# سلت (س-ل-ت) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D8%AA
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%84%D8%AA

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: س - ل - ت
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D8%AA/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب السين والتاء واللام معهما
س ت ل، س ل ت يستعملان فقط
ستل:
السَّتل من قولِكَ تَساتَلَ عَلَينا الناسُ أي خَرَجُوا من موضع واحداً بعد واحدٍ تِباعاً مُتَساتِلين. وكذلك ما جَرَى قَطَراناً فهو تَساتُلٌ، نحو الدَّمْع واللُّؤلُؤِ اذا انقَطَعَ سِلْكُه.
والسُّتالةُ: الرُّذالةُ من كل شيءٍ.
سلت:
السُّلتُ: شَعيرٌ لا قِشرَ لَهُ أجرد، يكون بالغَوْر، وأهل الحِجاز يَتَبَرَّدونَ بسَويقه في الصيف.
والسَّلْتُ: قَبْضُكَ على الشيء أصابه قَذَرٌ أو لَطْخٌ فتَسْلِتَه عنه سَلْتاً.
وسَلَتَ أنفَه بالسَّيف سَلْتاً: قَطَعَه كُلَّه، وهو من الجُدْعان أَسْلتُ، وامرأةٌ سَلْتاءُ لا تتعاهَدُ يَدَيها ورِجلَيْها بالحِنّاء، وامرأتانِ سَلتاوان، ونِسْوَةٌ سَلْتَى مثلُ غَوْثَى.
واسْمُ ما يخرُجُ من المِعَى سُلاتة، وكُلُّ ما يُطرَحُ ويُرْمَى به، شيءٌ من شيءٍ فهو على فُعالة نحو مُزاقةٍ ومُضاغة وسُلافة وشِبْهها.

##### Türkçe

باب **السين** ve**التاء** ve**اللام** onlarla birlikte

**س ت ل**، **س ل ت** yalnızca kullanılır

**ستل**:
**السَّتل** senin sözünden: **تَساتَلَ عَلَينا الناسُ**; yani bir yerden birer birer, ardı sıra, **مُتَساتِلين** olarak çıktılar. Yine damla damla akan şey de **تَساتُلٌ**dür; **الدَّمْع** ve **اللُّؤلُؤِ** gibi, ipi koptuğu zaman.
Ve **السُّتالةُ**: her şeyden aşağılık olan.

**سلت**:
**السُّلتُ**: kabuğu olmayan, çıplak arpa; **الغَوْر**’da olur; **الحِجاز** ehli yazın onun kavrulmuş unuyla serinlerler.
Ve **السَّلْتُ**: üzerine pislik yahut leke isabet etmiş şeye senin tutuşun; sonra onu ondan **سَلْتاً** olarak **تَسْلِتَه**.
Ve **سَلَتَ أنفَه بالسَّيف سَلْتاً**: onu bütünüyle kesti; o, burunları kesiklerden **أَسْلتُ**tur; ve bir kadın **سَلْتاءُ**: ellerini ve ayaklarını kınayla gözetip sürmez; iki kadın: **سَلتاوان**; ve kadınlar: **سَلْتَى**, **غَوْثَى** gibi.
Ve bağırsaktan çıkan şeyin adı **سُلاتة**’dır; ve atılan ve onunla fırlatılıp atılan her şey, bir şeyden bir şeydir; o, **فُعالة** vezni üzerinedir; **مُزاقةٍ** ve **مُضاغة** ve **سُلافة** ve benzerleri gibi.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D8%AA/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

السُلاتَةُ: ما يؤخذ بالإصبع من جوانب القَصْعة لتتَنظَّفَ. تقول: سَلَتُّ القَصعة أَسْلُتُها سَلْتاً. وسَلَتَ بالسيف أَنْفَهُ، أي جدعَه. والرجل أَسْلَتُ، إذا أُوعِبَ جَدْعُ أنفِه. وسَلَتَتِ المرأة خِضابَها عن يدها، إذا ألقت عنها بالعُصْمَ. والسَلْتاءُ: المرأة التي لا تتعهَّد الحِنّاء. قال الأصمعي: سَلَتَ رأسَه، أي حلقه. ورأس مَسلوتٌ، ومَحلوتٌ، ومَسبوتٌ، ومَحلوقٌ بمعنىً. قال: وسَلَتُّهُ مائةَ سوط، أي جَلَدْتُهُ.

##### Türkçe

**السُلاتَةُ**: **القَصْعة**’nin yanlarından, temizlensin diye parmakla alınan şey. Şöyle dersin: **سَلَتُّ القَصعة أَسْلُتُها سَلْتاً**. Ve **سَلَتَ بالسيف أَنْفَهُ**; yani onu budadı (burnunu kesti). Ve adam **أَسْلَتُ**tur; burnunun budanması tamamen yapıldığında. Ve kadın, elinden boyasını **سَلَتَتِ**; **العُصْمَ** ile onu üzerinden attığında. Ve **السَلْتاءُ**: kınayı gözetip sürdürmeyen kadın. **الأصمعي** dedi: **سَلَتَ رأسَه**; yani onu tıraş etti. Ve baş **مَسلوتٌ**dur; ve **مَحلوتٌ**, ve **مَسبوتٌ**, ve **مَحلوقٌ**; anlamca birdir. Dedi: **وسَلَتُّهُ مائةَ سوط**; yani onu dövdüm (yüz kırbaç vurdum).

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D8%AA/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

س ت ل
ستل ، سلت ، تلس : مستعملة .
ستل : قال الليث : السَّتْلُ : من قولك : تساتل علينا الناسُ ، أي : خَرَجوا من موضعٍ واحد بعدَ آخر تِباعاً متساتِلين . وكلُّ ما جَرَى قَطَراناً فهو تَساتُلٌ ، نحو الدمع واللّؤلؤ إذا انقطع من سِلْكِه . قال : والسُّتالة : الرُّذالة من كلّ شيءٍ .
وقال ابن دُريد : تَساتَل القومُ : جاء بعضُهم في إثر بعض ، وجاء القومُ سَتْلاً .
قال : والمَساتِل : الطُّرُق الضيقة ، الواحدة مَسْتَل .
سلت : أبو تراب عن الحُصَيْنِيّ : ذهب مني الأمر فَلْتةً وسَلْتَةً ، أي : سَبَقني وفاتَني .
وقال الليث : السُّلْت : شَعيرٌ لا قِشْرَ له ، أجردُ ، يكون بالغَوْر ، وأهلُ الحِجاز ، يتبرّدون بسَوِيقه في الصَّيف .
قال : والسَّلْتُ : قَبضُك على الشيء أصابَه قَذَر أو لَطْخ فتَسْلِتُه عنه سَلْتاً .
والمِعَى يُسْلَت حتى يخرج ما فيه .
ويقال : سَلَت فلان أَنْفَ فلانٍ بالسَّيف سَلْتاً : إذا قَطَعه كلَّه ، وهو من الجدْعان أسْلَت .
ورُوِيَ عن النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) وآله أنه لَعَن السَّلْتَاءُ من النِّساء ، وهي التي لا تَخْتضب . واسمُ ما يخرج من المِعَى سُلاَتَة .
غيره : سَلَت الحلاّق رأسَه سَلْتاً ، وسَبَته سَبْتاً : إذا حَلَقه . وسَلَتت المرأةُ الخِضَابَ من يَدِها : إذا مَسَحَتْه . وسَلَتَ القَصْعة من الثّريد : إذ مَسَحه .
تلس : التِّلِّيسةُ : وِعاءٌ يُسَوَّى من الخُوص شِبه قَفْعَة ، وهي القِنِّينَة التي تكون عند العَصّارين .

##### Türkçe

س ت ل
**ستل** , **سلت** , **تلس** : kullanımdadır.

**ستل** : Leys dedi: **السَّتْلُ**: “**تساتل علينا الناسُ**” sözünden; yani: bir yerden, birinden sonra bir diğeri, ardı sıra, **متساتِلين** olarak çıktılar. Ve katranlanarak akan her şey **تَساتُلٌ**dur; gözyaşı ve inci gibi, ipliğinden koptuğu zaman. Dedi: **السُّتالة**: her şeyden aşağılık olan şeydir.

İbn Düreyd dedi: **تَساتَل القومُ**: bazısı bazısının ardından geldi; ve kavim **سَتْلاً** geldi.
Dedi: **المَساتِل**: dar yollar; teki **مَسْتَل**.

**سلت** : Ebû Turâb, Husaynî’den: “Benden iş **فَلْتةً** ve **سَلْتَةً** olarak gitti”; yani: beni geçti ve benden kaçtı.

Leys dedi: **السُّلْت**: kabuğu olmayan, çıplak arpa; Gâvr’da olur; Hicaz ehli yazın onun kavrulmuş unuyla serinlerler.
Dedi: **السَّلْتُ**: üzerine pislik veya leke isabet etmiş bir şeye senin tutuşun; sonra onu ondan **سَلْتاً** olarak **تَسْلِتُه**.

Bağırsak, içindekinin çıkması için **يُسْلَت** edilir.

Ve denir: “Falan, falanın burnunu kılıçla **سَلْتاً** olarak **سَلَت** etti”: eğer onun tamamını kesti ise; ve o, **الجدْعان**dan **أسْلَت**tir.

Peygamber’den ( صلى الله عليه وسلم ) ve âlinden rivayet edildi ki o, kadınlardan **السَّلْتَاءُ**ya lânet etti; o, kına yakmayan kadındır. Ve bağırsaktan çıkan şeyin adı **سُلاَتَة**dir.

Başkası: Berber başını **سَلْتاً** olarak **سَلَت** etti, ve **سَبْتاً** olarak **سَبَته**: eğer onu tıraş etti ise. Ve kadın, elinden kınayı **سَلَتت**: eğer onu sildi ise. Ve **القَصْعة**yi **الثّريد**den **سَلَتَ**: onu sildiği zaman.

