# سكت — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D8%AA/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%83%D8%AA/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سكت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D8%AA.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: سكت

السَّكْتُ والسُّكُوتُ: خلافُ النُّطْقِ؛ وقد سَكَتَ يَسْكُتُ سَكْتاً وسُكاتاً وسُكوتاً، وأَسْكَتَ.
الليث: يقال سَكَتَ الصائتُ يَسْكُتُ سُكوتاً إِذا صَمَت؛ والاسم من سَكَت: السَّكْتةُ والسُّكْتةُ؛ عن اللحياني. ويقال: تَكَلَّم الرجلُ ثم سَكَت، بغير أَلف، فإِذا انقطع كلامُه فلم يَتَكَلَّمْ، قيل: أَسْكَتَ؛ وأَنشد:
قد رابَني أَنَّ الكَرِيَّ أَسْكَتا،
لو كان مَعْنِيًّا بنَا لَهَيَّتا
وقيل: سَكَتَ تَعَمَّدَ السُّكُوتَ، وأَسْكَتَ: أَطْرَقَ من فِكْرة، أَو داء، أَو فَرَق. وفي حديث أَبي أُمامة: وأَسْكَتَ واسْتَغْضَبَ ومَكَثَ طويلاً أَي أَعْرَضَ ولم يتكلم. ويقال: ضَرَبْتُه حتى أَسْكَتَ، وقد أَسْكَتَتْ حَرَكَتُه، فإِن طالَ سُكوتُه من شَرْبة أَو داءٍ، قيل: به سُكات.وساكَتَني فَسَكتُّ، والسَّكْتَةُ، بالفتح: داء. وأَخَذَهُ سَكْتٌ، وسَكْتةٌ، وسُكاتٌ، وساكوتة. ورجل ساكِتٌ، وسَكُوتٌ، وساكُوتٌ، وسِكِّيتٌ، وسِكْتِيتٌ؛ كثير السُّكُوت.
ورجل سَكْتٌ، بَيِّنُ السَّاكُوتةِ والسُّكُوتِ، إِذا كان كثير السُّكُوت.
ورجل سَكِتٌ: قليلُ الكلام، فإِذا تكلم أَحسنَ. ورجل سَكِتٌ، وسِكِّيتٌ، وساكوتُ، وساكوتة إِذا كان قليل الكلام من غير عِيٍّ، فإِذا تَكَلَّم أَحْسَنَ.
قال أَبو زيد: سمعت رجلاً من قَيس يقول: هذا رجل سِكْتِيتٌ، بمعنى سِكِّيتٍ. ورماه اللهُ بسُكاتةٍ وسُكاتٍ، ولم يُفَسّروه؛ قال ابن سيده وعندي أَن معناه: بهَمٍّ يُسْكِتُه، أَو بأَمْر يَسْكُت منه. وأَصابَ فلاناً سُكاتٌ إِذا أَصابه داء منعه من الكلام. أَبو زيد: صَمَتَ الرجلُ، وأَصْمَتَ، وسَكَتَ، وأَسْكتَ، وأَسْكَتَه اللهُ، وسَكَّته، بمعنًى. ورَمَيْتُه بسُكاته أَي بما أَسْكَتَه.
ابن سيده: رماه بصُماته وسُكاته أَي بما صَمَتَ منه وسَكَتَ؛ قال ابن سيده: وإِنما ذكرتُ الصُّماتَ، ههنا، لأَنه قلما يُتَكَلَّم بسُكاته، إِلاّ مع صُماته، وسيأْتي ذكره في موضعه، إِن شاء الله.
وفي حديث ماعزٍ: فرمَيْناه بِجَلامِيدِ الحَرَّة حتى سَكَت أَي مات. والسُّكْتة، بالضم: ما أُسْكِتَ به صبي أَو غيره. وقال اللحياني: ما له سِكْتة لِعيالِه وسُكْتة أَي ما يُطْعِمُهم فيُسْكتُهم به. والسَّكُوتُ من الإِبل: التي لا تَرْغُو عند الرَّحْلَة؛ قال ابن سيده: أَعني بالرَّحْلَةِ، ههنا، وَضْعَ الرَّحْلِ عليها؛ وقد سَكَتَتْ سُكُوتاً، وهُنَّ سُكُوتٌ؛ أَنشد ابن الأَعرابي:
يَلْهَمْنَ بَرْدَ مائِهِ سُكُوتَا،
سَفَّ العَجُوزِ الأَقِطَ المَلْتُوتَا
قال: وروايةُ أَبي العَلاء:
