# سلف — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%81/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%84%D9%81/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سلف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%81.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: سلف

سَلَفَ يَسْلُفُ سَلَفاً وسُلُوفاً: تقدَّم؛ وقوله:
وما كلُّ مُبْتاعٍ، ولو سَلْفَ صَفْقُه،
بِراجِعِ ما قد فاتَه برَدادِ
إنما أَراد سَلَفَ فأَسكن للضرورة، وهذا إنما أَجازه الكوفيون (* هكذا
بياض في الأصل.) ...... في المكسور والمضموم كقوله في عَلِم عَلْمَ وفي كَرُمَ كَرْمَ، فأَما في المفتوح فلا يجوز عندهم؛ قال سيبويه: أَلا ترى أَن الذي يقول في كَبِدٍ كَبْدٍ. وفي عْضُدٍ عَضْدٍ لا يقول في جَمَلٍ جَمْل؟ وأَجاز الكوفيون ذلك واستظهروا بهذا البيت الذي تقدم إنشاده. والسَّالِفُ: المتقدمُ. والسَّلَفُ والسَّلِيفُ والسُّلْفَةُ: الجماعَةُ المتقدمون. وقوله عز وجل: فجعلناهم سَلَفاً ومَثلاً للآخرين، ويُقرأُ: سُلُفاً وسُلَفاً؛ قال الزجاج: سُلُفاً جمع سَلِيفٍ أَي جَمْعاً قد مضى، ومن قرأَ سُلَفاً فهو جمع سُلْفةٍ أَي عُصبة قد مضت. والتَّسْلِيفُ: التَّقديم؛ وقال الفراء: يقول جعلناهم سلَفاً متقدّمين ليتعظ بهم الآخِرون، وقرأَ يحيى بن وثّابٍ: سُلُفاً مضمومةً مُثقلة، قال: وزعم القاسم أَنه سمع واحدها سَلِيفاً، قال: وقرئ سُلَفاً كأَن واحدته سُلْفةٌ أَي قِطْعة من الناس مثل أُمّةٍ. الليث: الأُمم السَّالِفةُ الماضية أَمام الغابرة وتُجْمع سَوالِفَ؛ وأَنشد في ذلك:
ولاقَتْ مَناياها القُرُونُ السَّوالِفُ،
كذلك تَلْقاها القُرونُ الخَوالِفُ
الجوهري: سَلَفَ يَسْلُفُ سَلَفاً مثال طلَبَ يَطلُب طلَباً أَي مضى. والقومُ السُّلاَّفُ: المتقدّمون. وسَلَفُ الرجل: آباؤُه المتقدّمون، والجمع أَسْلاف وسُلاَّفٌ. وقال ابن بري: سُلاَّفٌ ليس بجمع لسَلَفٍ وإما هو جمع سالِفٍ للمتقدّم، وجمع سالِفٍ أَيضاً سَلَفٌ، ومثله خالفٌ وخَلَفٌ، ويجيء السلَفُ على معان: السَّلَفُ القَرْضُ والسَّلَم، ومصدر سَلَفَ سَلَفاً مضى، والسَّلَفُ أَيضاً كلُّ عملٍ قدَّمه العبدُ، والسَّلَفُ القوم المتقدّمون في السير؛ قال قيس بن الخطيم:
لو عَرّجُوا ساعةً نُسائِلُهُمْ،
رَيْثَ يُضَحّي جِمالَه السَّلَفُ
والسَّلُوفُ: الناقةُ تكون في أَوائل الإبل إذا وردت الماء. ويقال: سَلَفَت الناقةُ سُلُوفاً تقدّمت في أَول الوِرْد. والسَّلُوفُ: السريع من الخيل. وأَسْلَفه مالاً وسَلَّفَه: أَقْرَضه؛ قال:
تُسَلِّفُ الجارَ شِرْباً، وهي حائمةٌ،
والماءُ لَزْنٌ بكيءُ العَيْن مُقْتَسَم
وأَسْلَفَ في الشيء: سَلَّم، والاسم منهما السَّلَفُ. غيره: السَّلَفُ نوع من البيوع يُعَجَّل فيه الثمن وتضبط السِّلْعةُ بالوصف إلى أَجل معلوم، وقد أَسْلَفْتُ في كذا، واسْتَسْلَفْت منه دراهم وتَسلَّفْت فأَسلفني. الليث: السَّلَفُ القَرْضُ، والفعل أَسْلَفْت. يقال: أَسْلَفْتُه مالاً أَي أَقْرَضْتُه. قال الأَزهري: كلُّ مالٍ قدَّمته في ثمن سلعة مَضْمونة اشتريتها لصفة، فهو سَلَف وسَلَم. وروي عن النبي، صلى اللّه عليه وسلم، أَنه قال: مَن سَلَّفَ فَلْيُسْلِفْ في كيل معلوم ووزن معلوم إلى أَجل معلوم؛ أَراد من قدَّم مالاً ودفَعه إلى رجل في سلعة مضمونة. يقال سلَّفْتُ وأَسْلَفْت تَسْلِيفاً وإسْلافاً وأَسْلَمْت بمعنى واحد، والاسم السلَف، قال: وهذا هو