, A, Msb) ikisi de aynı mânaya gelir; Allah hakkında (S) [ve bir insan hakkında]; Onu susturdu; onu dilsiz kıldı; onu konuşamaz kıldı; (Msb;) [onu susturdu, yahut susturup sesini kesti;] yani konuşan bir kimseyi. (A.) Ve **اسكتهُ عَنِى** [Onu benim hakkımda yahut bana karşı konuşmaktan alıkoydu]. (As, TA, madde **نصت**’te.) Ve **اسكت الصَّبِىَّ بِسُكْتَةٍ** [Çocuğu bir **سُكْتَةٌ** ile susturdu]. (Lh, S, A, K.) Ve **أُسْكِتَ** şu mânaya gelir: o, bir münakaşada yahut benzerinde susturuldu. (A, TA.) ― -b2- [Ve bundan dolayı, (mecaz kabul edilerek:) Onu sakinleştirdi; yatıştırdı; teskin etti; sükûnete erdirdi; dinginleştirdi; dindirdi; hafifletti; bastırdı.] Kur’ân’da vii. 153’te, bazıları şöyle okur: ↓ **وَلَمَّا سُكِتَ عَنْ مُوسَى الغَضَبُ** ve **أُسْكِتَ** [yani (mecaz kabul edilerek:) ve öfke, Mûsâ’dan ayrılacak şekilde yatıştırılınca]. (Bd. [Âdet olan kıraat için 1’in son kısmına bak.])

**سَكْتٌ**
**سَكْتٌ** **ذ** 1’in mastar ismidir [bk.]. (S, vb.) ― -b2- Ve [bundan dolayı,] nefes almaksızın iki mûsikî sesi yahut notası arasında bir ayırma [yahut durak]; (T, K, TA;) bunun gibi ↓ **سَكْتَةٌ** da. (TA.) -A2- İki yerde **سِكِّيتٌ**’e de bak.

**سَكْتَةٌ**
**سَكْتَةٌ** **ذ** Suskunluk, dilsizlik yahut konuşamazlık hâlinin bir defası. (Msb.) Şöyle denir: **لِلْجُبْلَى صَرْخَةٌ ثُمَّ سَكْتَةٌ** [Gebe kadına şiddetli bir çığlık, sonra bir susuş nisbet edilir]. (A, TA.) ― -b2- Namazda, başlangıçtan sonra bir susuş [yahut durak]; [yani Kur’ân’ın Fâtiha sûresinin ilk kıraatinden önce gelen şeyden sonra;] ki bu uygun görülmüştür: ve aynı şekilde, Kur’ân’ın Fâtiha sûresinin kıraatinin bitiminden sonra. (T, TA.) ― -b3- **سَكْتٌ**’e de bak. ― -b4- Ayrıca, (S, K, TA,) tabipler arasında iyi bilinen, [bir kimsenin konuşma ve hareket güçlerini kaybettiği] belli bir hastalık; (TA;) [yani günümüzde apopleksi;] bazılarına göre bu mânada kelime ↓ **سِكْتَةٌ** şeklinde yazılmalıdır; çünkü bir tarzı [susma yahut durma tarzını] ifade eder; fakat bu yanlıştır; rivayet otoritesine aykırıdır. (TA.) ― -b5- Sonraki fıkraya da bak: -A2- ve **سِكِّيتٌ**’e de bak.

**سُكْتَةٌ**
**سُكْتَةٌ** **ذ**: **سِكْتَةٌ**’ye bak. ― -b2- Ayrıca, (S, A, Msb, K) herhangi bir türden (S) bir şey; onunla bir çocuğu, (S, A, Msb, K,) yahut başka bir kimseyi; (S, K;) susturur, yahut susturup yatıştırır; [genellikle çocuk için herhangi bir türden ninni mânasında:] ve bir torbada yahut başka bir kapta kalan bir miktar, (K, TA,) yani yiyecekten. (TA.) Şöyle denir: **مَا لَهُ سُكْتَةٌ لِعِيَالِهِ**, ve ↓ **سَكْتَةٌ**, mânası: ailesini yahut ev halkını susturacağı yahut yatıştıracağı herhangi bir yiyeceği yoktur. (Lh, TA.)

**سِكْتَةٌ**
**سِكْتَةٌ** **ذ** **سَكَتَ**’ten bir isimdir; [Suskunluk vb. mânasında; **سُكُوتٌ**’un isim olarak kullanılması gibi;] bunun gibi ↓ **سُكْتَةٌ** da. (Lh, TA.) ― -b2- **سَكْتَةٌ**’ye de bak.

**سُكَاتٌ**
**سُكَاتٌ** **ذ** Sürekli yahut devamlı suskunluk. (Msb.) Bundan dolayı, benzetme yoluyla şöyle denir: **الاـِفْحَامُ سُكَاتٌ** [sanki mânası: münakaşada vb. susturulmuş olma hâli, sürekli yahut devamlı suskunluk hâlidir: fakat daha muhtemel olarak şu mânaya gelir: **الافحام** (etken mastar ismi olarak) susturan bir fiildir; aşağıda gelenle uyumlu olarak]. (Msb.) ― -b2- **رَمَاهُ بِسُكَاتٍ** (AZ, M, K) ve ↓ **سُكَاتَةٍ**, (AZ, S, M, A, K,) ki bu ikincisine genellikle **وَصُمَاتَةٍ** eklenir, (M, TA,) O (adam; S, M; ve Allah; TA) onu, onu susturan bir şeyle vurdu, yahut ona musallat etti; (S, A, K;) ISd’ye göre mânası: onu susturan bir kaygı yahut kederle, yahut onun sonucunda suskun olduğu bir şeyle: AZ tarafından açıklanmamıştır. (TA.) ― -b3- [Benzer şekilde] ayrıca şöyle denir: ↓ **رَمَاهُ بِالمُسْكِتَاتِ** [Onu, susturan sözlerle yahut fiillerle vurdu, yahut ona musallat etti]. (T, madde **رم**’de, Aboo-Mلlik’ten.) Ve **بِهِ سُكَاتٌ** [onda onu susturan şey vardır]: hastalık sebebiyle uzun süre suskun olan kimse hakkında söylenir (A, TA) yahut onda bulunan bir kötülük sebebiyle. (TA.) Ve **أَصَابَ سُكَاتًا** Konuşmasını engelleyen bir hastalığa uğradı, yahut onu yaşadı. (TA.) ― -b4- **هُوَعَلَى سُكَاتِ الأَمْرِ** O, işi gerçekleştirme noktasındadır. (K.) Ve **كُنْتُ عَلَى سُكَاتِ هٰذِهِ الحَاجَةِ** Ben, bu ihtiyacı, yahut gerekli işi elde etme noktasındaydım. (S.) ― -b5- **حَيَّةٌ سُكَاتٌ** (mecaz:) Kişi onu bilmeden önce ısıran yılan; (S, A, K, TA;) bunun gibi ↓ **سَكُوتٌ** da. (TA.)