يَلْهَمْنَ بَرْدَ مائِه سُفُوتَا
من قولك: سَفِتَ الماءَ إِذا شَرِبَ منه كثيراً، فلم يَرْوَ؛ وأَراد باردَ مائِه، فوضع المصدر موضع الصفة؛ كما قال:
إِذا شَكَوْنا سَنَةً حَسُوسَا،
تَأْكُلُ بعدَ الخُضْرَةِ اليَبيسا
وحَيَّةٌ سَكُوتٌ وسُكاتٌ إِذا لم يَشعُرْ به الملسوع حتى يَلْسَعَه؛ وأَنشد يذكر رجلاً داهية:
فما تَزْدَرِي من حَيَّةٍ جَبَلِيَّةٍ،
سُكاتٍ، إِذا ما عَضَّ ليس بأَدْرَدا
وذهب بالهاء إِلى تأْنيث لفظ الحية.
والسَّكْتَة في الصلاة: أَن يَسْكُتَ بعد الافْتِتاح، وهي تُسْتَحبُّ، وكذلك السَّكْتَة بعد الفَراغ من الفاتحة. التهذيب: السَّكْتَتان في الصلاةِ تُسْتَحَبَّانِ: أَن تَسْكُتَ بعد الافتتاح سَكْتةً، ثم تَفتَتِح القراءة، فإِذا فَرَغْتَ من القراءة، سَكَتَّ أَيضاً سَكْتَةً، ثم تَفْتَتح ما تيسر من القرآن. وفي الحديث: ما تقول في إِسْكاتَتِك؟ قال ابن الأَثير: هي إِفْعالة من السُّكوت، معناها سُكوتٌ يقتضي بعده كلاماً، أَو قراءَةً مع قِصَرِ المدَّة؛ وقيل: أَراد بهذا السُّكوتِ تَرْكَ رَفْعِ الصَّوْت بالكلام، أَلا تراه قال: ما تقول في إِسْكاتَتِك؟ أَي سُكوتِكَ عن الجَهْر، دون السُّكوت عن القراءَة والقول.
والسَّكْتُ: من أَصوات الأَلحان، شِبْهُ تَنَفُّسٍ بين نَغْمَتين، وهو من السُّكوت. التهذيب: والسَّكْتُ من أُصول الأَلحان، شِبْهُ تَنَفُّسٍ بين نَغْمَتين مِن غير تَنَفُّسٍ، يُراد بذلك فصل ما بينهما. وسَكَتَ الغَضَبُ: مثل سَكَنَ فَتَر. وفي التنزيل العزيز: ولمَّا سَكَتَ عن موسى الغَضَبُ؛ قال الزجاج: معناه ولما سَكَنَ؛ وقيل: معناه ولما سَكَتَ موسَى عن الغَضَبِ، على القَلب، كما قالوا: أَدْخَلْتُ القَلَنْسُوة في رأْسي؛ والمعنى أَدْخَلْتُ رأْسي في القَلَنْسُوة. قال: والقول الأَوّل الذي معناه سَكَنَ، هو قول أَهل العربية.
قال: ويقال سَكَتَ الرجلُ يَسْكُتُ سَكْتاً إِذا سَكَنَ؛ وسَكَتَ يَسْكُتُ سُكوتاً وسَكْتاً إِذا قَطَع الكلام؛ وسَكَتَ الحَرُّ: ورَكَدَت الريح.وأَسْكَتَتْ حَرَكَتُه: سَكَنَتْ. وأَسْكَتَ عن الشيء: أَعرَضَ. والسُّكَيْتُ والسُّكَّيْتُ، بالتشديد والتخفيف: الذي يجيء في آخر الحَلْبة، آخر الخيل. الليث: السُّكَيْتُ مثل الكُمَيْتِ، خفيفٌ: العاشرُ الذي يجيءُ في آخر الخيل، إِذا أُجْرِيَتْ، بَقِيَ مُسْكِتاً. وفي الصحاح: آخر ما يجيءُ من الخيل في الحَلْبة، من العَشْر المعدودات؛ وقد يشدّد، فيقال السُّكَّيْتُ، وهو القاسُور والفِسْكِلُ أَيضاً، وما جاء بعده لا يُعْتَدُّ به. قال سيبويه: سُكَيْتٌ ترخيم سُكَّيتٍ، يعني أَن تصغير سُكَّيْتٍ إِنما هو سُكَيْكيتٌ، فإِذا رُخِّمَ، حُذفت زائدتاه. وسَكَتَ الفرسُ: جاءَ سُكَيْتاً.
ورأَيتُ أَسْكاتاً من الناس أَي فِرَقاً متفرّقة؛ عن ابن الأَعرابي، ولم يذكر لها واحداً؛ وقال اللحياني: هم الأَوْباش، وتقول: كنت على سُكَاتِ هذه الحاجة أَي على شَرَفٍ من إِدراكها.

