# سكت — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D8%AA/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%83%D8%AA/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سكت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D8%AA.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: سكت

ك س ت
سكت
استعمل من جميع وجوهها : ( سكت ) .
سكت : قال الليث يقال : سَكتَ الصَّائتُ يَسكُتْ سُكُوتاً إِذا صَمتَ .
وقال أبو إسحاق في قوله جلَّ وعزّ : ( وَلَمَّا سَكَتَ عَن مُّوسَى الْغَضَبُ ) ( الأعراف : 154 ) معناهُ : ولما سَكَنَ .
قال وقال بعضهم : معنى قوله : ( وَلَمَّا
سَكَتَ عَن مُّوسَى الْغَضَبُ } : لما سَكَتَ موسى عن الغَضَبِ عَلَى القَلْبِ كما قالوا : أَدْخَلتُ القَلنْسُوةَ في رَأْسي ، والمعنى أَدخلتُ رَأْسيَ في القَلَنْسُوَةِ .
قال : والقول الأولُ الذي معناه سَكَنَ هو قولُ أهْلِ العربيَّةِ .
قال ويقال : سَكتَ الرجل يَسكُتُ سَكْتاً إذا سَكنَ ، وسَكتَ يَسْكُتُ سكُوتاً وسَكْتاً إذا قطع الكلامَ ، ورجلٌ سِكِّيتٌ : بَيِّنُ السَّاكُوتَةِ والسُّكُوتِ إذا كان كثير السكُوتِ ، وأَصابَ فلاناً سُكاتٌ إِذا أَصابهُ داء مَنعه من الكلام .
وقال : والسُّكَيْتُ ، والسُّكَّيْتُ بالتَّخْفيفِ والتَّشدِيدِ : الذي يجيءُ آخرَ الخَيْلِ .
وقال الليث : السكَيْتُ خفيف : العَاشِرُ الذي يجيءُ في آخر الخيل إذا أُجْرِيَتْ بَقِيَ مُسكِتاً .
قال ويقال : ضَربْتُهُ حتى أَسكت ، وقد أَسكَتَتْ حَرَكتُهُ .
قال : فإن طَالَ سُكُوتُه مِنْ شَرْبَةٍ أَوْ دَاءٍ قيل : به سُكاتٌ .
قال : والسَّكْتُ : من أصُولِ الألْحَانِ شِبْهُ تَنَفُّسٍ بَينَ نَغْمَتَين من غير تَنفُّسٍ يُرَادُ بذلك فَصْلُ ما بَينهمَا .
قال : والسَّكْتَتَانِ في الصلاةِ تُسْتَحَبَّانِ : أَن تَسكُتَ بعد الافتتَاح سَكْتَةً ثم تَفْتَحَ القراءَة ، فإِذا فَرَغْتَ من القراءة سَكتَّ أيضاً سَكْتَةً ثمَّ تفتح ما تَيَسَّرَ مِنَ القرآن .
( أبو عبيد عن أبي أزيد : صَمَتَ الرّجُلُ ، وأَصْمَتَ وسكَتَ وأَسْكَتَ ) .
قال وقال أبو عمرو يقال : تَكلَّمَ الرجلُ ثمّ سَكَتَ بغير أَلف ، فإِذا انقطَعَ ولم يتكلَّمْ قيل : أَسْكَتَ وأنشد :
قد رَابَنِي أَنّ الكَرِيَّ أَسْكَتَا
لو كانَ مَعْنِيّاً بِنَا لهَيَّتَا
( غيره ) : حَيَّةٌ سُكاتٌ إذا لم يَشعرْ بهِ المَلْسُوعُ حتى يَلْسَعَهُ . وأنشد :
فمَا تَزْدَوِي من حَيَّةٍ جَبَلِيَّةٍ
سُكاتٍ إذا ما عضَّ ليس بأوردا
ورجلٌ سَكْتٌ وسِكِّيت ، وسَاكُوتٌ ، وسَاكوتَةٌ إذا كان قليلَ الكلام من غَيرِ عِيَ وإِذا تكلَّم أَحسَنَ .
( أبو زيد ) : سَمِعتُ رجلاً من قيسٍ يقول : هذا رجلٌ سِكْتِيتٌ بمعنى سِكِّيت .