**تلس** : **التِّلِّيسةُ**: hurma yaprağından, **قَفْعَة** benzeri olarak yapılan bir kap; o, sıkmacıların yanında bulunan **القِنِّينَة**dir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D8%AA/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب السين واللام وما يثلثهما)
(سلم) السين واللام والميم معظم بابه من الصّحّة والعافية؛ ويكون فيه ما يشذُّ، والشاذُّ عنه قليل، فالسّلامة: أن يسلم الإنسان من العاهة والأذَى. قال أهلُ العلم: الله جلَّ ثناؤُه هو السلام؛ لسلامته مما يلحق المخلوقين من العيب والنقص والفناء. قال الله جلَّ جلاله: ﴿واللهُ يَدْعُو إلى دَارِ  السَّلاَمِ﴾ [يونس 25]، فالسلام الله جلَّ ثناؤه، ودارُهُ الجنَّة. ومن الباب أيضاً الإسلام، وهو الانقياد؛ لأنَّه يَسْلم من الإباء والامتناع. والسِّلام: المسالمة. وفِعالٌ تجيءُ في المفاعلة كثيراً نحو القتال والمقاتلة. ومن باب الإصحاب والانقياد: السَّلَم الذي يسمَّى السَّلف، كأنَّه مالٌ أسلم ولم يمتنع من إعطائه. وممكن أن تكون الحجارة سمِّيت سِلاماً لأنّها أبعدُ شيء  في الأرض من الفَناء والذَّهابِ؛ لشدّتها وصلابتها. فأمّا السَّليم وهو اللّديغ ففي تسميته قولان: أحدهما أنَّه أُسلم لما به. والقول الآخر أنّهم تفاءلوا بالسَّلامة. وقد يسمُّون الشيءَ بأسماء في التفاؤُل والتطيُّر. والسُّلَّم معروف، وهو من السلامة أيضاً؛ لأنَّ النازل عليه يُرْجَى لـه السَّلامة. والسَّلامة: شجر، وجمعها سَلاَم.
والذي شذَّ عن الباب السَّلْم: الدلو التي لها عروة واحدة. والسَّلَم: شجر، واحدته سَلَمة. والسَّلامانُ: شجرٌ([1]).
ومن الباب الأول السَِّلْم وهو الصُّلح، وقد يؤنَّث ويذكَّر. قال الله تعالى: ﴿وإِنْ جَنَحُوا لِلْسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا﴾ [الأنفال 61]. والسَّلِمَة: الحجر، فيه يقول الشاعر:
ذاكَ خليلي وذو يعاتِبُني *** يَرمِي ورائيَ بالسهمِ والسَّلِمَهْ([2])وبنو سلِمَة: بطنٌ من الأنصار ليس في العرب غيرهم. ومن الأسماء سَلْمَى: امرأةٌ. وسلمى: جبلٌ. وأبو سُلمى أبو زُهَير، بضم السين، ليس في العرب غيره.
(سلو/ي) السين واللام والحرف المعتلّ أصلٌ واحدٌ يدلُّ على خفض وطيب عيش. ومن ذلك قولهم فلان في سَلْوَةٍ من العيشِ، أي في رَغدٍ يسلِّيهِ الهم. ويقول: سَلاَ المحب يَسْلوا سُلُوَّاً، وذلك إذا فارقه ما كان به من همٍّ وعشق. والسُّلْوانة: الخَرزة، وكانوا يقولون إنَّ من شرب عليها سَلاَ ممّا كان به، وعَمَّن كان يحبه. قال الشاعر:
شربت* على سُلْوانة ماءَ مُزنةٍ *** فلا وَجديدِ العيش يا مَيَّ ما أسلُو([3])قال الأصمعيّ: يقول الرجل لصاحبه: سقيتَني منك سَلْوَةً وسُلواناً، أي طيَّبت نفسي وأذهلْتَها عنك. وسَلِيت بمعنى سلوت. قال الراجز:
* لو أشربُ السُّلوانَ ما سَليتُ([4]) *
ومن الباب السَّلا، الذي يكون فيه الولد، سمي بذلك لنَعمته ورقَّته ولينه. وأما السين واللام والهمزة فكلمة واحدة لا يقاس عليها. يقال سَلأَ السّمن يَسْلؤُه سلأ، إذا أذابه وصفّاه من اللَّبن، قال:
ونحن منعناكم تميماً وأنتم  *** موالِيَ إلاَّ تُحْسِنُوا السَّلْءَ تُضرَبوا
(سلب) السين واللام والباء أصلٌ واحدٌ، وهو أَخْذُ الشَيء بخفّة واختطاف. يقال سلبتُهُ ثوبَهُ سلْباً. والسَّلَب: المسلوب. وفي الحديث: "مَنْ قَتَل قتيلاً فله سَلَبُه". والسَّليب: المسلوب. والسَّلوب من النوق: التي يُسلَبُ ولدها والجمع سُلُب. وأسلبت الناقةُ، إذا كانت تلك حالَها. وأمّا السَّلَب وهو لِحاء الشجر فمن الباب أيضاً؛ لأنَّه تَقَشَّرَ عن الشَّجر، فكأنَّما قد سُلِبَته. وقول ابن مَحْكانَ:
فَنشنش الجلدَ عنها وهي باركةٌ *** كما تُنَشْنِشُ كَفَّا قاتِلٍ سَلَبا([5])ففيه روايتان: رواه ابن الأعرابي "قاتل" بالقاف. ورواه الأصمعي بالفاء. وكان يقول: السَّلَب لحاء الشَّجَر، وبالمدينة سوقُ السَّلابين، فذهب إلى أنَّ الفاتل هو الذي يَفتِل السَّلَب. فسمعتُ عليّ بن إبراهيم القطان يقول: سمعت أبا العباس أحمد بن يحيى ثعلباً يقول: أخطأ ابنُ الأعرابيّ، والصحيح ما قاله الأصمعيّ.
ومن الباب تسلّبَت المرأة، مثل أَحَدَّتْ. قال قوم: هذا من السُّلُب، وهي الثياب السُّود. والذي يقرب هذا من الباب الأوّل [أنَّ] ثيابَها مشبّهة بالسَّلَب، الذي هو لِحاء الشّجر. قال لبيد:
* في السُّلُب السُّود وفي الأمساحِ([6])*
وقال بعضهم : الفرق بين الإحداد والتَّسلُّب، أنَّ الإحداد على الزّوج والتَّسَلُّب قد يكون على غير الزّوج.
فأمّا قولهم فرس سَلِيبٌ، فيقال إنَّه الطويل القوائم. وقال آخرون: هو الخفيف نَقل القوائم؛ يقال رجلٌ سليب اليدين بالطَّعن، وثورٌ سليب القرن بالطَّعن. وهذا أجود القولَين وأَقيسُهما؛ لأنَّه كأنَّه يسلب الطّعنَ استلابا.
(سلت) السين واللام والتاء أصلٌ واحدٌ، وهو جلْفُ الشيء عن الشيء وقَشره. يقال سلتت المرأةُ خضابَها عن يدها. ومنه سَلَتَ فلانٌ أنفَ فلانٍ بالسيف سَلْتاً، وذلك إذا أخذه كلَّه. والرَّجُل أسْلَتُ. ويقال إنَّ المرأة التي لا تتعهَّد الخضاب يقال لها السَّلْتاء. ومن الباب السُّلْت: ضربٌ من الشعير لا يكاد [يكون] له قشر، والعرب تسمّيه العُرْيان.
(سلج) السين واللام والجيم أصلٌ يدل على الابتلاع. يقال سلج الشيء يَسلَجُه، إذا ابتلعه سَلْجَاً وسَلَجَاناً. وفي كلامهم: "الأخْذُ سَلَجَانٌ والقَضَاءَ لَِيَّانٌ". ومن الباب: فلان يتسلَّج الشراب، أي يُلِحُّ في شُرْبه.
(سلح) السين واللام والحاء السلاح، وهو ما يُقَاتَل به، وكان أبو عبيدة يفرِقُ بين السّلاح والجُنة، فيقول: السلاح ما قُوتِلَ به، والجُنّة ما اتُّقي به، ويحتج بقوله:
حيثُ تَرى الخيلَ بالأبطال  عابسة *** يَنْهَضْنَ بالهندوانيّاتِ والجُنَنِ([7])فجعل الجُنَن غَيْرَ السُّيوف([8]). والإسليح: شجرةٌ تغزُرُ عليها الإِبل. وقالت الأعرابية: "الإسليح([9])، رُغوَةٌ  وسَريح، وسَنامٌ وإطريح".
(سلخ) السين واللام والخاء أصلٌ واحد، وهو إخراج الشيء عن جلده. ثم يُحْمَل عليه. والأصل سلخْتُ جلدةَ الشاةِ سلخاً. والسِّلْخ: جلد الحية تنسلخ. ويقال أسود سالخ لأنَّه يسلخ جلده كلَّ عام فيما يقال. وحكى بعضُهم سلختِ المرأة دِرْعَها: نزعَتْهُ. ومن قياس الباب: سلخت الشَّهرَ، إذا صرتَ في آخر يومه. وهذا مجاز. وانسلخَ الشَّهرُ، وانسلخ النَّهارُ من الليل المقْبِل. ومن الباب نخلة مِسْلاخٌ، وهي التي تنثُر بُسرَها أخضر.
(سلس) السين واللام والسين يدلُّ على سهولة في الشيء. يقال هو سَهْلٌ سَلِسٌ. والسَّلْس: جنس من الخَرز، ولعلَّه سمِّي بذلك لسلاسته في نَظْمه. قال:
* وقلائدٌ مِنْ حُبْلَةٍ وسُلوسِ([10]) *
(سلط) السين واللام والطاء أصلٌ واحدٌ، وهو القوّة والقهر. من ذلك السَّلاطة، من  التسلط وهو القَهْر، ولذلك سمِّي السُّلْطان سلطاناً. والسلطان: الحُجَّة. والسَّليط من الرجال: الفصيح اللسان الذَّرِب. والسَّليطة: المرأة الصَّخَّابة.
ومما شذَّ عن الباب السَّلِيط: الزّيت بلغة أهل اليَمَن، وبلغة غيرهم دهن السِّمسِم.
(سلع) السين واللام والعين أصلٌ يدلُّ على انصداع الشيء وانفتاحه. من ذلك السَّلْع؛ وهو شقٌّ في الجبل كهيئة الصَّدْع، والجمع سُلوع. ويقال تَسَلّع عَقِبُه، إذا تشقّقَ وتَزَلَّع. ويقال سَلَعَ رأسه، إذا فَلَقَه. والسِّلعة: الشيء المبيع، وذلك أنَّها ليست بِقُِنْيَةٍ تُمْسك، فالأمر فيها واسعٌ. والسَّلَع: شجر.
(سلغ) السين واللام والغين ليس بأصلٍ، لكنه من باب الإبدال فسينُهُ مُبْدَلة من صاد. يقال سَلَغَت البقرةُ، إذا خرجَ نابُها، فهي سالغ. ويقولون لحمٌ أسلَغُ، إذا لم ينضج. ورجلٌ أسلَغُ: شديد الحمرة.
(سلف) السين واللام والفاء أصلٌ يدلُّ على تقدُّم وسبْق. من ذلك السَّلَف: الذين مضَوا. والقومُ السُّلاَّف: المتقدِّمون. والسُّلاَف: السائل من عصير العنب قبل أن يُعصَر. والسُّلْفَة: المعجَّل من الطَّعام قبل الغَدَاء. والسّلوف: الناقة تكون في أوائل الإبل إذا وَرَدَت. ومن الباب السَّلَف في البيع، وهو مالٌ يقدَّم لما يُشتَرى نَساءً([11]). وناس يسمُّون القَرضَ السَّلَف، وهو ذاك القياسُ لأنَّه شيءٌ يُقدَّم بعوض يتأخّر. ومن غير هذا القياس السِّلْف سِلْف الرِّجال، وهما اللذان يتزوّج هذا أُخْتاً وهذا أُخْتاً. وهذا قياس السَّالفتين، وهما صفحتا العنق، هذه بحذاء هذه.
ومما شذَّ عن البابين السَّلْف وهو الجراب. ويقال إنَّ القلفة تَسمَّى سَلْفاً([12]).
ومنه أسْلَفتُ الأرضَ للزَّرْع([13])، إذا سوَّيتها. وممكن أن يكون هذا من قياس الباب الأوّل: لأنه أمرٌ قد تقدّم في إصلاحه.
(سلق) السين واللام والقاف فيه كلماتٌ متباينة لا تكاد تُجمع منها كلمتانِ في قياسٍ واحد؛ وربُّك جلُّ ثناؤُهُ يفعل ما يشاء، ويُنْطِقُ خَلْقه كيف أراد.
فالسَّلَق: المطمئنّ من الأرض. والسِّلْقَة: الذِّئبة. وسَلَقَ: صاح. والسَّلِيقة: الطبيعة. والسَّليقة: أثر النِّسع في جنب البعير. وسَلُوق: بلدٌ. والتَّسلُّق على الحائط: التَّوَرُّد عليه إلى الدار. والسّلِيق: ما تَحَاتَّ من الشجر. قال الرَّاجز:
تَسْمَعُ منها في السَّليقِ الأشهبِ  *** مَعمعةً مثل الضِّرَام المُلْهَبِ([14])والسُّلاَق: تقشُّر جِلد اللِّسان. وسَلَقْت المزَادةَ، إذا دهنْتَها. قال امرؤ القيس:
كأنّهما مزادتا متعجِّلٍ *** فَرِيّانِ لَمَّا يُسلَقَا بدِهانِ([15])والسَّلْقُ:أن تُدخِل إحدى عُروتي الجُوالِق في الأخرى، ثم تثنيَها مرَّةً أخرى.
(سلك) السين واللام والكاف أصلٌ يدلُّ على نفوذ شيءٍ في شيء. يقال سلكت الطَّريقَ أَسلُكُه. وسَلكت الشيء في الشيء: أنفذْته. والطَّعْنَة السُّلْكَى، إذا طَعَنَه تِلقاءَ وجهِه. والمسلَكَة: طُرَّةٌ تُشَقُّ من ناحية الثوب([16]). وإنّما سمّيت بذلك لامتدادها. وهي كالسِّكَك.
ومما شذَّ عن الباب السُّلَكَة: الأنثى من ولد الحَجَل، والذكر سُلَك، *وجمعه سِلْكانٌ. والله أعلم.
---------------------
([1]) في الأصل: "شجرة"، صوابه في المجمل واللسان. وواحده "سلامانة".
([2])  البيت لبجير بن عنمة الطّائي، كما في اللسان (15: 189) والمشهور في روايته: "بامسهم وامسلمة" على لغة حمير في إبدال لام "أل" ميماً.
([3]) البيت في اللسان (سلا) بدون نسبة .
([4]) ديوان رؤبة 25 واللسان (سلا).
([5]) ديوان الحماسة (2: 255). واللسان (سلب).
([6]) ديوان لبيد 50 طبع 1881، واللسان (سلب).
([7]) سبق البيت في (1: 422).
([8]) في الأصل "عن السيوف".
([9]) في اللسان: "قالت أعرابية، وقيل لها: ما شجرة أبيك؟ فقالت: شجرة أبي الإسليح".
([10]) سبق البيت وتخريجه في (2: 132). وصدره:
* ويزينها في النحر حَليٌ واضحٌ *
([11]) النساء، بالفتح: اسم من نسأت الشيء: أخرته.
([12]) القلفة، بالضم والتحريك: غرلة الصبي. والسلف، كذا وردت في الأصل والمجمل. وفي اللسان (11 : 61) أنها "السلفة" بالضم.
([13]) في الأصل: "للذراع"، صوابه في المجمل واللسان.
([14]) الرجز بدون نسبة في اللسان (سلق).
([15]) ديوان امرئ القيس 124 واللسان (سلق).
([16]) في المجمل: "من ناحيتي الثوب". ونص المقاييس يطابق نص القاموس. وهذه الكلمة "المسلكة" مما فات صاحب اللسان.