### Türkçe

**السَّكْتُ** ve **السُّكُوتُ**: **النُّطْقِ**’un zıddıdır; ve (denir ki) **سَكَتَ يَسْكُتُ** **سَكْتاً** ve **سُكاتاً** ve **سُكوتاً** (diye), ve **أَسْكَتَ**.

**الليث**: denir ki **سَكَتَ الصائتُ يَسْكُتُ سُكوتاً**; **صَمَت** ettiği zaman; ve isim, **سَكَت**’ten: **السَّكْتةُ** ve **السُّكْتةُ**; **اللحياني**’den. Ve denir: adam konuştu sonra **سَكَت**; **أَلف** olmaksızın; artık sözü kesilip de konuşmadığı zaman, denir: **أَسْكَتَ**; ve (şu beyti) okudu:

قد رابَني أَنَّ الكَرِيَّ أَسْكَتا،
لو كان مَعْنِيًّا بنَا لَهَيَّتا

Ve denildi: **سَكَتَ**: **السُّكُوتَ**u kasten yaptı; ve **أَسْكَتَ**: bir fikirden, yahut bir hastalıktan, yahut bir korkudan dolayı başını eğdi. Ve Ebû Ümâme hadîsinde: “ve **أَسْكَتَ** ve **اسْتَغْضَبَ** ve uzun süre kaldı” yani yüz çevirdi ve konuşmadı. Ve denir: Onu vurdum ta ki **أَسْكَتَ**; ve onun hareketi **أَسْكَتَتْ**; eğer susması bir içkiden yahut bir hastalıktan dolayı uzarsa, denir: onda **سُكات** vardır. Ve **ساكَتَني** de ben **فَسَكتُّ**; ve **السَّكْتَةُ**, فتح ile: bir hastalıktır. Ve onu **سَكْتٌ** aldı, ve **سَكْتةٌ**, ve **سُكاتٌ**, ve **ساكوتة**. Ve bir adam **ساكِتٌ**, ve **سَكُوتٌ**, ve **ساكُوتٌ**, ve **سِكِّيتٌ**, ve **سِكْتِيتٌ**; **السُّكُوت**u çok olan.

Ve bir adam **سَكْتٌ**, **السَّاكُوتةِ** ve **السُّكُوتِ**u açık (belli) olan; eğer **السُّكُوت**u çok ise.

