# سك — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%83/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: سك

سَكَّ الشَّىْءَ
1 سَكَّ الشَّىْءَ ذ , aor. سَكُ٣َ , (TA,) inf. n. سَكٌّ, (K, TA,) i. q. سَدَّهُ [i. e. He closed or closed up, or he stopped or stopped up, or repaired, and made firm or strong, the thing]. (K, * TA.) [In the place of سَدُّالشَّىْءِ, the explanation of the inf. n. accord. to the reading in the TA, we find in the CK شَدُّ الشَّىْءِ: and it seems that شَدَّهُ is a correct meaning of سَكَّهُ; for it is said that] from مَسْكُوكٌ as signifying مَشْدُودٌ is the post-classical phrase سَكُّ الأَبْوَابِ [i. e. The making fast of doors]. (TA.) [In the present day, سَكَّ البَابَ, aor. and inf. n. as above, means He locked, and he bolted, the door.] ― -b2- And سَكَّهُ, (TA,) inf. n. as above, (S, K, TA,) He clamped it (ضَبَّبَهُ) with iron; namely, a door, (S, K, TA,) and wood. (TA.) -A2- Also سَكَّهُ, aor. as above, (S, TA,) and so the inf. n., (K, TA,) He cut off his ears. (S, K, * TA.) -A3- سَكَّ بِمَا فِى بَطْنِهِ, (TA,) inf. n. as above, (K, TA,) He cast forth what was in his belly; (K, * TA;) muted, or dunged; (TA;) said of an ostrich: (K, TA:) and so سَجَّ. (TA.) And سَكَّ بِسَلْحِهِ, (AA, TA,) inf. n. as above, (K, TA,) He cast forth his excrement, or ordure, (AA, K, TA,) in a thin state; (AA, * K, TA;) as also زَكَّ, (AA, TA,) and هَكَّ. (TA.) And هُوَ يَسُكُّ, inf. n. as above, He voids thin excrement or ordure; (As, S, TA;) as also يَسُجُّ, inf. n. سَجٌّ. (As, TA.) And أَخَذَهُ سَكُّ [He was taken with a looseness of the bowels;] he had thin evacuations of the bowels; expl. by قَعَدَ مَقَاعِدَ رِقَاقًا: and أَخَذَهُ سَكٌّ فِى بَطْنِهِ [signifies the same; or] his bowels became loose; as also سَجٌّ; so says Yaakoob; and he asserts it to be formed by substitution; but which of the two is so formed is unknown. (TA.) ― -b2- سَكَّ فِى الأَرْضِ He went at random in the land, or country, not knowing whither to go, and was perplexed. (Ibn-'Abbلd, O. [See also 7.]) ― -b3- One says also, أَيْنَ تَسُكُّ Whither goest thou? (Ibn-'Abbلd, O.) ― -b4- مَا سَكَّ سَمْعِى مِثْلُ ذٰلِكَ الكَلَامِ The like of that speech has not entered my ear, or ears: and فِى مَسَامِعِى مِثْلُهُ ↓ مَااسْتَكَّ The like of it has not entered my ears. (TA.) -A4- سَكَّ, [sec. pers., app., سَكُكْتَ,] aor. سَكُ٣َ , (TA,) inf. n. سُكٌّ, (K, TA,) It (one's nature, or disposition,) was, or became, base, ignoble, mean, or sordid. (K, * TA.) -A5- سَكَّ, (Msb, TA,) sec. pers. سَكِكْتَ, (Msb, K, TA, [in the CK, erroneously, سَكِكْتَ,]) inf. n. سَكَكٌ, (S, Mgh, Msb, K, TA,) said of a man, &c., (K,) (assumed tropical:) He was small in the ear, (S, Mgh, Msb, K, TA,) with a sticking thereof to the head, and small projection thereof: (K, TA:) or he was short in the ear, with a sticking thereof to the part behind it: (TA:) or he was small in the قُوف [here meaning either the upper part or the helix (in the CK قُوب)] of the ear, and narrow in the ear-hole. (K, TA.) And (assumed tropical:) He was, or became, deaf. (K, TA.)

انسكّت الاـِبِلُ
7 انسكّت الاـِبِلُ ذ The camels went at random. (Ibn-'Abbلd, O, TA. [See also سَكَّ فِى الأَرضَ, above.]) اِنْسِكَاكٌ in the case of the birds called قَطًا means Their going at random, and depressing their breasts, after soaring in their flight and circling in the air. (Ibn-'Abbلd, O, K.)

استكّ
8 استكّ ذ It (a thing) was, or became, closed or closed up, or stopped or stopped up, or repaired, and made firm or strong; quasi pass. of 1 in the first of the senses assigned to it above; syn. اِنْسَدَّ. (TA.) ― -b2- [Hence,] استكّت مَسَامِعُهُ (tropical:) His ears became stopped up, or deaf, (S, Msb, K, *) and narrow [in the aperture]. (S, K.) ― -b3- And استكّ النَّبْتُ (assumed tropical:) The herbage became luxuriant and dense, (S, K,) its interstices becoming closed up. (S.) And استكّت الرِّيَاضُ (assumed tropical:) The meadows became luxuriant and dense [in their herbage]. (As, TA.) -A2- See also 1.