ـ

##### Türkçe

(سلم) **السين** ve **اللام** ve **الميم**: بابının çoğu sıhhat ve afiyettendir; onda şâz olan bulunur; ondan şâz olan azdır. Artık **السّلامة**: insanın âhetten ve ezâdan selâmette olmasıdır. İlim ehli dedi: Allah, övgüsü yüce olan, O **السلام**’dır; mahlûklara ilişen ayıp, noksan ve fenâdan selâmeti sebebiyle. Allah, celâli yüce olan, dedi: ﴿واللهُ يَدْعُو إلى دَارِ السَّلاَمِ﴾ [Yûnus 25]; artık **السلام** Allah, övgüsü yüce olan’dır; ve O’nun dârı cennettir. Babdan ayrıca **الإسلام** da vardır; o, boyun eğiştir; çünkü o, inat ve kaçınmadan selâmette olur. Ve **السِّلام**: musâlemedir. Ve **فِعالٌ** müfâale’de çokça gelir; **القتال** ve **المقاتلة** gibi. Ve musâhabat ve boyun eğiş babından: **السَّلَم** ki **السَّلف** diye adlandırılır; sanki o, verilmesinden kaçınmayan, teslim edilmiş bir maldır. Ve mümkün ki taşlar **سِلاماً** diye adlandırılmıştır; çünkü onlar, yeryüzünde fenâ ve gitmeden en uzak şeydir; sertlikleri ve katılıkları sebebiyle. Amma **السَّليم** ki o, sokulmuş olandır; onun adlandırılmasında iki söz vardır: birincisi, onda olan şeye teslim edilmiş olmasıdır. Diğer söz: onların selâmete tefe’ül etmeleridir. Ve onlar, tefe’ül ve tıyere için şeyi isimlerle adlandırabilirler. Ve **السُّلَّم** mâlûmdur; o da selâmettendir; çünkü ona inen için selâmet umulur. Ve **السَّلامة**: bir ağaçtır; cem‘i **سَلاَم**’dır.

Babdan şâz olan: **السَّلْم**: bir tek kulpu olan kova. Ve **السَّلَم**: bir ağaç; tekili **سَلَمة**. Ve **السَّلامانُ**: bir ağaçtır([1]).

Birinci babdan **السَِّلْم**: sulhtur; müennes de yapılır, müzekker de. Allah تعالى dedi: ﴿وإِنْ جَنَحُوا لِلْسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا﴾ [el-Enfâl 61]. Ve **السَّلِمَة**: taştır; şair onda şöyle der:
ذاكَ خليلي وذو يعاتِبُني *** يَرمِي ورائيَ بالسهمِ والسَّلِمَهْ([2])
Ve **بنو سلِمَة**: Ensâr’dan bir batındır; Araplarda onlardan başkası yoktur. Ve isimlerden **سَلْمَى**: bir kadındır. Ve **سلمى**: bir dağdır. Ve **أبو سُلمى** Ebû Züheyr’dir; **السين**’in dammesiyle; Araplarda ondan başkası yoktur.

(سلو/ي) **السين** ve **اللام** ve illetli harf: tek bir asıldır; alçalışa ve hayatın hoşluğuna delâlet eder. Bundan: onların “falanca, yaşayıştan **سَلْوَةٍ** içindedir” sözüdür; yani, gamı onu oyalayan bir bolluk içindedir. Ve der: **سَلاَ** âşık **يَسْلوا** **سُلُوَّاً**; bu, onda olan gam ve aşktan olan şey ondan ayrıldığı vakittir. Ve **السُّلْوانة**: boncuktur; onlar derlerdi ki, onun üzerine içen, onda olan şeyden ve sevdiği kimseden tesellî bulur. Şair dedi:
شربت* على سُلْوانة ماءَ مُزنةٍ *** فلا وَجديدِ العيش يا مَيَّ ما أسلُو([3])
**الأصمعيّ** dedi: adam, arkadaşına der: “Bana senden **سَلْوَةً** ve **سُلواناً** içirdin”; yani nefsimi hoş ettin ve onu senden gaflete düşürdün. Ve **سَلِيت** “**سلوت**” mânâsındadır. **الراجز** dedi:
* لو أشربُ السُّلوانَ ما سَليتُ([4]) *

Babdan **السَّلا**: içinde çocuk olan şey; onun yumuşaklığı, inceliği ve yumuşaklığı sebebiyle böyle adlandırıldı. Amma **السين** ve **اللام** ve **الهمزة** ise, kıyas olunmayan tek bir kelimedir. Denir: **سَلأَ** yağı **يَسْلؤُه** **سلأ**; onu erittiği ve sütten arındırıp süzdüğü vakit. Dedi:
ونحن منعناكم تميماً وأنتم  *** موالِيَ إلاَّ تُحْسِنُوا السَّلْءَ تُضرَبوا

(سلب) **السين** ve **اللام** ve **الباء**: tek bir asıldır; o, şeyi hafiflikle almak ve kapmaktır. Denir: “Onun elbisesini **سلْباً** soydum.” Ve **السَّلَب**: soyulmuş olandır. Hadiste: “Kim bir maktûlü öldürürse, onun **سَلَبُه** onundur.” Ve **السَّليب**: soyulmuş olandır. Ve develerden **السَّلوب**: yavrusu alınan; cem‘i **سُلُب**. Ve deve **أسلبت**; o hâlde olduğu vakit. Amma **السَّلَب** ki ağaç kabuğudur; o da babdandır; çünkü o, ağaçtan soyulmuştur; sanki onu soymuştur. Ve İbn Mahkân’ın sözü:
فَنشنش الجلدَ عنها وهي باركةٌ *** كما تُنَشْنِشُ كَفَّا قاتِلٍ سَلَبا([5])
Onda iki rivayet vardır: İbnü’l-A‘râbî onu **"قاتل"** diye, **القاف** ile rivayet etti. Ve **الأصمعي** onu **الفاء** ile rivayet etti. Ve derdi: **السَّلَب** ağaç kabuğudur; Medine’de **السَّلابين** pazarı vardır; böylece **الفاتل**’in **السَّلَب**’i büken kimse olduğuna gitti. Artık Ali b. İbrâhîm el-Kattân’ı şöyle derken işittim: Ebû’l-Abbâs Ahmed b. Yahyâ Sa‘leb’i şöyle derken işittim: İbnü’l-A‘râbî hata etti; sahih olan, **الأصمعي**’nin dediğidir.