الذي تسميه عوامُّ الناس عندنا السَّلَم. قال: والسَّلَفُ في المُعاملات له معنيان: أَحدهما القَرْضُ الذي لا منفعة للمُقْرِض فيه غير الأَجر والشكر وعلى المُقْتَرِض ردُّه كما أَخذه، والعربُ تسمي القَرْض سلَفاً كما ذكره الليث، والمعنى الثاني في السلف هو أَن يُعْطِي مالاً في سِلعة إلى أَجل معلوم بزيادة في السِّعْر الموجود عند السَّلَف، وذلك مَنْفعة للمُسْلِفِ، ويقال له سلَم دون الأَول قال: وهو في المعنيين معاً اسم من أَسلفت، وكذلك السلَم اسم من أَسْلَمْتُ. وفي الحديث: أَنه اسْتَسْلَفَ من أَعرابي بَكراً أَي اسْتَقْرَضَ. وفي الحديث: لا يَحِلُّ سَلَفٌ وبَيْعٌ؛ هو مثل أَن يقول بعتُك هذا العبد بأَلف على أَن تُسْلِفَني أَلفاً في مَتاع أَو على أَن تُقْرِضَني أَلفاً، لأَنه إنما يُقْرِضُه لِيُحابيَه في الثمن فيدخل في حدّ الجهَالة، ولأَنَّ كل قَرْض جَرَّ مَنْفعةً فهو رِباً، ولأَنَّ في العقْد شرطاً ولا يَصِحُّ. وللسَّلَف مَعْنيان آخران: أَحدهما أَن كل شيء قدَّمه العبدُ من عمل صالح أَو ولد فَرَط يُقَدِّمه، فهو له سَلَفٌ، وقد سَلَفَ له عمل صالح، والسلَفُ أَيضاً: من تقدَّمَك من آبائك وذوي قَرابَتِك الذين هم فوقَك في السنِّ والفَضْل، واحدهم سالِفٌ؛ ومنه قول طُفيل الغَنَوي يَرْثي قومه:
مَضَوْا سَلَفاً قَصْدُ السبيلِ عليهمُ،
وصَرْفُ المَنايا بالرِّجال تَقَلَّبُ
أَراد أَنهم تقدّمونا وقصدُ سَبيلِنا عليهم أَي نموت كما ماتوا فنكون سَلَفاً لمن بعدنا كما كانوا سلفاً لنا. وفي الدعاء للميت: واجعله سلَفاً لنا؛ قيل: هو من سَلَفِ المال كأَنه قد أَسْلَفَه وجعله ثمناً للأَجر والثواب الذي يُجازى على الصبر عليه، وقيل: سَلَفُ الإنسان مَن تقدَّمه بالموت من آبائه وذوي قَرابته، ولهذا سمي الصدْر الأَول من التابعين السلَف الصالح؛ ومنه حديث مَذْحِجٍ: نحن عُبابُ سَلَفِها أَي مُعْظَمها وهم الماضون منها. وجاءَني سَلَفٌ من الناس أَي جماعة. أَبو زيد: جاء القوم سُلْفةً سُلفةً إذا جاء بعضهم في إثر بعض.
وسُلاَّفُ العَسْكر: مُتَقَدِّمتُهم. وسَلَفْتُ القوم وأَنا أَسْلُفُهم سَلَفاً إذا تقدَّمْتهم.
والسالِفةُ: أَعلى العُنُق، وقيل: ناحيةُ مُقدَّمِ العنق من لَدُنْ مُعَلَّقِ القُرْط على قَلْتِ التَّرْقُوَةِ. والسالِفُ: أَعلى العنق، وقيل: هي ناحيته من معلق القرط على الحاقنة. وحكى اللحياني: إنها لوَضّاحةُ السَّوالِفِ، جعلوا كل جزء منها سالِفةً ثم جمع على هذا. وفي حديث الحديبية: لأُقاتِلَنَّهم على أَمْري حتى تَنْفَرد سالِفتي؛ هي صَفْحة العنق، وهما سالِفَتانِ من جانِبَيه، وكَنى بانْفِرادِها عن الموت لأَنها لا تنفرد عما يليها إلا بالموت، وقيل: أَراد حتى يُفَرَّقَ بين رأْسي وجَسدي. وسالِفةُ الفرَس وغيره: هادِيتُه أَي ما تقدَّم من عُنقه. وسُلافُ الخمر وسُلافَتُها: أَوَّل ما يُعْصَر منها، وقيل: هو ما سال من غير عصر، وقيل: هو أَوَّلُ ما ينزل منها، وقيل: السُلافةُ أَوَّلُ كل شيء عُصِر، وقيل: هو أَوَّل ما يُرفع من الزبيب، والنَّطْلُ ما أَعِيدَ عليه الماء. التهذيب: السُّلافةُ من الخمر أَخْلَصُها وأَفْضَلُها، وذلك إذا تَحَلَّب من العنب بلا عَصْرٍ ولا مَرْثٍ، وكذلك من التمر والزبيب ما لم يُعَدْ عليه الماء بعد تَحَلُّب أَوَّله. والسلافُ: ما سال من عصير العنب قبل أَن يعصر، ويسمى الخمر سُلافاً. وسُلافةُ كلِّ شيء عصرْتَه: أَوَّلُه، وقيل: السلافُ والسلافةُ من كل شيء خالِصُه.
