# سلك (س-ل-ك) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%84%D9%83

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Sülük demektir

- Harfler: س - ل - ك
- Kur'an'da: 12 geçiş · 12 ayet · 12 sîga
- 13 sözlük

## Sîgalar (12)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [اسْلُكْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/siga/%D8%A7%D8%B3%D9%92%D9%84%D9%8F%D9%83%D9%92.md) | افْعُلْ | Koy | 1 | 1 | [28:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/ayet/28:32.md) |
| [سَلَكَكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/siga/%D8%B3%D9%8E%D9%84%D9%8E%D9%83%D9%8E%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَعَلَكُمْ | Sizi koydu | 1 | 1 | [74:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/ayet/74:42.md) |
| [سَلَكْنَاهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/siga/%D8%B3%D9%8E%D9%84%D9%8E%D9%83%D9%92%D9%86%D9%8E%D8%A7%D9%87%D9%8F.md) | فَعَلْنَاهُ | Onu koyduk | 1 | 1 | [26:200](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/ayet/26:200.md) |
| [فَاسْلُكُوهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A7%D8%B3%D9%92%D9%84%D9%8F%D9%83%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8F.md) | فَافْعُلُوهُ | Hemen onu koyun | 1 | 1 | [69:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/ayet/69:32.md) |
| [فَاسْلُكِي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A7%D8%B3%D9%92%D9%84%D9%8F%D9%83%D9%90%D9%8A.md) | فَافْعُلِي | Hemen koy | 1 | 1 | [16:69](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/ayet/16:69.md) |
| [فَاسْلُكْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A7%D8%B3%D9%92%D9%84%D9%8F%D9%83%D9%92.md) | فَافْعُلْ | Öyleyse koy | 1 | 1 | [23:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/ayet/23:27.md) |
| [فَسَلَكَهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/siga/%D9%81%D9%8E%D8%B3%D9%8E%D9%84%D9%8E%D9%83%D9%8E%D9%87%D9%8F.md) | فَفَعَلَهُ | Hemen onu koydu | 1 | 1 | [39:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/ayet/39:21.md) |
| [لِتَسْلُكُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/siga/%D9%84%D9%90%D8%AA%D9%8E%D8%B3%D9%92%D9%84%D9%8F%D9%83%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | لِتَفْعُلُوا | Koymanız için | 1 | 1 | [71:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/ayet/71:20.md) |
| [نَسْلُكُهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/siga/%D9%86%D9%8E%D8%B3%D9%92%D9%84%D9%8F%D9%83%D9%8F%D9%87%D9%8F.md) | نَفْعُلُهُ | Onu koyarız | 1 | 1 | [15:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/ayet/15:12.md) |
| [وَسَلَكَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/siga/%D9%88%D9%8E%D8%B3%D9%8E%D9%84%D9%8E%D9%83%D9%8E.md) | وَفَعَلَ | Ve koydu | 1 | 1 | [20:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/ayet/20:53.md) |
| [يَسْلُكُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%B3%D9%92%D9%84%D9%8F%D9%83%D9%8F.md) | يَفْعُلُ | Koyar | 1 | 1 | [72:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/ayet/72:27.md) |
| [يَسْلُكْهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%B3%D9%92%D9%84%D9%8F%D9%83%D9%92%D9%87%D9%8F.md) | يَفْعُلْهُ | Onu koyar | 1 | 1 | [72:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/ayet/72:17.md) |

## Mücavir kökler — 73 mücavir (94 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [لون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 17 · Her çeşit renk demektir
2. [خرج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D8%AC.md) — 4 ortak ayet · G² 15 · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır
3. [خلف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D9%81.md) — 3 ortak ayet · G² 11 · Half : Ense demektir
4. [تنر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%86%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Tandır
5. [ضمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%85%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Ve çek
6. [نبع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Büyük su kaynağıdır
7. [هيج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%8A%D8%AC.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · “Heyac” sonbaharda sararmış bitki demektir
8. [سبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 9 · Biribirini kesen yoldur
9. [جيب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · Cevb bir şeyi yerleştirmek için açılan kuyu, çukur demetir
10. [سلسل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · Zincirdir
11. [فجج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AC%D8%AC.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · Fecc İki dağ arasındaki geçit yol, bel demektir
12. [ذرع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D8%B1%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Zira’ (zal) : Kol demektir
13. [سقر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%82%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Sekar pekmez demektir
14. [فور](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%88%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Ve aniden patladı
15. [موه](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D9%87.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Su
16. [جرم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Cürame hurma döküntüsü demektir
17. [شتت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AA%D8%AA.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Bölük bölük
18. [صفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%81%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Sufar, safra kesesinden çıkan sarı sudur
19. [زوج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%88%D8%AC.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · İlik ve düğme çiftinin her biridir
20. [حطم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B7%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Hutame : Kuru ot demektir
21. [رصد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B5%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · “Rusde”, yaban hayvanın düşmesi için açılmış ve üstü…
22. [شفي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%81%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Çukur, kuyu gibi yerlerin kenar kısmıdır
23. [برهن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D9%87%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Sizin burhanınız
24. [صعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B9%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Bayır, yokuş yer demektir
25. [بيض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D8%B6.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Biid yumurta demektir
26. [خطب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B7%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Hitbe: “Hetba” kına yakılmış el demektir
27. [رهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Cübbe demektir
28. [زرع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%B1%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Ekin demektir
29. [يدي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D8%AF%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · El ve kol demektir
30. [مهد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%87%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Beşik demektir
31. [لبب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Loblar
32. [فكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%83%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Feker “Vekr” kuş yuvasının giriş kapısıdır
33. [صنع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · İmal ederler
34. [ثمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%85%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Meyve demektir
35. [قلب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır
36. [ذلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%84%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Zeyl etek denektir
37. [غرق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D9%82.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Ğark, Suya doymuş toprak, bataklık demektir
38. [نبت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%AA.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Bitki
39. [ثني](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%86%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Sena yaka demektir
40. [سبع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Yırtıcı hayvan demektir
41. [بطن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B7%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Batın karın demektir
42. [فلك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D9%83.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Fülk (kef), İğ topacı demektir
43. [جنح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%86%D8%AD.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Kanat demektir
44. [شرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · İçecek
45. [سبق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D9%82.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Yarış meydanı demektir
46. [ملأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%84%D8%A3.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · “Mil” doldurulmuş çuval, “mülle” doldurulup ağzı dikilen…
47. [فسق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D9%82.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Fısk (sin) Ceviz ve benzeri yemişlerin dış kabuğunun…
48. [نزل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B2%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · “Nezle” konaklama yeri demektir
49. [ذكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%83%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır
50. [فتن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AA%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Fitne, Madeni curuftan temizlemek için eritmek demektir
51. [عين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%8A%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Ayn göz, “evya” göze demektir
52. [رضي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Radiy : Rda (re,dat,ayn) memede biberon, süt
53. [فرعون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D8%B9%D9%88%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Firavun
54. [وحي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AD%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · İşaretleşmek için yakılan ateştir
55. [سمو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır
56. [عرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%B6.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Ön dişler demektir
57. [جعل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B9%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
58. [أكل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%83%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Ekel pas demektir
59. [أهل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%87%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Hilal yeni ay demektir
60. [أرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B1%D8%B6.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%84%D9%83/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | سلك |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [ولج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D8%AC.md), [نفذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B0.md), [دخل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AE%D9%84.md) |
| Zıt Kök | [خرج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D8%AC.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir cismin, ipliğin veya mızrağın dar ve belirli bir mecradan kesintisizce içeri girmesi, bir şeyin içine nüfuz edip boylu boyunca geçmesi |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi iradenin, mesajın, suyun veya insanın belirlenmiş bir kanala, kalbe ya da menzile hedefe kilitli biçimde sokulması ve o yolda yürütülmesi |
| Çekirdek Özet 3 | Varlık ve anlamın rastlantısal değil, belirlenmiş nedensellik ve rota kanalları (yollar, damarlar, ipler) üzerinden akışı |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca sıradan bir «girmek» veya «yürümek» eylemine indirgeyip, ipliğin iğneden geçmesi gibi odaklanmış sevk, nüfuz ve mecra disiplinini gözden kaçırmak |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| سل | Bir şeyin içinden pürüzsüzce, sessizce ve çekilerek sıyrılıp akması; kılıcın kınından çekilmesi veya sütün memeden akması gibi kesintisiz çekilme ve sıyrılma hareketi ([سلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%84.md), [سلخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D8%AE.md), [سلب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D8%A8.md), [سلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%85.md)) | ك | Avuç içi veya temas imgesiyle kavrama, sabitleme ve tutma niteliği eklenerek; sıyrılma eylemi serbest bir kayma olmaktan çıkarılıp belirli ve dar bir kanalın, yolun veya iğne deliğinin içine hedefe dönük olarak yönlendirilmiş, nüfuz ettirici bir sevk haline dönüşmüştür. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| س | Diken, destek | Tutunma, yönelme, bir hatta dayanarak kesintisiz ilerleme ve takılmadan kılavuzlanma. |
| ل | Çoban değneği, üvendire | Sevk etme, itme, belirlenmiş bir doğrultuya sokma ve hizalama hareketi. |
| ك | Avuç içi | Kavrama, sınırlama, sarıp kuşatma ve belirlenmiş bir kalıbın içine alma. |
| سلك | Bir kılavuz desteğinde sevk edilerek belirli bir kanalın veya hacmin içine nüfuz ettirilme | İğneye geçirilen iplik veya yola koyulan yolcu gibi; dıştan yönlendirilen bir kuvvetle dar ve belirli bir mecra boyunca hedefe doğru boylu boyunca akıtılma ve yerleştirilme. |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | İpliğin iğne deliğine sokulması, boncukların ipe dizilmesi, mızrağın hedefin bedenine doğrudan ve boylu boyunca saplanıp geçmesi (et-ta'natu's-sülkâ). |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Züheyr b. Ebî Sülmâ, muallakasında veya şiirinde kişinin kendi sınırını bilip gideceği dar ve zor yolu tecrübe etmesini anlatırken bu kökü kullanır: تَعَلَّماها، لَعَمْرُ الله، ذا قَسَما، / وافْصِدْ بِذَرْعِكَ، وانظرُ أَين تَنْسَلِكُ |
| Erken Arapça kullanım | İslâm öncesi ve erken dönem kabile savaşlarını tasvir eden Hüzeyl şiirinde Abd Menâf b. Rib' el-Hüzelî, düşmanın dar bir dağ geçidine sürülüp hapsedilmesini şöyle tasvir eder: حتّى إذا أَسْلَكُوهُمْ في قُتائِدَةٍ / شَلاًّ، كما تَطْرُدُ الجَمَّالةُ الشُّرُدَا |

Kaynak: Lisânü’l-Arab, Kitâbü’l-ʿAyn, Mekâyîsü’l-Luğa.

### Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinde سلك kökü, fiziksel olarak bir yol açma, bir bağ veya iplik üzerinden birbiri ardınca dizilme ve dar bir kanaldan geçme semantik matrisine dayanır. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında kök (Süryanice *s-l-q* / ܣܠܩ kökü «yukarı çıkmak, tırmanmak, bir yol izleyerek yükselmek» anlamını taşırken; Akadca *salāqu* kökü haşlama/eritme yoluyla ayrıştırma anlamlarına kayar) bir hat boyunca hareket etme ve sevk edilme fikrini muhafaza eder. Ancak Arapçada bu kök, bilhassa iplik (silk), dikiş, yol (meslek) ve mızrağın hedefe dosdoğru sokulması gibi son derece somut, nüfuz edici ve birbiri içine geçişi ifade eden merkezî bir anlama kavuşmuştur. Arapçadaki kullanım, kökün proto-Sami düzeyindeki «hat boyunca devinim» fikrini nesnenin doğrudan bir kanalın veya iç boşluğun içine nüfuz ettirilmesi (infâz) formuyla özelleştirmiştir.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | İplik, yol ve mızrak saplama (silk, meslek, ta'n) | Kök dikiş ipliğinin kumaşa veya iğneye nüfuz etmesi gibi, bir şeyin bir diğerinin içinden geçirilip yürütülmesi anlamında somutlaşmıştır. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Süryanice ve Aramice *s-l-q* (ܣܠܩ) ve İbranice paraleller | Kuzeybatı Sami dillerinde bir merhale veya yol boyunca ilerleyip tırmanma anlamı öne çıkarken, Arapçada içe nüfuz ettirme boyutu derinleşmiştir. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik hipotezler | Belirgin ses denklikleriyle doğrulanmış doğrudan aile dışı kök akrabalığı tespit edilmemiştir. | Muhtemel |

Kaynak: David Cohen, Lisān al-ʿArab, Payne Smith.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| سلك | Anlamlı | Nüfuz ettirmek, yola sokmak | Bir şeyi bir kanalın veya iğne deliğinin içinden geçirmek, sevk etmek. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| سكل | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| لسك | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| [لكس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%83%D8%B3.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| [كسل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D9%84.md) | Anlamlı | Ağırlaşmak, gevşemek | Yapılması gereken işe karşı isteksizlik ve bedensel/zihinsel ağırlık göstermek. | Kur'an'da geçer; akışın ve nüfuzun zıddı bir atalet içerir. |
| [كلس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%84%D8%B3.md) | Anlamlı | Kireç, kireçle sıvamak | Madenlerin kireçleşmesi, kireç taşı veya bir nesneyi kireçle kaplamak. | Kur'an'da geçmez; sertleşme ve bağlama anlamı taşır. |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| سلك | Merkez | Nüfuz etmek, yola sokmak | Bir şeyi dar ve belirli bir mecra boyunca, hedefe kilitli biçimde boylu boyunca geçirmek. | İğneden iplik geçirmek gibi sevk ve kanalize etme vurgusu esastır. |
| [ولج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D8%AC.md) | Komşu | İçe girmek, süzülmek | Dar veya gizli bir aralıktan sıkışarak ya da incelerek içeriye dahil olmak. | Gece ile gündüzün birbirine geçişinde olduğu gibi kesintisiz kaynaşma boyutu vardır. |
| [نفذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B0.md) | Komşu | Delip geçmek | Bir engeli bir taraftan girip diğer taraftan çıkarak tamamen aşmak. | İki uçlu bir delme ve engeli etkisiz kılma niteliği taşır. |
| [دخل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AE%D9%84.md) | Komşu | Genel giriş | Bir mekanın, durumun veya sınırın içine dahil olmak. | En genel giriş fiilidir; mecra disiplini veya kanal boyunca akış şart değildir. |
| [خرج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D8%AC.md) | Zıt | Dışarı çıkmak | Bir mekanın, sınırın veya kanalın dışına intikal etmek. | Kökün içeri sevk edici ve nüfuz ettirici yöneliminin tam zıddıdır. |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | سلك | Bir mecrada yürütmek, sokmak | Bir şeyi bir deliğin, kanalın veya yolun içine yönlendirip boylu boyunca geçirmek. | Kesin |
| Latince | Inserere, penetrare, canalizare | Sokmak, nüfuz ettirmek, kanala koymak | Hedefe nüfuz etme ve bir kanal içine yerleştirme hareketini karşılar; dikiş ipliği somutluğunu tam vermez. | Güçlü |
| İngilizce | To thread, to channel, to insert, to traverse | İplik gibi geçirmek, sevk etmek, katetmek | «Thread» kelimesi ipliği iğneden geçirme nüansını, «channel» ise yola sokma işlevini tam karşılar. | Kesin |
| Almanca | Einfädeln, einschlagen, durchziehen | İplik geçirmek, yola koyulmak, içinden geçirmek | Bir süreci veya nesneyi belirlenmiş dar bir yola sokup yürütme boyutunu kapsar. | Güçlü |
| Fransızca | Enfiler, acheminer, introduire | İpe dizmek, sevk etmek, sokmak | İğneden geçirme ve bir yol üzerinden belirli menzile ulaştırma anlamını taşır. | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| Su kaynaklarının sevk edilmesi (فَسَلَكَهُ) | Suyun yer altı damarlarına akıtılıp depolanması | Yağmur suyunun yerin içindeki görünmez kanallara ve kaynaklara kılavuzlanarak yerleştirilmesi bağlamı (Zümer [39:21](https://lisan.digital/tr/ayet/39:21.md)). |
| İnsanın yollara sokulması ve yürümesi (لِتَسْلُكُوا, وَسَلَكَ) | Yeryüzünün geniş yollarında güvenle ilerletilme | Yeryüzünün bir beşik kılınarak vadiler ve yollar boyunca insanın sevk edilmesi bağlamı (Tâhâ [20:53](https://lisan.digital/tr/ayet/20:53.md), Nûh [71:20](https://lisan.digital/tr/ayet/71:20.md)). |
| Mesajın veya inkârın kalbe nüfuz ettirilmesi (سَلَكْنَاهُ, نَسْلُكُهُ) | Bir kabul veya reddediş tarzının kalbin damarlarına işlenmesi | Vahyin suçluların kalbine bir itiraz ve katılık çizgisi halinde sokulup işletilmesi bağlamı (Hicr [15:12](https://lisan.digital/tr/ayet/15:12.md), Şuarâ [26:200](https://lisan.digital/tr/ayet/26:200.md)). |
| Cezalandırma veya ateşe atılma (سَلَكَكُمْ, فَاسْلُكُوهُ) | Bireyin kaçınılmaz bir azap mecrasına veya zincire geçirilmesi | İnkârcıların Sakar cehennemine sevk edilmeleri ya da yetmiş arşınlık zincire dizilmeleri bağlamı (Müddessir [74:42](https://lisan.digital/tr/ayet/74:42.md), Hâkka [69:32](https://lisan.digital/tr/ayet/69:32.md)). |
| Elin koyna sokulması (اسْلُكْ) | Bir uzvun belirlenmiş dar bir açıklıktan içeri yerleştirilmesi | Hz. Mûsâ'nın elini mucizevi bir işaret için koynuna pürüzsüzce sokması bağlamı (Kasas [28:32](https://lisan.digital/tr/ayet/28:32.md)). |
| Hayvanların gemiye bindirilmesi (فَاسْلُكْ) | Canlı çiftlerinin koruma kanalına/tekneye intikal ettirilmesi | Nûh tufanında her çiftten birer tanesinin geminin içine yerleştirilip sevk edilmesi bağlamı (Mü’minûn [23:27](https://lisan.digital/tr/ayet/23:27.md)). |
| Bal arısının rabbinin yollarına yönelmesi (فَاسْلُكِي) | Hayvan fıtratının belirlenmiş ilahi rotalara boyun eğerek girmesi | Arının bal üretimi için emre amade kılınmış dağ ve ağaç yollarını izlemesi bağlamı (Nahl [16:69](https://lisan.digital/tr/ayet/16:69.md)). |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Hidayet, dalalet ve kalbe tesir meselesi | Allah'ın inkârı suçluların kalbine sokması ifadesinin cebir mi yoksa suçluların tercihlerinin bir sonucu olan sünnetullah mı olduğu tartışması. | İlahi irade ve fıtrî kanunların insanın zihin ve duygu kanallarına nüfuz etmesi. |
| Fıkıh | Hac, yol güvenliği ve mesalik hükümleri | Hac yolculuğunda veya seferde «meslûk» (işlek, güvenli ve bilinen) yolun tercih edilme zorunluluğu ve yol emniyeti şartı. | Hukuki sorumluluğun geçerli olması için meşru ve belirlenmiş yolların izlenmesi. |
| Tefsir | Tabiattaki hidrolik ve biyolojik düzen | Suyun yer altı damarlarına sokulması ve arının fıtri yollara girmesi ayetlerinde kainattaki mikroskobik ve makroskobik intizamın incelenmesi. | İlahi kudretin varlığı tesadüfe bırakmayıp kanallarla sevk etmesi. |
| Hadis | İlim tahsili ve hakikat yolları | Kim ilim talep etmek için bir yola girerse (men seleke tarîkan) hadis-i şerifinde ilim talebinin aşamalı ve odaklanmış bir yürüyüş olarak tespiti. | Kişinin kendini bilinçli olarak bir disiplinin ve tedrisat kanalının içine dahil etmesi. |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kalp ve vahiy ilişkisi | Ruhsal nüfuz kanalı | İlahi mesajın idrak merkezine hedefe kilitli biçimde ulaşması | Kalp rastgele bir depo değil, vahyin iplik gibi işlendiği veya inkârla kilitlendiği bir kanaldır. | Kesin |
| İlmi | Yöntem ve metodoloji (meslek) | Metodolojik rota | Düşüncenin keyfilikten kurtarılıp disipline edilmiş yoldan hedefe vardırılması | Bilgi üretimi, iğne deliğinden geçen iplik gibi titiz ve odaklanmış bir yöntem (sülûk) gerektirir. | Güçlü |
| Siyasi | Kamu yönetimi ve tebaa sevki | Hukuki ve idari koridor | Bireylerin ve kurumların belirlenmiş nizam kanalları içinde yürütülmesi | Devlet mekanizması, tebaanın anarşik dağılmasını önleyip meşru idari kanallar (mesâlik) açar. | Güçlü |
| İktisadi | Dağıtım ve lojistik kanalları | Arz-talep boru hattı | Kaynakların, sermayenin ve malların tıkanmadan tüketim merkezlerine akıtılması | Tıpkı yer altı su yolları gibi, ekonomik refah da piyasa damarları tıkandığında felce uğrar. | Güçlü |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Akışkanlar mekaniğinde laminer akış ve boru hattı iletimi (piping/channeling) | Bir akışkanın geniş ve dağınık bir alanda dağılmak yerine, dar ve belirlenmiş bir kesit içinde yönlendirilerek sürtünmesiz veya kontrollü bir mecrada iletilmesi dinamiği kökün fiziksel çekirdeğiyle tam örtüşür. | Kesin |
| Beşeri bilimler | Sosyolojik kanalizasyon ve pedagojik sosyalleşme yolları (institutional channeling) | Bireyin güdülerinin, yeteneklerinin ve arzularının toplum tarafından inşa edilmiş eğitim, meslek ve hukuk kanallarına sokularak hedeflenen davranış kalıplarına dönüştürülmesi süreci. | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca tasavvufi bir terim olan içsel yolculuk (seyr u sülûk) veya düz bir «girmek/yürümek» anlamıyla sınırlamak. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök; jeolojik su damarlarından arının ekolojik rotasına, suçluların psikolojik blokajından ahiretteki ceza zincirlerine kadar kâinatın ve gaybın tüm deterministik akış kanallarını kuşatır. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kök genel bir «dahil olma» olarak algılandığında; eylemin gerektirdiği kılavuzluk, dışsal sevk kuvveti, mecra darlığı ve hedefe kilitli nüfuz niteliği kaybolur; ayetlerdeki mükemmel mühendislik ve nedensellik vurgusu silikleşir. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Varlığın hiçbir alanında başıboşluk olmadığını; suyun, bilginin, imanın, azabın ve canlının her an ilahi bir yörünge, kanal ve sevk hattı içinde aktığını göstererek tevhidin nizam boyutunu kavratır. |
| Hangi ayet groupslarında belirleyicidir? | Yaratılışın ekolojik dengesini anlatan kevnî ayetlerde (Zümer [39:21](https://lisan.digital/tr/ayet/39:21.md), Nahl [16:69](https://lisan.digital/tr/ayet/16:69.md)), vahyin kalplerdeki kabul veya reddini tasvir eden psikolojik ayetlerde (Hicr [15:12](https://lisan.digital/tr/ayet/15:12.md), Şuarâ [26:200](https://lisan.digital/tr/ayet/26:200.md)) ve uhrevi sorgulama sahnelerinde (Müddessir [74:42](https://lisan.digital/tr/ayet/74:42.md)). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Olayların ve insan tercihlerinin nedensiz veya kanalsız meydana geldiği yanılgısını düzeltir; her eylemin kendisini kuşatan bir «meslek» (rota ve sonuç mecrası) doğurduğunu ortaya koyar. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Bir ipliğin iğne deliğinden geçirilmesi, boncukların ipe dizilmesi veya mızrağın hedefe boylu boyunca saplanıp geçmesi gibi; bir cismin belirlenmiş dar bir açıklıktan hedefe doğru sevk edilip nüfuz ettirilmesi.
- Soyut anlam: Maddi veya manevi bir unsurun (su, vahiy, ceza, canlı) ilahi irade veya dış bir sevk edici tarafından, önceden tayin edilmiş bir kanal, rota ve yasa doğrultusunda menziline doğru kesintisiz akıtılması.
- Sistematik karşılık: Deterministik akış, nedensellik koridoru, kanalize etme mekanizması ve hedefe kilitlenmiş nüfuz sistemi.
- LaTeX modeli: $$S: X \xrightarrow{\gamma_c} Y \quad \text{burada} \quad \gamma_c \subset \Omega, \quad \nabla \cdot \vec{J} = -\frac{\partial \rho}{\partial t}$$
- LaTeX açıklaması: Bu sembolik modelde $X$ sevk edilen unsuru (iplik, su, insan, vahiy), $Y$ hedeflenen nihai mahalli (kalp, yeraltı kaynağı, cehennem, kovan), $\gamma_c$ ise uzay-zaman veya imkân alanında ($\Omega$) kısıtlanmış ve belirlenmiş özel mecrayı (yol, kanal, ip) temsil eder. Modeldeki akı denklemi, unsurun mecra dışına rastgele saçılmadan, korunmuş bir süreklilik çizgisi boyunca ($S$) kılavuzlanarak yoğunlaştığı ve hedefe nüfuz ettirildiği gerçeğini ifade eder.

