# سلسبل — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D8%B3%D8%A8%D9%84/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%84%D8%B3%D8%A8%D9%84/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سلسبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D8%B3%D8%A8%D9%84.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: سلسبل

السلسبيل: اللين الذي لا خشونة فيه، وربما وصف به الماء، يقال: شراب سلسبيل، أي سهل المدخل في الحلق، وقيل: هو الخمر، ومنه قول عبد الله بن رواحة:
  إنهم عند ربهم في جـنـان                      يشربون الرحيق والسلسبيلا

  على أنه عطف مرادف، وقال ابن الأعرابي: لم أسمع سلسبيل إلا في القرآن، قال تعالى:  عينا فيها تسمى سلسبيلا  ، قال الزجاج: عين في الجنة، وهو في اللغة: لما كان في غاية السلاسة، فكأن العين سميت لصفتها. وقد مثل به سيبويه على أنه صفة، وفسره السيرافي، وقال أبو بكر: يجوز أن يكون السلسبيل اسما للعين، فنون، وحقه أن لا يجرى لتعريفه وتأنيثه، ليكون موافقا رؤوس الآيات المنونة، إذ كان التوفيق بينهما أخف على اللسان، وأسهل على القارئ، ويجوز أن يكون صفة للعين ونعتا له، فإذا كان وصفا زال عنه ثقل التعريف واستحق الإجراء. وقال ابن عباس: سلسبيلا: ينسل في حلوقهم، انسلالا، وقال أبو جعفر الباقر: معناه لينة فيما بين الحنجرة والحلق. وقد ذكره المصنف كالصاغاني في س ل ل، وتقدم الكلام هناك عن الأخفش بمثل ذلك. بقي أنه يقال في جمعه: سلاسب، وسلاسيب، وجمع السلسبيلة السلسبيلات، وأما من فسره بقوله: سل ربك سبيلا إلى هذه العين، فهو خطأ غير جائز. ومسلم بن قادم السلسبيلي البغدادي، مولى سلسبيل، أحد الخصيان بدار الخلافة، نسب إليه، روى عن بقية بن الوليد، وعنه أبو القاسم الطبراني.

### Türkçe

**السلسبيل**: içinde hiçbir pürüzlülük bulunmayan yumuşaklık; bazen su onunla vasfedilir; denir ki: **شراب سلسبيل**; yani boğaza girişte kolaydır. Ve denildi ki: o şaraptır. Ondandır Abdullah b. Revâha’nın sözü:

إنهم عند ربهم في جـنـان                      يشربون الرحيق والسلسبيلا

şu üzere ki o, müradif bir atıftır. İbnü’l-A‘râbî dedi: Kur’ân’da olan dışında **سلسبيل** işitmedim. Yüce Allah dedi ki: **عينا فيها تسمى سلسبيلا**. Ez-Zeccâc dedi: Cennette bir pınardır; ve o, dilde: akıcılığın nihayetinde olan şey içindir; sanki pınar, sıfatı sebebiyle adlandırılmıştır. Sîbeveyh onunla, onun bir sıfat olduğu üzere misal getirmiştir; es-Sîrâfî onu tefsir etmiştir. Ebû Bekr dedi: **السلسبيل**’in pınarın ismi olması caizdir; o hâlde tenvinlidir; ve hakkı, onun marifeliği ve müennesliği sebebiyle mecrûr olmamasıdır; tenvinli âyet başlarına muvafık olsun diye; zira ikisi arasını uygun kılmak dil üzerine daha hafif ve okuyucuya daha kolay idi. Ve pınar için bir sıfat ve onun için bir niteleme olması da caizdir; vasıf olunca, marifeliğin ağırlığı ondan gider ve i‘râb almayı hak eder. İbn Abbâs dedi: **سلسبيلا**: onların boğazlarında, kayıp gitme olarak kayıp gider. Ebû Ca‘fer el-Bâkır dedi: manası, gırtlak ile boğaz arasında yumuşaktır. Musannif onu, es-Sâgânî gibi, **س ل ل**’de zikretmiştir; orada el-Ahfeş’ten bunun benzeriyle söz daha önce geçti. Geriye kaldı ki onun cem‘inde denir: سلاسب ve سلاسيب; **السلسبيلة**’nin cem‘i **السلسبيلات**’tır. Onu şu sözüyle tefsir eden kimseye gelince: “Rabbin’den bu pınara bir yol iste”, o hatadır, caiz değildir. Ve Müslim b. Kâdim **السلسبيلي** el-Bağdâdî, **سلسبيل**’in mevlâsı, hilâfet sarayındaki hadımlardan biri; ona nisbet edilmiştir; Bakıyye b. el-Velîd’den rivayet etti; ondan da Ebü’l-Kâsım et-Taberânî rivayet etti.