والسَّلْفُ، بالتسكين: الجِرابُ الضَخْمُ، وقيل: هو الجراب ما كان، وقيل: هو أَدِيمٌ لم يُحْكَمْ دَبْغُه، والجمع أَسْلُفٌ وسُلُوفٌ؛ قال بعض الهذليين:
أَخَذْتُ لهم سَلْفَيْ حَتِيٍّ وبُرْنُسا،
وسَحْقَ سَراويلٍ وجَرْدَ شَلِيلِ
أَراد جِرابَيْ حَتِيٍّ، وهو سَوِيقُ المُقْلِ. وفي حديث عامر بن ربيعة: وما لنا زاد إلا السَّلْفُ من التمر؛ هو بسكون اللام، الجِرابُ الضخْمُ، ويروى: إلا السّفُّ من التمر، وهو الزَّبيلُ من الخوص.
والسَّلِفُ: غُرْلةُ الصبيّ. الليث: تسمى غُرْلةُ الصبيّ سُلْفَةً، والسُّلفةُ: جلد رقيق يجعل بِطانةً للخِفافِ وربما كان أَحمرَ وأَصفر. وسَهْم سَلُوفٌ: طويلُ النصْلِ. التهذيب: السّلُوفُ من نِصالِ السِّهامُ ما طالَ؛ وأَنشد:
شَكَّ سَلاها بِسَلُوفٍ سَنْدَرِيّ
وسَلَفَ الأَرضَ يَسْلُفُها سَلْفاً وأَسْلَفَها: حَوَّلها للزرْعِ وسَوَّاها، والمِسْلَفَةُ: ما سَوَّاها به من حجارة ونحوها. وروي عن محمد بن الحنفية قال: أَرض الجنة مَسْلُوفَةٌ؛ قال الأَصمعي: هي المستَوية أَو المُسَوَّاةُ، قال: وهذه لغة أَهل اليمن والطائف يقولون سَلَفْتُ الأَرضَ أَسْلُفُها سَلْفاً إذا سَوَّيتها بالمِسْلَفَةِ، وهي شيء تُسَوَّى به الأَرضُ، ويقال للحجر الذي تسوَّى به الأَرضُ مِسْلَفَةٌ؛ قال أَبو عبيد: وأَحْسَبُه حجراً مُدْمَجاً يُدَحْرَجُ به على الأَرض لتَسْتَوي، وأَخرج ابن الأَثير هذا الحديث عن ابن عباس وقال: مَسْلوفَةٌ أَي مَلْساء لَيِّنةٌ ناعمة، وقال: هكذا أَخرجه الخطابي والزمخشري، وأَخرجه أَبو عبيد عن عبيد بن عمير الليثي وأَخرجه الأَزهري عن محمد بن الحنفية، وروى المنذري عن الحسن أَنه أَنشده بيت سَعْدٍ القَرْقَرَةِ:
نَحْنُ، بِغَرْسِ الوَدِيِّ، أَعْلَمُنا
مَنّا بِركْضِ الجِيادِ في السُّلَفِ
(* ورد هذا البيت في مادة سدف وفي السَّدَف بدل السَّلف.) قال: السُّلَفُ جمع السُّلْفةِ من الأَرض وهي الكَرْدة المُسَوَّاةُ. والسَّلِفانِ والسَّلْفان: مُتَزَوِّجا الأَُختين، فإما أَن يكون السَّلِفانِ مُغَيَّراً عن السِّلْفانِ، وإما أَن يكون وضعاً؛ قال عثمان بن عفان، رضي اللّه عنه:
مُعاتَبةُ السِّلْفَيْنِ تَحْسُنُ مَرَّةً،
فإنْ أَدْمَنا إكْثارَها، أَفْسَدَا الحُبَّا
والجمع أسْلافٌ، وقد تَسالَفا، وليس في النساء سِلْفةٌ إنما السِّلْفانِ الرَّجلانِ؛ قال ابن سيده: هذا قول ابن الأَعرابي، وقال كراع: السِّلْفتان المرأَتان تحت الأَخَوين. التهذيب: السِّلْفانِ رجلان تزوَّجا بأُختين كلُّ واحدٍ منهما سِلْفُ صاحبه، والمرأَة سِلْفةٌ لصاحِبتها إذا تزوَّج أَخَوان بامرأَتين. الجوهري: وسَلِفُ الرَّجل زوجُ أُخْتِ امرأَته، وكذلك سِلْفه مثل كَذِبٍ وكِذْبٍ.