Babdan: kadın **تسلّبَت**; **أَحَدَّتْ** gibi. Bir kavim dedi: bu, **السُّلُب**’dendir; o da siyah elbiselerdir. Bunu birinci baba yaklaştıran: elbiselerinin, ağaç kabuğu olan **السَّلَب**’e benzetilmiş olmasıdır. Lebîd dedi:
* في السُّلُب السُّود وفي الأمساحِ([6])*
Ve bazısı dedi: **الإحداد** ile **التَّسلُّب** arasındaki fark: **الإحداد** koca üzerine olur; **التَّسَلُّب** ise koca dışındakine de olabilir.

Amma onların “at **سَلِيبٌ**” sözü: onun uzun bacaklı olduğu söylenir. Ve başkaları dedi: o, bacakların naklinde hafiftir; denir: adam, mızraklamada iki eli **سليب**; ve öküz, mızraklamada boynuzu **سليب**. Bu, iki sözün daha iyisi ve daha kıyaslısıdır; çünkü sanki o, mızraklamayı kapıp soyarcasına soyar.

(سلت) **السين** ve **اللام** ve **التاء**: tek bir asıldır; o, şeyi şeyden sıyırmak ve soymaktır. Denir: kadın, kınasını elinden sıyırdı. Ve ondandır: falanca, falancanın burnunu kılıçla **سَلْتاً** sıyırdı; bu, onu bütünüyle aldığı vakittir. Ve adam **أسْلَتُ**’tur. Ve denir ki, kınayı gözetmeyen kadına **السَّلْتاء** denir. Babdandır **السُّلْت**: arpadan bir tür; neredeyse kabuğu olmaz; Araplar ona **العُرْيان** der.

(سلج) **السين** ve **اللام** ve **الجيم**: yutmaya delâlet eden bir asıldır. Denir: şeyi **سلج** etti, **يَسلَجُه**; onu **سَلْجَاً** ve **سَلَجَاناً** yuttuğu vakit. Ve onların sözünde: “**الأخْذُ سَلَجَانٌ والقَضَاءَ لَِيَّانٌ**.” Ve babdandır: falanca içkiyi **يتسلَّج** eder; yani içmesinde ısrar eder.

(سلح) **السين** ve **اللام** ve **الحاء**: **السلاح**’tır; o, onunla savaşılandır. Ve Ebû Ubeyde, **السّلاح** ile **الجُنة** arasında ayırırdı; derdi: **السلاح** onunla savaşılandır; **الجُنّة** onunla korunulandır; ve şu sözü delil getirirdi:
حيثُ تَرى الخيلَ بالأبطال  عابسة *** يَنْهَضْنَ بالهندوانيّاتِ والجُنَنِ([7])
Böylece **الجُنَن**’i kılıçlardan başka kıldı([8]). Ve **الإسليح**: develerin üzerinde bolca otladığı bir ağaçtır. Ve bedevî kadın dedi: “**الإسليح**([9]): köpük ve salıverilmiş; ve hörgüç ve **إطريح**.”

(سلخ) **السين** ve **اللام** ve **الخاء**: tek bir asıldır; o, şeyi derisinden çıkarmaktır. Sonra ona hamledilir. Asıl: koyunun derisini **سلخاً** soydum. Ve **السِّلْخ**: yılanın soyunduğu deridir. Ve denir: kara yılan **سالخ**; çünkü denildiğine göre her yıl derisini soyar. Ve bazısı, “kadın zırhını soydu”yu nakletti: onu çıkardı. Babın kıyasındandır: ayı **سلخت**; son gününe girdiğin vakit. Bu mecazdır. Ve ay **انسلخ** etti; ve gündüz, gelen geceden **انسلخ** etti. Ve babdandır: hurma ağacı **مِسْلاخٌ**; o, yeşilken koruğunu döken ağaçtır.

(سلس) **السين** ve **اللام** ve **السين**: şeyde kolaylığa delâlet eder. Denir: o, kolay, **سَلِسٌ**’tir. Ve **السَّلْس**: boncuktan bir cinstir; belki dizilmesindeki akıcılığı sebebiyle böyle adlandırılmıştır. Dedi:
* وقلائدٌ مِنْ حُبْلَةٍ وسُلوسِ([10]) *

(سلط) **السين** ve **اللام** ve **الطاء**: tek bir asıldır; o, kuvvet ve kahırdır. Bundan **السَّلاطة**; **التسلط**’tan, o da kahırdır; bu yüzden **السُّلْطان** sultân diye adlandırıldı. Ve **السلطان**: hüccettir. Ve erkeklerden **السَّليط**: dili fasih, keskin olandır. Ve **السَّليطة**: gürültücü kadındır.

Babdan şâz olanlardan: **السَّلِيط**: Yemen ehlinin dilinde zeytinyağı; başkalarının dilinde susam yağıdır.

(سلع) **السين** ve **اللام** ve **العين**: şeyin yarılmasına ve açılmasına delâlet eden bir asıldır. Bundan **السَّلْع**: dağda, çatlak gibi bir yarıktır; cem‘i **سُلوع**. Ve denir: topuğu **تَسَلّع** etti; çatlayıp yarıldığı vakit. Ve denir: başını **سَلَعَ** etti; onu yardığı vakit. Ve **السِّلعة**: satılan şeydir; çünkü o, tutulup elde tutulan bir mülk değildir; onda iş geniştir. Ve **السَّلَع**: bir ağaçtır.

(سلغ) **السين** ve **اللام** ve **الغين**: asıl değildir; lâkin ibdâl babındandır; **سين**’i **صاد**’dan بدل edilmiştir. Denir: inek **سَلَغَت**; azı dişi çıktığı vakit; o hâlde o **سالغ**’dır. Ve derler: et **أسلَغُ**; pişmediği vakit. Ve adam **أسلَغُ**: şiddetli kızıllıktır.

(سلف) **السين** ve **اللام** ve **الفاء**: ilerleme ve öne geçmeye delâlet eden bir asıldır. Bundan **السَّلَف**: geçmiş olanlardır. Ve kavim **السُّلاَّف**: öne geçenlerdir. Ve **السُّلاَف**: sıkılmadan önce üzüm suyundan akan sıvıdır. Ve **السُّلْفَة**: öğünden önce yemeğin acele verilenidir. Ve **السّلوف**: devedir; develer suya vardığında onların evvellerinde olur. Ve babdandır: satışta **السَّلَف**; o, veresiye satın alınacak şeye takdim edilen maldır([11]). Ve insanlar, borcu **السَّلَف** diye adlandırırlar; o, o kıyastır; çünkü o, karşılığı geciken bir bedel için öne sunulan bir şeydir. Ve bu kıyasın dışında **السِّلْف**: erkeklerin **سِلْف**’i; ikisi de, bunun bir kız kardeşle, bunun da bir kız kardeşle evlendiği iki kimsedir. Bu, **السَّالفتين** kıyasıdır; onlar, boynun iki yanıdır; bu, bunun hizasındadır.

İki babdan şâz olanlardan: **السَّلْف**: torbadır. Ve denir ki, sünnet derisi **سَلْفاً** diye adlandırılır([12]).

Ve ondandır: toprağı ekin için **أسْلَفتُ**([13]); onu düzelttiğin vakit. Ve mümkün ki bu, birinci babın kıyasındandır; çünkü o, ıslahında öne geçmiş bir iştir.

(سلق) **السين** ve **اللام** ve **القاف**: onda, birbirinden ayrı kelimeler vardır; neredeyse onlardan iki kelime tek bir kıyasta toplanmaz; ve Rabbin, övgüsü yüce olan, dilediğini yapar ve mahlûkatını dilediği gibi konuşturur.

Artık **السَّلَق**: yerin alçak (çukur) kısmıdır. Ve **السِّلْقَة**: dişi kurttur. Ve **سَلَقَ**: bağırdı. Ve **السَّلِيقة**: tabiat. Ve **السَّليقة**: devenin yanındaki kayış izidir. Ve **سَلُوق**: bir beldedir. Ve duvara **التَّسلُّق**: eve doğru ona yönelip varmadır. Ve **السّلِيق**: ağaçtan dökülüp düşen şeydir. **الرَّاجز** dedi:
تَسْمَعُ منها في السَّليقِ الأشهبِ  *** مَعمعةً مثل الضِّرَام المُلْهَبِ([14])
Ve **السُّلاَق**: dil derisinin soyulmasıdır. Ve kırbayı **سَلَقْت**; onu yağladığın vakit. İmru’ul-Kays dedi:
كأنّهما مزادتا متعجِّلٍ *** فَرِيّانِ لَمَّا يُسلَقَا بدِهانِ([15])
Ve **السَّلْقُ**: iki çuval kulpundan birini ötekine sokman, sonra onu bir kere daha katlamandır.

(سلك) **السين** ve **اللام** ve **الكاف**: bir şeyin bir şeyin içine nüfuz etmesine delâlet eden bir asıldır. Denir: yolu **سلكت**; onu **أَسلُكُه**. Ve şeyi şeyin içine **سَلكت**: onu nüfuz ettirdin. Ve **الطَّعْنَة السُّلْكَى**: yüzünün karşısına doğru onu mızrakladığı vakit. Ve **المسلَكَة**: elbisenin yanından yarılan bir saçaktır([16]). Ancak uzaması sebebiyle böyle adlandırıldı. Ve o, **السِّكَك** gibidir.