## Geçtiği ayetler (12 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%84%D9%83/occurrences?meal=IK

### [Hicr 15:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/ayet/15:12.md) — نَسْلُكُهُ

كَذَلِكَ نَسْلُكُهُ فِي قُلُوبِ الْمُجْرِمِينَ

Meal (IK): Biz, böylece onu suçluların kalbine sokarız.

### [Nahl 16:69](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/ayet/16:69.md) — فَاسْلُكِي

ثُمَّ كُلِي مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ فَاسْلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًا يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِهَا شَرَابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ فِيهِ شِفَاءٌ لِلنَّاسِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ

Meal (IK): Sonra her tür üründen ye. Sonra da Rabbının işlemen için gösterdiği yoldan yürü. Karınlarından insanlara şifa olan, renkleri çeşit çeşit bir içecek çıkar. Bunda düşünen bir kavim için şüphesiz bir ayet vardır.

### [Taha 20:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/ayet/20:53.md) — وَسَلَكَ

الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ مَهْدًا وَسَلَكَ لَكُمْ فِيهَا سُبُلًا وَأَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجْنَا بِهِ أَزْوَاجًا مِنْ نَبَاتٍ شَتَّى

Meal (IK): O ki; sizin için, yeryüzünü döşemiş, orada sizin için yollar açmış, gökten su indirmiştir. Biz o su ile çeşitli bitkilerden çifter çifter çıkardık.

### [Müminun 23:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/ayet/23:27.md) — فَاسْلُكْ

فَأَوْحَيْنَا إِلَيْهِ أَنِ اصْنَعِ الْفُلْكَ بِأَعْيُنِنَا وَوَحْيِنَا فَإِذَا جَاءَ أَمْرُنَا وَفَارَ التَّنُّورُ فَاسْلُكْ فِيهَا مِنْ كُلٍّ زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ وَأَهْلَكَ إِلَّا مَنْ سَبَقَ عَلَيْهِ الْقَوْلُ مِنْهُمْ وَلَا تُخَاطِبْنِي فِي الَّذِينَ ظَلَمُوا إِنَّهُمْ مُغْرَقُونَ

Meal (IK): Ona vahyettik ki: Gözetimimiz altında sana bildirdiğimiz gibi gemiyi yap. Buyruğumuz gelip de sular kaynayınca her cinsten ikişer çiftive aleyhine hüküm verilmiş olanın dışında kalan çoluk çocuğunu alıp gemiye bindir. Zalimler için bana başvurma. Çünkü onlar boğulacaklardır.

### [Şuara 26:200](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/ayet/26:200.md) — سَلَكْنَاهُ

كَذَلِكَ سَلَكْنَاهُ فِي قُلُوبِ الْمُجْرِمِينَ

Meal (IK): İşte böylece onu suçluların kalbine sokarız.

### [Kasas 28:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/ayet/28:32.md) — اسْلُكْ

اسْلُكْ يَدَكَ فِي جَيْبِكَ تَخْرُجْ بَيْضَاءَ مِنْ غَيْرِ سُوءٍ وَاضْمُمْ إِلَيْكَ جَنَاحَكَ مِنَ الرَّهْبِ فَذَانِكَ بُرْهَانَانِ مِنْ رَبِّكَ إِلَى فِرْعَوْنَ وَمَلَئِهِ إِنَّهُمْ كَانُوا قَوْمًا فَاسِقِينَ

Meal (IK): Elini koynuna sok, lekesiz bembeyaz çıksın. Ellerini kendine çek, korkun kalmasın. Bu ikisi, Firavun ve erkanına karşı Rabbından iki burhandır. Doğrusu onlar, fasıklar güruhudur, denildi.

### [Zümer 39:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/ayet/39:21.md) — فَسَلَكَهُ

أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَسَلَكَهُ يَنَابِيعَ فِي الْأَرْضِ ثُمَّ يُخْرِجُ بِهِ زَرْعًا مُخْتَلِفًا أَلْوَانُهُ ثُمَّ يَهِيجُ فَتَرَاهُ مُصْفَرًّا ثُمَّ يَجْعَلُهُ حُطَامًا إِنَّ فِي ذَلِكَ لَذِكْرَى لِأُولِي الْأَلْبَابِ

Meal (IK): Görmez misin ki; gerçekten Allah, gökten bir su indirip onu yerdeki kaynaklara yerleştirmiş, sonra da onunla türlü türlü ekinler çıkarmaktadır. Sonra onları kurutur ve sen, onları sararmış görürsün. Sonra da onu çörçöp haline çevirir. Muhakkak ki bunlarda, akıl sahipleri için ibret vardır.

### [Hakka 69:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/ayet/69:32.md) — فَاسْلُكُوهُ

ثُمَّ فِي سِلْسِلَةٍ ذَرْعُهَا سَبْعُونَ ذِرَاعًا فَاسْلُكُوهُ

Meal (IK): Sonra da onu, boyu yetmiş arşın olan zincire vurun.

### [Nuh 71:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/ayet/71:20.md) — لِتَسْلُكُوا

لِتَسْلُكُوا مِنْهَا سُبُلًا فِجَاجًا

Meal (IK): Geniş yollarında gezip dolaşasınız, diye.

