# سلت — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D8%AA/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%84%D8%AA/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سلت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D8%AA.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: سلت

سلت المعى، يسلت بالضم، سلتا، ويسلت بالكسر: إذا أخرجه بيده. وفي اللسان: السلت: قبضك على الشيء أصابه قذر ولطخ، فتسلته عنه سلتا، والمعنى تسلت حتى يخرج مافيه. من المجاز: سلت أنفه بالسيف، وفي المحكم: وسلت أنفه يسلته، سلتا: جدعه وفي حديث سلمان:  أن عمر قال: من يأخذها بما فيها? يعني الخلافة، فقال سلمان: من سلت الله أنفه  ، أي: جدعه وقطعه. سلت الشعر، وفي اللسان: سلت رأسه: أي حلقه. ورأس محلوت، ومسلوت، ومسبوت، ومحلوق: بمعنى واحد. سلت الشيء: قطعه، وفي حديث حذيفة وأزد عمان:  سلت الله أقدامها  أي: قطعها. وسلت يده بالسيف، قطعها، يقال: سلت فلان أنف فلان بالسيف سلتا: إذا قطعه كله. وفي حديث أهل النار:  فينفذ الحميم إلى جوفه فيسلت ما فيها  ، أي يقطعه ويستأصله. وأصل السلت: القطع. سلت دم البدنة: قشره بالسكين، عن اللحياني، هكذا حكاه. قال ابن سيده: وعندي أنه قشر جلدها بالسكين حتى أظهر دمها. سلت القصعة من الثريد، يسلتها، سلتا: إذا مسحها بإصبعه لتنظف. وفي الحديث:  أمرنا أن نسلت الصحفة  ، أي: نتتبع ما بقي فيها من الطعام ونمسحها بالأصابع، كاستلتها، وهذه عن الصاغاني. سلتت المرأة الخضاب عن يدها: إذا مسحته وألقته، وفي الصحاح: إذا ألقت عنها العصم. والعصم، بالضم: بقية كل شيء، وأثره من القطران والخضاب ونحوه. وفي حديث عائشة، رضي الله عنها، وسئلت عن الخضاب، فقالت  اسلتيه وأرغميه  . سلت فلانا: ضربه وجلده. سلت بسلحه: رمى، وذا من زياداته. والسلاتة بالضم: ما يسلت منه. وهو أيضا ما يؤخذ بالإصبع من جوانب القصعة لتنظف، يقال: انسلت عنا: أي انسل من غير أن يعلم به. والمسلوت: الذي أخذ ما عليه من اللحم. وقيل: السلت: هو إخراج المائع والرطب اللاصق بشيء آخر، قاله شيخنا. والسلت، بالضم: الشعير بعينه، أو ضرب منه، أو هو الشعير الحامض. وقال الليث السلت: شعير لا قشر له، أجرد. زاد الجوهري: كأنه الحنطة، يكون بالغور والحجاز يتبردون بسويقه في الصيف. وفي الحديث:  أنه سئل عن بيع البيضاء بالسلت  هو شعير أبيض لاقشر له، وقيل: هو نوع من الحنطة، والأول أصح، لأن البيضاء الحنطة. روي عن النبي، صلى الله عليه وسلم، أنه  لعن السلتاء والمرهاء  السلتاء من النساء: التي لا تعهد يديها بالخضاب؛ وقيل: هي التي لا تخضب البتة. ومثله في الأساس وغيره. وأعطيني من سلاتة حنائك. وذهب مني الأمر فلتة، وسلتة: أي سبقني وفاتني؛ وقيل: هو إتباع. والأسلت من أوعب جدع أنفه، وهو الأجدع، وبه سمي الرجل. هو والد أبي قيس الشاعر صيفي بن الأسلت، واسم الأسلت: عامر، فهو لقب له. ومما يستدرك عليه في هذه المادة: يقال: سلته مائة سوط، أي: جلدته مثل: حلته. وفي الحديث:  ثم سلت الدم عنها  أي: أماطه. وفي حديث عمر، رضي الله عنه:  فكان يحمله على عاتقه ويسلت خشمه  أي مخاطه عن أنفه، وأخرجه الهروي عن النبي، صلى الله عليه وسلم:  أنه كان يحمل الحسين على عاتقه، ويسلت خشمه  ومسلاتة مدينة بالغرب. وسلنت، بتشديد اللام، ويقال سلمنت، بقلب إحدى اللامين ميما: قرية بمصر لبني حرام بن سعد.

### Türkçe

**سلت** bağırsak(ı), **يسلت** (ضمme ile), **سلتا**; ve **يسلت** (kesre ile): onu eliyle çıkardığı zaman. **اللسان**’da: **السلت**: üzerine pislik ve leke bulaşmış bir şeye senin tutuşundur; sonra onu ondan **سلتا** ile **تسلته** edersin; mânâ: içindekini çıkarıncaya kadar **تسلت** ettim. Mecazdan: kılıçla onun burnunu **سلت** etti. **المحكم**’de: ve onun burnunu **يسلته**; **سلتا**: onu kesti (burnunu kopardı). Selmân hadîsinde: Ömer dedi ki: “Onu içindekilerle birlikte kim alır?” yani hilâfet. Selmân dedi ki: “Allah onun burnunu **سلت** eden (kimse).” Yani: onu kesti ve kopardı.

