# سلت — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D8%AA/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%84%D8%AA/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سلت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D8%AA.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: سلت

سَلَتَ المِعَى يَسْلِتُه سَلْتاً: أَخرجه بيده؛ والسُّلاتةُ: ما سُلِتَ منه. وفي حديث أَهل النار: فيَنْفُذ الحَمِيم إِلى جوفه، فَيَسْلِتُ ما فيه أَي يَقْطَعُه ويستأْصله.
والسَّلْتُ: قَبْضُكَ على الشيء، أَصابه قَذَر ولَطْخٌ، فَتَسْلِتُه عنه سَلْتاً.
وانْسَلَتَ عنَّا: انْسَلَّ مِن غير أَن يُعْلَم به.
وذهب مني الأَمْرُ فَلْتَةً وسَلْتَةً أَي سَبَقَني وفاتَني. وسَلَتَ أَنْفَه بالسيف؛ وفي المحكم: وسَلَتَ أَنْفَه يَسْلِتُه ويَسْلُته سَلْتاً: جَدَعَه.
والرجل أَسْلَتُ إِذا أُوعِبَ جَدْعُ أَنفه. والأَسْلَتُ: الأَجْدَع، وبه سمِّي الرجل، وأَبو قَيْس بن الأَسْلَتِ الشاعرُ.
وفي حديث سلمان: أَن عمر قال مَن يأْخذها بما فيها؟ يعني الخلافة، فقال سلمان: مَن سَلَتَ اللهُ أَنفَه أَي جَدَعَه وقَطَعَه. وفي حديث حذيفة وأَزْدِ عُمانَ: سَلَتَ اللهُ أَقدامَها أَي قَطَعَها. وسَلَتَ يدَه بالسيف: قَطَعَها. يقال: سَلَتَ فلانٌ أَنف فلانٍ بالسيف سَلْتاً إِذا قطَعَه كُلَّه، وهو من الجُدْعانِ أَسْلَتُ.
وسَلَتُّه مائةَ سَوْطٍ أَي جَلَدْتُهُ، مثلُ حَلَتُّه. وسَلَتَ دَمَ البدنة: قَشَره بالسكين؛ عن اللحياني، هكذا حكاه؛ قال ابن سيده: وعندي أَنه قَشَر جِلْدَها بالسكين حتى أَظْهَر دَمها. وسَلَتَ شَعرَه: حَلَقه. وروي عن النبي، صلى الله عليه وسلم: أَنه لَعَنَ السَّلْتاء، والمَرْهاء؛ السَّلْتاء من النساء: التي لا تَخْتَضِبُ. وسَلَتَتِ المرأَةُ الخِضاب عن يَدها إِذا مَسَحَتْهُ وأَلْقَتْه؛ وفي الصحاح: إِذا أَلْقَتْ عنها العُصْمَ، والعُصْمُ: بقيةُ كلّ شيء وأَثَرُه مِن القَطِرانِ والخِضابِ ونحوه. وفي حديث عائشة، رضي الله عنها، وسُئِلَتْ عن الخِضاب، فقالت: اسْلِتيه وأَرْغِمِيه. وفي الحديث: ثم سَلَتَ الدمَ عنها أَي أَماطَهُ. وفي حديث عمر، رضي الله عنه: فكان يَحْمِلُه على عاتِقه، ويَسْلُتُ خَشَمَه أَي مُخاطَه عن أَنفه؛ قال ابن الأَثير: هكذا جاء في الحديث مرويّاً عن عمر،وأَنه كان يَحْمِل ابنَ أَمَته مَرْجانةَ. وأَخرجه الهروي عن النبي، صلى الله عليه وسلم، أَنه كان يَحْمِل الحُسَيْنَ على عاتقه ويَسْلِتُ خَشَمه؛ قال: ولعله حديث آخر.
قال: وأَصلُ السَّلْتِ القَطْعُ.
وسَلَتَ رأْسَه أَي حَلَقه. ورأْس مَسْلوتٌ، ومَحَلْوُتٌ، ومَحْلُوقٌ بمعنى واحد. وسَلَتَ الحَلاَّقُ رأْسه سَلْتاً، وسَبَتَه سَبْتاً إِذا حَلَقَه. وسَلَتُّ القَصعةَ من الثريد إِذا مَسَحْتَه.
والسُّلاتةُ: ما يُؤْخَذُ بالإِصبع من جوانب القَصْعة لتَنْظُق. يقال: سَلَتُّ القصعة أَسْلُتها سَلْتاً. وفي الحديث: أُمِرْنا أَن نَسْلُتَ الصَّحْفَة أَي نَتَتَبَّعَ ما بقي فيها من الطعام، ونَمْسَحَها بالأَصابِع.ومَرَةٌ سَلْتاء: لا تَعَهَّدُ يَدَيها بالخِضابِ؛ وقيل: هي التي لا تَخْتَضِبُ البتَّةَ.
والسُّلْتُ، بالضم: ضرب من الشعير؛ وقيل: هو الشعير بعينه؛ وقيل: هو الشعير الحامض؛ وقال الليث: السُّلْتُ شعير لا قِشْرَ له أَجْرَدُ؛ زاد الجوهري: كأَنه الحنطة؛ يكون بالغَوْر والحجاز، يَتَبَرَّدون بسَويقه في الصَّيْف. وفي الحديث: أَنه سئل عن بيع البَيْضاء بالسُّلْتِ؛ هو ضرب من الشعير أَبيضُ لا قشر له؛ وقيل: هو نوع من الحِنْطة؛ والأَوّل أَصح، لأَن البيضاء الحنطة.