### [Cin 72:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/ayet/72:17.md) — يَسْلُكْهُ

لِنَفْتِنَهُمْ فِيهِ وَمَنْ يُعْرِضْ عَنْ ذِكْرِ رَبِّهِ يَسْلُكْهُ عَذَابًا صَعَدًا

Meal (IK): Ki onları bununla tecrübe edelim. Kim Rabbının zikrinden yüz çevirirse; onu, gittikçe artan bir azaba uğratır.

### [Cin 72:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/ayet/72:27.md) — يَسْلُكُ

إِلَّا مَنِ ارْتَضَى مِنْ رَسُولٍ فَإِنَّهُ يَسْلُكُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ رَصَدًا

Meal (IK): Ancak beğenip seçtiği bir peygamber müstesnadır. Çünkü onun önünden ve ardından gözcüler koyar.

### [Müddessir 74:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/ayet/74:42.md) — سَلَكَكُمْ

مَا سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ

Meal (IK): Nedir sizi Sekar’a sürükleyen?

## Sözlükler (13)

### ★ Akevler Sözlüğü

Sülük demektir. Boncuk ve benzeri şeylerin dizildiği iptir. Dizilmek ve girmek anlamlarında kullanılmaktadır.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الكاف والسين واللام معهما
ك س ل، ك ل س، س ل ك مستعملات كسل: كَسِلَ يكْسَلُ كَسَلاً. ورجل كسلانُ، وامرأة كَسْلَى، وكَسْلانة، لغة رديئة: تثاقل عما لا ينبغي.
وكَسِلَ الفحل، أي: فتر، قال:
أئن كَسِلْت والحصان يكْسَلُ
وامرأة مِكْسالٌ: لا تكاد تبرح مجلسها. وفلان لا تُكْسِلُه المكاسل، أي: لا تثقله وجوه الكَسَل. قال:
قد ذاد لا يَسْتَكْسِل المكاسِلا
وأكْسَلَ، بمعنى جامع، ولم ينزل، ويقال: لا يريد الولد فيعزل.
كلس: الكِلْسُ: ما كَلَسْتَ به حائطاً، أو باطن قصر، شبيه الجص من غير آجر.
والتَّكْليسُ: التَّمْليس، فإذا طلي ثخيناً فهو المقرمد.
سلك: السَّلْكُ، والجميع السُّلوكُ: الخيوط التي يخاط بها الثياب. الواحدة: سُلْكة.
والمَسْلَكُ: الطريق، سَلَكْته سلوكاً.
والسَّلْكُ والإِسلاكُ واحد. والسَّلْك: إدخال الشيء في تَسْلُكُه فيه، كالطاعن يَسْلُكُ الرمح فيه إذا طعنه تلقاء وجهه على سجيحته، قال:
نطعنهم سُلْكَى ومخلوجة		كرك لأمين على نابل
وصفة بسرعة الطعن، وشبهه بمن يدفع الريشة إلى النبال في السرعة.
والسُّلْكَى: الأمر المستقيم.
وقوله جل وعز: "ما سلككم في سقر". أي: ما أدخلكم فيها? والسِّلكانُ: فراخ القطا. الواحد: سُلَكٌ، والأنثى: سُلَكَة، ويقال: سِلْكانة. قال:
تضل به الكدر سِلْكانَها

##### Türkçe

**الكاف** ve **السين** ve **اللام** bunlarla birlikte

**ك س ل**، **ك ل س**، **س ل ك** kullanımdadır: **كسل**: **كَسِلَ** **يكْسَلُ** **كَسَلاً**. Ve **رجل كسلانُ** (tembel bir adam), ve **امرأة كَسْلَى** (tembel bir kadın), ve **كَسْلانة**; kötü bir dil (kullanım): gerekmez olan şeyden ağır davranmak.

Ve **كَسِلَ الفحل**, yani: gevşedi; dedi ki:
أئن **كَسِلْت** والحصان **يكْسَلُ**

Ve **امرأة مِكْسالٌ**: neredeyse meclisinden ayrılmaz. Ve falan kimseyi **المكاسل** **تُكْسِلُه** etmez, yani: **الكَسَل**in yönleri onu ağırlaştırmaz. Dedi ki:
قد ذاد لا **يَسْتَكْسِل** **المكاسِلا**

Ve **أكْسَلَ**, **جامع** anlamında, ve boşalmadı; ve denilir: çocuk istemez, böylece azleder.

**كلس**: **الكِلْسُ**: onunla bir duvarı, yahut bir köşkün içini **كَلَسْتَ** ettiğin şey; tuğlasız alçıya benzer.

Ve **التَّكْليسُ**: **التَّمْليس**; eğer kalın sürülürse o **المقرمد**dir.

**سلك**: **السَّلْكُ**, ve hepsi **السُّلوكُ**: elbiselerin onunla dikildiği iplikler. Bir tanesi: **سُلْكة**.

Ve **المَسْلَكُ**: yol; onu **سَلَكْته** **سلوكاً** (yol olarak tuttum).

Ve **السَّلْكُ** ile **الإِسلاكُ** birdir. Ve **السَّلْك**: bir şeyi, onun içinde **تَسْلُكُه** ettiğin şeye sokmaktır; mızraklayan kimse gibi, onu yüzünün karşısına doğru, kendi tabiatı üzere mızrakladığında mızrağı onun içine **يَسْلُكُ** eder. Dedi ki:
نطعنهم **سُلْكَى** ومخلوجة		كرك لأمين على نابل

Ve bu, mızraklamanın sürati için bir sıfattır; ve onu, süratte oku oklara iten kimseye benzetti.

Ve **السُّلْكَى**: dosdoğru iş.

Ve O’nun (aziz ve celil) sözü: “ما سلككم في سقر”. Yani: sizi onun içine ne soktu?

Ve **السِّلكانُ**: katar (kuşu) yavruları. Bir tanesi: **سُلَكٌ**, ve dişisi: **سُلَكَة**; ve denilir: **سِلْكانة**. Dedi ki:
تضل به الكدر **سِلْكانَها**

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

السِلْكُ: الخيطُ. والسَلْكُ بالفتح: مصدر سَلَكْتُ الشيء في الشيء فانْسَلَكَ، أي أدخلته فيه فدخَل. ومنه قول الشاعر:
واقْصِدْ بذَرْعِكَ وانْظُرْ أين تَنْسَلِكُ
وقال تعالى: "كذلك سَلَكْناهُ في قلوب المجرمين" وفيه لغة أخرى أَسْلَكْتُهُ فيه. والسُلَك: ولد الحَجَل، والأنثى سُلَكَةٌ، والجمع سِلْكانٌ. والطعنة السُلْكى: المستقيمةُ تلقاءَ وجهه.

##### Türkçe

**السِلْكُ**: ip. Ve fetha ile **السَلْكُ**: “**سَلَكْتُ** şeyi şeyin içine, sonra **انْسَلَكَ**”ın mastarıdır; yani onu onun içine soktum da girdi. Bundan şairin sözü:
واقْصِدْ بذَرْعِكَ وانْظُرْ أين تَنْسَلِكُ
Yüce Allah dedi ki: "كذلك **سَلَكْناهُ** في قلوب المجرمين" ve onda başka bir dil (kullanım) vardır: “Onu onun içine **أَسْلَكْتُهُ**.” Ve **السُلَك**: **الحَجَل** yavrusu; dişisi **سُلَكَةٌ**; çoğulu **سِلْكانٌ**. Ve **السُلْكى** mızrak darbesi: onun yüzünün karşısına doğru dosdoğru olan.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ك س ل
كسل ، كلس ، سلك : مستعملة .
كسل : قال الليث : الكَسَلُ : التَّثَاقُلُ عما لا ينبغي أن يُتَثَاقَلَ عنه . والفعلُ : كَسِلَ يَكْسَل كَسَلاً ، ورجلٌ كَسْلاَنُ ، وامرأةٌ كَسْلَى ، وكسْلانةُ : لُغةٌ رديئة .
ويقال للفَحْلِ الفَاتِرِ كَسِلَ وأكْسَلَ .
وأنشد أبو عبيدة عن العجاج :
أَظَنَّتِ الدَّهْنَا وظَنَّ مِسْحَل
أنَّ الأميرَ بالقضاءِ يعجل
عن كَسَلاتي والحِصانُ يكْسل
قال أبو عبيدة : وسمعت رؤبة ينشدها :
. . . والجَوادُ يُكْسِلُ
وسمعتُ غيره من ربيعةِ الجُوعِ يرويه : . . . يَكَسَلُ .
وقال العجاج أيضاً :
قد ذَادَ لا يَستكسِلُ المَكاسلا
أراد بالمكاسل : الكَسَل ، أراد لا يكسل كسلا .
وفي الليث : وللإِكسالِ معنى آخر ، يقالُ للرجلِ إِذا عَزَلَ ولم يُرِدْ ولداً : أَكسلَ .
قال ويقال : فلانٌ لا تُكسله المكاسلُ ، يقول : لا تُثْقِلُهُ وُجوهُ الكسلِ ، وامرأةٌ مِكْسالٌ ، وهي التي لا تكاد تبرحُ مجلسها .
قلتُ : وفي الحديث : ( أنَّ رجلاً سأَلَ النبي صلى الله عليه وآله فقال : إِنَّ أحدَنا يجامعُ فَيُكْسِلُ ) معناه أنه يَفْتُرُ ذَكرُهُ قبلَ الإنزال وبعد الإيلاج ، وعليه الغُسلُ إذا فعل ذلك لالتقاء الخِتانَيْنِ .
( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : الكِسْلُ : وَتَرُ قوسِ النَّدَّافِ إِذا خُلِع منها .
والكَوْسَلَةُ : الحوْثرَةُ : وهي رأسُ الأدافِ ، وبه سُمِّيَ الرجلُ حَوْثَرَة .
المِكْسَلُ : وترُ قَوْسِ النَّدَّافِ إِذا خُلِعَ منها .
كلس : قال الليث : الكِلْسُ : ما كَلَسْتَ بهِ حائطاً أو باطنَ قصرٍ شبهُ الجِصِّ من غير آجُرَ .
قال : والتَّكلْيسُ : التَّمْلِيسُ فإِذا طُلِيَ ثَخيناً فهو المُقَرْمَدُ .
( أبو عبيد ) : الكِلْسُ : شِبْهُ الصّارُوجِ يُبْنَى به .
وقال أبو ترابٍ ، قال الأصمعيّ : كَلَّسَ على القومِ وكَلَّلَ وصَمّمَ إِذا حمَلَ .
وقال أبو الهيثم : كَلَّسَ فلانٌ عن قِرْنِهِ وهَلَّلَ إِذا جَبُنَ وفرّ عنه .
( قلتُ ) : وهذا أَصحُّ مما روى أبو ترابٍ .
سلك : قال الليث : السِّلْكُ : الخيوط التي يخاطُ بها الثِّيابُ ، الواحدة : سِلْكةٌ ، والجميع : السُّلُوك .
قال : والسُّلُوكُ : مصدرُ سَلَكَ طريقاً ، والمَسْلكُ : الطريقُ ، والسَّلْكُ : إِدخال الشيء تَسْلُكُهُ فيه كما يطعنُ الطاعنُ فيَسْلُكُ الرُّمْحَ فيه إِذا طعنه تِلْقاءَ وجههِ على سَجيحَتِهِ . وقال امرؤ القيس :
نَطَعَنُهُمْ سُلْكَى ومخلوجةً
كَرَّكَ لأَمَيْنِ على نابلِ
قال : وصفهُ بسرعةِ الطعن وشَبّهَهُ بمن يَدْفعُ الرِّيشةَ إلى النَّبَّال في السُّرْعة ، وإنما يحتاجُ فيه إلى السُّرْعة والخفَّة لأن الغِراء إذا بَرَدَ لم يَلزق فيستعملُ حارّاً .
( أبو عبيد ) : الطَّعْنَةُ السُّلْكَى هي المستقيمة ، والمخلوجةُ : التي في جانب .
قال : ويُرْوَى عن أَبي عمرو بن العلاء أنه قال : ذهبَ مَن كان يُحْسِنُ هذا الكلامَ يعني سُلْكَى ومخلوجةً .
وأخبرني المنذريُّ عن الحرّانيّ عن ابن السكيت أنه قال : يقال : الرّأْي مَخْلُوجَةٌ وليس بُسلْكَى أي ليس بمستقيم .
وقال الليث : اللَّهُ يُسْلِكُ الكُفَّارَ في جهنم أي يدخلهم فيها وقال ابن أحمر :
حتى إذا سَلَكُوهُم في قُتَائِدَةٍ
شَلاًّ كما تَطرَدُ الجمَّالةُ الشُّرُدا
( أبو عبيد ) : سلَكْتُه في المكان وأَسلكتُه بمعنىً واحد .
قال : والسُّلَكُ : وَلدُ الحَجَل ، وجمعه : سِلْكانٌ .
وقال الليث : السِّلْكانُ : فِراخُ القَطَا ، الواحد : سُلَكٌ .
قال : ومنهم مَن يقول للواحد : سِلْكانة وأنشد :
تَضِلُّ به الكُدْرُ سِلكانها
( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : سلكْتُ الطريقَ ، وسَلكْتُه غيري ، ويجوز أَسْلكتُه غيري .

