# سكر — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D8%B1/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%83%D8%B1/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D8%B1.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: سكر

السَكْرانُ: خلافُ الصاحي، والجمع سَكْرى وَسَكارى. والمرأةُ سَكْرى. ولغةٌ في بني أسد: سَكْرانَةٌ. وقد سَكِرَ يَسْكَرُ سَكَراً. والاسم السُكْرُ بالضم. وأَسْكَرَهُ الشرابُ. والمِسْكيرُ: الكثير السُكْرِ. والسِكِّيرُ: الدائم السُكْرِ. والتَساكُرُ: أن يُرِيَ من نفسه ذلك وليس به سُكْرٌ. والسَكَرُ بالفتح: نبيذُ التمر. وفي التنزيل: "تَتَّخِذون منه سَكَراً". والسَكَّارُ: النَبَّاذُ. وسَكْرَةُ الموتِ: شِدَّته. والسَكْرُ: مصدرُ سَكَرْتُ النهرَ أَسْكُرُهُ سَكْراً، إذا سَدَدْته. والسِكْرُ بالكسر: العَرِمُ. وسَكَرَتِ الريحُ تَسْكُرُ سُكوراً. سكنتْ بعد الهبوب. وليلةٌ ساكِرَةٌ، أي ساكنةٌ. قال أوس بن حجر:
تُزادُ لَياليَّ في طولِـهـاولَيْسَتْ بِطَلْقٍ ولا ساكِرَهْ
وسَكَّرَهُ تَسْكيراً: خَنَقَهُ. والبعيرُ يُسَكِّرُ آخر بذراعه حتى يكاد يقتُله. والمُسَكَّرُ: المخمورُ. قال الشاعر الفرزدق:
أَبا حاضِرٍ مِنْ يَزْنِ يُعْـرَفْ زنـاؤُهُ		ومَنْ يَشْرَبِ الخُرطومَ يُصْبِحْ مُسَكَّرا
وقوله تعالى: "سُكِّرَتْ أَبْصَارُنا"، أي حُبِسَتْ عن النظَر وحُيِّرَتْ.
وقال أبو عمرو بن العلاء: معناها غُطِّيَتْ وغُشِّيَتْ. وقرأها الحَسنُ مُخفَّفَةً. وفسرها سُحِرَتْ. والسُكَّرُ فارسيٌّ معرَّبٌ، الواحدة سُكَّرَةٌ.

### Türkçe

**السَكْرانُ**: ayık olanın zıddı; çoğulu **سَكْرى** ve **سَكارى**. Kadın da **سَكْرى**dır. Benî Esed’de bir dil (kullanım): **سَكْرانَةٌ**. Ve **سَكِرَ يَسْكَرُ سَكَراً**. İsim **السُكْرُ** (ötre ile). İçecek onu **أَسْكَرَهُ**. **المِسْكيرُ**: sarhoşluğu çok olan. **السِكِّيرُ**: sarhoşluğu sürekli olan. **التَساكُرُ**: kendisinden bunu göstermesi, hâlbuki onda sarhoşluk yoktur. **السَكَرُ** (fetha ile): hurma nebîzi. Tenzîlde: "تَتَّخِذون منه **سَكَراً**". **السَكَّارُ**: nebîz yapan. **سَكْرَةُ الموتِ**: onun şiddeti. **السَكْرُ**: **سَكَرْتُ النهرَ أَسْكُرُهُ سَكْراً**’ın masdarıdır; onu kapattığım zaman (yani) tıkadığımda. **السِكْرُ** (kesra ile): **العَرِمُ**. Rüzgâr **سَكَرَتِ**; **تَسْكُرُ سُكوراً**: esişten sonra sakinleşti. **ليلةٌ ساكِرَةٌ**: yani sakin. Evs b. Hacer dedi ki:
تُزادُ لَياليَّ في طولِـهـاولَيْسَتْ بِطَلْقٍ ولا ساكِرَهْ
Ve onu **سَكَّرَهُ تَسْكيراً**: onu boğdu. Deve, koluyla bir başkasını **يُسَكِّرُ**; neredeyse onu öldürür. **المُسَكَّرُ**: sarhoş edilmiş olan. Şair Ferazdak dedi ki:
أَبا حاضِرٍ مِنْ يَزْنِ يُعْـرَفْ زنـاؤُهُ		ومَنْ يَشْرَبِ الخُرطومَ يُصْبِحْ مُسَكَّرا
Ve Yüce Allah’ın sözü: "**سُكِّرَتْ أَبْصَارُنا**", yani bakmaktan alıkonuldu ve şaşırtıldı.
Ebû Amr b. el-Alâ dedi ki: manası, örtüldü ve büründürüldüdür. Hasan onu hafifletilmiş olarak okudu. Onu **سُحِرَتْ** diye tefsir etti. **السُكَّرُ** Farsçadır, Arapçalaştırılmıştır; teki **سُكَّرَةٌ**dur.