### Türkçe

ك س ت
**سكت**
Bütün vecihlerinden kullanılmıştır: (**سكت**).

**سكت**: Leys dedi: denilir: **سَكتَ الصَّائتُ** **يَسكُتْ** **سُكُوتاً**; sustuğu zaman.

Ebû İshâk, O’nun (azze ve celle) şu sözü hakkında dedi: (**وَلَمَّا سَكَتَ عَن مُّوسَى الْغَضَبُ**) (el-A‘râf: 154); onun manası: “ve öfke Mûsâ’dan sakinleşince”dir.

Dedi ve bazıları dedi: şu sözünün manası: (**وَلَمَّا سَكَتَ عَن مُّوسَى الْغَضَبُ**) “Mûsâ, kalp üzerindeki öfkeden sustuğu zaman”dır; onların “**أَدْخَلتُ القَلنْسُوةَ في رَأْسي**” demeleri gibi; mana: “başımı külâhın içine soktum”dur.

Dedi: ve birinci söz ki manası “sakinleşti”dir; Arap dili ehlinin sözüdür.

Dedi: ve denilir: **سَكتَ** adam **يَسكُتُ** **سَكْتاً**; sakinleştiği zaman. Ve **سَكتَ** **يَسْكُتُ** **سكُوتاً** ve **سَكْتاً**; sözü kestiği zaman. Ve **سِكِّيتٌ** adam: **السَّاكُوتَةِ** ve **السُّكُوتِ**’u açık olan; çok susan olduğu zaman. Ve falana **سُكاتٌ** isabet etti; konuşmadan alıkoyan bir hastalık isabet ettiği zaman.

Dedi: ve **السُّكَيْتُ** ve **السُّكَّيْتُ** tahfîf ve teşdîd ile: atların en sonunda gelen kimsedir.

Leys dedi: **السكَيْتُ** hafif (şeddeli olmayan): atlar koşturulduğu zaman atların sonunda gelen onuncudur; **مُسكِتاً** olarak kalır.

Dedi: ve denilir: onu vurdum, ta ki **أَسكت** edinceye kadar; ve onun hareketi **أَسكَتَتْ**.

Dedi: eğer onun susması bir içimden yahut bir hastalıktan dolayı uzarsa, denilir: onda **سُكاتٌ** vardır.

Dedi: ve **السَّكْتُ**: ezgilerin asıllarındandır; iki nağme arasında nefese benzer bir şeydir, nefes olmaksızın; bununla ikisi arasındakini ayırmak istenir.

Dedi: ve namazda iki **السَّكْتَتَانِ** müstehap görülür: iftitâhtan sonra bir **سَكْتَةً** susman, sonra kıraati açman; kıraatten boşalınca da yine bir **سَكْتَةً** susarsın, sonra Kur’ân’dan kolayına geleni açarsın.

(Ebû Ubeyd, Ebû Ezyed’den: **صَمَتَ** adam, ve **أَصْمَتَ** ve **سكَتَ** ve **أَسْكَتَ**.)

Dedi: Ebû Amr dedi: denilir: adam konuştu, sonra **سَكَتَ** (elif olmaksızın); eğer kesilir ve konuşmazsa denilir: **أَسْكَتَ**. Ve inşâd etti:
قد رَابَنِي أَنّ الكَرِيَّ أَسْكَتَا
لو كانَ مَعْنِيّاً بِنَا لهَيَّتَا

(başkası): **حَيَّةٌ سُكاتٌ**; sokulan, onu sokuncaya kadar sokulduğunu hissetmediği zaman. Ve inşâd etti:
فمَا تَزْدَوِي من حَيَّةٍ جَبَلِيَّةٍ
سُكاتٍ إذا ما عضَّ ليس بأوردا

Ve **سَكْتٌ** adam ve **سِكِّيت** ve **سَاكُوتٌ** ve **سَاكوتَةٌ**; acizlik olmaksızın az konuşan olduğu zaman; ve konuştuğu zaman güzel yapar.

(Ebû Zeyd): Kays’tan bir adamı işittim, diyordu: bu **سِكْتِيتٌ** adamdır; **سِكِّيت** manasında.