##### Türkçe

ك س ل
**كسل** , **كلس** , **سلك** : kullanımdadır.

**كسل** : **الليث** dedi: **الكَسَلُ**: hakkında ağır davranılmaması gereken şeyden ağır davranmaktır. Fiil: **كَسِلَ يَكْسَل كَسَلاً**; ve **رجلٌ كَسْلاَنُ**; ve **امرأةٌ كَسْلَى**; ve **كسْلانةُ**: kötü bir dildir.
Ve gevşek olan aygıra **كَسِلَ** ve **أكْسَلَ** denir.
**أبو عبيدة** **العجاج**’dan rivayetle inşad etti:
أَظَنَّتِ الدَّهْنَا وظَنَّ مِسْحَل
أنَّ الأميرَ بالقضاءِ يعجل
عن كَسَلاتي والحِصانُ يكْسل
**أبو عبيدة** dedi: ve **رؤبة**’yi onu inşad ederken işittim:
. . . والجَوادُ يُكْسِلُ
Ve **ربيعةِ الجُوعِ**’dan başkasını onu şöyle rivayet ederken işittim: . . . **يَكَسَلُ**.
Ve **العجاج** ayrıca dedi:
قد ذَادَ لا يَستكسِلُ المَكاسلا
**المكاسل** ile **الكَسَل**’i kastetti; “tembellik etmez, tembellik eder gibi tembellik etmez”i kastetti.
Ve **الليث**’te: **الإِكسالِ** için başka bir anlam vardır; adam için, azledip çocuk istemediği zaman: **أَكسلَ** denir.
Dedi ve denir: **فلانٌ لا تُكسله المكاسلُ**; der ki: tembelliğin yüzleri onu ağırlaştırmaz. Ve **امرأةٌ مِكْسالٌ**: o, neredeyse meclisinden ayrılmayan kimsedir.
Dedim: ve hadiste: (bir adamın Peygamber’e صلى الله عليه وآله sorduğu, şöyle dediği: “bizden biri cima eder de **فَيُكْسِلُ**”) bunun manası: inzalden önce ve ilâctan sonra onun zekerinin gevşemesidir; ve bunu yaptığı zaman iki sünnet yerinin buluşması sebebiyle ona gusül gerekir.

(**ثعلب**’dan, **ابن الأعرابي**’den): **الكِسْلُ**: **قوسِ النَّدَّافِ**’ın kirişi, ondan çıkarıldığı zaman.
Ve **الكَوْسَلَةُ**: **الحوْثرَةُ**: ve o, **الأدافِ**’ın başıdır; ve onunla adama **حَوْثَرَة** adı verildi.
**المِكْسَلُ**: **قَوْسِ النَّدَّافِ**’ın kirişi, ondan çıkarıldığı zaman.

**كلس** : **الليث** dedi: **الكِلْسُ**: onunla bir duvarı veya bir köşkün içini sıvadığın şey; tuğlasız, alçı benzeri.
Dedi: ve **التَّكلْيسُ**: **التَّمْلِيسُ**’tir; eğer kalın sürülürse o **المُقَرْمَدُ**’dur.
(**أبو عبيد**): **الكِلْسُ**: onunla bina yapılan, **الصّارُوجِ** benzeri.
Ve **أبو ترابٍ** dedi, **الأصمعيّ** dedi: **كَلَّسَ** kavmin üzerine ve **كَلَّلَ** ve **صَمّمَ**, yüklendiği zaman.
Ve **أبو الهيثم** dedi: **كَلَّسَ** falan, denkinden geri durdu ve **هَلَّلَ**, korkup ondan kaçtığı zaman.
(**قلتُ**): ve bu, **أبو ترابٍ**’ın rivayet ettiğinden daha sahihdir.