والسُّلَفُ: ولد الحَجَلِ؛ وقيل: فَرْخُ القَطاةِ؛ عن كراع؛ وقد روى هذا البيت:
كأَنَّ فَدَاءَها، إذْ حَرَّدُوه
وطافوا حَوْلَهُ، سُلَفٌ يَتِيمُ
ويروى: سُلَكٌ يَتِيمُ، وسيأْتي ذكره في حرف الكاف، والجمع سِلْفانٌ وسُلْفانٌ مثل صُرَدٍ وصِرْدانٍ، وقيل: السّلْفانُ ضرب من الطير فلم يُعَيَّن. قال أَبو عمرو: لم نسمع سُلَفةً للأُنثى، ولو قيل سُلَفةٌ كما قيل سُلَكَةٌ لواحد السِّلْكانِ لكان جيِّداً؛ قال القشيري:
أُعالِجُ سِلْفاناً صِغاراً تَخالُهُمْ،
إذا دَرَجُوا، بُجْرَ الحَواصِل حُمَّرَا
يريد أَولاده، شبههم بأَولاد الحجل لِصِغَرِهم؛ وقال آخر: خَطِفْنَه خَطْفَ القُطامِيِّ السُّلَفْ
غيره: والسُّلَفُ والسُّلَكُ من أَولاد الحَجل، وجمعه سِلْفانٌ وسِلْكانٌ؛ وقول مُرَّةَ بن عبداللّه اللحياني:
كأَنَّ بَناتِه سِلْفانُ رَخْمٍ،
حَواصِلُهُنَّ أَمثالُ الزِّقاقِ
قال: واحد السِّلْفان سُلَف وهو الفَرْخُ، قال: وسُلَكٌ وسِلْكانٌ فِراخُ الحَجل.
والسلْفةُ، بالضمّ: الطعامُ الذي تَتَعَلَّلُ به قبل الغِذاء، وقد سَلِّفَ القومَ تَسْلِيفاً وسَلَّفَ لهم، وهي اللُّهنة يَتَعَجَّلُها الرجلُ قبيل الغذاء. والسُّلفةُ: ما تَدَّخِرُه المرأَةُ لِتُتْحِفَ به مَن زارَها. والمُسْلِفُ من النساء: النَّصَفُ، وقيل: هي التي بلغت خمساً وأَربعين ونحوها وهو وصْف خُصّ به الإناثُ؛ قال عمر بنُ أَبي ربيعةَ: فيها ثَلاثٌ كالدُّمَى
وكاعِبٌ ومُسْلِفُ
والسَّلَفُ: الفَحْلُ؛ عن ابن الأَعرابي؛ وأَنشد:
لها سَلَفٌ يَعُوذُ بكُلِّ رَيْعٍ،
حَمَى الحَوْزاتِ واشْتَهَرَ الإفالا
حَمَى الحَوْزاتِ أَي حَمَى حَوْزاتِه أَي لا يدنو منها فحل سواه. واشْتَهَرَ الإفالا: جاء بها تُشبهُه، يعني بالإفالِ صِغارَ الإبل. وسُولاف: اسم بلد؛ قال:
لما الْتَقَوْا بِسُولاف.
وقال عبداللّه بن قيْس الرُّقّيات:
تَبِيتُ وأَرْضُ السُّوسِ بيني وبينها،
وسُولافُ رُسْتاقٌ حَمَتْه الأَزارِقهْ
غيره: سُولافُ موضع كانت به وقعة بين المُهَلَّبِ والأَزارِقةِ؛ قال رجل من الخوارج:
فإن تَكُ قَتْلَى يومَ سِلَّى تَتابعَتْ،
فَكَمْ غادَرَتْ أَسْيافُنا من قَماقِمِ
غَداةَ تَكُرُّ المَشْرَفِيّةُ فِيهِمُ
بِسُولافَ، يومَ المارِقِ المُتَلاحِمِ

### Türkçe

**سَلَفَ** **يَسْلُفُ** **سَلَفاً** ve **سُلُوفاً**: öne geçti; ve onun sözü:
وما كلُّ مُبْتاعٍ، ولو **سَلْفَ** صَفْقُه،
بِراجِعِ ما قد فاتَه برَدادِ
Ancak **سَلَفَ**’i kastetti de zaruret için (harekeyi) sükûnlandırdı; bunu ancak Kûfeliler câiz gördüler
(* böyle
asıl nüshada boşluk.) ...... kırık ve ötrelide, onun sözü gibi: **عَلِمَ**’de **عَلْمَ** ve **كَرُمَ**’da **كَرْمَ**; ama fethalıda onlara göre câiz değildir; Sîbeveyh dedi: Görmüyor musun ki
**كَبِدٍ**’de **كَبْدٍ** diyen, **عْضُدٍ**’de **عَضْدٍ** diyen, **جَمَلٍ**’de
**جَمْل** demez? Kûfeliler bunu câiz gördüler ve daha önce inşâd edilen bu beyitle (bunu) desteklediler.
Ve **السَّالِفُ**: öne geçen. Ve **السَّلَفُ** ve **السَّلِيفُ** ve **السُّلْفَةُ**: öne geçmiş topluluk.