Babdan şâz olanlardan: **السُّلَكَة**: keklik yavrusunun dişisi; erkeği **سُلَك**; *cem‘i **سِلْكانٌ**. Ve Allah daha iyi bilir.*

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D8%AA/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

س ل ت
أسلـت القصعـة‏:‏ خـذ مـا عليها بأصابعك‏.‏
والمرأة تسلت الحناء عن يدها‏.‏
وأعطيني من سلاتة حنائك‏.‏
وامرأة سلتاء‏:‏ لا تختضب‏.‏
ومن المجاز‏:‏ سلت أنفه بالسيف‏:‏ جدعه‏.‏

##### Türkçe

س ل ت
**أسلت القصعة**: onun üzerindekini parmaklarınla al.
Kadın, **الحناء**yı elinden sıyırıp alır.
Bana **سلاتة حنائك**ndan ver.
**وامرأة سلتاء**: **لا تختضب**.
Mecazdan: **سلت أنفه بالسيف**: onu kesti (burnunu kopardı).

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D8%AA/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

سَلَتَ المِعَى يَسْلِتُه سَلْتاً: أَخرجه بيده؛ والسُّلاتةُ: ما سُلِتَ منه. وفي حديث أَهل النار: فيَنْفُذ الحَمِيم إِلى جوفه، فَيَسْلِتُ ما فيه أَي يَقْطَعُه ويستأْصله.
والسَّلْتُ: قَبْضُكَ على الشيء، أَصابه قَذَر ولَطْخٌ، فَتَسْلِتُه عنه سَلْتاً.
وانْسَلَتَ عنَّا: انْسَلَّ مِن غير أَن يُعْلَم به.
وذهب مني الأَمْرُ فَلْتَةً وسَلْتَةً أَي سَبَقَني وفاتَني. وسَلَتَ أَنْفَه بالسيف؛ وفي المحكم: وسَلَتَ أَنْفَه يَسْلِتُه ويَسْلُته سَلْتاً: جَدَعَه.
والرجل أَسْلَتُ إِذا أُوعِبَ جَدْعُ أَنفه. والأَسْلَتُ: الأَجْدَع، وبه سمِّي الرجل، وأَبو قَيْس بن الأَسْلَتِ الشاعرُ.
وفي حديث سلمان: أَن عمر قال مَن يأْخذها بما فيها؟ يعني الخلافة، فقال سلمان: مَن سَلَتَ اللهُ أَنفَه أَي جَدَعَه وقَطَعَه. وفي حديث حذيفة وأَزْدِ عُمانَ: سَلَتَ اللهُ أَقدامَها أَي قَطَعَها. وسَلَتَ يدَه بالسيف: قَطَعَها. يقال: سَلَتَ فلانٌ أَنف فلانٍ بالسيف سَلْتاً إِذا قطَعَه كُلَّه، وهو من الجُدْعانِ أَسْلَتُ.
وسَلَتُّه مائةَ سَوْطٍ أَي جَلَدْتُهُ، مثلُ حَلَتُّه. وسَلَتَ دَمَ البدنة: قَشَره بالسكين؛ عن اللحياني، هكذا حكاه؛ قال ابن سيده: وعندي أَنه قَشَر جِلْدَها بالسكين حتى أَظْهَر دَمها. وسَلَتَ شَعرَه: حَلَقه. وروي عن النبي، صلى الله عليه وسلم: أَنه لَعَنَ السَّلْتاء، والمَرْهاء؛ السَّلْتاء من النساء: التي لا تَخْتَضِبُ. وسَلَتَتِ المرأَةُ الخِضاب عن يَدها إِذا مَسَحَتْهُ وأَلْقَتْه؛ وفي الصحاح: إِذا أَلْقَتْ عنها العُصْمَ، والعُصْمُ: بقيةُ كلّ شيء وأَثَرُه مِن القَطِرانِ والخِضابِ ونحوه. وفي حديث عائشة، رضي الله عنها، وسُئِلَتْ عن الخِضاب، فقالت: اسْلِتيه وأَرْغِمِيه. وفي الحديث: ثم سَلَتَ الدمَ عنها أَي أَماطَهُ. وفي حديث عمر، رضي الله عنه: فكان يَحْمِلُه على عاتِقه، ويَسْلُتُ خَشَمَه أَي مُخاطَه عن أَنفه؛ قال ابن الأَثير: هكذا جاء في الحديث مرويّاً عن عمر،وأَنه كان يَحْمِل ابنَ أَمَته مَرْجانةَ. وأَخرجه الهروي عن النبي، صلى الله عليه وسلم، أَنه كان يَحْمِل الحُسَيْنَ على عاتقه ويَسْلِتُ خَشَمه؛ قال: ولعله حديث آخر.
قال: وأَصلُ السَّلْتِ القَطْعُ.
وسَلَتَ رأْسَه أَي حَلَقه. ورأْس مَسْلوتٌ، ومَحَلْوُتٌ، ومَحْلُوقٌ بمعنى واحد. وسَلَتَ الحَلاَّقُ رأْسه سَلْتاً، وسَبَتَه سَبْتاً إِذا حَلَقَه. وسَلَتُّ القَصعةَ من الثريد إِذا مَسَحْتَه.
والسُّلاتةُ: ما يُؤْخَذُ بالإِصبع من جوانب القَصْعة لتَنْظُق. يقال: سَلَتُّ القصعة أَسْلُتها سَلْتاً. وفي الحديث: أُمِرْنا أَن نَسْلُتَ الصَّحْفَة أَي نَتَتَبَّعَ ما بقي فيها من الطعام، ونَمْسَحَها بالأَصابِع.ومَرَةٌ سَلْتاء: لا تَعَهَّدُ يَدَيها بالخِضابِ؛ وقيل: هي التي لا تَخْتَضِبُ البتَّةَ.
والسُّلْتُ، بالضم: ضرب من الشعير؛ وقيل: هو الشعير بعينه؛ وقيل: هو الشعير الحامض؛ وقال الليث: السُّلْتُ شعير لا قِشْرَ له أَجْرَدُ؛ زاد الجوهري: كأَنه الحنطة؛ يكون بالغَوْر والحجاز، يَتَبَرَّدون بسَويقه في الصَّيْف. وفي الحديث: أَنه سئل عن بيع البَيْضاء بالسُّلْتِ؛ هو ضرب من الشعير أَبيضُ لا قشر له؛ وقيل: هو نوع من الحِنْطة؛ والأَوّل أَصح، لأَن البيضاء الحنطة.

##### Türkçe

**سَلَتَ** **المِعَى** **يَسْلِتُه** **سَلْتاً**: onu eliyle çıkardı; ve **السُّلاتةُ**: ondan çıkarılmış olan şey. Ve cehennem ehlinin hadîsinde: “Sıcak su onun karnına nüfuz eder de, içindekini **فَيَسْلِتُ**”; yani onu keser ve kökünü kazır.

Ve **السَّلْتُ**: senin, üzerine pislik ve leke bulaşmış olan şeye tutuşun; sonra onu ondan **سَلْتاً** sıyırıp çıkarırsın.

Ve **انْسَلَتَ** bizden: kendisi bilinmeksizin sıyrılıp gitti.

Ve iş benden **فَلْتَةً** ve **سَلْتَةً** gitti; yani beni geçti ve benden kaçtı. Ve kılıçla onun burnunu **سَلَتَ**; ve el-Muḥkem’de: “Ve onun burnunu **سَلَتَ**; onu **يَسْلِتُه** ve **يَسْلُته** **سَلْتاً**: onu kesti (burnunu kopardı).”

Ve adam **أَسْلَتُ** olur; burnunun kesilmesi tamamen yapıldığında. Ve **الأَسْلَتُ**: burnu kesik olan; adam bu sebeple adlandırıldı; ve şair **أَبو قَيْس بن الأَسْلَتِ**.

Ve Selmân hadîsinde: Ömer “Onun içindekilerle birlikte onu kim alır?” dedi; yani hilâfeti. Selmân dedi ki: “Allah burnunu **سَلَتَ** ettiği kimse”; yani onu kesti ve kopardı. Ve Huzeyfe ve Umân Ezd’i hadîsinde: “Allah onun ayaklarını **سَلَتَ**”; yani onları kesti. Ve elini kılıçla **سَلَتَ**: onu kesti. Denir ki: Falan, falanın burnunu kılıçla **سَلْتاً** **سَلَتَ**; onu bütünüyle kestiği zaman; ve o, kesik burunluların içinde **أَسْلَتُ**tur.

Ve ona yüz kırbaç **سَلَتُّه**; yani onu dövdüm; **حَلَتُّه** gibidir. Ve kurbanlık devenin kanını **سَلَتَ**: onu bıçakla kazıdı; el-Liḥyânî’den; onu böyle rivayet etti; İbn Sîde dedi ki: Bana göre o, bıçakla onun derisini kazıdı da kanını ortaya çıkardı. Ve saçını **سَلَتَ**: onu tıraş etti.

Ve Peygamber’den, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, rivayet edildi: **السَّلْتاء**yı ve **المَرْهاء**yı lânetledi; kadınlardan **السَّلْتاء**: kına yakmayan kadındır. Ve kadın, kınayı elinden **سَلَتَتْ**; onu sildiği ve attığı zaman; ve eṣ-Ṣıḥâḥ’ta: kendinden **العُصْمَ**ı attığı zaman; ve **العُصْمُ**: her şeyin kalıntısı ve katran, kına ve benzerinden olan izi.

Ve Âişe hadîsinde, Allah ondan razı olsun; kına hakkında soruldu da dedi ki: “Onu **اسْلِتيه** ve onu yere sürt.” Ve hadîste: “Sonra ondan kanı **سَلَتَ**”; yani onu giderdi. Ve Ömer hadîsinde, Allah ondan razı olsun: Onu omzunda taşırdı ve burnundan sümüğünü **يَسْلُتُ خَشَمَه**; İbnü’l-Esîr dedi ki: Hadîste Ömer’den rivayet edilmiş olarak böyle geldi; ve onun, câriyesi Mercâne’nin oğlunu taşıdığı (şeklinde). Ve el-Herevî onu Peygamber’den, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, çıkardı: Onun, Hüseyin’i omzunda taşıdığı ve sümüğünü **يَسْلِتُ خَشَمه**; dedi ki: Belki bu başka bir hadîstir.

Dedi ki: **السَّلْتِ**in aslı kesmektir.

Ve başını **سَلَتَ**; yani onu tıraş etti. Ve **رأْس مَسْلوتٌ** ve **مَحَلْوُتٌ** ve **مَحْلُوقٌ** tek bir mânâdadır. Ve berber onun başını **سَلَتَ** **سَلْتاً**; ve onu **سَبَتَه** **سَبْتاً**; onu tıraş ettiği zaman. Ve **القَصعةَ**yı **الثريد**den **سَلَتُّ**; onu sildiğim zaman.