### Türkçe

**سَلَتَ** **المِعَى** **يَسْلِتُه** **سَلْتاً**: onu eliyle çıkardı; ve **السُّلاتةُ**: ondan çıkarılmış olan şey. Ve cehennem ehlinin hadîsinde: “Sıcak su onun karnına nüfuz eder de, içindekini **فَيَسْلِتُ**”; yani onu keser ve kökünü kazır.

Ve **السَّلْتُ**: senin, üzerine pislik ve leke bulaşmış olan şeye tutuşun; sonra onu ondan **سَلْتاً** sıyırıp çıkarırsın.

Ve **انْسَلَتَ** bizden: kendisi bilinmeksizin sıyrılıp gitti.

Ve iş benden **فَلْتَةً** ve **سَلْتَةً** gitti; yani beni geçti ve benden kaçtı. Ve kılıçla onun burnunu **سَلَتَ**; ve el-Muḥkem’de: “Ve onun burnunu **سَلَتَ**; onu **يَسْلِتُه** ve **يَسْلُته** **سَلْتاً**: onu kesti (burnunu kopardı).”

Ve adam **أَسْلَتُ** olur; burnunun kesilmesi tamamen yapıldığında. Ve **الأَسْلَتُ**: burnu kesik olan; adam bu sebeple adlandırıldı; ve şair **أَبو قَيْس بن الأَسْلَتِ**.

Ve Selmân hadîsinde: Ömer “Onun içindekilerle birlikte onu kim alır?” dedi; yani hilâfeti. Selmân dedi ki: “Allah burnunu **سَلَتَ** ettiği kimse”; yani onu kesti ve kopardı. Ve Huzeyfe ve Umân Ezd’i hadîsinde: “Allah onun ayaklarını **سَلَتَ**”; yani onları kesti. Ve elini kılıçla **سَلَتَ**: onu kesti. Denir ki: Falan, falanın burnunu kılıçla **سَلْتاً** **سَلَتَ**; onu bütünüyle kestiği zaman; ve o, kesik burunluların içinde **أَسْلَتُ**tur.

Ve ona yüz kırbaç **سَلَتُّه**; yani onu dövdüm; **حَلَتُّه** gibidir. Ve kurbanlık devenin kanını **سَلَتَ**: onu bıçakla kazıdı; el-Liḥyânî’den; onu böyle rivayet etti; İbn Sîde dedi ki: Bana göre o, bıçakla onun derisini kazıdı da kanını ortaya çıkardı. Ve saçını **سَلَتَ**: onu tıraş etti.

Ve Peygamber’den, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, rivayet edildi: **السَّلْتاء**yı ve **المَرْهاء**yı lânetledi; kadınlardan **السَّلْتاء**: kına yakmayan kadındır. Ve kadın, kınayı elinden **سَلَتَتْ**; onu sildiği ve attığı zaman; ve eṣ-Ṣıḥâḥ’ta: kendinden **العُصْمَ**ı attığı zaman; ve **العُصْمُ**: her şeyin kalıntısı ve katran, kına ve benzerinden olan izi.

Ve Âişe hadîsinde, Allah ondan razı olsun; kına hakkında soruldu da dedi ki: “Onu **اسْلِتيه** ve onu yere sürt.” Ve hadîste: “Sonra ondan kanı **سَلَتَ**”; yani onu giderdi. Ve Ömer hadîsinde, Allah ondan razı olsun: Onu omzunda taşırdı ve burnundan sümüğünü **يَسْلُتُ خَشَمَه**; İbnü’l-Esîr dedi ki: Hadîste Ömer’den rivayet edilmiş olarak böyle geldi; ve onun, câriyesi Mercâne’nin oğlunu taşıdığı (şeklinde). Ve el-Herevî onu Peygamber’den, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, çıkardı: Onun, Hüseyin’i omzunda taşıdığı ve sümüğünü **يَسْلِتُ خَشَمه**; dedi ki: Belki bu başka bir hadîstir.

Dedi ki: **السَّلْتِ**in aslı kesmektir.

Ve başını **سَلَتَ**; yani onu tıraş etti. Ve **رأْس مَسْلوتٌ** ve **مَحَلْوُتٌ** ve **مَحْلُوقٌ** tek bir mânâdadır. Ve berber onun başını **سَلَتَ** **سَلْتاً**; ve onu **سَبَتَه** **سَبْتاً**; onu tıraş ettiği zaman. Ve **القَصعةَ**yı **الثريد**den **سَلَتُّ**; onu sildiğim zaman.

Ve **السُّلاتةُ**: **القَصْعة**nın kenarlarından parmakla alınan şeydir ki temizlensin. Denir ki: **سَلَتُّ القصعة** onu **أَسْلُتها** **سَلْتاً**. Ve hadîste: “Bize **الصَّحْفَة**yı **نَسْلُتَ** etmemiz emredildi”; yani onda yemekten kalan şeyi takip etmemiz ve onu parmaklarla silmemiz. Ve **مَرَةٌ سَلْتاء**: ellerini kına ile gözetip bakmaz; ve denildi ki: O, kesinlikle kına yakmayan kimsedir.

Ve **السُّلْتُ** (ötre ile): arpadan bir tür; ve denildi ki: O, arpanın kendisidir; ve denildi ki: O, ekşi arpadır. Leys dedi ki: **السُّلْتُ** kabuğu olmayan, çıplak bir arpadır; Cevherî ekledi: Sanki buğday gibidir; Gawr’da ve Hicaz’da olur; yazın onun kavutuyla serinlerler. Ve hadîste: “**البَيْضاء**ın **السُّلْتِ** ile satımı hakkında soruldu”; o, kabuğu olmayan beyaz bir arpa türüdür; ve denildi ki: O, buğdayın bir çeşididir; birincisi daha doğrudur; çünkü **البيضاء** buğdaydır.