Ve bir adam **سَكِتٌ**: sözü az olan; konuştuğu zaman güzel yapar. Ve bir adam **سَكِتٌ**, ve **سِكِّيتٌ**, ve **ساكوتُ**, ve **ساكوتة**; eğer bir **عِيّ** olmaksızın sözü az ise; konuştuğu zaman güzel yapar.

Ebû Zeyd dedi: Kays’tan bir adamın şöyle dediğini işittim: Bu adam **سِكْتِيتٌ**, **سِكِّيتٍ** manasında. Ve Allah onu **سُكاتةٍ** ve **سُكاتٍ** ile vurdu; onu açıklamadılar; İbn Sîde dedi: ve benim yanımda onun manası: onu susturan bir keder ile, yahut ondan dolayı sustuğu bir iş ile (vurmasıdır). Ve falana **سُكاتٌ** isabet etti; eğer ona konuşmaktan alıkoyan bir hastalık isabet ettiyse. Ebû Zeyd: Adam **صَمَتَ**, ve **أَصْمَتَ**, ve **سَكَتَ**, ve **أَسْكتَ**, ve Allah onu **أَسْكَتَه** etti, ve onu **سَكَّته**; bir manada. Ve onu **بسُكاته** ile attım; yani onu susturan şey ile.

İbn Sîde: Onu **بصُماته** ve **سُكاته** ile attı; yani ondan dolayı **صَمَتَ** ettiği ve **سَكَتَ** ettiği şey ile; İbn Sîde dedi: Ben **الصُّماتَ**ı burada ancak şundan dolayı zikrettim: çünkü onun **بسُكاته** ile konuşulması nadirdir; ancak **صُماته** ile beraber; ve onun zikri yerinde gelecektir, inşallah.

Ve Mâiz hadîsinde: “Onu **بِجَلامِيدِ الحَرَّة** ile attık ta ki **سَكَت**” yani öldü.

Ve **السُّكْتة**, ضم ile: bir çocuk yahut başkası onunla susturulan şeydir. Ve **اللحياني** dedi: Onun, çocukları için **سِكْتة**si ve **سُكْتة**si yoktur; yani onları doyurup onunla susturacağı şey yoktur.

Ve develerden **السَّكُوتُ**: yolculuk esnasında **الرَّحْلَة** yanında böğürmeyen (develer)dir; İbn Sîde dedi: **الرَّحْلَة** ile burada kastım, semerin onun üzerine konulmasıdır; ve **سَكَتَتْ سُكُوتاً**, ve onlar **سُكُوتٌ**tur; İbnü’l-A‘râbî şu beyti okudu:

يَلْهَمْنَ بَرْدَ مائِهِ سُكُوتَا،
سَفَّ العَجُوزِ الأَقِطَ المَلْتُوتَا

Dedi: Ebû’l-Alâ’nın rivayeti:

يَلْهَمْنَ بَرْدَ مائِه سُفُوتَا

Senin “**سَفِتَ الماءَ**” sözünden; ondan çok içtiği zaman, fakat kanmadığı zaman; ve “suyunun soğuğu”nu kastetti; masdarı sıfatın yerine koydu; nitekim (şair) dedi:

إِذا شَكَوْنا سَنَةً حَسُوسَا،
تَأْكُلُ بعدَ الخُضْرَةِ اليَبيسا

Ve bir yılan **سَكُوتٌ** ve **سُكاتٌ**tur; eğer sokulan, onu sokuncaya kadar onu fark etmezse; ve bir adamı, bir belâyı anarak şu beyti okudu:

فما تَزْدَرِي من حَيَّةٍ جَبَلِيَّةٍ،
سُكاتٍ، إِذا ما عَضَّ ليس بأَدْرَدا

Ve **الهاء** ile, “yılan” lafzının müennesliğine gitti.