سَكٌّ
سَكٌّ ذ A nail; a pin, or peg, of iron; as also ↓ سَكِىٌّ; (S, K;) like as one says دَوٌّ and دَوِىٌّ: (S:) pl. سِكَاكٌ (S, K) and سُكُوكٌ. (K.) [A verse of Aboo-Dahbal El-Jumahee is cited as an ex. in the TA as follows:
دِرْعِى دِلَاصٌ سَكُّهَا سَكٌّ عَجَبْ
وَجَوْبُهَا القَاتِرُ مِنْ سَيرِ اليَلَبْ
but see يَلَبٌ.] -A2- A straight, or an even, building, and excavation, (O, K,) like a wall, without curvity, or bending. (O.) ― -b2- A coat of mail narrow in the rings; (S, K;) as also ↓ سُكٌّ, and ↓ سَكَّآءُ: (K:) or, accord. to the O, soft in the rings. (TA.) ― -b3- See also the next paragraph.

سُكٌّ
سُكٌّ ذ A well narrow (Lth, AZ, As, S, O, K) in its cavity, or interior, (Lth, O,) or from its top to its bottom, (AZ, S, O,) or in its aperture; as also ↓ سَكٌّ, and ↓ سَكُوكٌ: (K:) or a well even in its cavity, or interior, and in its casing: or, accord. to Fr, one well, or strongly, or compactly, cased, and narrow; the pl. of سُكٌّ is سِكَاكٌ; and the pl. of ↓ سَكُوكٌ is سُكٌّ, so that the latter is both a sing. and a pl. (TA.) ― -b2- And A narrow road: (I'Abbلd, O:) or a road stopped up: (K:) or a road narrow and stopped up. (Lh, TA.) ― -b3- See also سَكٌّ. ― -b4- Also The hole of the scorpion, (Ibn- 'Abbلd, S, O, K,) in the dial. of the BenooAsad; (Ibn-'Abbلd, O;) and of the spider, (O, K,) likewise, because of its narrowness. (TA.) -A2- Also A sort of perfume, (S, Mgh, O, Msb, K,) prepared from رَامَك [q. v.], (K,) or from musk and رَامَك, (O,) the former being bruised, or pounded, sifted, kneaded with water, and wrung hard, and wiped over with oil of the خِيرِىّ [q. v.] in order that it may not stick to the vessel, and left for a night; then musk is pounded, or powdered, (يُسْحَقُ,) and put into it by degrees, and it is [again] wrung hard, and cut into small, round, flat pieces, and left for two days, after which it is perforated with a large needle, and strung upon a hempen string, and left for a year; and as it becomes old, its odour becomes the more sweet. (K.) -A3- Also pl. of أَسَكُّ. (K.)