**سَكُوتٌ**
**سَكُوتٌ** **ذ**: **سِكِّيتٌ**’e bak. ― -b2- Dişi deveye nisbetle: üzerine semer konulduğunda **رُغَآء** denilen [homurtulu] sesi çıkarmayan. (M, TA.) ― -b3- **سُكَاتٌ**’a da bak, son cümle.

**سُكَيْتٌ**
**سُكَيْتٌ** **ذ**: **سِكِّيتٌ**’e bak. ― -b2- **السُّكَيْتُ** ve ↓ **السُّكَّيْتُ**, (S, Msb, K,) bazen şeddeli olarak böyle telaffuz edilir, (S,) birincisi daha yaygın olmak üzere, (Msb,) Yarışta onuncu at; yani onların sonuncusu; (Msb;) bir yarışta birlikte başlayanlar arasında, (S, K,) sayılan on atın, (S,) son atı; ayrıca **الفِسْكِلُّ** (S, Msb) ve **القَاشُورُ** diye de adlandırılır; bundan sonra gelenler sayılmaz. (S.) Diğer dokuzu, bunların ilkiyle başlayarak, şöyle adlandırılır: **المُجَلِّى**, **المُصَلِّى**, **المُسَلِّى**, **التَّالِى**, **المُرْتَاحُ**, **العَاطِفُ**, **الحَظِىُّ**, **المُؤَمَّلُ**, ve **اللَّطِيمُ**. (TA.) Sb der ki: **سُكَيْتٌ**, **سُكَّيْتٌ**’in kısaltılmış tasğîridir; bunun kısaltılmamış tasğîri **سُكَيْكِيتٌ**’tir. (TA.) ― -b3- [Bundan dolayı,] şöyle denir: **فُلَانٌ سُكَيْتُ الحَلْبَةِ** [lafzen: falan, bahis için birlikte başlatılanların onuncu atıdır], mânası (mecaz:) falan, sanatında titizce ince ve tam, yahut derli toplu, [ve bu sebeple ağırdan alan,]dır. (A, TA.)

**سُكَاتَةٌ**
**سُكَاتَةٌ** **ذ**: **سُكَاتٌ**’a bak.

**سُكَّيْتٌ**
**سُكَّيْتٌ** **ذ**: **سِكِّيتٌ**’e bak. ― -b2- **السُّكَّيْتُ**: **السُّكَيْتُ**’e bak.

**سِكِّيتٌ**
**سِكِّيتٌ** **ذ** (S, A, Msb, K) ve ↓ **سَاكُوتٌ** (S, A, K) ve ↓ **سَكُوتٌ** (A, TA) ve ↓ **سُكَيْتٌ** ve ↓ **سُكَّيْتٌ** ve ↓ **سِكْتِيتٌ** ve ↓ **سَاكُوتَةٌ**, (K,) [hepsi mübalağalı sıfatlardır; sonuncusu ise iki kat mübalağalıdır,] Sürekli yahut devamlı suskun bir adam: (S, birinci ve ikinciyi açıklarken:) yahut çok, yahut sık suskun, (Msb birinciyi açıklarken; ve K yukarıda zikredilenlerin hepsini açıklarken,) konuşmadan kendini tutan; (Msb;) ve ↓ **سَكْتٌ** de aynı mânaya gelir: (K:) ve ↓ bu sonuncu, [aslında mastar ismi olup bu sebeple **عَدْلٌ** vb. gibi mübalağalı sıfat olarak kullanılır,] (AZ, K,) ve ↓ **سَاكُوتٌ** ve ↓ **سَاكُوتَةٌ** ve ↓ **سَكْتَةٌ**, (TA,) [fakat sonuncu, TA’da harekesiz yazılmış olup, ondan bir önceki gibi iki kat mübalağalıdır,] acz sebebiyle değil, (AZ, TA,) maksadını ifade edememekten yahut söylemek istediğini ifade edememekten değil, (AZ, TA,) az konuşan bir adam; (AZ, K, TA,) ve konuştuğunda iyi konuşur. (AZ, K, TA.)