**سلك** : **الليث** dedi: **السِّلْكُ**: elbiselerin dikildiği iplikler; teki: **سِلْكةٌ**; ve hepsi: **السُّلُوك**.
Dedi: ve **السُّلُوكُ**: **سَلَكَ طريقاً**’ın masdarıdır; ve **المَسْلكُ**: yoldur; ve **السَّلْكُ**: bir şeyi, içine soktuğun şeye sokmaktır; tıpkı saplayanın saplayıp da, onu yüzüne karşı, kendi doğrultusu üzere sapladığı zaman mızrağı onun içine sokması gibi. Ve **امرؤ القيس** dedi:
نَطَعَنُهُمْ سُلْكَى ومخلوجةً
كَرَّكَ لأَمَيْنِ على نابلِ
Dedi: onu, saplamanın süratine vasfetti ve onu, süratte, oku okçuya iten kimseye benzetti; ve bunda ancak sürat ve hafiflik gerekir; çünkü tutkal soğuduğu zaman yapışmaz; bu yüzden sıcak olarak kullanılır.
(**أبو عبيد**): **الطَّعْنَةُ السُّلْكَى** düz olanıdır; ve **المخلوجةُ**: yanda olanıdır.
Dedi: ve **أَبي عمرو بن العلاء**’dan rivayet olunur ki dedi: bu sözü iyi bilen kimse gitti; yani **سُلْكَى** ve **مخلوجةً**.
Ve bana **المنذريُّ** haber verdi, **الحرّانيّ**’den, **ابن السكيت**’ten: dedi ki: denir: **الرّأْي مَخْلُوجَةٌ** ve **بُسلْكَى** değildir; yani düz değildir.
Ve **الليث** dedi: Allah, kâfirleri cehenneme **يُسْلِكُ**; yani onları onun içine sokar. Ve **ابن أحمر** dedi:
حتى إذا سَلَكُوهُم في قُتَائِدَةٍ
شَلاًّ كما تَطرَدُ الجمَّالةُ الشُّرُدا
(**أبو عبيد**): **سلَكْتُه** onu mekâna soktum ve **أَسلكتُه**; ikisi bir manadadır.
Dedi: ve **السُّلَكُ**: **الحَجَل**’in yavrusudur; ve onun çoğulu: **سِلْكانٌ**.
Ve **الليث** dedi: **السِّلْكانُ**: **القَطَا**’nın yavruları; teki: **سُلَكٌ**.
Dedi: ve onlardan kimi teke **سِلْكانة** der; ve inşad etti:
تَضِلُّ به الكُدْرُ سِلكانها
(**ثعلب**’dan, **ابن الأعرابي**’den): **سلكْتُ الطريقَ**; ve **سَلكْتُه غيري**; ve **أَسْلكتُه غيري** caizdir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب السين واللام وما يثلثهما)
(سلم) السين واللام والميم معظم بابه من الصّحّة والعافية؛ ويكون فيه ما يشذُّ، والشاذُّ عنه قليل، فالسّلامة: أن يسلم الإنسان من العاهة والأذَى. قال أهلُ العلم: الله جلَّ ثناؤُه هو السلام؛ لسلامته مما يلحق المخلوقين من العيب والنقص والفناء. قال الله جلَّ جلاله: ﴿واللهُ يَدْعُو إلى دَارِ  السَّلاَمِ﴾ [يونس 25]، فالسلام الله جلَّ ثناؤه، ودارُهُ الجنَّة. ومن الباب أيضاً الإسلام، وهو الانقياد؛ لأنَّه يَسْلم من الإباء والامتناع. والسِّلام: المسالمة. وفِعالٌ تجيءُ في المفاعلة كثيراً نحو القتال والمقاتلة. ومن باب الإصحاب والانقياد: السَّلَم الذي يسمَّى السَّلف، كأنَّه مالٌ أسلم ولم يمتنع من إعطائه. وممكن أن تكون الحجارة سمِّيت سِلاماً لأنّها أبعدُ شيء  في الأرض من الفَناء والذَّهابِ؛ لشدّتها وصلابتها. فأمّا السَّليم وهو اللّديغ ففي تسميته قولان: أحدهما أنَّه أُسلم لما به. والقول الآخر أنّهم تفاءلوا بالسَّلامة. وقد يسمُّون الشيءَ بأسماء في التفاؤُل والتطيُّر. والسُّلَّم معروف، وهو من السلامة أيضاً؛ لأنَّ النازل عليه يُرْجَى لـه السَّلامة. والسَّلامة: شجر، وجمعها سَلاَم.
والذي شذَّ عن الباب السَّلْم: الدلو التي لها عروة واحدة. والسَّلَم: شجر، واحدته سَلَمة. والسَّلامانُ: شجرٌ([1]).
ومن الباب الأول السَِّلْم وهو الصُّلح، وقد يؤنَّث ويذكَّر. قال الله تعالى: ﴿وإِنْ جَنَحُوا لِلْسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا﴾ [الأنفال 61]. والسَّلِمَة: الحجر، فيه يقول الشاعر:
ذاكَ خليلي وذو يعاتِبُني *** يَرمِي ورائيَ بالسهمِ والسَّلِمَهْ([2])وبنو سلِمَة: بطنٌ من الأنصار ليس في العرب غيرهم. ومن الأسماء سَلْمَى: امرأةٌ. وسلمى: جبلٌ. وأبو سُلمى أبو زُهَير، بضم السين، ليس في العرب غيره.
(سلو/ي) السين واللام والحرف المعتلّ أصلٌ واحدٌ يدلُّ على خفض وطيب عيش. ومن ذلك قولهم فلان في سَلْوَةٍ من العيشِ، أي في رَغدٍ يسلِّيهِ الهم. ويقول: سَلاَ المحب يَسْلوا سُلُوَّاً، وذلك إذا فارقه ما كان به من همٍّ وعشق. والسُّلْوانة: الخَرزة، وكانوا يقولون إنَّ من شرب عليها سَلاَ ممّا كان به، وعَمَّن كان يحبه. قال الشاعر:
شربت* على سُلْوانة ماءَ مُزنةٍ *** فلا وَجديدِ العيش يا مَيَّ ما أسلُو([3])قال الأصمعيّ: يقول الرجل لصاحبه: سقيتَني منك سَلْوَةً وسُلواناً، أي طيَّبت نفسي وأذهلْتَها عنك. وسَلِيت بمعنى سلوت. قال الراجز:
* لو أشربُ السُّلوانَ ما سَليتُ([4]) *
ومن الباب السَّلا، الذي يكون فيه الولد، سمي بذلك لنَعمته ورقَّته ولينه. وأما السين واللام والهمزة فكلمة واحدة لا يقاس عليها. يقال سَلأَ السّمن يَسْلؤُه سلأ، إذا أذابه وصفّاه من اللَّبن، قال:
ونحن منعناكم تميماً وأنتم  *** موالِيَ إلاَّ تُحْسِنُوا السَّلْءَ تُضرَبوا
(سلب) السين واللام والباء أصلٌ واحدٌ، وهو أَخْذُ الشَيء بخفّة واختطاف. يقال سلبتُهُ ثوبَهُ سلْباً. والسَّلَب: المسلوب. وفي الحديث: "مَنْ قَتَل قتيلاً فله سَلَبُه". والسَّليب: المسلوب. والسَّلوب من النوق: التي يُسلَبُ ولدها والجمع سُلُب. وأسلبت الناقةُ، إذا كانت تلك حالَها. وأمّا السَّلَب وهو لِحاء الشجر فمن الباب أيضاً؛ لأنَّه تَقَشَّرَ عن الشَّجر، فكأنَّما قد سُلِبَته. وقول ابن مَحْكانَ:
فَنشنش الجلدَ عنها وهي باركةٌ *** كما تُنَشْنِشُ كَفَّا قاتِلٍ سَلَبا([5])ففيه روايتان: رواه ابن الأعرابي "قاتل" بالقاف. ورواه الأصمعي بالفاء. وكان يقول: السَّلَب لحاء الشَّجَر، وبالمدينة سوقُ السَّلابين، فذهب إلى أنَّ الفاتل هو الذي يَفتِل السَّلَب. فسمعتُ عليّ بن إبراهيم القطان يقول: سمعت أبا العباس أحمد بن يحيى ثعلباً يقول: أخطأ ابنُ الأعرابيّ، والصحيح ما قاله الأصمعيّ.
ومن الباب تسلّبَت المرأة، مثل أَحَدَّتْ. قال قوم: هذا من السُّلُب، وهي الثياب السُّود. والذي يقرب هذا من الباب الأوّل [أنَّ] ثيابَها مشبّهة بالسَّلَب، الذي هو لِحاء الشّجر. قال لبيد:
* في السُّلُب السُّود وفي الأمساحِ([6])*
وقال بعضهم : الفرق بين الإحداد والتَّسلُّب، أنَّ الإحداد على الزّوج والتَّسَلُّب قد يكون على غير الزّوج.
فأمّا قولهم فرس سَلِيبٌ، فيقال إنَّه الطويل القوائم. وقال آخرون: هو الخفيف نَقل القوائم؛ يقال رجلٌ سليب اليدين بالطَّعن، وثورٌ سليب القرن بالطَّعن. وهذا أجود القولَين وأَقيسُهما؛ لأنَّه كأنَّه يسلب الطّعنَ استلابا.
(سلت) السين واللام والتاء أصلٌ واحدٌ، وهو جلْفُ الشيء عن الشيء وقَشره. يقال سلتت المرأةُ خضابَها عن يدها. ومنه سَلَتَ فلانٌ أنفَ فلانٍ بالسيف سَلْتاً، وذلك إذا أخذه كلَّه. والرَّجُل أسْلَتُ. ويقال إنَّ المرأة التي لا تتعهَّد الخضاب يقال لها السَّلْتاء. ومن الباب السُّلْت: ضربٌ من الشعير لا يكاد [يكون] له قشر، والعرب تسمّيه العُرْيان.
(سلج) السين واللام والجيم أصلٌ يدل على الابتلاع. يقال سلج الشيء يَسلَجُه، إذا ابتلعه سَلْجَاً وسَلَجَاناً. وفي كلامهم: "الأخْذُ سَلَجَانٌ والقَضَاءَ لَِيَّانٌ". ومن الباب: فلان يتسلَّج الشراب، أي يُلِحُّ في شُرْبه.
(سلح) السين واللام والحاء السلاح، وهو ما يُقَاتَل به، وكان أبو عبيدة يفرِقُ بين السّلاح والجُنة، فيقول: السلاح ما قُوتِلَ به، والجُنّة ما اتُّقي به، ويحتج بقوله:
حيثُ تَرى الخيلَ بالأبطال  عابسة *** يَنْهَضْنَ بالهندوانيّاتِ والجُنَنِ([7])فجعل الجُنَن غَيْرَ السُّيوف([8]). والإسليح: شجرةٌ تغزُرُ عليها الإِبل. وقالت الأعرابية: "الإسليح([9])، رُغوَةٌ  وسَريح، وسَنامٌ وإطريح".
(سلخ) السين واللام والخاء أصلٌ واحد، وهو إخراج الشيء عن جلده. ثم يُحْمَل عليه. والأصل سلخْتُ جلدةَ الشاةِ سلخاً. والسِّلْخ: جلد الحية تنسلخ. ويقال أسود سالخ لأنَّه يسلخ جلده كلَّ عام فيما يقال. وحكى بعضُهم سلختِ المرأة دِرْعَها: نزعَتْهُ. ومن قياس الباب: سلخت الشَّهرَ، إذا صرتَ في آخر يومه. وهذا مجاز. وانسلخَ الشَّهرُ، وانسلخ النَّهارُ من الليل المقْبِل. ومن الباب نخلة مِسْلاخٌ، وهي التي تنثُر بُسرَها أخضر.
(سلس) السين واللام والسين يدلُّ على سهولة في الشيء. يقال هو سَهْلٌ سَلِسٌ. والسَّلْس: جنس من الخَرز، ولعلَّه سمِّي بذلك لسلاسته في نَظْمه. قال:
* وقلائدٌ مِنْ حُبْلَةٍ وسُلوسِ([10]) *
(سلط) السين واللام والطاء أصلٌ واحدٌ، وهو القوّة والقهر. من ذلك السَّلاطة، من  التسلط وهو القَهْر، ولذلك سمِّي السُّلْطان سلطاناً. والسلطان: الحُجَّة. والسَّليط من الرجال: الفصيح اللسان الذَّرِب. والسَّليطة: المرأة الصَّخَّابة.
ومما شذَّ عن الباب السَّلِيط: الزّيت بلغة أهل اليَمَن، وبلغة غيرهم دهن السِّمسِم.
(سلع) السين واللام والعين أصلٌ يدلُّ على انصداع الشيء وانفتاحه. من ذلك السَّلْع؛ وهو شقٌّ في الجبل كهيئة الصَّدْع، والجمع سُلوع. ويقال تَسَلّع عَقِبُه، إذا تشقّقَ وتَزَلَّع. ويقال سَلَعَ رأسه، إذا فَلَقَه. والسِّلعة: الشيء المبيع، وذلك أنَّها ليست بِقُِنْيَةٍ تُمْسك، فالأمر فيها واسعٌ. والسَّلَع: شجر.
(سلغ) السين واللام والغين ليس بأصلٍ، لكنه من باب الإبدال فسينُهُ مُبْدَلة من صاد. يقال سَلَغَت البقرةُ، إذا خرجَ نابُها، فهي سالغ. ويقولون لحمٌ أسلَغُ، إذا لم ينضج. ورجلٌ أسلَغُ: شديد الحمرة.
(سلف) السين واللام والفاء أصلٌ يدلُّ على تقدُّم وسبْق. من ذلك السَّلَف: الذين مضَوا. والقومُ السُّلاَّف: المتقدِّمون. والسُّلاَف: السائل من عصير العنب قبل أن يُعصَر. والسُّلْفَة: المعجَّل من الطَّعام قبل الغَدَاء. والسّلوف: الناقة تكون في أوائل الإبل إذا وَرَدَت. ومن الباب السَّلَف في البيع، وهو مالٌ يقدَّم لما يُشتَرى نَساءً([11]). وناس يسمُّون القَرضَ السَّلَف، وهو ذاك القياسُ لأنَّه شيءٌ يُقدَّم بعوض يتأخّر. ومن غير هذا القياس السِّلْف سِلْف الرِّجال، وهما اللذان يتزوّج هذا أُخْتاً وهذا أُخْتاً. وهذا قياس السَّالفتين، وهما صفحتا العنق، هذه بحذاء هذه.
ومما شذَّ عن البابين السَّلْف وهو الجراب. ويقال إنَّ القلفة تَسمَّى سَلْفاً([12]).
ومنه أسْلَفتُ الأرضَ للزَّرْع([13])، إذا سوَّيتها. وممكن أن يكون هذا من قياس الباب الأوّل: لأنه أمرٌ قد تقدّم في إصلاحه.
(سلق) السين واللام والقاف فيه كلماتٌ متباينة لا تكاد تُجمع منها كلمتانِ في قياسٍ واحد؛ وربُّك جلُّ ثناؤُهُ يفعل ما يشاء، ويُنْطِقُ خَلْقه كيف أراد.
فالسَّلَق: المطمئنّ من الأرض. والسِّلْقَة: الذِّئبة. وسَلَقَ: صاح. والسَّلِيقة: الطبيعة. والسَّليقة: أثر النِّسع في جنب البعير. وسَلُوق: بلدٌ. والتَّسلُّق على الحائط: التَّوَرُّد عليه إلى الدار. والسّلِيق: ما تَحَاتَّ من الشجر. قال الرَّاجز:
تَسْمَعُ منها في السَّليقِ الأشهبِ  *** مَعمعةً مثل الضِّرَام المُلْهَبِ([14])والسُّلاَق: تقشُّر جِلد اللِّسان. وسَلَقْت المزَادةَ، إذا دهنْتَها. قال امرؤ القيس:
كأنّهما مزادتا متعجِّلٍ *** فَرِيّانِ لَمَّا يُسلَقَا بدِهانِ([15])والسَّلْقُ:أن تُدخِل إحدى عُروتي الجُوالِق في الأخرى، ثم تثنيَها مرَّةً أخرى.
(سلك) السين واللام والكاف أصلٌ يدلُّ على نفوذ شيءٍ في شيء. يقال سلكت الطَّريقَ أَسلُكُه. وسَلكت الشيء في الشيء: أنفذْته. والطَّعْنَة السُّلْكَى، إذا طَعَنَه تِلقاءَ وجهِه. والمسلَكَة: طُرَّةٌ تُشَقُّ من ناحية الثوب([16]). وإنّما سمّيت بذلك لامتدادها. وهي كالسِّكَك.
ومما شذَّ عن الباب السُّلَكَة: الأنثى من ولد الحَجَل، والذكر سُلَك، *وجمعه سِلْكانٌ. والله أعلم.
---------------------
([1]) في الأصل: "شجرة"، صوابه في المجمل واللسان. وواحده "سلامانة".
([2])  البيت لبجير بن عنمة الطّائي، كما في اللسان (15: 189) والمشهور في روايته: "بامسهم وامسلمة" على لغة حمير في إبدال لام "أل" ميماً.
([3]) البيت في اللسان (سلا) بدون نسبة .
([4]) ديوان رؤبة 25 واللسان (سلا).
([5]) ديوان الحماسة (2: 255). واللسان (سلب).
([6]) ديوان لبيد 50 طبع 1881، واللسان (سلب).
([7]) سبق البيت في (1: 422).
([8]) في الأصل "عن السيوف".
([9]) في اللسان: "قالت أعرابية، وقيل لها: ما شجرة أبيك؟ فقالت: شجرة أبي الإسليح".
([10]) سبق البيت وتخريجه في (2: 132). وصدره:
* ويزينها في النحر حَليٌ واضحٌ *
([11]) النساء، بالفتح: اسم من نسأت الشيء: أخرته.
([12]) القلفة، بالضم والتحريك: غرلة الصبي. والسلف، كذا وردت في الأصل والمجمل. وفي اللسان (11 : 61) أنها "السلفة" بالضم.
([13]) في الأصل: "للذراع"، صوابه في المجمل واللسان.
([14]) الرجز بدون نسبة في اللسان (سلق).
([15]) ديوان امرئ القيس 124 واللسان (سلق).
([16]) في المجمل: "من ناحيتي الثوب". ونص المقاييس يطابق نص القاموس. وهذه الكلمة "المسلكة" مما فات صاحب اللسان.