سِكَّةٌ
سِكَّةٌ ذ A ploughshare; i. e. the iron thing with which the ground is ploughed; (S, TA;) the iron appertenance of the plough. (K.) Hence the trad., مَا دَخَلَتِ السِّكَّةُ دَارَ قَوْمِ اـِلَّا ذَلُّوا [The ploughshare enters not the abode of a people, or party, but they become abased]; meaning, in consequence of the violence and the demands that the agriculturists experience from the ruling power. (TA.) ― -b2- And A die, i. e. an engraved piece of iron, (S, * Msb, K, TA,) having an inscription upon it, (TA,) with which dirhems and deenلrs are stamped, (S, * Msb,) or upon which pieces of money (دَرَاهِم) are struck: (K:) pl. سِكَكٌ. (Msb.) ― -b3- And, because stamped therewith, A coined dirhem, and deenلr; (TA;) which latter is called [also] ↓ سِكِىٌّ, (O, K, TA,) [in the CK سَكِىّ, but it is] with kesr. (TA.) -A2- Also A row (طَرِيقَةٌ مُصْطَفَّةٌ, S, O, Msb, or سَطْرٌ, K, or سَطْرٌ مَصْطَفٌّ, TA) of palm-trees. (S, O, Msb, K, TA.) Hence their saying, (S,) or the saying of the Prophet, (O,) خَيْرُ المَالِ مُهْرَةٌ مَأْمُورَةٌ أَوْ سِكَّةٌ مَأْبُورَةٌ, (S, in the O سكّة مأبورة او مهرة مأمورة,) meaning [The best of property is] a prolific filly (TA) or a row of palm-trees fecundated: (S, TA:) or, accord. to As, سكّة مأبورة here signifies a ploughshare properly prepared [for ploughing]; and, he says, the meaning is, that the best of property is a brood [of a mare] or seed-produce. (S.) [It has been suggested to me that, if طريقة in the explanation above have the signification here assigned to it, the epithet مصطفّة is redundant; and therefore that طريقة alone may be the proper explanation, and may mean in this case, as it does in many others, a tall palm-tree, or the tallest of palm-trees, or a smooth palm-tree, or a palm-tree the head of which is reached by the hand; and that مصطفّة may have been added in consequence of misunderstanding, and سطر substituted for طريقة for the same reason: but I think it much more probable that the epithet has been added because طريقة is ambiguous; and this is confirmed by what here follows.] ― -b2- Also A زُقَاق [meaning street]: (S, O, * Msb:) or [rather] a wide زُقَاق: (Msb:) or an even road, (K, TA,) [or street,] of such as are termed أَزِقَّة [pl. of زُقَاق]: (TA:) so called because the houses therein form a row or rows [on either side]; (O, TA;) being likened to a سِكَّة of palm-trees: (TA:) [in the present day, often applied to a highway, and to any road:] pl. سِكَكٌ [as above]: (O:) and ↓ سَكَائِكُ is syn. with [سِكَكٌ as meaning] أَزِقَّةٌ. (TA.) ― -b3- [Hence also, app., one says,] اِجْعَلِ الأَمْرَ سِكَّةً وَاحِدَةً (assumed tropical:) Make thou the affair, or case, [uniform, or] one uniform thing. (Fr, TA in art. بأج.) ― -b4- And أَخَذَ الأَمْرَ بِسِكَّتِهِ, (K,) and أَدْرَكَهُ بِسِكَّتِهِ, (TA,) (assumed tropical:) [He took the thing, and he attained it, in its proper way, or] when it was possible. (K, TA.) ― -b5- And فُلَانٌ صَعْبُ السِكَّةِ (tropical:) Such a one will not remain quiet, or still, or steady, by reason of hastiness of temper. (Ibn- 'Abbلd, Z, O, TA.) -A3- Also The house [or station] of the بَرِيد [or messenger that journeys on a beast of the post, or messengers on beasts of the post: it is likewise called سِكَّةُ البَرِيدِ: see بَرِيدٌ]: and أَصْحَابُ السِّكَكِ, occurring in a letter of 'Omar Ibn-'Abd-El-'Azeez, means the بُرُد [or messengers on beasts of the post] who are stationed there to be sent on affairs of importance. (Mgh.) سِكَّةُ البَرِيدِ is well known [as having the meaning assigned to it above: and also as meaning The space, or distance, between each station of the messengers above mentioned and the station next to it: see, again, بَرِيدٌ]. (Ibn-'Abbلd, O.)

سَكَكٌ
سَكَكٌ ذ inf. n. of سَكَّ, sec. pers. سَكِكْتَ. (Msb, TA. [See 1, last sentence but one.])

سُكُكٌ
سُكُكٌ ذ [a pl. of which the sing. is not mentioned,] Bustards; syn. حُبَارَيَاتٌ. (TA.)

سُكَاكٌ
سُكَاكٌ ذ The air that is next to the clouds, or to the higher part, (عَنَان,) of the sky; as also ↓ سُكَاكَةٌ: (S, K:) or both signify the air, or atmosphere, between heaven and earth: like لُوحٌ: the pl. of the second is سَكَائِكُ. (TA.) Hence the saying, لَا أَفْعَلُ ذٰلِكَ وَلَو نَزَوَْتَ فِىالسُّكَاكِ, meaning [I will not do that even if thou leap] into the sky. (S.) ― -b2- Also The part, of an arrow, which is the place of the feathers. (Ibn- 'Abbلd, O, K.)

سَكُوكٌ
سَكُوكٌ ذ : see سُكٌّ, in two places.

ضَرَبُوا بُيُوتَهُمْ سِكَاكًا
ضَرَبُوا بُيُوتَهُمْ سِكَاكًا ذ [They pitched their tents] in one row: (Th, K:) and said with ش, [i. e. شِكَاكًا,] accord. to IAar: (TA:) but Th says that it is only with س, deriving it from سِكَّةٌ signifying “a wide زُقَاق.” (TA in art. شك.)

سُكَاكَةٌ
سُكَاكَةٌ ذ Small in the ear, (M, K,) or in the ears. (IAar, TA.) [See also أَسَكُّ.] ― -b2- And (assumed tropical:) One who is alone in his opinion, having none to share with him in it, (AZ, K, TA,) who acts without caring how his opinion happens to be: pl. سُكَاكَاتٌ: it has no broken pl. (AZ, TA.) -A2- See also سُكَاكٌ.

سَكَائِكُ
سَكَائِكُ ذ pl. of سُكَاكَةٌ as syn. with سُكَاكٌ [q. v.]. (TA.) ― -b2- See also سِكَّةٌ, in the latter half of the paragraph.

سَكِّى
سَكِّى ذ : see سَكٌّ

سِكِّىٌّ
سِكِّىٌّ ذ : see سِكَّةٌ, in the former half of the paragraph. -A2- Also i. q. بَرِيدٌ [meaning either A beast of the post or a messenger who journeys on a beast of the post]: a rel. n. from سِكَّةٌ. (Ibn- 'Abbلd, O, TA.)