**سِكْتِيتٌ**
**سِكْتِيتٌ** **ذ**: bir önceki fıkraya bak.

**سَاكِتٌ**
**سَاكِتٌ** **ذ** [1’in ism-i fâili; suskun vb.: çoğulu **سُكُوتٌ**]. (TA.)

**سَاكُوتٌ**
**سَاكُوتٌ** **ذ**: **سِكِّيتٌ**’e bak; her biri iki yerde.

**سَاكُوتَةٌ**
**سَاكُوتَةٌ** **ذ**: **سِكِّيتٌ**’e bak; her biri iki yerde.

**اسْكَاتٌ**
**اسْكَاتٌ** **ذ** **صَيْف**’in son kısmındaki mutedil günler [burada görünüşe göre yaz mânasında]. (K.) ― -b2- Herhangi bir şeyin kalıntıları: (K:) sanki daha önce zikredilen **سُكْتَةٌ**’nin çoğulu gibi. (TA.) ― -b3- Ayrıca, (K,) yahut **أَسْكَاتٌ مِنَ النَّاسِ**, (IAar, Lh,) İnsanlardan çeşitli, yahut dağınık, fırkalar yahut sınıflar: (IAar:) yahut **أَوْبَاشٌ** ile aynı mânada [yani bir karışık kalabalık; yahut en aşağı, en bayağı, en değersiz tür; yahut döküntü, ayaktakımı]: (Lh, K:) IAar ona bir tekil nisbet etmez: bazıları onun tekilinin **سكت** [görünüşe göre **سَكْتٌ**] olduğunu söyler; fakat bu, düşünmeyi gerektirir. (TA.)

**اـِسْكَاتَةٌ**
**اـِسْكَاتَةٌ** **ذ** , ölçüsü **اـِفْعَالَةٌ** olup **السُّكُوتُ**’tan: Kısa süreli bir susuş [yahut durak]; ondan sonra bir şey söylenmesi yahut okunması yahut tilâvet edilmesi gereken: yahut konuşmada sesi yükseltmekten kaçınma; okuma yahut tilâvet yahut konuşmayı kesip vazgeçilen mutlak bir susma değildir; çünkü bir hadiste şu sözlerle vârid olmuştur: **مَا تَقُولُ فِى اـِسْكَاتَتِكَ** [Sen, **اـِسْكَاتَةٌ**’nda ne söylersin?]. (IAth, TA.)

**رَمَاهُ بِالمُسْكِتَاتِ**
**رَمَاهُ بِالمُسْكِتَاتِ** **ذ**: **سُكَاتٌ**’a bak.

**المُسَكَّتُ**
**المُسَكَّتُ** **ذ** **المَيْسِر** denilen oyunda kullanılan **قِدَاح**’ın [yahut okların] sonuncusu. (K.) Bu, K’nın bazı nüshalarında düşürülmüştür. (MF.)

**الحِكْمَةُ المَسْكُوتُ عَنْهَا**
**الحِكْمَةُ المَسْكُوتُ عَنْهَا** **ذ** İlâhî Zât ilminin sırları. (TA, madde **حكم**’de, bk.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D8%AA/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

سَكَتَ
سَكَتَ U ( n. ac. سَكْت 1 ,  سُكَاْت 24 ,  سُكُوْت 27 ),
a.  Was, became silent, mute; died; calmed down ( anger ).

سَكَّتَ
سَكَّتَ II ,
a.  Silenced.

أَسْكَتَ
أَسْكَتَ IV ,
a.  see II .

b.  Remained silent, held his peace.

سَكْت
سَكْت 1 ,
a.  see 26 &  27 .

سَكْتَة
سَكْتَة 1t ,
a.  Apoplexy.

سَكُوْت
سَكُوْت 26 ,
a.  Silent, mute; taciturn.

سُكُوْت
سُكُوْت 27 ,
a.  Silence; taciturnity .  سِكِّيْت 30 ,  سَاْكُوْت 40 ,  see 26 .

##### Türkçe

**سَكَتَ**
**سَكَتَ** U (n. ac. **سَكْت** 1, **سُكَاْت** 24, **سُكُوْت** 27),
a. Sessiz oldu, sustu, dilsiz oldu; öldü; (öfke) yatıştı.

**سَكَّتَ**
**سَكَّتَ** II,
a. Susturdu.

**أَسْكَتَ**
**أَسْكَتَ** IV,
a. II’ye bak.

b. Sessiz kaldı, sükût etti.

**سَكْت**
**سَكْت** 1,
a. 26 ve 27’ye bak.

**سَكْتَة**
**سَكْتَة** 1t,
a. Apopleksi.

**سَكُوْت**
**سَكُوْت** 26,
a. Sessiz, dilsiz; suskun.

**سُكُوْت**
**سُكُوْت** 27,
a. Sükût; suskunluk. **سِكِّيْت** 30, **سَاْكُوْت** 40, 26’ya bak.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D8%AA/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

