# سكع — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D8%B9/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%83%D8%B9/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سكع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D8%B9.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: سكع

سكع الرجل، كمنع وفرح: إذا مشى مشيا متعسفا لا يدري أين يسكع، أي أين يأخذ في بلاد الله، قاله الليث، وأنشد لأسد بن ناعصة التنوخي:
  أتسكع في عدواء البلاد                      من الدخل الوله الضمر قال الصاغاني: الذي في شعره:
  أتسطع في عدواء البلاد                      على دخل الوله السهور والسهور: المستلب العقل. سكع سكعا، إذا تحير، عن ابن عباد، وفي الأساس: سكع في الظلماء: خبط فيها كتسكع، ومنه قول الشاعر، وهو سليمان بن يزيد العدوي:
  ألا إنه في غمرة يتسكع

  هكذا في العباب، وأنشده الجوهري أيضا، وفسره بالتمادي في الباطل، وسيأتي للمصنف. ورجل ساكع وسكع، ككتف: غريب، الأولى عن أبي عمرو. وما أدري أين سكع، أي أين ذهب، نقله الجوهري، وكذلك سقع، وصقع، قال الليث: ما يدري أين يسكع من أرض الله، أي أين يأخذ، وهذا قد تقدم له قريبا، فهو تكرار. قال أبو زيد: المسكعة، كمحدثة: المضلة من الأرضين التي لا يهتدى فيها لوجه الأمر، وهو مجاز، يقال: فلان في مسكعة من أمره. وتسكع: تمادى في الباطل، نقله الجوهري، وأنشد:
  ألا إنه في غمرة يتسكع وفي الأساس: هو يتسكع: لا يدري أين يتوجه من الأرض، يتعسف. قال: وأراك متسكعا في ضلالتك. وسئل بعض العرب عن آية:  في طغيانهم يعمهون  فقال: في عمههم يتسكعون. ومما يستدرك عليه: ما أدري أين تسكع: أين ذهب. عن الجوهري. وأين سكع تسكيعا: مثله، عن الفراء، نقله الصاغاني. وفلان في مسكعة من أمره، بالفتح، كمسكعة، كما في نوادر الأعراب. ورجل سكع، كصرد، أي متحير. مثل به سيبويه، وفسره السيرافي، وقال: هو ضد الختع، وهو الماهر بالدلالة.

### Türkçe

**سكع** adam, **منع** ve **فرح** gibi: Zorlayıcı bir yürüyüşle yürüdüğü zaman; nereye **يسكع** ettiğini, yani Allah’ın beldelerinde nereden yol tuttuğunu bilmez. Bunu Leys söylemiştir. Esed b. Nâʿısa et-Tenûhî’ye ait olarak şu beyti okumuştur:
  “Beldelerin ıssızlığında mı **تسكع** ediyorsun,
                      içe işleyen, zayıf, şaşkınlıktan dolayı?”

Sâgânî dedi ki: Onun şiirinde olan:
  “Beldelerin ıssızlığında mı **تسطع** ediyorsun,
                      uykusuz şaşkınlığın içe işleyişi üzerine?”

Ve **السهور**: aklı çalınmış (kimse). **سكع** eder, **سكعا**: şaşırıp kaldığı zaman; İbn ʿAbbâd’dan. Ve **الأساس**’ta: **سكع في الظلماء**: onda (karanlıkta) sendeledi; **كتسكع** gibi. Ondan şairin sözü; o, Süleymân b. Yezîd el-ʿAdevî’dir:
  “Dikkat edin, o bir boğuntu içinde **يتسكع** eder.”

**العباب**’da böyle (gelmiştir). Cevherî de onu okumuş ve onu bâtılda ileri gitmek diye açıklamıştır; musannif için de gelecektir. Ve bir adam **ساكع** ve **سكع**, **كتف** gibi: garip; birincisi Ebû ʿAmr’dan. Ve ben bilmem nerede **سكع** etti; yani nereye gitti. Cevherî onu nakletti. Ve كذلك **سقع** ve **صقع**. Leys dedi ki: Allah’ın arzından nerede **يسكع** ettiğini bilmez; yani nereden yol tutar. Bu, onun için az önce geçti; o hâlde tekrardır. Ebû Zeyd dedi ki: **المسكعة**, **محدثة** gibi: içinde işin yönüne hidayet olunmayan yerlerden şaşırtıcı (yer); bu mecazdır. Denir ki: Falan, işinde bir **مسكعة** içindedir. Ve **تسكع**: bâtılda ileri gitti; Cevherî onu nakletti ve şu beyti okudu:
  “Dikkat edin, o bir boğuntu içinde **يتسكع** eder.”

Ve **الأساس**’ta: O **يتسكع** eder: arzdan nereye yöneldiğini bilmez; zorlanır. Dedi ki: Seni de sapkınlığında **متسكعا** görüyorum. Bazı Araplara şu âyet hakkında soruldu:  **في طغيانهم يعمهون**  dedi ki: Kendi **عمه**lerinde **يتسكعون** ederler. Ve ona ilâve olarak istidrâk olunanlardandır: Ben bilmem nerede **تسكع** etti: nereye gitti. Cevherî’den. Ve nerede **سكع** etti, **تسكيعا**: onun benzeri; Ferrâ’dan; Sâgânî onu nakletti. Ve falan işinde bir **مسكعة** içindedir; fetih ile; **كمسكعة** gibi; **نوادر الأعراب**’da olduğu üzere. Ve bir adam **سكع**, **صرد** gibi; yani şaşırmış. Sîbeveyh onunla örnek verdi; Sîrâfî onu açıkladı ve dedi ki: O, **الختع**’ın zıddıdır; o da delâlette mahir olandır.