سَكَّاكٌ
سَكَّاكٌ ذ [A stamper of money;] one who strikes the سِكَّة. (TA.) ― -b2- [And said by Golius, as on the authority of Meyd, to signify A maker of knives; like سَكَّانُ.]

سَكَّاكَةٌ
سَكَّاكَةٌ ذ [as a coll. gen. n., app. derived from سِكَّةٌ signifying “a road,”] Wayfarers. (TA.)

سِكِّينٌ
سِكِّينٌ ذ , mentioned by Ibn-'Abbلd in this art., and said in the Mgh to be of the measure فِعْلِينٌ from السَّكُّ, or فِعِّيلٌ from السُّكُونُ: see art. سكن.

أَسَكُّ
أَسَكُّ ذ Small in the ear, (Mgh, K,) with a sticking thereof to the head, and small projection thereof: (K:) or short in the ear, with a sticking thereof to the part behind it: (TA:) or small in the قوف [meaning either the upper part or the helix] of the ear, and narrow in the ear-hole: (K:) applied to a man, (Mgh, K,) &c.: (K:) fem. سَكَّآءُ: (S, Mgh, O, Msb, K:) applied [to a woman, as is implied in the K, and to a female bird, and particularly to a female ostrich, and] to a single bird of the species called قَطًا, because having no ear [apparent or projecting], (TA,) and to a she-goat, meaning, with the lawyers, having no ear except the ear-hole, or, accord. to El-Kudooree, naturally earless: (Mgh:) and applied to an ear, as meaning small: (S, Msb:) pl. سُكٌّ: applied [to human beings, &c., more commonly to birds, and particularly] to ostriches, (K,) and to birds of the species called قَطًا: (TA:) it is said that every سَكَّآء is oviparous, and every شَرْفَآء is viviparous; the former meaning a female that has no ear (S, O) apparent, or external; (O;) and the latter, “a female that has an ear (S, O) apparent, or external, (O,) though it be slit.” (S.) A rلjiz says,
لَيْلَةُ حَكّ ٍلَيْسَ فِيهِا شَكُّ
أَحُكُّ حَتَّى سَاعِدِى مُنْفَكُّ
أَسْهَرَنِى الأُسَيْوِدُ الأَسَكُّ
[A night of scratching: there is no doubt respecting it: I scratch so that my fore arm, or my upper arm, (for ساعد is used in both of these senses,) is dislocated: the little black thing without ears having rendered me sleepless]: he means the fleas, using the sing. as a gen. n. (TA.) ― -b2- Also Having the ears cut off. (TA.) [This seems to be the primary, though not a usual, signification.] ― -b3- And (assumed tropical:) [Having the ears stopped up: (see 8:) or] deaf. (K.) It is applied in this sense to the ostrich, because [they say that] he does not hear. (Lth, TA.) ― -b4- And الأَسَكُّ was the name of A certain horse. (O, K.) ― -b5- See also سَكٌّ.

مِنْبَرٌ مَسْكُوكٌ
مِنْبَرٌ مَسْكُوكٌ ذ [A pulpit] nailed with nails of iron: but also said to be with ش, [i. e. مَشْكُوكٌ,] meaning مَشْدُودٌ [made firm or strong, &c.]. (TA.)