سكت
سَكَتَ - يَسْكُتُ
سَكَتَ - يَسْكُتُ + أمر أو فعل + عن كائن: توقف الأمر أو الفعل عن تقدمه واستكمال مسيرته
وهذا اللفظ يأخذ دلالات إضافية بحسب موقعه في جملة الكلام، ففي النطق والكلام تصبح دلالة لفظ " سكت " : توقف عن الاستمرار في النطق واللفظ والكلام، وفي الغضب: سكت عنه الغضب: توقف الغضب عن التقدم والفعل: خمد تأثير الغضب على نفسه
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " التوقف التام للفعل عن العمل والاستمرار فيه" ، وهي:
تَبَّ - يّتِبُّ، قَلَعَ - يَقْلَعُ، سَكَتَ - يَسكُتُ، أبَلَ - يَأبِلُ، صَامَ - يَصُوْمُ، عَطَل - يَعْطَلُ
سكت
 	﴿ولما سكت عن موسى الغضب أخذ الألواح وفي نسختها هدى ورحمة للذين هم لربهم يرهبون(154)﴾ الأعراف
مختار الصحاح
● [سكت] س ك ت: سَكَتَ بابه دخل ونصر و سُكَاتاً أيضا بالضم و سكَتَ الغضب سكن و السُّكْتَةُ بالضم كل شيء أسْكَتَّ به صبيا أو غيره وبالفتح داء و السِّكِّيتُ الدائم السُّكُوتِ و السُّكَيْتُ بوزن الكميت آخر خيل الحلبة وقد يشدد كافة
معجم الفرائد القرآنية:
س ك ت
"سَكَتَ" في قوله تعالى :"وَلَمَّا سَكَتَ عَنْ مُوسَى الْغَضَبُ أَخَذَ الأَلْوَاحَ"(154) الأعراف.
سَكَتَ : سكن، وانقطع، والمعنى: ولما انقطع عن موسى الغضب وهدأ .
الراغب
سكت
- السكوت مختص بترك الكلام، ورجل سكيت، وساكوت: كثير السكوت، والسكتة والسكات: ما يعتري من مرض، والسكت يختص بسكون النفس في الغناء، والسكتات في الصلاة: السكوت في حال الافتتاح، وبعد الفراغ، والسكيت: الذي يجيء آخر الحلبة، ولما كان السكوت ضربا من السكون استعير له في قوله: }ولما سكت عن موسى الغضب{ [الأعراف/154].
ملخص اللسان:
1.     السَّكْتُ والسُّكُوتُ: خلافُ النُّطْقِ؛وقد سَكَتَ يَسْكُتُ سَكْتاً وسُكاتاً وسُكوتاً،
2.     يقال سَكَتَ الصائتُ يَسْكُتُ سُكوتاً إِذا صَمَت؛
3.     وأَسْكَتَ: أَطْرَقَ من فِكْرة، أَو  داء، أَو فَرَق.
4.     ورجل سَكِتٌ: قليلُ الكلام، قلما يُتَكَلَّم بسُكاته، إِلاّ  مع صُماته،
5.     والسَّكُوتُ من الإِبل: التي لا تَرْغُو عند الرَّحْلَة؛
6.     والسَّكْتَة في الصلاة: أَن يَسْكُتَ بعد الافْتِتاح،هي تُسْتَحبُّ،وكذلك السَّكْتَة بعد الفَراغ من الفاتحة.
7.     والسَّكْتُ: من أَصوات الأَلحان، شِبْهُ تَنَفُّسٍ بين نَغْمَتين،
8.     وسَكَتَ  الغَضَبُ: مثل سَكَنَ فَتَر.
9.     وسَكَتَ الحَرُّ: ورَكَدَت الريح.وأَسْكَتَتْ حَرَكَتُه: سَكَنَتْ.
10.                        وأَسْكَتَ عن الشيء: أَعرَضَ.
لسان العرب
● -   سكت: السَّكْتُ والسُّكُوتُ: خلافُ النُّطْقِ؛ وقد سَكَتَ يَسْكُتُ  سَكْتاً وسُكاتاً وسُكوتاً، وأَسْكَتَ.  الليث: يقال سَكَتَ الصائتُ يَسْكُتُ سُكوتاً إِذا صَمَت؛ والاسم من  سَكَت: السَّكْتةُ والسُّكْتةُ؛ عن اللحياني. ويقال: تَكَلَّم الرجلُ ثم  سَكَت، بغير أَلف، فإِذا انقطع كلامُه فلم يَتَكَلَّمْ، قيل: أَسْكَتَ؛  وأَنشد:  قد رابَني أَنَّ الكَرِيَّ أَسْكَتا،  لو كان مَعْنِيًّا بنَا لَهَيَّتا  وقيل: سَكَتَ تَعَمَّدَ السُّكُوتَ، وأَسْكَتَ: أَطْرَقَ من فِكْرة، أَو  داء، أَو فَرَق. وفي حديث أَبي أُمامة: وأَسْكَتَ واسْتَغْضَبَ ومَكَثَ  طويلاً أَي أَعْرَضَ ولم يتكلم. ويقال: ضَرَبْتُه حتى أَسْكَتَ، وقد  أَسْكَتَتْ حَرَكَتُه، فإِن طالَ سُكوتُه من شَرْبة أَو داءٍ، قيل: به  سُكات.وساكَتَني فَسَكتُّ، والسَّكْتَةُ، بالفتح: داء. وأَخَذَهُ سَكْتٌ،  وسَكْتةٌ، وسُكاتٌ، وساكوتة. ورجل ساكِتٌ، وسَكُوتٌ، وساكُوتٌ، وسِكِّيتٌ،  وسِكْتِيتٌ؛ كثير السُّكُوت.  ورجل سَكْتٌ، بَيِّنُ السَّاكُوتةِ والسُّكُوتِ، إِذا كان كثير  السُّكُوت.  