Ve Aziz ve Celil olanın sözü: **فجعلناهم سَلَفاً ومَثلاً للآخرين**; ve şöyle okunur: **سُلُفاً**
ve **سُلَفاً**; Zeccâc dedi: **سُلُفاً**, **سَلِيفٍ**’in cem‘idir; yani geçmiş bir topluluk; **سُلَفاً** okuyan ise o, **سُلْفةٍ**’nin cem‘idir; yani geçmiş bir güruh. Ve **التَّسْلِيفُ**: öne alma; Ferrâ dedi: “Onları **سَلَفاً** (yani) öne geçmişler kıldık ki sonrakiler onlarla ibret alsın”; Yahyâ
b. Vessâb şöyle okudu: ağırlaştırılmış ötreli **سُلُفاً**; dedi: Kâsım, onun tekilini
**سَلِيفاً** olarak işittiğini iddia etti; dedi: **سُلَفاً** da okundu; sanki onun tekili **سُلْفةٌ**’dir; yani insanlardan bir parça, **أُمّةٍ** gibi. Leys: geçmiş, önceki ümmetler, sonrakilerin önünde (olanlar)dır; **سَوالِفَ** olarak cem‘ edilir; bunun hakkında şu şiiri inşâd etti:
ولاقَتْ مَناياها القُرُونُ السَّوالِفُ،
كذلك تَلْقاها القُرونُ الخَوالِفُ
Cevherî: **سَلَفَ** **يَسْلُفُ** **سَلَفاً**, **طلَبَ** **يَطلُب** **طلَباً** misali; yani geçti. Ve **السُّلاَّفُ** kavim: öne geçenler. Ve kişinin **سَلَفُ**’ı: öne geçmiş babalarıdır; cem‘i **أَسْلاف** ve **سُلاَّفٌ**. İbn Berrî dedi: **سُلاَّفٌ**, **سَلَفٍ**’in cem‘i değildir; ancak o, öne geçen için **سالِفٍ**’in cem‘idir; ve **سالِفٍ**’in cem‘i ayrıca **سَلَفٌ**’tır; bunun benzeri **خالفٌ** ve **خَلَفٌ**’tır. Ve **السَّلَفُ** şu mânalar üzere gelir: **السَّلَفُ** borç ve **السَّلَم**; ve **سَلَفَ**’ın masdarı **سَلَفاً** “geçti”dir; ve **السَّلَفُ** ayrıca kulun öne sürdüğü her ameldir; ve **السَّلَفُ**, yürüyüşte öne geçmiş kavimdir; Kays b. el-Hatîm dedi:
لو عَرّجُوا ساعةً نُسائِلُهُمْ،
رَيْثَ يُضَحّي جِمالَه السَّلَفُ
Ve **السَّلُوفُ**: suya vardıklarında develerin başlarında bulunan dişi deve. Denir ki:
**سَلَفَت** dişi deve **سُلُوفاً**: suya varışın başında öne geçti. Ve **السَّلُوفُ**: atlardan hızlı olan. Ve ona mal **أَسْلَفَه** ve **سَلَّفَه**: ona borç verdi; dedi ki:
تُسَلِّفُ الجارَ شِرْباً، وهي حائمةٌ،
والماءُ لَزْنٌ بكيءُ العَيْن مُقْتَسَم
Ve **أَسْلَفَ** bir şeyde: **سَلَّم**; ikisinin adı **السَّلَفُ**’tır. Başkası: **السَّلَفُ**, satış türlerinden bir türdür; onda bedel peşin verilir ve mal, vasıf ile belirlenir, bilinen bir vadeye kadar; “şunda **أَسْلَفْتُ**” denir; ve ondan dirhemler **اسْتَسْلَفْت** ve **تَسلَّفْت** de, o da bana borç verdi.