ـ

##### Türkçe

(باب **السين** و**اللام** وما يثلثهما)
(**سلم**) **السين** ve**اللام** ve**الميم**: babının çoğu sıhhat ve âfiyettendir; onda şâz olan bulunur, ondan şâz olan azdır. Artık **السّلامة**: insanın âfetten ve ezâdan selâmette olmasıdır. İlim ehli dedi ki: Allah—cellet senâuhu—O **السلام**’dır; mahlûklara arız olan ayıp, noksan ve fenâdan selâmeti sebebiyle. Allah—celle celâluhu—dedi ki: ﴿واللهُ يَدْعُو إلى دَارِ السَّلاَمِ﴾ [Yûnus 25]; artık **السلام** Allah—cellet senâuhu—dur; O’nun dârı cennettir. Babdan dahi **الإسلام** vardır; o, inkıyâddır; çünkü ibâ ve imtinâdan selâmette olur. Ve **السِّلام**: musâlemedir. Ve **فِعالٌ** müfâale’de çokça gelir; **القتال** ve **المقاتلة** gibi. Ve **الإصحاب** ve inkıyâd babından: **السَّلَم** ki **السَّلف** diye adlandırılır; sanki o, verilmesinden selâmete erdirilmiş bir maldır ve vermekten imtinâ etmemiştir. Ve mümkün olur ki taşlar, şiddetleri ve katılıkları sebebiyle, yerde fenâ ve zevâlden en uzak şey olduklarından **سِلاماً** diye adlandırılmış olsun. Amma **السَّليم** ki o, sokulmuş (yılan sokmuş) kimsedir; onun adlandırılmasında iki söz vardır: biri, onda olan şey sebebiyle selâmete erdirilmiş olmasıdır. Diğer söz: onların selâmete tefe’ül etmeleridir. Ve bazen tefe’ül ve tıyere için şeyi isimlerle adlandırırlar. Ve **السُّلَّم** mâlûmdur; o da **السلامة**’dendir; çünkü onun üzerine inen için selâmet umulur. Ve **السَّلامة**: bir ağaçtır; cem‘i **سَلاَم**’dır.

Ve babdan şâz olan: **السَّلْم**; bir tek kulpu olan kovadır. Ve **السَّلَم**: bir ağaçtır; onun teki **سَلَمة**’dir. Ve **السَّلامانُ**: bir ağaçtır([1]).

Ve birinci babdan **السَِّلْم** vardır; o sulhtur; ve müennes de yapılır, müzekker de. Allah تعالى dedi ki: ﴿وإِنْ جَنَحُوا لِلْسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا﴾ [el-Enfâl 61]. Ve **السَّلِمَة**: taştır; şair onun hakkında der ki:
ذاكَ خليلي وذو يعاتِبُني *** يَرمِي ورائيَ بالسهمِ والسَّلِمَهْ([2])
Ve **بنو سلِمَة**: ensardan bir batındır; Araplarda onlardan başkası yoktur. Ve isimlerden **سَلْمَى**: bir kadındır. Ve **سلمى**: bir dağdır. Ve **أبو سُلمى**: **أبو زُهَير**’dir; **السين**’in dammesiyle; Araplarda ondan başkası yoktur.

(**سلو/ي**) **السين** ve**اللام** ve illetli harf: tek bir asıldır; alçaklık ve hayatın hoşluğu üzerine delâlet eder. Bundan: onların “falanca, yaşayıştan **سَلْوَةٍ** içindedir” sözüdür; yani gamı onu oyalayan bir bolluk içindedir. Ve der ki: **سَلاَ** âşık **يَسْلوا** **سُلُوَّاً**; bu, onda bulunan gam ve aşktan olan şey ondan ayrıldığı vakittir. Ve **السُّلْوانة**: boncuktur; onlar, onun üzerine içenin, onda bulunan şeyden ve sevdiği kimseden **سَلاَ** ettiğini söylerlerdi. Şair dedi ki:
شربت* على سُلْوانة ماءَ مُزنةٍ *** فلا وَجديدِ العيش يا مَيَّ ما أسلُو([3])
**الأصمعيّ** dedi ki: adam, arkadaşına der: “Bana senden **سَلْوَةً** ve **سُلواناً** içirdin”; yani nefsimi hoş ettin ve onu senden gaflete düşürdün. Ve **سَلِيت** “**سلوت**” mânâsınadır. **الراجز** dedi ki:
* لو أشربُ السُّلوانَ ما سَليتُ([4]) *

Ve babdan **السَّلا** vardır; onda çocuk bulunur; onun yumuşaklığı, inceliği ve yumuşaklığı sebebiyle böyle adlandırılmıştır. Amma **السين** ve**اللام** ve**الهمزة** ise tek bir kelimedir; ona kıyas edilmez. Denir: **سَلأَ** yağı **يَسْلؤُه** **سلأ**; eğer onu eritip sütten süzerse. Dedi ki:
ونحن منعناكم تميماً وأنتم  *** موالِيَ إلاَّ تُحْسِنُوا السَّلْءَ تُضرَبوا

(**سلب**) **السين** ve**اللام** ve**الباء** tek bir asıldır; o, şeyi hafiflikle almak ve kapmaktır. Denir: “Onun elbisesini **سلبتُهُ** **سلْباً**.” Ve **السَّلَب**: soyulmuş olandır. Hadiste: “Kim bir maktûlü öldürürse onun **سَلَبُه** onundur.” Ve **السَّليب**: soyulmuş olandır. Ve develerden **السَّلوب**: yavrusu soyulan; cem‘i **سُلُب**’dur. Ve deve **أسلبت**; eğer hâli bu ise. Amma **السَّلَب** ki ağaç kabuğudur; o da babdandır; çünkü ağaçtan soyulmuştur; sanki onu soyup almıştır. Ve İbn **مَحْكانَ**’ın sözü:
فَنشنش الجلدَ عنها وهي باركةٌ *** كما تُنَشْنِشُ كَفَّا قاتِلٍ سَلَبا([5])
Onda iki rivayet vardır: İbn **الأعرابي** onu **"قاتل"** diye **القاف** ile rivayet etti. Ve **الأصمعي** onu **الفاء** ile rivayet etti. Ve derdi ki: **السَّلَب** ağaç kabuğudur; Medine’de **السَّلابين** pazarı vardır; böylece **الفاتل**’in, **السَّلَب**’i büken kimse olduğuna gitti. Artık Ali b. İbrâhîm el-Kattân’ı şöyle derken işittim: Ebü’l-Abbâs Ahmed b. Yahyâ **ثعلب**’ı şöyle derken işittim: İbn **الأعرابيّ** hata etti; doğru olan **الأصمعيّ**’nin dediğidir.