Ve **السُّلاتةُ**: **القَصْعة**nın kenarlarından parmakla alınan şeydir ki temizlensin. Denir ki: **سَلَتُّ القصعة** onu **أَسْلُتها** **سَلْتاً**. Ve hadîste: “Bize **الصَّحْفَة**yı **نَسْلُتَ** etmemiz emredildi”; yani onda yemekten kalan şeyi takip etmemiz ve onu parmaklarla silmemiz. Ve **مَرَةٌ سَلْتاء**: ellerini kına ile gözetip bakmaz; ve denildi ki: O, kesinlikle kına yakmayan kimsedir.

Ve **السُّلْتُ** (ötre ile): arpadan bir tür; ve denildi ki: O, arpanın kendisidir; ve denildi ki: O, ekşi arpadır. Leys dedi ki: **السُّلْتُ** kabuğu olmayan, çıplak bir arpadır; Cevherî ekledi: Sanki buğday gibidir; Gawr’da ve Hicaz’da olur; yazın onun kavutuyla serinlerler. Ve hadîste: “**البَيْضاء**ın **السُّلْتِ** ile satımı hakkında soruldu”; o, kabuğu olmayan beyaz bir arpa türüdür; ve denildi ki: O, buğdayın bir çeşididir; birincisi daha doğrudur; çünkü **البيضاء** buğdaydır.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D8%AA/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* س ل ت * * السُّلْتُ * بوزن القفل ضرب من الشعير ليس له قشر كأنه الحنطة ورأس * مَسلُوتٌ * ومحلوت ومسبوت ومحلوق بمعنى

##### Türkçe

* س ل ت * **السُّلْتُ**: **القفل** vezninde; kabuğu olmayan arpadan bir türdür; sanki buğday gibidir. Ve başı **مَسلُوتٌ** ve **محلوت** ve **مسبوت** ve **محلوق** (manasında).

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D8%AA/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

سلت المعى، يسلت بالضم، سلتا، ويسلت بالكسر: إذا أخرجه بيده. وفي اللسان: السلت: قبضك على الشيء أصابه قذر ولطخ، فتسلته عنه سلتا، والمعنى تسلت حتى يخرج مافيه. من المجاز: سلت أنفه بالسيف، وفي المحكم: وسلت أنفه يسلته، سلتا: جدعه وفي حديث سلمان:  أن عمر قال: من يأخذها بما فيها? يعني الخلافة، فقال سلمان: من سلت الله أنفه  ، أي: جدعه وقطعه. سلت الشعر، وفي اللسان: سلت رأسه: أي حلقه. ورأس محلوت، ومسلوت، ومسبوت، ومحلوق: بمعنى واحد. سلت الشيء: قطعه، وفي حديث حذيفة وأزد عمان:  سلت الله أقدامها  أي: قطعها. وسلت يده بالسيف، قطعها، يقال: سلت فلان أنف فلان بالسيف سلتا: إذا قطعه كله. وفي حديث أهل النار:  فينفذ الحميم إلى جوفه فيسلت ما فيها  ، أي يقطعه ويستأصله. وأصل السلت: القطع. سلت دم البدنة: قشره بالسكين، عن اللحياني، هكذا حكاه. قال ابن سيده: وعندي أنه قشر جلدها بالسكين حتى أظهر دمها. سلت القصعة من الثريد، يسلتها، سلتا: إذا مسحها بإصبعه لتنظف. وفي الحديث:  أمرنا أن نسلت الصحفة  ، أي: نتتبع ما بقي فيها من الطعام ونمسحها بالأصابع، كاستلتها، وهذه عن الصاغاني. سلتت المرأة الخضاب عن يدها: إذا مسحته وألقته، وفي الصحاح: إذا ألقت عنها العصم. والعصم، بالضم: بقية كل شيء، وأثره من القطران والخضاب ونحوه. وفي حديث عائشة، رضي الله عنها، وسئلت عن الخضاب، فقالت  اسلتيه وأرغميه  . سلت فلانا: ضربه وجلده. سلت بسلحه: رمى، وذا من زياداته. والسلاتة بالضم: ما يسلت منه. وهو أيضا ما يؤخذ بالإصبع من جوانب القصعة لتنظف، يقال: انسلت عنا: أي انسل من غير أن يعلم به. والمسلوت: الذي أخذ ما عليه من اللحم. وقيل: السلت: هو إخراج المائع والرطب اللاصق بشيء آخر، قاله شيخنا. والسلت، بالضم: الشعير بعينه، أو ضرب منه، أو هو الشعير الحامض. وقال الليث السلت: شعير لا قشر له، أجرد. زاد الجوهري: كأنه الحنطة، يكون بالغور والحجاز يتبردون بسويقه في الصيف. وفي الحديث:  أنه سئل عن بيع البيضاء بالسلت  هو شعير أبيض لاقشر له، وقيل: هو نوع من الحنطة، والأول أصح، لأن البيضاء الحنطة. روي عن النبي، صلى الله عليه وسلم، أنه  لعن السلتاء والمرهاء  السلتاء من النساء: التي لا تعهد يديها بالخضاب؛ وقيل: هي التي لا تخضب البتة. ومثله في الأساس وغيره. وأعطيني من سلاتة حنائك. وذهب مني الأمر فلتة، وسلتة: أي سبقني وفاتني؛ وقيل: هو إتباع. والأسلت من أوعب جدع أنفه، وهو الأجدع، وبه سمي الرجل. هو والد أبي قيس الشاعر صيفي بن الأسلت، واسم الأسلت: عامر، فهو لقب له. ومما يستدرك عليه في هذه المادة: يقال: سلته مائة سوط، أي: جلدته مثل: حلته. وفي الحديث:  ثم سلت الدم عنها  أي: أماطه. وفي حديث عمر، رضي الله عنه:  فكان يحمله على عاتقه ويسلت خشمه  أي مخاطه عن أنفه، وأخرجه الهروي عن النبي، صلى الله عليه وسلم:  أنه كان يحمل الحسين على عاتقه، ويسلت خشمه  ومسلاتة مدينة بالغرب. وسلنت، بتشديد اللام، ويقال سلمنت، بقلب إحدى اللامين ميما: قرية بمصر لبني حرام بن سعد.

##### Türkçe

**سلت** bağırsak(ı), **يسلت** (ضمme ile), **سلتا**; ve **يسلت** (kesre ile): onu eliyle çıkardığı zaman. **اللسان**’da: **السلت**: üzerine pislik ve leke bulaşmış bir şeye senin tutuşundur; sonra onu ondan **سلتا** ile **تسلته** edersin; mânâ: içindekini çıkarıncaya kadar **تسلت** ettim. Mecazdan: kılıçla onun burnunu **سلت** etti. **المحكم**’de: ve onun burnunu **يسلته**; **سلتا**: onu kesti (burnunu kopardı). Selmân hadîsinde: Ömer dedi ki: “Onu içindekilerle birlikte kim alır?” yani hilâfet. Selmân dedi ki: “Allah onun burnunu **سلت** eden (kimse).” Yani: onu kesti ve kopardı.

Saçı **سلت** etti. **اللسان**’da: onun başını **سلت** etti: yani onu tıraş etti. Ve **محلوت** baş, ve **مسلوت**, ve **مسبوت**, ve **محلوق**: tek bir mânâdadır. Bir şeyi **سلت** etti: onu kesti. Huzeyfe ve Umân Ezd’i hadîsinde: “Allah onun ayaklarını **سلت** etsin” yani: onları kesti. Ve kılıçla onun elini **سلت** etti: onu kesti. Denir: falan, falanın burnunu kılıçla **سلتا** olarak **سلت** etti: onu bütünüyle kestiği zaman. Cehennem ehli hadîsinde: “Sonra kaynar su onun karnına nüfuz eder de içindekini **فيسلت ما فيها**” yani: onu keser ve kökünden söker. **السلت**’in aslı: kesmektir.

Devenin kanını **سلت** etti: bıçakla onu soydu; Lihyânî’den; onu böyle rivayet etti. İbn Sîde dedi ki: Bana göre o, bıçakla onun derisini soydu da kanını ortaya çıkardı.

**القصعة**’yı **الثريد**’den **سلت** eder; onu **يسلتها**; **سلتا**: onu temizlensin diye parmağıyla sildiği zaman. Hadîste: “Bize **الصحفة**’yi **نسلت** etmemiz emredildi”; yani: içinde kalan yemeği takip ederiz ve onu parmaklarla sileriz; **كاستلتها** gibi. Bu, Sâgânî’dendir.

Kadın, elinden kınayı **سلتت** etti: onu silip attığı zaman. **الصحاح**’ta: **العصم**’ı üzerinden attığı zaman. **العصم**, (ضمme ile): her şeyin kalanı ve onun izi; katran, kına ve benzerinden. Âişe hadîsinde, Allah ondan razı olsun; kına hakkında soruldu da dedi ki: “Onu **اسلتيه** et ve onu **أرغميه** et.”

Birini **سلت** etti: onu dövdü ve kırbaçladı. **بسلحه** ile **سلت** etti: attı; bu, onun ziyadelerindendir. **السلاتة** (ضمme ile): ondan **يسلت** olunan şeydir. O, ayrıca **القصعة**’nın kenarlarından temizlensin diye parmakla alınan şeydir. Denir: “Bizden **انسلت**”: yani: onunla bilinmeden sıvıştı. **المسلوت**: üzerindeki et alınmış olandır. Ve denildi: **السلت**: başka bir şeye yapışık olan akışkan ve yaş olanı çıkarmaktır; bunu şeyhimiz söyledi.

**السلت** (ضمme ile): arpanın kendisidir; yahut ondan bir türdür; yahut ekşi arpadır. Leys dedi: **السلت**: kabuğu olmayan, çıplak arpadır. Cevherî ekledi: sanki buğday gibidir; Gawr’da ve Hicaz’da olur; yazın onun kavrulmuş unuyla serinlerler. Hadîste: “**البيضاء**’nın **السلت** ile satımı hakkında soruldu”; o, kabuğu olmayan beyaz arpadır. Ve denildi: o, buğdayın bir türüdür; birincisi daha sahihtir; çünkü **البيضاء** buğdaydır.

