# سكن — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D9%86/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%83%D9%86/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سكن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D9%86.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: سكن

الكاف والسين والنون معهما
ك ن س، س ك ن، ن ك س، ن س ك مستعملات كنس: الكَنْسُ: كسح القمام عن وجه الأرض. والكُناسَةُ: ملقاها.
والكِناسُ: مولج للوحش من البقر يستكن فيه من الحر والصر، ثم يذهب إذا أمسى، فإذا صار مألفاً فهو تولجه، وكَنَسَتْ، وتكنّست: دخلته، وقوله:
شاقتك ظعن الحي حين تحملوا		فتكنّسوا قطناً تصير خيامهـا
أي: دخلوا في هوادج جللت بثياب القطن.
وقوله جل ذكره: "الجوار الكُنَّس": النجوم التي تستمر في مجاريها. وتكنِس في مخاويها، أي: مغايبها ومساقطها. خوت النجوم خياً، لكل نجم خوي يقف فيه، ويستدير، ثم ينصرف راجعاً، فكنوسه مقامه في خويه. وخنوسه أن يخنس بالنهار فلا يرى. ويقال: أراد بالجواري الكُنَّس: الظباء والوحش ... وفرس مكنوسة، أي: ملساء جرداء من الشعر.
والكَنِيسُ: ضرب من النبات.
سكن: السُّكونُ: ذهاب الحركة. سكن، أي: سكت ... سكنت الريح، وسكن المطر، وسكن الغضب.
والسَّكَنُ: المنزل، وهو المَسْكَنُ أيضاً. والسَّكَنُ: سكونُ البيت من غير ملك إما بكراء وإما غير ذلك.
والسَّكْنَ: السكان.
والسُّكْنَى: إنزالك إنساناً منزلاً بلا كراء.
والسَّكْنُ، جزم: العيال، وهم أهل البيت، قال سلامة بن جندل:
ليس بأسفى ولا أقنى ولا سغـل		يسقى دواء قفي السَّكْنِ مربوب
والسَّكينةُ: الوداعة والوقار تقول: هو وديع وقور ساكن.
وسَكينةُ بني إسرائيل: ما في التابوت من مواريث الأنبياء، وكان فيه عصا موسى، وعمامة هارون الصفراء، ورضاض اللوحين اللذين رفعا، جعله الله لهم سكينةً، لا يفرون عنه أبداً، وتطمئن قلوبهم إليه، هذا قول الحسن. وقال مقاتل: كان فيه رأس كرأس الهرة، إذا صاح كان الظفر لبني إسرائيل.
والمَسْكَنةُ: مصدرُ فعل المِسْكِين، والمسكين: مفعيل بمنزلة المِنْطيق وأشباهه إلا أنهم اشتقوا منه فعلا فقالوا: تَمَسْكَنَ، ولا يقولون: مَسْكَنَ.
وأَسْكَنَهُ الله، وأَسْكَنَ جَوْفه، أي: جعله مِسْكيناً.
والسُّكّانُ: ذنب السفينة الذي به تعدل.
والسِّكِّينُ: المدية، يذكر ويؤنث، ويجمع على السَّكاكين، ومتخذه: السَّكّانُ.
نكس: نكَسْتُه أنْكُسُه نكْساً: قلبته.
وولاد منكوس، أن تخرج رجله قبل رأسه.
والنُّكْوُس: العود في المرض، نُكِسَ في مرضه نُكْساً.
والنِّكْسُ من القوم: المقصر عن غاية النجدة والكرم، والجميع الأَنْكاس. وإذا لم يلحق الفرس بالخيل قيل: نَكَّسَ. قال:
إذا نكَّس الكاذب المحمر
نسك: النُّسْكُ: العبادة. نَسَكَ يَنْسُكُ نَسْكاً فهو ناسِكٌ.
والنُّسْكُ: الذبيحة، تقول: من فعل كذا فعليه نُسْك، أي: دم يهريقه، وقوله عز وجل: "أو نُسُك" يعني: أو دم. واسم تلك الذبيحة: نسيكة.
المَنْسِكُ: الموضع الذي فيه النسائك.
والمَنْسَك: النَّسْك نفسه.