Leys: **السَّلَفُ** borçtur; fiil **أَسْلَفْت**’tir. Denir ki: “Ona mal **أَسْلَفْتُ**”; yani ona borç verdim. Ezherî dedi: Bir malın bedelinde, vasfına göre satın aldığın garantili bir mal için öne sürdüğün her mal, **سَلَف** ve **سَلَم**’dır. Peygamber’den, Allah’ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun, rivayet edildi ki şöyle dedi: “Kim **سَلَّفَ** ederse, bilinen bir ölçek ve bilinen bir tartı ile bilinen bir vadeye kadar **يُسْلِفْ** etsin”; (bununla) garantili bir malda bir adama malı öne sürüp onu ona veren kimseyi kastetti. Denir: **سلَّفْتُ** ve **أَسْلَفْت**; **تَسْلِيفاً** ve **إسْلافاً** ve **أَسْلَمْت** bir mânâdadır; isim **السَّلَف**’tır; dedi: “Bu, bizim yanımızda avamın **السَّلَم** diye adlandırdığı şeydir.” Dedi: **السَّلَفُ**’ın muamelelerde iki mânâsı vardır: birincisi, borç verene sevap ve teşekkürden başka fayda olmayan borçtur; borç alanın da onu aldığı gibi geri vermesi gerekir; Araplar borca, Leys’in zikrettiği gibi, **سَلَفاً** derler. İkinci mânâ, **السَّلَف**’ta şudur: mevcut fiyata göre **السَّلَف** sırasında fiyat artışıyla, bilinen bir vadeye kadar bir malda para vermesidir; bu, **المُسْلِفِ** için bir menfaattir; birincisi dışında buna **سلَم** denir. Dedi: O, iki mânâda da **أَسلفت**’ten isimdir; aynı şekilde **السَّلَم** da **أَسْلَمْتُ**’ten isimdir. Hadiste: “Bir bedevîden bir **بَكراً** **اسْتَسْلَفَ** etti”; yani borç aldı. Hadiste: “Bir **سَلَفٌ** ve bir **بَيْعٌ** helâl olmaz”; bu, “Bu köleyi sana bin(e) sattım; şu şartla ki bana bin(e) bir meta’da **تُسْلِفَني** et” yahut “bana bin(e) borç veresin” demesi gibidir; çünkü o, ona ancak fiyatta ona iltimas geçsin diye borç verir; böylece cehâlet haddine girer; ve çünkü her borç bir menfaat çekerse o ribâdır; ve çünkü akitte bir şart vardır ve sahih olmaz. Ve **السَّلَف**’ın iki başka mânâsı daha vardır: birincisi, kulun öne sürdüğü her şey—salih amel yahut öne gönderdiği bir çocuk **فَرَط**—onun için **سَلَفٌ**’tır; ve onun için salih amel **سَلَفَ** etmiştir. Ve **السَّلَفُ** ayrıca: yaş ve fazilette senden üstün olan babalarından ve akrabalarından senden önce geçmiş olan kimsedir; tekili **سالِفٌ**’tir; bundan, Tufeyl el-Ganevî’nin kavmini mersiye ederken sözü:
مَضَوْا سَلَفاً قَصْدُ السبيلِ عليهمُ،
وصَرْفُ المَنايا بالرِّجال تَقَلَّبُ
Onların bizi öncelediklerini kastetti; ve “yolumuzun kastı onların üzerinedir” yani onlar öldüğü gibi biz de ölürüz; böylece biz, bizden sonrakilere **سَلَفاً** oluruz; onlar da bize **سَلَفاً** oldukları gibi. Ve ölü için duada: “Onu bize **سَلَفاً** kıl”; denildi ki: bu, malın **سَلَفِ**’ındandır; sanki onu öne sürmüş ve ona sabır karşılığında karşılık verilecek ecir ve sevabın bedeli kılmıştır. Ve denildi ki: insanın **سَلَفُ**’ı, babalarından ve akrabalarından ölümle onu önceleyen kimsedir; bunun için tâbiînin ilk göğsüne **السَّلَف الصالح** denildi; bundan, **مَذْحِجٍ** hadisi: “Biz onun **سَلَفِها**’sının **عُبابُ**’ıyız”; yani onun çoğunluğuyuz; onlar da ondan geçmiş olanlardır. Ve bana insanlardan bir **سَلَفٌ** geldi; yani bir topluluk. Ebû Zeyd: Kavim **سُلْفةً سُلفةً** geldi; eğer bir kısmı bir kısmının ardından gelirse.
Ve ordunun **سُلاَّفُ**’ı: onların öncüleri. Ve kavmi **سَلَفْتُ** ve ben onları **أَسْلُفُهم** **سَلَفاً** (yaparım): eğer onları öncelediysem.
Ve **السالِفةُ**: boynun üstü; ve denildi ki: boynun ön tarafının yanı; küpenin asıldığı yerden köprücük kemiğinin çukuruna kadar. Ve **السالِفُ**: boynun üstü; ve denildi ki: küpenin asıldığı yerden **الحاقنة**’ye kadar olan yanı. Lihyânî nakletti: “O, **السَّوالِفِ**’i parlaktır”; onun her parçasını **سالِفةً** yaptılar, sonra buna göre cem‘ ettiler. Hudeybiye hadîsinde: “Emrim üzere onlarla mutlaka savaşacağım; ta ki **سالِفتي** ayrılıncaya kadar”; o, boynun yan yüzüdür; iki yanından iki **سالِفَتانِ**’dır; onun ayrılmasını ölümden kinaye etti; çünkü o, yanındakinden ancak ölümle ayrılır; ve denildi ki: “Başım ile bedenim arasının ayrılmasına kadar”ı kastetti. Ve atın ve başkasının **سالِفةُ**’si: onun **هادِيتُه**’si; yani boynundan öne geçen kısmı.