Peygamber’den, صلى الله عليه وسلم, rivayet edildi ki: “**السلتاء** ve **المرهاء**’yı lânetledi.” Kadınlardan **السلتاء**: ellerini kına ile alıştırmayan kadındır; ve denildi: o, asla kına yakmayan kadındır. Bunun benzeri **الأساس**’ta ve başkasında da vardır. “Ve bana senin kına **سلاتة**’nden ver.”

İş benden **فلتة** olarak gitti; ve **سلتة**: yani beni geçti ve benden kaçtı; ve denildi: o, bir tâbî’dir (pekiştirme için getirilen eşliktir).

**الأسلت**: burnu en geniş biçimde kesilmiş olandır; o, **الأجدع**’dır; ve onunla adam adlandırıldı. O, şair Ebû Kays’ın babasıdır: Sayfî b. **الأسلت**. **الأسلت**’in adı: Âmir’dir; o, onun lakabıdır.

Bu maddede ona ilâve olarak istidrâk olunanlardan: denir: “Ona yüz kırbaç **سلته** ettim”; yani: onu kırbaçladım; “**حلته**” gibi. Hadîste: “Sonra kanı ondan **سلت** etti”; yani: onu giderdi. Ömer hadîsinde, Allah ondan razı olsun: “Onu omzunda taşırdı ve onun burnunu **يسلت** ederdi”; yani: sümüğünü burnundan çıkarırdı. Herevî bunu Peygamber’den, صلى الله عليه وسلم, çıkardı: “O, Hüseyin’i omzunda taşırdı ve onun burnunu **يسلت** ederdi.”

**مسلاتة** batıda bir şehirdir.

**سلنت**, lâmın şeddeli kılınmasıyla; ve denir **سلمنت**, iki lâmden birinin mîm’e çevrilmesiyle: Mısır’da Benî Harâm b. Sa‘d’a ait bir köydür.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D8%AA/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

سَلَتَ المِعَى
1 سَلَتَ المِعَى ذ , aor. سَلِتَ , (M, K) and سَلُتَ , (K,) inf. n. سَلْتٌ, (M, TA,) He extracted, or made to come forth, [the contents of] the gut [by compressing it] with his hand. (M, K. [In both it is expl. by أَخْرَجَهُ بِيَدِهِ: but it seems that a fault has been accidentally committed by a copyist in the former or in its original, and thence passed into the latter; and that the words which I have supplied are necessary to explain the true meaning. That such is the case, appears from what here follows.]) It is said in the L that السَّلْتُ signifies The griping, with the hand, a thing that is contaminated by dirt, or filth, so that what is in it comes forth; and thus is done with a gut. (TA.) It is also said to signify The extracting, or causing to come forth, what is fluid, or moist, adhering to another thing. (MF, TA.) [Hence,] سَلَتَ خَمْشَهُ i. e. مُخَاطَهُ عَنْ أَنْفِهِ [He cleansed his nose of the mucus that was in it by compressing it with his fingers]: occurring in two trads.; in one of which, the Prophet is related to have been in the habit of doing this to El-Hoseyn when he used to carry him upon his shoulder. (TA.) [Hence, likewise,] it is said in a trad., فَيَنْفُذُ الجَحِيمُ اـِلَى جَوْفِهِ فَيَسْلُتُ مَافِيهِ, i. e. [And the fire of Hell shall penetrate to his inside, and] shall exscind and extirpate what is in it. (TA.) ― -b2- You say also, سَلَتَ القَصْعَةَ, (S, A, K,) aor. سَلُتَ , inf. n. سَلْتٌ; (S;) and ↓ استلتها; (K;) He cleansed the bowl by taking off with his finger what remained upon its sides; (S;) he wiped the bowl (A, K) with his fingers (A) or with his finger. (K.) And سَلَتَتْ خِضَابَهَا عَنْ يَدِهَا, (S, Msb, K,) aor. سَلُتَ , inf. n. سَلْتٌ, (Msb,) She cast from her, or from her hand, the remains of her stuff for dyeing the hands or hair: (S, K:) or she put away, or removed, that stuff from her hand: (Msb:) or she wiped off, and cast away, that stuff from her hand: (TA:) or سَلَتَ الخِضَابَ, aor. سَلُتَ , he took away, and wiped off, the material for dyeing the hands or hair; and in like manner. a similar thing; and sweat; and blood. (Mgh.) سَلَتَ الدَّمَ عَنْهَا occurs in a trad. as meaning He removed the blood [from her or it]. (TA.) ― -b3- سَلَتَ دَمَ البَدَنَةِ (M, K) means, accord. to Lh, He scraped off the blood of the بدنة [or beast brought to Mekkeh for sacrifice, or there sacrificed,] with the knife: but [ISd says, (and in like manner هَلَتَ دَمَ البَدَنَةِ is expl. in the L as on the authority of Lh,)] in my opinion the meaning is, he scraped off the skin of the بدنة with the knife so that he made its blood to appear. (M. [The explanation in the K is made up from the two different explanations in the M, being as follows: قَشَرَهُ حَتَّى أَظْهَرَ دَمَهَا, as though meaning he scraped off the dried blood of the بدنة so that he made its fresh blood to appear: but in the copy of the K followed in the TA, النَّدَبَة (i. e. the scar) is put in the place of البَدَنَة, and the former of these two (i. e. الندبة) I regard as the right word.]) ― -b4- سَلَتَ also signifies (assumed tropical:) He cut off a thing. (K. [This is said in the TA to be the primary meaning: but accord. to the A, the phrase here following, in which it has this meaning, is tropical.]) You say, سَلَتَ أَنْفَهُ, (S, M, A, K,) aor. سَلِتَ and سَلُتَ , inf. n. سَلْتٌ, (M,) (tropical:) He cut off his nose (S, M, A, K) entirely (TA) with a sword. (S, A.) And سَلَتَ يَدَهُ بِالسَّيْفِ (assumed tropical:) He cut off his hand, or arm, with the sword. (M.) And سَلَتَ شَعَرَهُ (assumed tropical:) He shaved off his hair. (M, K.) And سَلَتَ رَأْسَهُ (tropical:) He shaved his head. (As, S, L.) ― -b5- سَلَتَهُ (assumed tropical:) He beat, struck, or smote, him: (K, TA:) and flogged him. (TA.) You say, سَلَتُّهُ مِائَةَ سَوْطٍ (assumed tropical:) I inflicted upon him a hundred strokes of the whip. (S, TA.) ― -b6- And سَلَتَ بِسَلْحِهِ (assumed tropical:) He cast forth his excrement, or ordure. (K.)

انسلت عَنَّا
7 انسلت عَنَّا ذ He stole, or slipped, away from us without his being known to do so. (M, K.)

8 اـِسْتَلَتَ see 1, in the former half of the paragraph.

سُلْتٌ
سُلْتٌ ذ A species of شَعِير [or barley], (Lth, S, M, Mgh, Msb, K,) having no hush, (Lth, S, Mgh, Msb,) أَجْرَدُ [which may mean either beardless or smooth], (Lth,) [in appearance] as though it were wheat, (S,) growing in El-Ghowr and El- Hijلz; (Mgh, Msb;) the سَوِيق [or meal of the parched grain] whereof is employed as a cooling diet in the صَيْف [or summer]: (TA:) or i. q. شَعِير [i. e. the common barley]; (M, K;) as some say: (M:) or the sour (حَامِض) sort of شعير: (M, K:) or a white شعير, without husk: or, as some say, a species of wheat; but the explanation next preceding this last is the more correct, for البَيْضَآءُ and السُّلْتُ are mentioned in a trad. as distinct, each from the other, and by the former is meant wheat: (TA:) or a species of شعير with a thin husk and small grain: (IF, Msb:) or a grain between wheat and barley (شعير), not having a husk like that of the latter, and thus being like wheat in smoothness, and like barley (شعير) in its nature, or quality, and in its coolness: (Az, Msb:) accord. to Es-Seydelلnee, like barley (شعير) in its form, and like wheat in its nature, or quality; but this is a mistake: (Ibn-Es-Salلh, Msb:) [gymnocrithon (i. e. hordeum nudym) of Galen: tragus of Diosc. (Golius.)]

ذَهَبَ مِنِّى فَلْتَةً وَسَلْتَةً
ذَهَبَ مِنِّى فَلْتَةً وَسَلْتَةً ذ It (a thing, or an affair, TA) escaped me: (K, TA:) accord. to some, سلتة is here an imitative sequent. (TA.)

سَلْتَآءُ
سَلْتَآءُ ذ A woman who does not make frequent use of حِنَّآء [for tinging, or dyeing, her hands]; (S;) a woman who does not frequently tinge her hands with خِضَاب: (M:) or a woman who does not make use of خِضَاب for herself (M, A, K) at all: so some say. (M.) It is related of the Prophet, in a trad., that he cursed such a woman. (TA.)

سُلَاتَةٌ
سُلَاتَةٌ ذ What is extracted, or made to come forth, (M, K, *) from a gut [by compressing it] with the hand. (M.) ― -b2- What is taken off with the finger from the sides of a bowl, to clean it. (S, K. *)

أَسْلَتُ
أَسْلَتُ ذ A man (S) whose nose has been cut off (S, M, K) entirely. (S, K.)

مِسْلَاتُ حِنَّآءُ
مِسْلَاتُ حِنَّآءُ ذ [app. An instrument with which حنّآء is scraped off, or removed, from the hand]. One says, أَعْطِنِى مِسْلَاتَ حِنَّائِكَ [Give thou to me &c.]. (A.)

مَسْلُوتٌ
مَسْلُوتٌ ذ That whereof the flesh that was upon it has been taken off or away, or removed. (K.) ― -b2- And A shaven head. (As, S, L.)