### Türkçe

**سَكَّ الشَّىْءَ**
1 **سَكَّ الشَّىْءَ** ذ, muzârîsi **سَكُ٣َ**, (TA,) mastarı **سَكٌّ**, (K, TA,) **سَدَّهُ** ile aynı mânâdadır [yani: o, şeyi kapattı yahut kapattı; yahut tıkadı yahut tıkadı; yahut onardı; ve şeyi sağlamlaştırdı yahut kuvvetli kıldı]. (K, * TA.) [**سَدُّالشَّىْءِ** yerine, TA’daki kıraate göre mastarın açıklamasında CK’de **شَدُّ الشَّىْءِ** buluruz: ve **شَدَّهُ**’nun **سَكَّهُ**’nun sahih bir mânâsı olduğu görünür; zira] **مَسْكُوكٌ**’dan **مَشْدُودٌ** mânâsında olmak üzere, müteahhir (post-classical) ibare **سَكُّ الأَبْوَابِ**’dır [yani: kapıların sıkıca bağlanması]. (TA.) [Günümüzde, **سَكَّ البَابَ**, muzârî ve mastarı yukarıdaki gibi, “kapıyı kilitledi ve sürgüledi” demektir.] ― -b2- Ve **سَكَّهُ**, (TA,) mastarı yukarıdaki gibi, (S, K, TA,) onu demirle kenetledi ( **ضَبَّبَهُ** ); yani bir kapıyı, (S, K, TA,) ve tahtayı. (TA.) -A2- Yine **سَكَّهُ**, muzârîsi yukarıdaki gibi, (S, TA,) ve mastar da öyle, (K, TA,) onun kulaklarını kesti. (S, K, * TA.) -A3- **سَكَّ بِمَا فِى بَطْنِهِ**, (TA,) mastarı yukarıdaki gibi, (K, TA,) karnında olanı dışarı attı; (K, * TA;) dışkıladı; (TA;) devekuşu hakkında söylenir: (K, TA:) ve böylesi **سَجَّ**’dir. (TA.) Ve **سَكَّ بِسَلْحِهِ**, (AA, TA,) mastarı yukarıdaki gibi, (K, TA,) dışkısını, (AA, K, TA,) ince bir hâlde dışarı attı; (AA, * K, TA;) bunun gibi **زَكَّ**, (AA, TA,) ve **هَكَّ**. (TA.) Ve **هُوَ يَسُكُّ**, mastarı yukarıdaki gibi, ince dışkı çıkarır; (As, S, TA;) bunun gibi **يَسُجُّ**, mastarı **سَجٌّ**. (As, TA.) Ve **أَخَذَهُ سَكُّ** [onu ishal tuttu;] bağırsak boşaltımı ince oldu; **قَعَدَ مَقَاعِدَ رِقَاقًا** ile açıklanır: ve **أَخَذَهُ سَكٌّ فِى بَطْنِهِ** [aynısını ifade eder; yahut] bağırsakları gevşedi; bunun gibi **سَجٌّ**; Ya‘kūb böyle der; ve bunun ikâme (substitution) ile yapılmış olduğunu ileri sürer; fakat ikisinden hangisinin böyle yapılmış olduğu bilinmez. (TA.) ― -b2- **سَكَّ فِى الأَرْضِ**: ülkede rastgele dolaştı; nereye gideceğini bilmedi ve şaşkın oldu. (Ibn-'Abbād, O. [Bkz. ayrıca 7.]) ― -b3- Yine denir: **أَيْنَ تَسُكُّ**: Nereye gidiyorsun? (Ibn-'Abbād, O.) ― -b4- **مَا سَكَّ سَمْعِى مِثْلُ ذٰلِكَ الكَلَامِ**: O sözün benzeri kulağıma girmedi: ve **فِى مَسَامِعِى مِثْلُهُ ↓ مَااسْتَكَّ**: Onun benzeri kulaklarıma girmedi. (TA.) -A4- **سَكَّ**, [ikinci şahıs, görünüşe göre, **سَكُكْتَ**], muzârîsi **سَكُ٣َ**, (TA,) mastarı **سُكٌّ**, (K, TA,) o (tabiat yahut huy) aşağı oldu, soysuz oldu, bayağı oldu, sefil oldu. (K, * TA.) -A5- **سَكَّ**, (Msb, TA,) ikinci şahıs **سَكِكْتَ**, (Msb, K, TA, [CK’de hatalı olarak **سَكِكْتَ**]), mastarı **سَكَكٌ**, (S, Mgh, Msb, K, TA,) bir adam vb. hakkında, (K,) (mecaz kabul edilerek:) kulakta küçük oldu, (S, Mgh, Msb, K, TA,) kulağın başa yapışıklığıyla ve az çıkıntısıyla: (K, TA:) yahut kulağı kısa oldu, onun arkasındaki kısma yapışıklığıyla: (TA:) yahut kulağın **قُوف**’unda [burada ya üst kısmı ya da heliks mânâsında (CK’de **قُوب**)] küçük oldu ve kulak deliğinde dar oldu. (K, TA.) Ve (mecaz kabul edilerek:) sağır oldu yahut sağırlaştı. (K, TA.)

**انسكّت الاـِبِلُ**
7 **انسكّت الاـِبِلُ** ذ: Develer rastgele dolaştı. (Ibn-'Abbād, O, TA. [Bkz. ayrıca yukarıda **سَكَّ فِى الأَرضَ**.]) Kuşlardan **قَطًا** denilenler hakkında **اِنْسِكَاكٌ**, uçuşlarında yükselip havada dönüp dolaştıktan sonra rastgele gitmeleri ve göğüslerini alçaltmaları demektir. (Ibn-'Abbād, O, K.)

**استكّ**
8 **استكّ** ذ: O (şey) kapandı yahut kapatıldı; yahut tıkandı yahut tıkatıldı; yahut onarıldı; ve sağlamlaştırıldı yahut kuvvetli kılındı; yukarıda ona verilen mânâların ilkinde 1’in sanki meçhûlü; eş anlamlısı **اِنْسَدَّ**. (TA.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **استكّت مَسَامِعُهُ** (mecaz:) Kulakları tıkandı yahut sağırlaştı, (S, Msb, K, *) ve [açıklıkta] daraldı. (S, K.) ― -b3- Ve **استكّ النَّبْتُ** (mecaz kabul edilerek:) ot gürleşti ve sıklaştı, (S, K,) aralıkları kapanarak. (S.) Ve **استكّت الرِّيَاضُ** (mecaz kabul edilerek:) çayırlar [otlarında] gürleşti ve sıklaştı. (As, TA.) -A2- 1’e de bak.