ورجل سَكِتٌ: قليلُ الكلام، فإِذا تكلم أَحسنَ. ورجل سَكِتٌ، وسِكِّيتٌ،  وساكوتُ، وساكوتة إِذا كان قليل الكلام من غير عِيٍّ، فإِذا تَكَلَّم  أَحْسَنَ.  قال أَبو زيد: سمعت رجلاً من قَيس يقول: هذا رجل سِكْتِيتٌ، بمعنى  سِكِّيتٍ. ورماه اللهُ بسُكاتةٍ وسُكاتٍ، ولم يُفَسّروه؛ قال ابن سيده وعندي  أَن معناه: بهَمٍّ يُسْكِتُه، أَو بأَمْر يَسْكُت منه. وأَصابَ فلاناً  سُكاتٌ إِذا أَصابه داء منعه من الكلام. أَبو زيد: صَمَتَ الرجلُ،  وأَصْمَتَ، وسَكَتَ، وأَسْكتَ، وأَسْكَتَه اللهُ، وسَكَّته، بمعنًى. ورَمَيْتُه  بسُكاته أَي بما أَسْكَتَه.  ابن سيده: رماه بصُماته وسُكاته أَي بما صَمَتَ منه وسَكَتَ؛ قال ابن  سيده: وإِنما ذكرتُ الصُّماتَ، ههنا، لأَنه قلما يُتَكَلَّم بسُكاته، إِلاّ  مع صُماته، وسيأْتي ذكره في موضعه، إِن شاء الله.  وفي حديث ماعزٍ: فرمَيْناه بِجَلامِيدِ الحَرَّة حتى سَكَت أَي مات.  والسُّكْتة، بالضم: ما أُسْكِتَ به صبي أَو غيره. وقال اللحياني: ما له  سِكْتة لِعيالِه وسُكْتة أَي ما يُطْعِمُهم فيُسْكتُهم به.  والسَّكُوتُ من الإِبل: التي لا تَرْغُو عند الرَّحْلَة؛ قال ابن سيده:  أَعني بالرَّحْلَةِ، ههنا، وَضْعَ الرَّحْلِ عليها؛ وقد سَكَتَتْ  سُكُوتاً، وهُنَّ سُكُوتٌ؛ أَنشد ابن الأَعرابي:  يَلْهَمْنَ بَرْدَ مائِهِ سُكُوتَا،  سَفَّ العَجُوزِ الأَقِطَ المَلْتُوتَا  قال: وروايةُ أَبي العَلاء:  يَلْهَمْنَ بَرْدَ مائِه سُفُوتَا  من قولك: سَفِتَ الماءَ إِذا شَرِبَ منه كثيراً، فلم يَرْوَ؛ وأَراد  باردَ مائِه، فوضع المصدر موضع الصفة؛ كما قال:  إِذا شَكَوْنا سَنَةً حَسُوسَا،  تَأْكُلُ بعدَ الخُضْرَةِ اليَبيسا  وحَيَّةٌ سَكُوتٌ وسُكاتٌ إِذا لم يَشعُرْ به الملسوع حتى يَلْسَعَه؛  وأَنشد يذكر رجلاً داهية:  فما تَزْدَرِي من حَيَّةٍ جَبَلِيَّةٍ،  سُكاتٍ، إِذا ما عَضَّ ليس بأَدْرَدا  وذهب بالهاء إِلى تأْنيث لفظ الحية.  والسَّكْتَة في الصلاة: أَن يَسْكُتَ بعد الافْتِتاح، وهي تُسْتَحبُّ،  وكذلك السَّكْتَة بعد الفَراغ من الفاتحة. التهذيب: السَّكْتَتان في  الصلاةِ تُسْتَحَبَّانِ: أَن تَسْكُتَ بعد الافتتاح سَكْتةً، ثم تَفتَتِح  القراءة، فإِذا فَرَغْتَ من القراءة، سَكَتَّ أَيضاً سَكْتَةً، ثم تَفْتَتح  ما تيسر من القرآن. وفي الحديث: ما تقول في إِسْكاتَتِك؟ قال ابن الأَثير:  هي إِفْعالة من السُّكوت، معناها سُكوتٌ يقتضي بعده كلاماً، أَو قراءَةً  مع قِصَرِ المدَّة؛ وقيل: أَراد بهذا السُّكوتِ تَرْكَ رَفْعِ الصَّوْت  بالكلام، أَلا تراه قال: ما تقول في إِسْكاتَتِك؟ أَي سُكوتِكَ عن  الجَهْر، دون السُّكوت عن القراءَة والقول.  والسَّكْتُ: من أَصوات الأَلحان، شِبْهُ تَنَفُّسٍ بين نَغْمَتين، وهو  من السُّكوت. التهذيب: والسَّكْتُ من أُصول الأَلحان، شِبْهُ تَنَفُّسٍ  بين نَغْمَتين مِن غير تَنَفُّسٍ، يُراد بذلك فصل ما بينهما. وسَكَتَ  الغَضَبُ: مثل سَكَنَ فَتَر. وفي التنزيل العزيز: ولمَّا سَكَتَ عن موسى  الغَضَبُ؛ قال الزجاج: معناه ولما سَكَنَ؛ وقيل: معناه ولما سَكَتَ موسَى عن  الغَضَبِ، على القَلب، كما قالوا: أَدْخَلْتُ القَلَنْسُوة في رأْسي؛  والمعنى أَدْخَلْتُ رأْسي في القَلَنْسُوة. قال: والقول الأَوّل الذي معناه  سَكَنَ، هو قول أَهل العربية.  قال: ويقال سَكَتَ الرجلُ يَسْكُتُ سَكْتاً إِذا سَكَنَ؛ وسَكَتَ  يَسْكُتُ سُكوتاً وسَكْتاً إِذا قَطَع الكلام؛ وسَكَتَ الحَرُّ: ورَكَدَت  الريح.وأَسْكَتَتْ حَرَكَتُه: سَكَنَتْ. وأَسْكَتَ عن الشيء: أَعرَضَ.  