### Türkçe

**الكاف** ve **السين** ve **النون** onlarla birlikte

ك ن س، س ك ن، ن ك س، ن س ك kullanımdadır. **كنس**: **الكَنْسُ**: yerin yüzünden çöpleri süpürmek. **الكُناسَةُ**: onun atıldığı yer.
Ve **الكِناسُ**: sığırdan vahşî hayvan için bir sığınak/yuva girişi; onda sıcaktan ve soğuktan saklanır; sonra akşamlayınca gider; artık ünsiyet yeri olunca o, onun girip çıktığı yeri olur. Ve **كَنَسَتْ** ve **تكنّست**: ona girdi. Ve onun sözü:
شاقتك ظعن الحي حين تحملوا		فتكنّسوا قطناً تصير خيامهـا
Yani: pamuk kumaşlarla örtülmüş hevdacların içine girdiler.
Ve (Allah) yüce zikriyle olan sözü: "**الجوار الكُنَّس**": yörüngelerinde devam eden yıldızlar. Ve **تكنِس** kendi oyuklarında; yani: kendi kaybolma yerlerinde ve batma yerlerinde. Yıldızlar bir “huyy” ile “huyy” eder; her yıldızın içinde durduğu ve dönüp dolaştığı bir oyuğu vardır; sonra geri dönerek ayrılır; onun **كنوسه** (künûsu), kendi oyuğunda durmasıdır. Ve onun **خنوسه** (hunûsu), gündüzün geri çekilip görünmemesidir. Ve denilir ki: **الجواري الكُنَّس** ile murad: ceylanlar ve vahşî hayvanlar... Ve **فرس مكنوسة**: yani, kılsız, düz, tüysüz.

Ve **الكَنِيسُ**: bitkiden bir tür.

**سكن**: **السُّكونُ**: hareketin gitmesi. **سكن**: yani sustu... **سكنت الريح** (rüzgâr dindi), **وسكن المطر** (yağmur dindi), **وسكن الغضب** (öfke yatıştı).
Ve **السَّكَنُ**: konut; o, **المَسْكَنُ** da olur. Ve **السَّكَنُ**: mülkiyet olmaksızın evde oturuş; ya kira ile ya da başka bir şeyle.
Ve **السَّكْنَ**: sakinler.
Ve **السُّكْنَى**: bir kimseyi kira olmaksızın bir konuta yerleştirmen.
Ve **السَّكْنُ**, cezm ile: aile/çoluk-çocuk; onlar ev halkıdır. Selâme b. Cündel dedi ki:
ليس بأسفى ولا أقنى ولا سغـل		يسقى دواء قفي السَّكْنِ مربوب
Ve **السَّكينةُ**: yumuşak huyluluk ve vakar; dersin ki: o, yumuşak huylu, vakarlı, sakin.
Ve Benî İsrâîl’in **سَكينةُ**si: sandıkta peygamberlerin miraslarından olan şeydir; onda Mûsâ’nın asası, Hârûn’un sarı sarığı ve kaldırılmış iki levhanın kırıntıları vardı; Allah onu onlar için bir **سكينةً** kıldı; ondan asla kaçmazlar ve kalpleri ona yatışır; bu, Hasan’ın sözüdür. Mukâtil dedi ki: onda kedinin başı gibi bir baş vardı; bağırınca zafer Benî İsrâîl’in olurdu.
Ve **المَسْكَنةُ**: **المِسْكِين** fiilinin masdarıdır; ve **المسكين**: **مفعيل**dir; **المِنْطيق** ve benzerleri mertebesindedir; ancak ondan bir fiil türettiler de “**تَمَسْكَنَ**” dediler; “**مَسْكَنَ**” demezler.
Ve **أَسْكَنَهُ الله** ve **أَسْكَنَ جَوْفه**: yani onu **مِسْكيناً** kıldı.
Ve **السُّكّانُ**: geminin, onunla doğrultulan dümeni.
Ve **السِّكِّينُ**: bıçak; müzekker de müennes de gelir; **السَّكاكين** üzerine cem olunur; onu yapan: **السَّكّانُ**dur.

**نكس**: **نكَسْتُه** **أنْكُسُه** **نكْساً**: onu ters çevirdim.
Ve **ولاد منكوس**: ayağının başından önce çıkmasıdır.
Ve **النُّكْوُس**: hastalıkta geri dönüş; **نُكِسَ في مرضه نُكْساً**.
Ve kavimden **النِّكْسُ**: yiğitlik ve cömertliğin nihayetine erişmekten geri kalan; çoğulu **الأَنْكاس**tır. Ve at, atlara yetişmezse “**نَكَّسَ**” denir. Dedi ki:
إذا نكَّس الكاذب المحمر

**نسك**: **النُّسْكُ**: ibadet. **نَسَكَ** **يَنْسُكُ** **نَسْكاً**; o, **ناسِكٌ**tir.
Ve **النُّسْكُ**: kurbanlık; dersin ki: kim şunu yaparsa üzerine **نُسْك** vardır; yani akıtacağı bir kan. Ve Aziz ve Celîl’in sözü: "**أو نُسُك**" yani: yahut kan. O kurbanlığın adı: **نسيكة**.
**المَنْسِكُ**: içinde **النسائك** bulunan yer.
Ve **المَنْسَك**: **النَّسْك**ün kendisi.