Ve şarabın **سُلافُ**’ı ve **سُلافَتُها**: ondan sıkılanın ilki; ve denildi ki: sıkma olmaksızın akanıdır; ve denildi ki: ondan inenin ilkidir; ve denildi ki: **السُلافةُ**, sıkılan her şeyin ilkidir; ve denildi ki: kuru üzümden kaldırılanın ilkidir; **النَّطْلُ** ise üzerine su yeniden dökülendir. **التهذيب**: şarabın **السُّلافةُ**’si onun en hâlisi ve en faziletlisidir; bu, üzümden sıkma ve ezme olmaksızın sızdığı zaman olur; aynı şekilde hurma ve kuru üzümden de, ilkinin sızmasından sonra üzerine su yeniden dökülmeyen (kısım). Ve **السلافُ**: üzüm suyundan, sıkılmadan önce akan şeydir; şaraba **سُلافاً** denir. Ve sıktığın her şeyin **سُلافةُ**’si: onun ilki; ve denildi ki: her şeyden **السلافُ** ve **السلافةُ** onun hâlisidir.
Ve **السَّلْفُ**, sükûn ile: büyük torba; ve denildi ki: her ne olursa olsun torbadır; ve denildi ki: tabaklanması sağlamlaştırılmamış bir deridir; cem‘i **أَسْلُفٌ** ve **سُلُوفٌ**; Hüzeylilerden biri dedi:
أَخَذْتُ لهم سَلْفَيْ حَتِيٍّ وبُرْنُسا،
وسَحْقَ سَراويلٍ وجَرْدَ شَلِيلِ
**حَتِيٍّ**’in iki torbasını kastetti; o, **سَوِيقُ المُقْلِ**’dir. Âmir b. Rebîa hadîsinde: “Bizim azığımız hurmadan **السَّلْفُ**’tan başka bir şey değildi”; o, lâmın sükûnuyla, büyük torbadır; ve şöyle rivayet edilir: “hurmadan **السّفُّ**’tan başka”; o da hurma lifinden örülmüş sepet.
Ve **السَّلِفُ**: çocuğun sünnet derisi. Leys: çocuğun sünnet derisine **سُلْفَةً** denir. Ve **السُّلفةُ**: mestlere astar yapılan ince deridir; bazen kırmızı ve sarı olur. Ve **سَهْم سَلُوفٌ**: uzun temrenli. **التهذيب**: ok temrenlerinden **السّلُوفُ**, uzayanıdır; ve şu şiiri inşâd etti:
شَكَّ سَلاها بِسَلُوفٍ سَنْدَرِيّ
Ve toprağı **سَلَفَ**: onu **سَلْفاً** **يَسْلُفُها** ve onu **أَسْلَفَها**: onu ekin için çevirdi ve düzeltti; ve **المِسْلَفَةُ**: onu taş ve benzeriyle düzelttiği şeydir. Muhammed b. el-Hanefiyye’den rivayet edildi; dedi: “Cennet toprağı **مَسْلُوفَةٌ**’dir”; Asmaî dedi: o, düz yahut düzeltilmiş olandır. Dedi: Bu, Yemen ve Tâif ehlinin dilidir; “Toprağı **سَلَفْتُ**; onu **سَلْفاً** **أَسْلُفُها**” derler; eğer onu **المِسْلَفَةِ** ile düzelttiysem; o, yerin düzeltildiği bir şeydir. Ve yerin düzeltildiği taşa **مِسْلَفَةٌ** denir. Ebû Ubeyd dedi: “Ben onu, yer düzleşsin diye yerde yuvarlanan, birleştirilmiş bir taş sanıyorum.” İbnü’l-Esîr bu hadisi İbn Abbâs’tan çıkardı ve dedi: **مَسْلوفَةٌ**; yani pürüzsüz, yumuşak, nazik. Dedi: Hattâbî ve Zemahşerî onu böyle çıkardı; Ebû Ubeyd onu Ubeyd b. Umeyr el-Leysî’den çıkardı; Ezherî onu Muhammed b. el-Hanefiyye’den çıkardı; Münzirî Hasan’dan rivayet etti ki ona Sa‘d el-Karkara’nın beytini inşâd etti:
نَحْنُ، بِغَرْسِ الوَدِيِّ، أَعْلَمُنا
مَنّا بِركْضِ الجِيادِ في السُّلَفِ
(* Bu beyit **سدف** maddesinde, **السَّدَف** yerine **السَّلف** olarak gelmiştir.)
Dedi: **السُّلَفُ**, yerden **السُّلْفةِ**’nin cem‘idir; o da düzeltilmiş tümsektir.
Ve **السَّلِفانِ** ve **السَّلْفان**: iki kız kardeşle evli iki erkek; ya **السَّلِفانِ**, **السِّلْفانِ**’dan değiştirilmiştir, yahut vaz‘dır; Osman b. Affân, Allah ondan razı olsun, dedi:
مُعاتَبةُ السِّلْفَيْنِ تَحْسُنُ مَرَّةً،
فإنْ أَدْمَنا إكْثارَها، أَفْسَدَا الحُبَّا
Cem‘i **أسْلافٌ**; ve **تَسالَفا** ettiler. Kadınlarda **سِلْفةٌ** yoktur; ancak **السِّلْفانِ** iki erkektir; İbn Sîde dedi: Bu, İbnü’l-A‘râbî’nin sözüdür; Kurâ‘ dedi:
**السِّلْفتان**: iki kadın, iki kardeşin nikâhı altındadır. **التهذيب**: **السِّلْفانِ**, iki kız kardeşle evlenen iki erkektir; her biri, arkadaşının **سِلْفُ**’udur; ve kadın, iki kardeş iki kadınla evlendiğinde, arkadaşına **سِلْفةٌ** olur. Cevherî: Ve erkeğin **سَلِفُ**’u, karısının kız kardeşinin kocasıdır; aynı şekilde **سِلْفه** de, **كَذِبٍ** ve **كِذْبٍ** gibi.