والسُّكَيْتُ والسُّكَّيْتُ، بالتشديد والتخفيف: الذي يجيء في آخر  الحَلْبة، آخر الخيل. الليث: السُّكَيْتُ مثل الكُمَيْتِ، خفيفٌ: العاشرُ الذي  يجيءُ في آخر الخيل، إِذا أُجْرِيَتْ، بَقِيَ مُسْكِتاً. وفي الصحاح:  آخر ما يجيءُ من الخيل في الحَلْبة، من العَشْر المعدودات؛ وقد يشدّد،  فيقال السُّكَّيْتُ، وهو القاسُور والفِسْكِلُ أَيضاً، وما جاء بعده لا  يُعْتَدُّ به. قال سيبويه: سُكَيْتٌ ترخيم سُكَّيتٍ، يعني أَن تصغير سُكَّيْتٍ  إِنما هو سُكَيْكيتٌ، فإِذا رُخِّمَ، حُذفت زائدتاه. وسَكَتَ الفرسُ:  جاءَ سُكَيْتاً.  ورأَيتُ أَسْكاتاً من الناس أَي فِرَقاً متفرّقة؛ عن ابن الأَعرابي، ولم  يذكر لها واحداً؛ وقال اللحياني: هم الأَوْباش، وتقول: كنت على سُكَاتِ  هذه الحاجة أَي على شَرَفٍ من إِدراكها.
مقاييس اللغة:
(سكت) السين والكاف والتاء يدلُّ على خِلاف الكلام. تقول: سكت يَسْكُت سكوتاً، ورجلٌ سِكِّيت. ورماه بُسكاتَة، أي بما أسكته. وسَكَت الغضبُ، بمعنى سكن. والسُّكْتَةُ: ما أسكتَّ به *الصبيّ. فأمّا السُّكيت([2]) فإنه من الخيل العاشر عند جريها في السّباق. ويمكن أن يكون سمِّي سُكَيتاً لأنَّ صاحبَه يسكت عن الافتخار، كما يقال أجَرَّه كذا، إذا منعه من الافتخار، وكأنَّه جَرَّ لسانَه.
القاموس المحيط:
السَّكْتُ السُّكوتُ، كالسُّكات والسَّاكُوتَةِ، والكثيرُ السُّكوتِ، كالسِّكْتيتِ، والسِّكِّيتِ والسُّكَّيْتِ والسُّكَيْتِ والسَّاكُوتِ والسَّاكوتةِ، والفَصْلُ بَيْنَ نَغْمَتَيْنِ بِلا تَنَفُّسٍ. وأسْكَتَ انْقَطَعَ كلامُه فلم يَتَكَلَّمْ. والسَّكْتَةُ داءٌ، وبالضم ما أسْكَتَّ به صَبِيًّا أو غيرَهُ، وبقيَّةٌ تَبْقى في الوِعاءِ. وكالكُمَيتِ، ويُشَدَّدُ آخِرُ خَيْلِ الحَلْبَةِ. ورَمَاهُ بسُكاتَةٍ وسُكاتٍ، بضمِّهِما، أي بما يُسْكِتُه. وهو على سُكاتِ الْأَمْرِ، أي مُشْرِفٌ على قَضائِه. والسُّكاتُ من الحَيَّاتِ ما يَلْدَغُ قَبْل أن يُشْعَرَ به. والْأَسْكاتُ الْأَوْباشُ، والبَقايا من كُلِّ شيءٍ، والْأَيَّامُ المُعْتَدِلاتُ دُبُرَ الصَّيْفِ. وسَكَتَ مات. ورجُلٌ سَكِتٌ قَليلُ الكلامِ، فإذا تَكَلَّمَ أحْسَنَ. وكَمُعَظَّمٍ آخِرُ القِداحِ.
تاج العروس:
س ك ت
السَّكْتُ والسُّكُوتُ : خِلافُ النُّطْقِ . قال شيخُنا : وفي عِبَارة المُصنِّف تفسيرُ الشَّيْءِ بنفسه لَفْظًا ومعْنًى وهو غيرُ مُتَعَارَف بينَ أَهلِ اللِّسان ولو فَسَّره بالصَّمْتِ كما في المصباح أَو قال : هو معروفٌ لكان أَوْلَى . قلتُ : وبما عَبَّرْنا يَنْدَفِعْ الإِيرادُ المذكور كما هو ظاهر . وقد سَكَتَ يَسْكُتُ سَكْتاً وسُكُوتاً كالسُّكَاتِ بالضَّمِّ والسَّاكُوتَةِ فاعُولَة من السَّكْتِ . وأَخَذَه سَكْتٌ وسَكْتَةٌ وسُكَاتٌ وسَاكٌوتَةٌ . ورجلٌ ساكِتٌ وسَكٌوتٌ وساكٌوتٌ . السَّكْتُ : الرجلُ الكَثِيرُ السُّكُوتِ كالسِّكْتِيتِ بالكسر وياءٍ بينَ تَاءَيْن . قال أَبو زَيْد : سمِعْتُ رجُلاً من قَيْسٍ يقول : هذا رَجُلٌ سِكْتيتُ بمعنى السِّكِّيت كسِكِّين . ورَجُلُ سِكِّيتٌ بَيِّنُ السّاكوتَةِ والسُّكُوتِ : إِذا كان كثيرَ السُّكُوت كذلك السُّكَّيْتُ والسُّكُيْتُ مُصغَّراً مُشدَّداً ومُخَفَّفاً رواهُما أَبو عمْرٍو . والسَّاكُوتُ والسّاكُوتَةُ يُقَالُ : رَجُلُ ساكُوتٌ وساكُوتَةٌ : إِذا كان قليلَ الكلامِ من غير عِيٍّ فإِذا تَكَلَّمَ أَحْسَنَ . قال اللَّيْثُ : يقال : سَكَتَ الصّائِتُ يَسْكُتُ سُكُوتاً : إِذا صَمَتَ قال شيخُنَا عن بعض المُحَقِّقينَ : إِنّ السُّكوتَ هو تَرْكُ الكلامِ مع القُدْرةِ عليه . قالوا : وبالقيد الأَخير يُفارقُ الصَّمْتَ فإِنّ القدرَة على التَّكَلُّم لا تُعْتَبر