Ve namazda **السَّكْتَة**: iftitâhtan sonra susmasıdır; ve o müstehaptır; ve Fâtiha’dan boşalmadan sonra **السَّكْتَة** de böyledir. **التهذيب**: namazda iki **السَّكْتَة** müstehaptır: iftitâhtan sonra bir **سَكْتةً** susman, sonra kıraati açman; kıraatten boşaldığın zaman da yine bir **سَكْتَةً** **سَكَتَّ** etmen, sonra Kur’ân’dan kolayına geleni açman. Ve hadîste: “Senin **إِسْكاتَتِك** hakkında ne dersin?” İbnü’l-Esîr dedi: O, **السُّكوت**tan bir **إِفْعالة**dır; manası, ardından bir söz yahut bir kıraat gerektiren bir susmadır; yahut müddetin kısalığı ile; ve denildi: bu **السُّكوت** ile, sözle ses yükseltmeyi terk etmeyi kastetti; görmüyor musun, dedi: “Senin **إِسْكاتَتِك** hakkında ne dersin?” yani kıraatten ve sözden susma değil, **الجَهْر**den susmandır.

Ve **السَّكْتُ**: ezgi seslerinden (bir ses türü)dür; iki nağme arasında bir nefeslenme benzeri; ve o, **السُّكوت**tandır. **التهذيب**: ve **السَّكْتُ**, ezgilerin asıllarındandır; iki nağme arasında, nefes olmaksızın bir nefeslenme benzeri; bununla ikisi arasını ayırmak istenir. Ve **سَكَتَ الغَضَبُ**: **سَكَنَ** gibi, gevşedi. Ve aziz tenzilde: “Ve Musa’dan öfke **سَكَتَ** ettiği zaman”; **الزجاج** dedi: manası “sakinleştiği zaman”dır; ve denildi: manası “Musa’nın öfkeden **سَكَتَ** ettiği zaman”dır; kalb üzere (ters çevirmeyle), nitekim dediler: “Ben külahı başıma soktum”; manası: “Başımı külaha soktum.” Dedi: ve birinci söz ki manası **سَكَنَ**dır, Arap dili ehlinin sözüdür.

Dedi: ve denir: **سَكَتَ الرجلُ يَسْكُتُ سَكْتاً**; eğer **سَكَنَ** ettiyse; ve **سَكَتَ يَسْكُتُ سُكوتاً** ve **سَكْتاً**; eğer sözü kesti ise; ve **سَكَتَ الحَرُّ**: ve rüzgâr durgunlaştı. Ve onun hareketi **أَسْكَتَتْ**: sakinleşti. Ve bir şeyden **أَسْكَتَ**: yüz çevirdi.

Ve **السُّكَيْتُ** ve **السُّكَّيْتُ**, şeddeli ve hafifletilmiş olarak: koşunun sonunda gelen, atların sonuncusu olan kimsedir. **الليث**: **السُّكَيْتُ**, **الكُمَيْتِ** gibidir; hafif (şekliyle): atlar koşturulduğu zaman, atların sonunda gelen onuncudur; susturulmuş olarak kalır. **الصحاح**’ta: **الحَلْبة**de, sayılan onludan, atlardan gelenin en sonuncusu; ve şeddelenebilir, böylece **السُّكَّيْتُ** denir; ve o **القاسُور** ve **الفِسْكِلُ** de (denir); ve ondan sonra gelen sayılmaz. Sîbeveyh dedi: **سُكَيْتٌ**, **سُكَّيتٍ**in terhîmidir; yani **سُكَّيْتٍ**in küçültmesi ancak **سُكَيْكيتٌ**tir; terhîm edildiği zaman, iki ziyadesi düşürülür. Ve at **سَكَتَ**: **سُكَيْتاً** olarak geldi.

Ve insanlardan **أَسْكاتاً** gördüm; yani dağınık fırkalar; İbnü’l-A‘râbî’den; ve onun için bir tekil zikretmedi. Ve **اللحياني** dedi: onlar ayak takımıdır. Ve dersin: Bu ihtiyacın **سُكَاتِ**ı üzere idim; yani onu elde etmeye yakın bir yükseklik (eşik) üzere idim.