Saçı **سلت** etti. **اللسان**’da: onun başını **سلت** etti: yani onu tıraş etti. Ve **محلوت** baş, ve **مسلوت**, ve **مسبوت**, ve **محلوق**: tek bir mânâdadır. Bir şeyi **سلت** etti: onu kesti. Huzeyfe ve Umân Ezd’i hadîsinde: “Allah onun ayaklarını **سلت** etsin” yani: onları kesti. Ve kılıçla onun elini **سلت** etti: onu kesti. Denir: falan, falanın burnunu kılıçla **سلتا** olarak **سلت** etti: onu bütünüyle kestiği zaman. Cehennem ehli hadîsinde: “Sonra kaynar su onun karnına nüfuz eder de içindekini **فيسلت ما فيها**” yani: onu keser ve kökünden söker. **السلت**’in aslı: kesmektir.

Devenin kanını **سلت** etti: bıçakla onu soydu; Lihyânî’den; onu böyle rivayet etti. İbn Sîde dedi ki: Bana göre o, bıçakla onun derisini soydu da kanını ortaya çıkardı.

**القصعة**’yı **الثريد**’den **سلت** eder; onu **يسلتها**; **سلتا**: onu temizlensin diye parmağıyla sildiği zaman. Hadîste: “Bize **الصحفة**’yi **نسلت** etmemiz emredildi”; yani: içinde kalan yemeği takip ederiz ve onu parmaklarla sileriz; **كاستلتها** gibi. Bu, Sâgânî’dendir.

Kadın, elinden kınayı **سلتت** etti: onu silip attığı zaman. **الصحاح**’ta: **العصم**’ı üzerinden attığı zaman. **العصم**, (ضمme ile): her şeyin kalanı ve onun izi; katran, kına ve benzerinden. Âişe hadîsinde, Allah ondan razı olsun; kına hakkında soruldu da dedi ki: “Onu **اسلتيه** et ve onu **أرغميه** et.”

Birini **سلت** etti: onu dövdü ve kırbaçladı. **بسلحه** ile **سلت** etti: attı; bu, onun ziyadelerindendir. **السلاتة** (ضمme ile): ondan **يسلت** olunan şeydir. O, ayrıca **القصعة**’nın kenarlarından temizlensin diye parmakla alınan şeydir. Denir: “Bizden **انسلت**”: yani: onunla bilinmeden sıvıştı. **المسلوت**: üzerindeki et alınmış olandır. Ve denildi: **السلت**: başka bir şeye yapışık olan akışkan ve yaş olanı çıkarmaktır; bunu şeyhimiz söyledi.

**السلت** (ضمme ile): arpanın kendisidir; yahut ondan bir türdür; yahut ekşi arpadır. Leys dedi: **السلت**: kabuğu olmayan, çıplak arpadır. Cevherî ekledi: sanki buğday gibidir; Gawr’da ve Hicaz’da olur; yazın onun kavrulmuş unuyla serinlerler. Hadîste: “**البيضاء**’nın **السلت** ile satımı hakkında soruldu”; o, kabuğu olmayan beyaz arpadır. Ve denildi: o, buğdayın bir türüdür; birincisi daha sahihtir; çünkü **البيضاء** buğdaydır.

Peygamber’den, صلى الله عليه وسلم, rivayet edildi ki: “**السلتاء** ve **المرهاء**’yı lânetledi.” Kadınlardan **السلتاء**: ellerini kına ile alıştırmayan kadındır; ve denildi: o, asla kına yakmayan kadındır. Bunun benzeri **الأساس**’ta ve başkasında da vardır. “Ve bana senin kına **سلاتة**’nden ver.”

İş benden **فلتة** olarak gitti; ve **سلتة**: yani beni geçti ve benden kaçtı; ve denildi: o, bir tâbî’dir (pekiştirme için getirilen eşliktir).

**الأسلت**: burnu en geniş biçimde kesilmiş olandır; o, **الأجدع**’dır; ve onunla adam adlandırıldı. O, şair Ebû Kays’ın babasıdır: Sayfî b. **الأسلت**. **الأسلت**’in adı: Âmir’dir; o, onun lakabıdır.

Bu maddede ona ilâve olarak istidrâk olunanlardan: denir: “Ona yüz kırbaç **سلته** ettim”; yani: onu kırbaçladım; “**حلته**” gibi. Hadîste: “Sonra kanı ondan **سلت** etti”; yani: onu giderdi. Ömer hadîsinde, Allah ondan razı olsun: “Onu omzunda taşırdı ve onun burnunu **يسلت** ederdi”; yani: sümüğünü burnundan çıkarırdı. Herevî bunu Peygamber’den, صلى الله عليه وسلم, çıkardı: “O, Hüseyin’i omzunda taşırdı ve onun burnunu **يسلت** ederdi.”

**مسلاتة** batıda bir şehirdir.

**سلنت**, lâmın şeddeli kılınmasıyla; ve denir **سلمنت**, iki lâmden birinin mîm’e çevrilmesiyle: Mısır’da Benî Harâm b. Sa‘d’a ait bir köydür.
