# سلخ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D8%AE/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%84%D8%AE/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سلخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D8%AE.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: سلخ

سلخ الإهاب، كنصر ومنع، يسلخه ويسلخه سلخا: كشط عن ذيه. والسلخ: ما كشط عنه. وسلخ. نزع، يقال: سلخت المرأة درعها، إذا نزعته. وهو مجاز، قال الفرزدق:
  إذا سلخت عنها أمامة درعهـا                      وأعجبها رابي المجسة مشرف والمسلوخ: شاة سلخ عنها جلدها، وهي المسلوخة أيضا. وسلخ الشهر: مضى، كانسلخ. وسلخ فلان شهره يسلخه ويسلخه سلخا وسلوخا: أمضاه وصار في آخره، وهو مجاز. وفي التهذيب: يقال سلخنا الشهر، أي خرجنا منه فسلخنا كل ليلة عن أنفسنا جزءا من ثلاثين جزءا حتى تكاملت لياليه، فسلخناه عن أنفسنا كله. قال: وأهللنا هلال شهر كذا، أي دخلنا فيه ولبسناه، فنحن نزداد كل ليلة إلى مضي نصفه لباسا منه، ثم نسلخه عن أنفسنا كله. ومنه قوله:
  إذا ما سلخت الشهر أهللت مثلهكفى قاتلا سلخي الشهور وإهلالي وقال لبيد:
  حتى إذا سلخا جمـادى سـتة                      جزءا فطال صيامه وصيامها

  قال وجمادى ستة هي جمادى الآخرة، وهي تمام ستة أشهر من أول السنة، والنبات إذا سلخ ثم عاد فاخضر كله فهو سالخ، من الحمض وغيره وفي المحكم: سلخ النبات: اخضر بعد الهيج وعاد. ومن المجاز: سلخ الله النهار من الليل: استله، فانسلخ: خرج منه خروجا لا يبقى معه شيء من ضوئه، لأن النهار مكور على الليل، فإذا زال ضوؤه بقي الليل غاسقا قد غشي الناس. وسلخت الحية تسلخ سلخا وكذلك كل دابة: انسرى، هكذا في سائر النسخ، وفي الأمهات كلها: تنسري عن سلختها، بالفتح، أي جلدتها. ووجهه شيخنا بأن لفظ الحية يطلق على الذكر والأنثى، كما صرح به جماعة. والسلخ، بالفتح: آخر الشهر، كمنسلخه، بفتح اللام. والسلخ: اسم ما سلخ عن الشاة، والإهاب، أي كشط عنه، ومن المجاز سلخ الجرب جلده. والسالخ: جرب يسلخ منها الجمل وسلخ الحر جلد الإنسان وسلخه، فانسلخ وتسلخ. والسالخ: اسم الأسود من الحيات شديد السواد. قال ابن بزرج: ذلك أسود سالخا، جعله معرفة ابتداء من غير مسألة. وأسود سالخ، غير مضاف، لأنه يسلخ جلده كل سنة. والأنثى أسودة ولا تصف بسالخة. وأسود سالخ وأسودان سالخ، لا تثنى الصفة، في قول الأصمعي وأبي زيد، وقد حكى ابن دريد تثنيتها، والأول أعرف. وأساود سالخة وسوالخ وسلخ وسلخة، الأخيرة نادرة. والأسلخ: الأصلع، وهو بالجيم أكثر، والرجل الشديد الحمرة. والسليخة: عطر تراه كأنه قشر منسلخ ذو شعب. والسليخة: الولد، لكونه سلخ، أي نزع من بطن أمه. والسليخة: دهن ثمر البان قبل أن يربب بأفاويه الطيب، فإذا ربب بالمسك والطيب ثم اعتصر فهو منشوش، وقد نش نشا، أي اختلط الدهن براوئح الطيب. والسليخة من العرفج: ما ضخم من يبيسه. ومن الرمث: ماليس فيه مرعى، إنما هو خشب يابس، والعرب تقول للرمث والعرفج إذا لم يبق فيهما مرعى للماشية: ما بقي منهما إلا سليخة. والسلخ والمسلاخ: جلد الحية الذي تنسلخ عنه، كالسلخة. ومن المجاز: فلان حمار في مسلاخ إنسان. وفي حديث عائشة ما رأيت امرأة أحب إلي أن أكون في مسلاخها من سودة. تمنت أن تكون مثل هيئتها وطريقتها. والمسلاخ: نخلة ينتثر بسرها وهو أخضر. وفي حديث ما يشترطه المشتري على البائع أنه ليس له مسلاخ ولا مخضار. والمسلاخ: الإهاب كالسلخ بالكسر. ورجل سليخ مليخ: شديد الجماع ولا يلقح. وسليخ مليخ: من لا طعم له. والذي في الأمهات بإسقاط من وفيه سلاخة وملاخة، إذا كان كذلك، عن ثعلب. والسلخ، محركة: ما على المغزل من الغزل. واسلخ الرجل اسلخاخا: اضطجع. وأنشد:
  إذا غدا القوم أبي فاسلخا والإسليخ، كإزميل: نبات. ومما يستدرك عليه: في حديث سليمان عليه السلام والهدهد فسلخوا موضع الماء كما يسلخ الإهاب فخرج الماء، أي حفروا حتى وجدوا الماء. وشاة سليخ: كشط عنها جلدها، فلا يزال ذلك اسمها حتى يؤكل منها فإذا أكل منها سمي ما بقي منها شلوا، قل أو كثر. وسلخ الظليم، إذا أصاب ريشه داء وسلخ الشعر: وضع لفظ بمعنى اللفظش الآخر في جميعه، فتزيل ألفاظه وتأتي بدلها بألفاظ مرادفة لها في معناها؛ فهذا سلخ اسم جبل ذكر في غزوة بدر، نقله السهيلي.