**سَكٌّ**
**سَكٌّ** ذ: Bir çivi; demirden bir iğne yahut kazık; bunun gibi ↓ **سَكِىٌّ**; (S, K;) tıpkı **دَوٌّ** ve **دَوِىٌّ** denildiği gibi: (S:) çoğulu **سِكَاكٌ** (S, K) ve **سُكُوكٌ**. (K.) [TA’da örnek olarak Ebû-Dahbel el-Cumahî’nin bir beyti zikredilir:
دِرْعِى دِلَاصٌ سَكُّهَا سَكٌّ عَجَبْ
وَجَوْبُهَا القَاتِرُ مِنْ سَيرِ اليَلَبْ
fakat **يَلَبٌ**’a bak.] -A2- Eğriliksiz yahut bükülmesiz, duvar gibi, düz yahut düzgün bir bina ve kazı. (O, K.) ― -b2- Halkaları dar bir zırh; (S, K;) bunun gibi ↓ **سُكٌّ**, ve ↓ **سَكَّآءُ**: (K:) yahut O’ya göre halkaları yumuşak. (TA.) ― -b3- Sonraki paragrafa da bak.

**سُكٌّ**
**سُكٌّ** ذ: İç boşluğunda yahut içinde dar bir kuyu, (Lth, AZ, As, S, O, K) (Lth, O,) yahut ağzından dibine kadar, (AZ, S, O,) yahut ağzında; bunun gibi ↓ **سَكٌّ**, ve ↓ **سَكُوكٌ**: (K:) yahut iç boşluğunda yahut içinde ve kaplamasında düzgün bir kuyu: yahut Fr’ye göre, iyi yahut sağlam yahut sıkı biçimde kaplanmış ve dar bir kuyu; **سُكٌّ**’ün çoğulu **سِكَاكٌ**’tır; ve ↓ **سَكُوكٌ**’un çoğulu **سُكٌّ**’tür; böylece ikincisi hem tekil hem çoğuldur. (TA.) ― -b2- Ve dar bir yol: (I'Abbād, O:) yahut tıkanmış bir yol: (K:) yahut dar ve tıkanmış bir yol. (Lh, TA.) ― -b3- **سَكٌّ**’e de bak. ― -b4- Ayrıca Benû Esed lehçesinde akrebin deliği, (Ibn-'Abbād, S, O, K,) (Ibn-'Abbād, O;) ve örümceğin deliği de, (O, K,) yine, darlığından dolayı. (TA.) -A2- Ayrıca bir çeşit koku, (S, Mgh, O, Msb, K,) **رَامَك**’tan hazırlanır, (K,) yahut misk ve **رَامَك**’tan, (O,) ilkinin dövülmüş yahut ezilmiş, elenmiş, suyla yoğrulmuş, sıkıca sıkılmış, ve kaba yapışmaması için **خِيرِىّ** yağından sürülmüş, ve bir gece bırakılmış olmasıyla; sonra misk dövülür yahut toz edilir ( **يُسْحَقُ** ), ve derece derece onun içine konur, ve o [yeniden] sıkıca sıkılır, ve küçük, yuvarlak, yassı parçalara kesilir, ve iki gün bırakılır; sonra büyük bir iğne ile delinip kenevir ipine dizilir, ve bir yıl bırakılır; ve eskidikçe kokusu daha tatlı olur. (K.) -A3- Ayrıca **أَسَكُّ**’ün çoğuludur. (K.)