##### Türkçe

**سَلَتَ المِعَى**
1 **سَلَتَ المِعَى** ذ , muzârîsi **سَلِتَ** , (M, K) ve **سَلُتَ** , (K,) mastarı **سَلْتٌ**, (M, TA,) O, eliyle [onu sıkarak] bağırsağın [içindekini] çıkardı yahut dışarı çıkardı. (M, K. [İkisinde de **أَخْرَجَهُ بِيَدِهِ** ile açıklanmıştır: fakat görünüşe göre bir müstensih, birincide yahut onun aslında yanlışlıkla bir hata işlemiş ve oradan ikincisine geçmiş; ve benim eklediğim sözlerin, gerçek mânâyı açıklamak için gerekli olduğu. Bunun böyle olduğu, burada ardından gelen şeyden anlaşılır.]) L’de denilmiştir ki **السَّلْتُ**; kir yahut pislikle bulaşmış bir şeyi, içindekinin dışarı çıkması için, elle sıkıp kavramak demektir; ve böylece bir bağırsakla yapılır. (TA.) Ayrıca; başka bir şeye yapışmış olan akışkan yahut nemli olan şeyi çıkarmak yahut dışarı çıkarmak mânâsına geldiği de söylenmiştir. (MF, TA.) [Bundan dolayı,] **سَلَتَ خَمْشَهُ** yani **مُخَاطَهُ عَنْ أَنْفِهِ** [parmaklarıyla sıkarak içindeki sümüğü burnundan temizledi]: iki hadiste vârid olmuştur; bunların birinde, Peygamber’in, onu omzunda taşıdığı vakit el-Hüseyn’e bunu yapmaya alışkan olduğu rivayet edilmiştir. (TA.) [Yine bundan dolayı,] bir hadiste şöyle denilmiştir: **فَيَنْفُذُ الجَحِيمُ اـِلَى جَوْفِهِ فَيَسْلُتُ مَافِيهِ**, yani [Cehennem ateşi onun içine nüfuz eder ve] içindekini kesip kökünden söküp çıkarır. (TA.) ― -b2- Sen ayrıca şöyle dersin: **سَلَتَ القَصْعَةَ**, (S, A, K,) muzârîsi **سَلُتَ** , mastarı **سَلْتٌ**; (S;) ve ↓ **استلتها**; (K;) O, kâseyi, kenarlarında kalan şeyi parmağıyla alıp çıkararak temizledi; (S;) kâseyi (A, K) parmaklarıyla (A) yahut parmağıyla sildi. (K.) Ve **سَلَتَتْ خِضَابَهَا عَنْ يَدِهَا**, (S, Msb, K,) muzârîsi **سَلُتَ** , mastarı **سَلْتٌ**, (Msb,) O (kadın), el boyama yahut saç boyama maddesinin kalıntılarını kendinden yahut elinden attı: (S, K:) yahut o maddeyi elinden kaldırdı yahut giderdi: (Msb:) yahut o maddeyi elinden silip attı: (TA:) yahut **سَلَتَ الخِضَابَ**, muzârîsi **سَلُتَ**, o, el boyama yahut saç boyama maddesini giderdi ve sildi; ve aynı şekilde benzeri bir şey; ve ter; ve kan. (Mgh.) **سَلَتَ الدَّمَ عَنْهَا** bir hadiste, “kanı [ondan yahut ondan] giderdi” mânâsıyla vârid olmuştur. (TA.) ― -b3- **سَلَتَ دَمَ البَدَنَةِ** (M, K) Lh’ye göre şu demektir: O, **بدنة**’nin [yahut Mekke’ye kurban için götürülen yahut orada kesilen hayvanın] kanını bıçakla kazıdı: fakat [ISd der ki, (ve aynı şekilde **هَلَتَ دَمَ البَدَنَةِ** de L’de Lh’den rivayetle böyle açıklanmıştır,)] benim kanaatimce mânâ şudur: O, **بدنة**’nin derisini bıçakla kazıdı; böylece onun kanını görünür kıldı. (M. [K’daki açıklama, M’deki iki farklı açıklamadan derlenmiştir; şöyle ki: **قَشَرَهُ حَتَّى أَظْهَرَ دَمَهَا**, sanki **بدنة**’nin kurumuş kanını kazıdı da taze kanını görünür kıldı mânâsında: fakat TA’da takip edilen K nüshasında **النَّدَبَة** (yani iz) **البَدَنَة**’nin yerine konmuştur; ve bu ikisinden birincisini (yani **الندبة**’yi) doğru kelime sayarım.]) ― -b4- **سَلَتَ** ayrıca (mecaz kabul edilerek:) bir şeyi kesti demektir. (K. [TA’da bunun aslî mânâ olduğu söylenir: fakat A’ya göre, burada ardından gelen ibarede bu mânâ mecazdır.]) Sen dersin: **سَلَتَ أَنْفَهُ**, (S, M, A, K,) muzârîsi **سَلِتَ** ve **سَلُتَ** , mastarı **سَلْتٌ**, (M,) (mecaz:) O, onun burnunu (S, M, A, K) bütünüyle (TA) kılıçla kesti. (S, A.) Ve **سَلَتَ يَدَهُ بِالسَّيْفِ** (mecaz kabul edilerek:) O, onun elini yahut kolunu kılıçla kesti. (M.) Ve **سَلَتَ شَعَرَهُ** (mecaz kabul edilerek:) O, saçını kazıdı. (M, K.) Ve **سَلَتَ رَأْسَهُ** (mecaz:) O, başını kazıdı. (As, S, L.) ― -b5- **سَلَتَهُ** (mecaz kabul edilerek:) O, onu dövdü, vurdu, çarptı: (K, TA:) ve onu kırbaçladı. (TA.) Sen dersin: **سَلَتُّهُ مِائَةَ سَوْطٍ** (mecaz kabul edilerek:) Ona yüz kırbaç darbesi vurdum. (S, TA.) ― -b6- Ve **سَلَتَ بِسَلْحِهِ** (mecaz kabul edilerek:) O, dışkısını yahut pisliğini çıkardı. (K.)

**انسلت عَنَّا**
7 **انسلت عَنَّا** ذ O, bizden, bunun yapıldığının bilinmeksizin, gizlice yahut sıyrılıp gitti. (M, K.)

8 **اـِسْتَلَتَ**: 1’e bak, paragrafın ilk yarısında.

**سُلْتٌ**
**سُلْتٌ** ذ **شَعِير**’den [yahut arpadan] bir türdür, (Lth, S, M, Mgh, Msb, K,) kabuğu olmayan, (Lth, S, Mgh, Msb,) **أَجْرَدُ** [bu, sakalsız yahut pürüzsüz mânâsına gelebilir], (Lth,) [görünüşte] sanki buğdaymış gibi, (S,) el-Ghowr ve el-Hijلz’de yetişir; (Mgh, Msb;) bunun **سَوِيق**’i [yahut kavrulmuş tanenin unu], **صَيْف**’te [yahut yazda] serinletici bir gıda olarak kullanılır: (TA:) yahut **شَعِير** ile aynı mânâdadır [yani yaygın arpa]; (M, K;) bazılarınca: (M:) yahut **شعير**’in ekşi (**حَامِض**) türüdür: (M, K:) yahut kabuksuz beyaz bir **شعير**: yahut bazılarınca buğdayın bir türü; fakat bundan bir önceki açıklama daha doğrudur; çünkü **البَيْضَآءُ** ve **السُّلْتُ** bir hadiste birbirinden ayrı olarak zikredilmiştir; ve birincisiyle buğday kastedilmiştir: (TA:) yahut ince kabuklu ve küçük taneli bir **شعير** türü: (IF, Msb:) yahut buğday ile arpa (**شعير**) arasında bir tane; ikincininki gibi kabuğu olmayan; böylece pürüzsüzlükte buğdaya benzer, tabiatında yahut niteliğinde ve serinliğinde arpa (**شعير**) gibidir: (Az, Msb:) Es-Seydelلnee’ye göre, şeklinde arpa (**شعير**) gibi, tabiatında yahut niteliğinde buğday gibi; fakat bu bir hatadır: (Ibn-Es-Salلh, Msb:) [Galen’in gymnocrithon’u (yani hordeum nudym); Diosc.’un tragus’u. (Golius.)]

**ذَهَبَ مِنِّى فَلْتَةً وَسَلْتَةً**
**ذَهَبَ مِنِّى فَلْتَةً وَسَلْتَةً** ذ O (bir şey yahut bir iş, TA) benden kaçtı: (K, TA:) bazılarına göre burada **سلتة**, taklidî bir ardıl kelimedir. (TA.)

**سَلْتَآءُ**
**سَلْتَآءُ** ذ **حِنَّآء**’ı [ellerini boyamak yahut boyamak için] sık kullanmayan bir kadın; (S;) ellerini **خِضَاب** ile sıkça boyamayan bir kadın: (M:) yahut kendisi için **خِضَاب**’ı (M, A, K) hiç kullanmayan bir kadın: bazıları böyle söyler. (M.) Peygamber’den, bir hadiste, böyle bir kadına lânet ettiği rivayet edilmiştir. (TA.)

**سُلَاتَةٌ**
**سُلَاتَةٌ** ذ Bir bağırsaktan [eliyle onu sıkarak] çıkarılan yahut dışarı çıkarılan şey. (M, K, *) (M.) ― -b2- Bir kâseyi temizlemek için, kenarlarından parmakla alınan şey. (S, K. *)

**أَسْلَتُ**
**أَسْلَتُ** ذ Burnu (S, M, K) bütünüyle kesilmiş bir adam. (S, K.)

**مِسْلَاتُ حِنَّآءُ**
**مِسْلَاتُ حِنَّآءُ** ذ [görünüşe göre **حنّآء**’ın elden kazınıp çıkarıldığı yahut giderildiği bir âlet]. Şöyle denir: **أَعْطِنِى مِسْلَاتَ حِنَّائِكَ** [Bana … ver]. (A.)

**مَسْلُوتٌ**
**مَسْلُوتٌ** ذ Üzerindeki et alınmış yahut götürülmüş, yahut giderilmiş olan şey. (K.) ― -b2- Ve kazınmış bir baş. (As, S, L.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D8%AA/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

سَلَتَ
سَلَتَ I ,  U ( n. ac. سَلْت 1 ),
a.  Took out, extracted; cleansed, cleared away.

b.  Cut off; shaved off.

c.  Beat, struck.

اِنْسَلَتَ
اِنْسَلَتَ VII
a.  [ 'An ], Slipped, stole away from.

سُلْت
سُلْت 3 ,
a.  Barley.

أَسْلَتُ
أَسْلَتُ 14 ,
a.  One having his nose cut off.

سُلَاْتَة
سُلَاْتَة 24t ,
a.  Scrapings &c.

##### Türkçe

**سَلَتَ**
**سَلَتَ** I , U (mastar-ı akuzatif: **سَلْت** 1),
a. Çıkardı, çıkarttı; temizledi, arındırdı.

b. Kesti; tıraş etti.

c. Dövdü, vurdu.

**اِنْسَلَتَ**
**اِنْسَلَتَ** VII
a. [‘An], -den kaydı, sıyrılıp gitti.

**سُلْت**
**سُلْت** 3,
a. Arpa.

**أَسْلَتُ**
**أَسْلَتُ** 14,
a. Burnu kesilmiş olan (kimse).

**سُلَاْتَة**
**سُلَاْتَة** 24t,
a. Kazıntılar vb.