### Türkçe

**سلخ** **الإهاب**; **نصر** ve **منع** gibi; onu **يسلخه** ve **يسلخه** **سلخا**: onun derisini kazıdı. Ve **السلخ**: ondan kazınıp çıkarılan şeydir. Ve **سلخ**: soydu; denilir: kadın zırhını **سلخت**; onu çıkardığı zaman. Bu mecazdır; **الفرزدق** dedi ki:
  Eğer **أمامة** onun zırhını üzerinden **سلخت** ise                      ve onu, dokunuşu yoklayan yüksek bir gözetleyici hayran bıraktı

Ve **المسلوخ**: derisi üzerinden soyulmuş bir koyundur; o, **المسلوخة** da denir. Ve **سلخ** ay: geçti; **كانسلخ** gibi. Ve falan kimse ayını **سلخ** eder; onu **يسلخه** ve **يسلخه** **سلخا** ve **سلوخا**: onu geçirdi ve onun sonunda oldu; bu mecazdır. Ve **التهذيب**’de: denilir: ayı **سلخنا**, yani ondan çıktık; böylece her gece kendimizden otuz parçadan bir parçayı soyduk; nihayet geceleri tamamlandı; böylece onu kendimizden bütünüyle soyduk. Dedi ki: ve falan ayın hilalini **أهللنا**, yani ona girdik ve onu giydik; böylece biz her gece onun yarısının geçişine kadar ondan bir giyim artarız; sonra onu kendimizden bütünüyle **نسلخه**. Bundan onun sözü:
  Ayı **سلخت**ğim zaman onun benzerini **أهللت**; ayları **سلخ** edişim ve hilal ilan edişim, öldüren olarak bana yeter

Ve **لبيد** dedi ki:
  Nihayet ikisi **جمادى**’yı altı                      parça **سلخا** edince, onun orucu ve onun orucu uzadı