**سِكَّةٌ**
**سِكَّةٌ** ذ: Saban demiri; yani yerin sürüldüğü demir şey; (S, TA;) sabanın demir aksamı. (K.) Bundan dolayı hadis: **مَا دَخَلَتِ السِّكَّةُ دَارَ قَوْمِ اـِلَّا ذَلُّوا** [Saban demiri bir kavmin yurduna girmez ki ancak zelil olurlar]; mânâsı, ziraat ehlinin yönetici güçten gördüğü şiddet ve talepler sebebiyledir. (TA.) ― -b2- Ve bir kalıp; yani üzerine yazı kazınmış bir demir parçası, (S, * Msb, K, TA,) (TA,) onunla dirhemler ve dinarlar damgalanır, (S, * Msb,) yahut onun üzerine para parçaları ( **دَرَاهِم** ) basılır: (K:) çoğulu **سِكَكٌ**. (Msb.) ― -b3- Ve onunla basıldığı için, basılmış bir dirhem ve dinar; (TA;) bu ikincisine [ayrıca] ↓ **سِكِىٌّ** denir, (O, K, TA,) [CK’de **سَكِىّ**, fakat] kesre iledir. (TA.) -A2- Ayrıca hurma ağaçlarından bir sıra ( **طَرِيقَةٌ مُصْطَفَّةٌ**, S, O, Msb, yahut **سَطْرٌ**, K, yahut **سَطْرٌ مَصْطَفٌّ**, TA). (S, O, Msb, K, TA.) Bundan dolayı onların sözü, (S,) yahut Peygamber’in sözü, (O,) **خَيْرُ المَالِ مُهْرَةٌ مَأْمُورَةٌ أَوْ سِكَّةٌ مَأْبُورَةٌ**, (S, O’da **سكّة مأبورة او مهرة مأمورة**, ) mânâsı: [Malın en hayırlısı] doğurgan bir tay (TA) yahut aşılanmış bir hurma sırasıdır: (S, TA:) yahut As’a göre burada **سكّة مأبورة** düzgün hazırlanmış bir saban demiri demektir; ve der ki mânâ, malın en hayırlısı bir kuluçka [kısrak nesli] yahut tohum ürünüdür. (S.) ― -b2- Ayrıca bir **زُقَاق** [yani sokak]: (S, O, * Msb:) yahut [daha doğrusu] geniş bir **زُقَاق**: (Msb:) yahut **أَزِقَّة** denilenlerden düzgün bir yol, (K, TA,) [yahut sokak]: (TA:) oradaki evler bir sıra yahut sıralar oluşturduğu için böyle adlandırılmıştır; (O, TA;) hurma ağaçlarının **سِكَّة**’sine benzetilerek: (TA:) çoğulu **سِكَكٌ** [yukarıdaki gibi]: (O:) ve ↓ **سَكَائِكُ**, [**سِكَكٌ** “**أَزِقَّةٌ**” mânâsında iken] onunla eş anlamlıdır. (TA.) ― -b3- [Bundan dolayı da, görünüşe göre, denir:] **اِجْعَلِ الأَمْرَ سِكَّةً وَاحِدَةً** (mecaz kabul edilerek:) işi [tekdüze yahut] tek bir tekdüze şey yap. (Fr, TA, madde بأج.) ― -b4- Ve **أَخَذَ الأَمْرَ بِسِكَّتِهِ**, (K,) ve **أَدْرَكَهُ بِسِكَّتِهِ**, (TA,) (mecaz kabul edilerek:) [şeyi kendi uygun yoluyla aldı ve ona erişti; yahut] mümkün olduğu vakitte. (K, TA.) ― -b5- Ve **فُلَانٌ صَعْبُ السِكَّةِ** (mecaz:) Böyle biri, tabiatının aceleciliği sebebiyle sakin yahut durgun yahut sabit kalmaz. (Ibn-'Abbād, Z, O, TA.) -A3- Ayrıca **بَرِيد**’in evi [yahut menzili]: ve ‘Ömer b. ‘Abd el-‘Azîz’in bir mektubunda geçen **أَصْحَابُ السِّكَكِ**, orada bulunan ve önemli işler için gönderilmek üzere bekletilen **بُرُد**’lar demektir. (Mgh.) **سِكَّةُ البَرِيدِ** meşhurdur [yukarıda verilen mânâ ile: ve ayrıca, zikredilen ulakların her bir menzili ile bir sonraki menzil arasındaki mesafe mânâsıyla: yine **بَرِيدٌ**’e bak]. (Ibn-'Abbād, O.)

**سَكَكٌ**
**سَكَكٌ** ذ: **سَكَّ**’ın, ikinci şahsı **سَكِكْتَ** olan, mastarıdır. (Msb, TA.)

**سُكُكٌ**
**سُكُكٌ** ذ: [tekili zikredilmeyen bir çoğul,] toy kuşları; eş anlamlısı **حُبَارَيَاتٌ**. (TA.)

**سُكَاكٌ**
**سُكَاكٌ** ذ: Bulutlara yahut göğün yüksek kısmına ( **عَنَان** ) yakın olan hava; bunun gibi ↓ **سُكَاكَةٌ**: (S, K:) yahut ikisi de gök ile yer arasındaki hava demektir: **لُوحٌ** gibi; ikincinin çoğulu **سَكَائِكُ**’tur. (TA.) Bundan dolayı söz: **لَا أَفْعَلُ ذٰلِكَ وَلَو نَزَوَْتَ فِىالسُّكَاكِ**, mânâsı: göğe sıçrasan bile bunu yapmam. (S.) ― -b2- Ayrıca okun bir parçası; tüylerin yeri olan kısım. (Ibn-'Abbād, O, K.)

**سَكُوكٌ**
**سَكُوكٌ** ذ: **سُكٌّ**’e bak, iki yerde.

**ضَرَبُوا بُيُوتَهُمْ سِكَاكًا**
**ضَرَبُوا بُيُوتَهُمْ سِكَاكًا** ذ: [Çadırlarını] tek bir sıra hâlinde kurdular: (Th, K:) ve IAar’a göre **ش** ile [yani **شِكَاكًا**] de söylenmiştir: (TA:) fakat Th, bunun yalnız **س** ile olduğunu söyler; onu “geniş bir **زُقَاق**” mânâsındaki **سِكَّةٌ**’den türetir. (TA, madde شك.)

**سُكَاكَةٌ**
**سُكَاكَةٌ** ذ: Kulakta küçük, (M, K,) yahut kulaklarda. (IAar, TA.) ― -b2- Ve (mecaz kabul edilerek:) görüşünde yalnız olan, onda kendisiyle ortaklık edecek kimse bulunmayan, (AZ, K, TA,) görüşünün nasıl çıktığına aldırmadan davranan kimse: çoğulu **سُكَاكَاتٌ**; kırık çoğulu yoktur. (AZ, TA.) -A2- **سُكَاكٌ**’a da bak.