Ve **السُّلَفُ**: **الحَجَلِ**’in yavrusu; ve denildi ki: **القَطاةِ**’nin yavrusu; Kurâ‘dan; ve bu beyit rivayet edilmiştir:
كأَنَّ فَدَاءَها، إذْ حَرَّدُوه
وطافوا حَوْلَهُ، سُلَفٌ يَتِيمُ
Ve şöyle rivayet edilir: **سُلَكٌ يَتِيمُ**; onun zikri **حرف الكاف**’ta gelecektir. Cem‘i **سِلْفانٌ**
ve **سُلْفانٌ**, **صُرَدٍ** ve **صِرْدانٍ** gibi. Ve denildi ki: **السّلْفانُ**, kuşlardan bir türdür; fakat belirlenmemiştir. Ebû Amr dedi: Dişi için **سُلَفةً** işitmedik; eğer **سُلَفةٌ** denilseydi, **السِّلْكانِ**’ın tekiline **سُلَكَةٌ** denildiği gibi, iyi olurdu; Kuşeyrî dedi:
أُعالِجُ سِلْفاناً صِغاراً تَخالُهُمْ،
إذا دَرَجُوا، بُجْرَ الحَواصِل حُمَّرَا
Onun çocuklarını kasteder; onları küçüklüklerinden dolayı **الحجل** yavrularına benzetti; ve bir başkası dedi:
خَطِفْنَه خَطْفَ القُطامِيِّ السُّلَفْ
Başkası: **السُّلَفُ** ve **السُّلَكُ**, **الحَجل** yavrularındandır; cem‘i **سِلْفانٌ**
ve **سِلْكانٌ**’dır; ve Mürre b. Abdillâh el-Lihyânî’nin sözü:
كأَنَّ بَناتِه سِلْفانُ رَخْمٍ،
حَواصِلُهُنَّ أَمثالُ الزِّقاقِ
Dedi: **السِّلْفان**’ın tekili **سُلَف**’tır; o da yavrudur. Dedi: **سُلَكٌ** ve **سِلْكانٌ**,
**الحَجل** yavrularıdır.
Ve **السلْفةُ**, ötre ile: öğle yemeğinden önce oyalanılan yiyecek; kavme **تَسْلِيفاً** **سَلِّفَ** edildi ve onlara **سَلَّفَ** etti; o, erkeğin öğle yemeğinden az önce acele ettiği lokmadır. Ve **السُّلفةُ**: kadının, kendisini ziyaret edene ikram etmek için sakladığı şey. Ve kadınlardan **المُسْلِفُ**: **النَّصَفُ**; ve denildi ki: kırk beş ve benzerine ulaşmış olandır; bu, dişilere mahsus bir vasıftır; Ömer b. Ebî Rebîa dedi:
فيها ثَلاثٌ كالدُّمَى
وكاعِبٌ ومُسْلِفُ
Ve **السَّلَفُ**: damızlık erkek; İbnü’l-A‘râbî’den; ve şu şiiri inşâd etti:
لها سَلَفٌ يَعُوذُ بكُلِّ رَيْعٍ،
حَمَى الحَوْزاتِ واشْتَهَرَ الإفالا
**حَمَى الحَوْزاتِ**: yani kendi dişilerinin sürüsünü korudu; yani onlara ondan başka bir damızlık yaklaşmaz. **واشْتَهَرَ الإفالا**: onlara, ona benzeyen (yavrular) getirdi; **الإفال** ile küçük develeri kasteder.
Ve **سُولاف**: bir beldenin adıdır; dedi ki:
لما الْتَقَوْا بِسُولاف.
Ve Abdullah b. Kays er-Rukayyât dedi:
تَبِيتُ وأَرْضُ السُّوسِ بيني وبينها،
وسُولافُ رُسْتاقٌ حَمَتْه الأَزارِقهْ
Başkası: **سُولافُ**, **المُهَلَّبِ** ile **الأَزارِقةِ** arasında bir vakanın olduğu yerdir; Hâricîlerden bir adam dedi:
فإن تَكُ قَتْلَى يومَ سِلَّى تَتابعَتْ،
فَكَمْ غادَرَتْ أَسْيافُنا من قَماقِمِ
غَداةَ تَكُرُّ المَشْرَفِيّةُ فِيهِمُ
بِسُولافَ، يومَ المارِقِ المُتَلاحِمِ