Dedi ki: ve **جمادى** altı, **جمادى الآخرة**’dır; o, yılın başından altı ayın tamamıdır. Ve bitki, eğer **سلخ** edip sonra dönüp bütünüyle yeşerirse, o **سالخ**tır; **الحمض** ve başkasından. Ve **المحكم**’de: bitkiyi **سلخ** etti: kuruyup sarardıktan sonra yeşerdi ve geri döndü. Ve mecazdan: Allah gündüzü geceden **سلخ** etti: onu çekip çıkardı; böylece **فانسلخ**: ondan, onun ışığından hiçbir şey kalmayacak bir çıkışla çıktı; çünkü gündüz gece üzerine sarılmıştır; onun ışığı gidince, gece karanlık olarak kaldı; insanları bürümüştür. Ve yılan **سلخت**; **تسلخ** **سلخا**; ve aynı şekilde her binek hayvanı: **انسرى**; bütün nüshalarda böyle. Ve **الأمهات**’ın hepsinde: **تنسري** **عن** **سلختها**, fetih ile; yani derisinden. Şeyhimiz bunun yönünü, **الحية** lafzının erkek ve dişiye ıtlak olunmasıyla açıkladı; nitekim bir cemaat bunu açıkça söylemiştir. Ve **السلخ**, fetih ile: ayın sonu; **كمنسلخه**, **اللام**’ın fethiyle. Ve **السلخ**: koyundan soyulan şeyin adıdır; yani **الإهاب**; ondan kazınıp çıkarılan. Ve mecazdan: uyuz derisini **سلخ** etti. Ve **السالخ**: deveden derisini soyan bir uyuzdur. Ve sıcak, insanın derisini **سلخ** etti ve onu **سلخه**; böylece **فانسلخ** ve **تسلخ**. Ve **السالخ**: yılanlardan, çok koyu siyah olan siyahın adıdır. **ابن بزرج** dedi ki: bu, **أسود** **سالخا**dır; onu, soru olmaksızın başlangıç olarak marife kıldı. Ve **أسود** **سالخ**; muzaf değildir; çünkü her sene derisini soyar. Dişisi **أسودة**’dir ve **سالخة** ile vasıflanmaz. Ve **أسود** **سالخ** ve **أسودان** **سالخ**; sıfat tesniye edilmez; **الأصمعي** ve **أبي زيد**’in sözüne göre. **ابن دريد** onun tesniyesini rivayet etmiştir; birincisi daha bilinenidir. Ve **أساود** **سالخة** ve **سوالخ** ve **سلخ** ve **سلخة**; sonuncusu nadirdir. Ve **الأسلخ**: kel; o, **الجيم** ile daha çoktur; ve çok şiddetli kızıllığı olan adam. Ve **السليخة**: sanki dalları olan soyulmuş bir kabuk gibi gördüğün bir kokudur. Ve **السليخة**: çocuk; çünkü o **سلخ**tır; yani annesinin karnından çekilip çıkarılmıştır. Ve **السليخة**: **البان** meyvesinin yağı; güzel kokulu baharatlarla koyulaştırılmadan önce; misk ve güzel koku ile koyulaştırılıp sonra sıkılırsa o **منشوش**tur; ve **نش** etti **نشا**; yani yağ, güzel kokunun kokularıyla karıştı. Ve **السليخة** **من** **العرفج**: onun kurusundan irileşmiş olan şey. Ve **من** **الرمث**: içinde otlak olmayan şey; ancak kuru odun olan. Ve Araplar, **الرمث** ve **العرفج** için, eğer ikisinde de hayvanlar için otlak kalmazsa, derler: ikisinden geriye ancak **سليخة** kaldı. Ve **السلخ** ve **المسلاخ**: yılanın, ondan soyulduğu derisi; **كالسلخة** gibi. Ve mecazdan: falan kimse, insanın **مسلاخ**’ında bir eşektir. Ve **عائشة** hadîsinde: **سودة**’nin **مسلاخ**’ında olmayı istediğim kadar sevdiğim bir kadın görmedim. Onun heyeti ve yolu gibi olmayı temenni etti. Ve **المسلاخ**: hurması yeşil iken **بسر**’i dökülen bir hurma ağacıdır. Ve müşterinin satıcıya şart koştuğu şey hakkında hadîste: onun için ne **مسلاخ** vardır ne de **مخضار**. Ve **المسلاخ**: **الإهاب**’dır; kesre ile **كالسلخ** gibi. Ve **رجل** **سليخ** **مليخ**: cinsel birleşmesi şiddetli olup dölleyemeyen. Ve **سليخ** **مليخ**: tadı olmayan kimse. Ve **الأمهات**’ta, **من**’in düşürülmesiyle: ve onda **سلاخة** ve **ملاخة** vardır; eğer böyle ise; **ثعلب**’den. Ve **السلخ**, harekeli: iğ üzerinde bulunan ipliktir. Ve adam **اسلخ** etti **اسلخاخا**: yan yattı. Ve şu beyit okundu:
  Kavim sabahleyin gittiğinde, babam; böylece **فاسلخا**

Ve **الإسليخ**, **كإزميل** gibi: bir bitkidir. Ve ona ek olarak istidrâk edilenlerdendir: **سليمان** عليه السلام ve **الهدهد** hadîsinde: suyun yerini, **الإهاب** soyulur gibi **سلخوا**; böylece su çıktı; yani suyu buluncaya kadar kazdılar. Ve **شاة** **سليخ**: derisi kazınıp çıkarılmıştır; ondan yenilinceye kadar bu onun adı olmaya devam eder; ondan yenilince, ondan kalan şeye **شلوا** denir; az olsun çok olsun. Ve devekuşu erkeği **سلخ** etti; tüyüne bir hastalık isabet ettiği zaman. Ve **سلخ** **الشعر**: bütününde, bir lafzın yerine başka lafzı koymak; böylece onun lafızlarını giderir ve onların yerine manasında ona eşanlamlı lafızlar getirirsin; işte bu **سلخ**tır. **سلخ**: Bedir gazvesinde zikredilen bir dağın adıdır; **السهيلي** onu nakletmiştir.