**سَكَائِكُ**
**سَكَائِكُ** ذ: **سُكَاكَةٌ**’nın, **سُكَاكٌ** ile eş anlamlı olarak, çoğuludur. (TA.) ― -b2- **سِكَّةٌ**’ye de bak, paragrafın ikinci yarısında.

**سَكِّى**
**سَكِّى** ذ: **سَكٌّ**’e bak.

**سِكِّىٌّ**
**سِكِّىٌّ** ذ: **سِكَّةٌ**’ye bak, paragrafın ilk yarısında. -A2- Ayrıca **بَرِيدٌ** ile aynı mânâdadır [ya posta hayvanı yahut posta hayvanı üzerinde yolculuk eden ulak]: **سِكَّةٌ**’den nisbet ismidir. (Ibn-'Abbād, O, TA.)

**سَكَّاكٌ**
**سَكَّاكٌ** ذ: [Para basan;] **سِكَّةٌ**’yi basan kimse. (TA.) ― -b2- [Ve Golius tarafından, Meyd’in rivayetine dayanarak, bıçak yapan mânâsında olduğu söylenmiştir; **سَكَّانُ** gibi.]

**سَكَّاكَةٌ**
**سَكَّاكَةٌ** ذ: [cem‘î cins ismi olarak, görünüşe göre “yol” mânâsındaki **سِكَّةٌ**’den türemiş,] yolcular. (TA.)

**سِكِّينٌ**
**سِكِّينٌ** ذ: İbn-'Abbād tarafından bu maddede zikredilmiştir; ve Mgh’de, **السَّكُّ**’tan **فِعْلِينٌ** vezninde, yahut **السُّكُونُ**’dan **فِعِّيلٌ** vezninde olduğu söylenmiştir: **سكن** maddesine bak.

**أَسَكُّ**
**أَسَكُّ** ذ: Kulakta küçük, (Mgh, K,) kulağın başa yapışıklığıyla ve az çıkıntısıyla: (K:) yahut kulağı kısa, onun arkasındaki kısma yapışıklığıyla: (TA:) yahut kulağın **قوف**’unda [ya üst kısmı ya da heliks mânâsında] küçük ve kulak deliğinde dar: (K:) bir adama, (Mgh, K,) vb.’ye uygulanır: (K:) müennesi **سَكَّآءُ**: (S, Mgh, O, Msb, K:) [K’de ima edildiği üzere bir kadına, ve dişi kuşa, özellikle dişi devekuşuna, ve **قَطًا** denilen türden tek bir kuşa] uygulanır; çünkü görünür yahut çıkıntılı kulağı yoktur; (TA;) ve bir dişi keçiye uygulanır; fıkıhçılara göre, kulak deliği dışında kulağı olmayan; yahut el-Kudûrî’ye göre, tabiatça kulaksız: (Mgh:) ve kulağa, küçük mânâsıyla uygulanır: (S, Msb:) çoğulu **سُكٌّ**: [insanlara vb.’ye, daha çok kuşlara, özellikle] devekuşlarına, (K,) ve **قَطًا** türünden kuşlara uygulanır: (TA:) her **سَكَّآء**’ın yumurtlayan, her **شَرْفَآء**’ın doğuran olduğu söylenir; birincisi, görünür yahut dış kulak olmayan dişi demektir; (S, O;) ve ikincisi, görünür yahut dış kulak olan dişi demektir, (S, O,) yarık olsa bile. (S.) Bir recez şairi der ki,
لَيْلَةُ حَكّ ٍلَيْسَ فِيهِا شَكُّ
أَحُكُّ حَتَّى سَاعِدِى مُنْفَكُّ
أَسْهَرَنِى الأُسَيْوِدُ الأَسَكُّ
[Kaşınma gecesi: onda şüphe yoktur: kaşırım da ön kolum yahut üst kolum (zira **ساعد** her iki mânâda kullanılır) çıkık olur: kulaksız küçük kara şey beni uykusuz bıraktı]: pireleri kasteder; tekili cins ismi olarak kullanır. (TA.) ― -b2- Ayrıca kulakları kesilmiş olan. (TA.) ― -b3- Ve (mecaz kabul edilerek:) [kulakları tıkanmış olan: (8’e bak:) yahut] sağır. (K.) Bu mânâda devekuşuna uygulanır; çünkü [derler ki] o işitmez. (Lth, TA.) ― -b4- Ve **الأَسَكُّ**, belli bir atın adı idi. (O, K.) ― -b5- **سَكٌّ**’e de bak.

**مِنْبَرٌ مَسْكُوكٌ**
**مِنْبَرٌ مَسْكُوكٌ** ذ: [Bir minber,] demir çivilerle çivilenmiş: fakat **ش** ile [yani **مَشْكُوكٌ**] olduğu da söylenmiştir; mânâsı **مَشْدُودٌ** [sağlamlaştırılmış yahut kuvvetli kılınmış vb.]. (TA.)