فيه قاله ابنُ كمال باشا وأَصلُه للرَّاغب الأَصْبَهانيّ فإِنّه قال في مُفرداته : الصَّمْتُ أَبلغُ من السَّكُوت لأَنَّه قد يُستعملُ فيما لا قُوَّةَ له على النُّطْقِ ولذا قيل لِما لا نُطْقَ له : الصّامتُ والمُصْمَت ؛ والسُّكُوتُ يقالُ لما لَهُ نُطْقٌ فيَتْرُكُ استعمالَه . قال شيخُنَا : فإِطلاقُ الفَيُّومِيّ في المصباح - كغيرِه - أَحَدَهُما على الآخَر من الإِطلاقات اللُّغَوِيّة العامَّة . السَّكْتُ : من أُصول الأَلحَان شبْهُ تَنَفُّسٍ يُرادُ بذلك الفَصْلُ بَيْنَ نَغَمَتَيْنِ بِلاَ تَنَفُّس كذا في التَّهْذيب كالسَّكْتَة سَكَت يَسْكُت سَكُوتاً وأَسْكَتَ . وقيلَ : تَكلَّمَ الرَّجُلُ ثم سَكَتَ بغيرِ أَلِفٍ . وأَسْكَتَ : إِذا انْقَطَعَ كَلامُهُ فلَمْ يَتَكَلَّمْ ؛ وأَنشد :
" قَدْ رَابَنِي أَنَّ الكَرِيَّ أَسْكَتَا
" لو كان مَعْنِيًّا بَنَا لَهَيَّتَا والسَّكْتَةُ بالفَتْح : داءٌ وهو المشهور بين الأَطِبّاءِ . وقد صرَّح به الجَوْهَرِيُّ وغيرُهُ . وقال بعض أَربابِ الحَواشِي : هي بالكسر ؛ لأَنه هَيْئته . قلت : وهو غير صحيحٍ لِمُخَالَفَتِه النُّقُولَ . السُّكْتَة بالضَّمِّ : ما أَسْكَتّ به صَبِياًّ أَو غَيْرَهُ . وقال اللِّحْيَانيّ مالَهُ سِكْتَةٌ لِعيالِه وسُكْتَةٌ أَي ما يُطْعِمُهم فيُسْكِتَهم به وإِليه أَشارَ المصنّف بقوله : وبَقيَّةٌ تَبْقَى في الوِعَاءِ أَي : من الطَّعَام . السُّكَيْتُ كالكُمُيْت وقد يُشّدَّدُ فيقال : السُّكَّيْتُ وهو الّذي يجيءُ آخِرِ خَيْلِ الحَلْبَةِ من العَشْرِ المَعْدُودَات وهو القاشُور والفِسْكِلُ أيضاً وما جاءَ بعدَهُ لا يُعْتَدُّ به كذا في الصِّحاح . وأَوَّلُهُ المُجَلِّي ثم المُصَلِّي ثم المُسَلِّي ثُمّ التّالي ثم المُرْتَاحُ فالعَاطِفُ فالحَظِيُّ فالمُؤَمَّلُ فاللَّطِيمُ . وفي اللِّسَان : قال سِيبَوَيْهِ : سُكَيْتٌ : ترخيم سَكَّيْتٍ يعني أَنَّ تصغيرَ سُكَّيْت إِنّما هو سُكَيْكِيتٌ فإِذا رُخِّمَ حُذِفت زائدتاه . وسَكَتَ الفَرَسُ : جاءَ سُكَيْتَا . وَرَمَاهُ اللهُ بسَكَاتَةٍ وسَكَاتٍ بضمِّهما . قاله أَبو زَيْدٍ ولم يُفَسِّرْه . قال ابنُ سِيدَهْ : وعندي أَنّ يُسْكِتُهُ أَو بأَمْرٍ يَسْكُتُ منه . وهو عَلَى سَكَاتِ الأَمْرِ بالضَّمّ : أَي مُشْرِفٌ على قَضَائِه . وكنتُ على سَكَاتِ هذه الحاجَةِ : أَي على شَرَفٍ من إِدراكِها . كذا في اللّسان . والسُّكَاتُ بالضّمّ من الحَيَّاتِ : ما يَلْدَغُ قبلَ أَنْ يُشْعَرَ بِهِ وهو مَجازٌ . وحَيّةٌ سَكُوتٌ وسُكَاتٌ : إِذا لم يَشْعُرُ به الملسوعُ حتّى يَلْسَعَهُ وأَنشد يَذْكُرُ رجُلاً داهِيَةً :
فما تَزْدَرِي منْ حَيَّةٍ جَبَلِيَّةٍ ... سُكَاتٍ إِذا ما عَضَّ ليس بأْدْرَدَا
وذهب بالهاءِ إِلى تأْنيث لفظ الحَيَّة . والأَسْكاتُ من النّاس بالفتح عن ابن الأَعرابيّ يقال : رأَيتُ أَسْكاتاً من الناس : أَي فِرقاً مُتفرِّقةً ولم يَذْكُرْ لها واحداً . وقال اللِّحْيانيّ : هم الأَوْباشُ ومنهم من قال : إِنّ واحدَهُ : سَكْتٌ وفيه تأَمُّلٌ . الأَسْكاتُ : البَقايا مِنْ كلّ شَيْءٍ كأّنّه جمع سَكْتة وقد تقدم . الأَسكاتُ أَيضاً : أَيّامُ الفَصْل وهي الأَيّام المُعْتَدِلاَتُ دُبُرَ الصَّيْفِ نقلَه الصّاغانيّ . في حديث ماعِزٍ " فرميْنَاهُ بجَلاَمِيدِ الحَرَّةِ حَتَّى سَكَتَ " أَي ماتَ عن أَبي زَيْد : يقال : رَجُلٌ سَكِتٌ إِذا كَانَ قَلِيلَ الكلامِ من غَيْرِ عِيّ فإِذا تَكَلَّمَ أَحْسَن كالسِّكِّيت وقد تقدّمَت الإِشارةُ إِليه . المُسكِّتُ كمُعَظَّمٍ : آخِرُ القِدَاحِ وقد تَسقُطُ هذِهِ عن بعض النُّسَخ كما قالَهُ شيخُنَا . ومِمّا يُسْتَدْرَكُ عليه : عن اللِّحْيّانيّ : الاسْمُ من : سَكَتَ السَّكْتَةُ والسُّكْتَةُ . وقيل : تعّمَّد السكوتَ وأسكت . سَكَتَ : أَطْرَقَ من فِكْرَةٍ أَو داءٍ أَوْ فَرَقٍ . وفي حديث أَبي أُمَامةَ : " وأَسْكَتَ واسْتَغْضَبَ ومكَثَ طَوِيلاً " أَي : أَعْرض ولم يتَكلَّمْ . ويقال : ضَرَبْتهُ حتّى أَسْكَتَ وقد أَسْكَتَتْ حَركَتُه فإِنْ طال سُكُوتُه من شَرْبَةٍ أَو داءٍ قيلَ : به سُكَاتٌ . وساكَتَنِي فسَكَتُّ . وأَصاب فلاناً سُكاتٌ : إِذا أَصابَهُ داءٌ مَنَعَه من الكلام . وعن أَبي زَيْد : صَمَتَ الرَّجُلُ وأَصْمَتَ وسكَتَ وأَسْكَتَ وأَسْكَتَه اللهُ وسَكَّتَه بمعنىً . ورمَيْتُهُ بسُكَاتَةٍ أَي : بما أَسْكَتَهُ . وفي المُحْكَمِ : رماهُ بصُمَاتَةٍ وسُكَاتَةٍ أَي : بما صَمَتَ مِنْهُ وسَكَتَ . قال ابنُ سِيدَهْ : وإِنّما ذكرْت الصَّمَاتَ هنا لأَنّه قَلَّما يُتَكلَّمُ بسَكاتَةٍ إِلاّ مع صَماتَةٍ وسيأْتي ذِكرُه في وضعه . والسُّكُوتُ من الإبِل : الَّتي لا تَرْغُو عند الرّحْلَة قال ابْنُ سِيدَه : أَعني بالرَّحْلَة هنا وَضْعَ الرَّحْلِ عليها . وقد سَكَتَتْ سُكُوتاً وهُنَّ سُكُوتٌ ؛ أَنشد ابنُ الأَعرابيّ :
" يَلْهَمْنَ بَرْدَ مائِهِ سُكُوتَا
" سَفَّ العَجُوزِ الأَقِطَ المَلْتُوتَا قال : وروايةُ أَبي العلاءِ :
" يَلْهَمْنَ بَرْدَ مائِه سُفُوتا من قولك : سَفِتَ الماءَ : إِذَا شَرِبَ منه كثيراً فلم يَرْوَ وأَراد بارِدَ مائِه فوضعَ المصدرَ موضِعَ الصِّفة كم قال :
" إِذا شَكَوْنا سَنَةً حَسُوساً
" تأْكُلُ بعدَ الخُضْرةِ اليَبِسَا
وفي التَّهْذِيب السَّكْتَةُ في الصَّلاةِ أَنْ تَسْكُتَ بعدَ الافتتاح وهي تُسْتَحَبُّ وكذلك السَّكْتَة بعدَ الفَرَاغ من الفاتحة . وفي الحديث : " ما تقولُ في إِسْكَاتَتِكْ ؟ " قال ابنُ الأَثِيرِ : هي إِفْعَالةٌ من السُّكُوت معناه . سُكُوتٌ يَقْتَضِي بعدَه كَلاماً أَو قِراءَةً مع قِصَرِ المُدَّة . وقيل : أَراد بهذا السُّكوت ترْك رفْعِ الصَّوْتِ بالكلام أَلاَ تراه قال : ما تقولُ في إِسكاتَتِك ؟ أي سُكُوتِكَ عن الجَهْرِ دُونَ السُّكُوتِ عن القِراءَةِ والقول . وسَكَت الغَضبُ مثل سَكَن : فَتَرَ . وفي التَّنْزيل العزيز : " ولمَّا سَكَتَ عَنْ مُوسَى الغَضبُ " . وقال الزَّجّاج معناه : ولمَّا سَكَنَ . وقيل : لمَّا سَكَتَ مُوسى عن الغَضبِ على القَلْب كما قالُوا أَدْخلْتُ القَلَنْسُوَة في رَأْسِي والمَعْنى أَدْخلْتُ رَأْسي في القلَنسُوَة . قال : والقوْل الأَوّل الذي معناهُ سَكنَ هو قولُ أَهلِ العربية قال : ويقالُ سَكَتَ الرّجل يَسْكُتُ سَكْتاً : إِذا سَكَنَ . وسَكَت يَسْكُتُ سُكُوتاً وسَكْتاً : إِذا قَطَعَ الكلامَ ونقلَهُ شيخُنا عن بحْر أَبي حَيّان ولكن ادَّعى في سَكَت الرَّجُلُ أَنَّ مصدره السَّكُوتُ فقط وأَوردَ به على المؤلف حيثُ لم يمييز بينهما مع أنَّ المنقول عن الأَئمة خَلافُ ذلك كما قدَّمْنا . وسَكَتَ الحَرُّ : اشْتَدَّ ورَكدَتِ الرِّيحُ . وأَسْكَتَتْ حَرَكَتُه : سَكَنَتْ . وأَسْكَتَ عن الشَّيْءِ : أَعرضَ . وفي الأَساس : تَكلّمَ ثُمّ سَكَتَ وإِذا أُفْحِمَ قِيل : أُسْكِتَ . وللحُبْلَى صَرْخَةٌ ثمّ سَكْتَة . هذه هاءُ السَّكْتِ . ومن المَجَاز : فلانٌ سَكَيْتُ الحَلْبَةِ للمُتخلِّفِ في صَنْعَتِه . وسَكْتَانُ كعُثْمَانَ : قَريةٌ ببُخَارى منها : أَبو سَعِيدٍ سُفْيَانُ بنُ أَحمدَ بنِ إِسحاقَ الزّاهد محدّث . وسُكْتانُ أَيضاً ويقال : سُجْتَانُ بالجيم : بلدٌ بالمغْرِب وإِليه نُسِبَ عِيسى الكتّانِيّ شيخ مشايخَ مَشايِخِنا . وآلُ باسكوتة : جماعة باليَمَن

_Türkçe çeviri henüz yok_