Ve babdan: kadın **تسلّبَت**; **أَحَدَّتْ** gibi. Bir kavim dedi ki: bu, **السُّلُب**’dendir; o da siyah elbiselerdir. Bunu birinci babdan yaklaştıran: elbiselerinin, ağaç kabuğu olan **السَّلَب**’e benzetilmiş olmasıdır. Lebîd dedi ki:
* في السُّلُب السُّود وفي الأمساحِ([6])*
Ve bazısı dedi ki: **الإحداد** ile **التَّسلُّب** arasındaki fark: **الإحداد** koca üzerine olur; **التَّسَلُّب** ise koca dışındakine de olabilir.

Amma onların “**فرس سَلِيبٌ**” sözleri: onun uzun bacaklı olduğu söylenir. Ve başkaları dedi ki: o, bacakların naklinde hafiftir; denir: “Adam, mızraklamada **سليب اليدين**”; ve “boğa, mızraklamada **سليب القرن**.” Bu, iki sözün daha iyisi ve daha kıyaslısıdır; çünkü sanki mızraklamayı kapıp alma ile soyup alır.

(**سلت**) **السين** ve**اللام** ve**التاء** tek bir asıldır; o, şeyi şeyden sıyırmak ve soymaktır. Denir: kadın, kınasını elinden sıyırdı. Ve ondan: falanca, falancanın burnunu kılıçla **سَلْتاً** **سَلَتَ**; bu, onu bütünüyle aldığı vakittir. Ve adam **أسْلَتُ**’tur. Ve denir: kınayı gözetmeyen kadına **السَّلْتاء** denir. Ve babdan **السُّلْت**: arpanın bir türüdür; neredeyse onun kabuğu olmaz; Araplar ona **العُرْيان** der.

(**سلج**) **السين** ve**اللام** ve**الجيم** bir asıldır; yutmaya delâlet eder. Denir: şeyi **سلج** eder, **يَسلَجُه**; eğer onu **سَلْجَاً** ve **سَلَجَاناً** yutarsa. Ve onların sözünde: “**الأخْذُ سَلَجَانٌ والقَضَاءَ لَِيَّانٌ**.” Ve babdan: falanca içkiyi **يتسلَّج** eder; yani içmesinde ısrar eder.

(**سلح**) **السين** ve**اللام** ve**الحاء**: **السلاح**’tır; o, onunla savaşılır. Ve Ebû Ubeyde, **السّلاح** ile **الجُنة** arasında ayırırdı; derdi ki: **السلاح** onunla savaşılandır; **الجُنّة** onunla korunulandır; ve şu sözü delil getirirdi:
حيثُ تَرى الخيلَ بالأبطال  عابسة *** يَنْهَضْنَ بالهندوانيّاتِ والجُنَنِ([7])
Böylece **الجُنَن**’i kılıçlardan başka kıldı([8]). Ve **الإسليح**: develerin üzerinde bolca otladığı bir ağaçtır. Ve bedevî kadın dedi ki: “**الإسليح**([9])، **رُغوَةٌ** ve **سَريح** ve **سَنامٌ** ve **إطريح**.”

(**سلخ**) **السين** ve**اللام** ve**الخاء** tek bir asıldır; o, şeyi derisinden çıkarmaktır. Sonra onun üzerine taşınır. Asıl: koyunun derisini **سلخْتُ** **سلخاً**. Ve **السِّلْخ**: yılanın soyunduğu deridir. Ve denir: **أسود سالخ**; çünkü söylendiğine göre her yıl derisini soyar. Ve bazısı “kadın zırhını **سلخت**” diye nakletti: onu çıkardı. Babın kıyasından: “ayı **سلخت**”; eğer onun son gününde olduysan. Bu mecazdır. Ve ay **انسلخ** etti; ve gündüz, gelen geceden **انسلخ** etti. Ve babdan: **نخلة مِسْلاخٌ**; o, yeşilken hurma çağlasını döken hurmadır.

(**سلس**) **السين** ve**اللام** ve**السين** şeyde kolaylığa delâlet eder. Denir: o, **سَهْلٌ سَلِسٌ**’tir. Ve **السَّلْس**: boncuktan bir cinstir; belki dizilmesindeki akıcılığı sebebiyle böyle adlandırılmıştır. Dedi ki:
* وقلائدٌ مِنْ حُبْلَةٍ وسُلوسِ([10]) *

(**سلط**) **السين** ve**اللام** ve**الطاء** tek bir asıldır; o, kuvvet ve kahırdır. Bundan **السَّلاطة**; **التسلط**’tan, o da kahırdır; bu yüzden **السُّلْطان** sultân diye adlandırıldı. Ve **السلطان**: hüccettir. Ve erkeklerden **السَّليط**: dili fasih, keskin olan. Ve **السَّليطة**: gürültücü kadındır.
Ve babdan şâz olanlardan: **السَّلِيط**; Yemen ehlinin dilinde zeytinyağıdır; başkalarının dilinde susam yağıdır.

(**سلع**) **السين** ve**اللام** ve**العين** bir asıldır; şeyin yarılmasına ve açılmasına delâlet eder. Bundan **السَّلْع**; o, dağda çatlak gibi bir yarıktır; cem‘i **سُلوع**’dur. Ve denir: topuğu **تَسَلّع** etti; eğer çatlayıp yarıldıysa. Ve denir: başını **سَلَعَ**; eğer onu yardıysa. Ve **السِّلعة**: satılan şeydir; çünkü o, tutulup elde bulundurulan bir mülk değildir; onda iş geniştir. Ve **السَّلَع**: bir ağaçtır.

(**سلغ**) **السين** ve**اللام** ve**الغين** asıl değildir; lâkin ibdâl babındandır; **سين**’i **صاد**’dan بدل edilmiştir. Denir: inek **سَلَغَت**; eğer azı dişi çıktıysa; o hâlde o **سالغ**’dır. Ve derler: et **أسلَغُ**; eğer pişmemişse. Ve adam **أسلَغُ**: şiddetli kızıllıktır.

(**سلف**) **السين** ve**اللام** ve**الفاء** bir asıldır; ilerleme ve öne geçmeye delâlet eder. Bundan **السَّلَف**: geçmiş olanlardır. Ve kavim **السُّلاَّف**: öne geçenlerdir. Ve **السُّلاَف**: üzüm suyu sıkılmadan önce ondan akan sıvıdır. Ve **السُّلْفَة**: öğle yemeğinden önce yiyecekten acele verilen şeydir. Ve **السّلوف**: deve; sürü suya vardığında develerin başlarında olur. Ve babdan: alışverişte **السَّلَف**; o, veresiye satın alınacak şeye karşılık öne verilen maldır([11]). Ve insanlar borca **السَّلَف** derler; o, o kıyastır; çünkü o, karşılığı geciken bir bedel ile öne sunulan bir şeydir. Ve bu kıyasın dışında **السِّلْف**: erkeklerin **سِلْف**’i; ikisi, bunun bir kız kardeşle, onun da bir kız kardeşle evlenmesidir. Bu, **السَّالفتين** kıyasıdır; onlar boynun iki yanıdır; bu, bunun hizasındadır.
Ve iki babdan şâz olanlardan: **السَّلْف**; o, torbadır. Ve denir ki sünnet derisi **سَلْفاً** diye adlandırılır([12]).
Ve ondan: toprağı ekin için **أسْلَفتُ**([13]); eğer onu düzlediysem. Ve mümkün olur ki bu, birinci babın kıyasındandır; çünkü o, ıslahında öne geçmiş bir iştir.

(**سلق**) **السين** ve**اللام** ve**القاف**: onda birbirinden ayrı kelimeler vardır; neredeyse onlardan iki kelime tek bir kıyasta toplanmaz; ve Rabbin—cellet senâuhu—dilediğini yapar ve mahlûkunu dilediği gibi konuşturur.
Artık **السَّلَق**: yerin alçak (çukur) kısmıdır. Ve **السِّلْقَة**: dişi kurttur. Ve **سَلَقَ**: bağırdı. Ve **السَّلِيقة**: tabiat. Ve **السَّليقة**: devenin böğründe kayışın izi. Ve **سَلُوق**: bir beldedir. Ve duvara **التَّسلُّق**: eve doğru onun üzerine varıp çıkmaktır. Ve **السّلِيق**: ağaçtan dökülüp düşen şeydir. **الرَّاجز** dedi ki:
تَسْمَعُ منها في السَّليقِ الأشهبِ  *** مَعمعةً مثل الضِّرَام المُلْهَبِ([14])
Ve **السُّلاَق**: dil derisinin soyulmasıdır. Ve tulumu **سَلَقْت**; eğer onu yağladıysam. İmru’ul-Kays dedi ki:
كأنّهما مزادتا متعجِّلٍ *** فَرِيّانِ لَمَّا يُسلَقَا بدِهانِ([15])
Ve **السَّلْقُ**: iki **عروة**’den birini **الجُوالِق**’in ötekine sokmandır; sonra onu bir kere daha katlamandır.

(**سلك**) **السين** ve**اللام** ve**الكاف** bir asıldır; bir şeyin bir şey içinde nüfûz etmesine delâlet eder. Denir: yolu **سلكت**; onu **أَسلُكُه**. Ve şeyi şeyin içine **سَلكت**: onu nüfûz ettirdin. Ve **الطَّعْنَة السُّلْكَى**: eğer onu yüzünün karşısından mızrakladıysa. Ve **المسلَكَة**: elbisenin tarafından yarılan bir şerittir([16]). Ancak uzaması sebebiyle böyle adlandırılmıştır. Ve o, **السِّكَك** gibidir.
Ve babdan şâz olanlardan: **السُّلَكَة**; **ولد الحَجَل**’in dişisidir; erkek **سُلَك**’tir; *cem‘i **سِلْكانٌ**’dır. Ve Allah daha iyi bilir.*

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- السلوك: النفاذ في الطريق، يقال: سلكت الطريق، وسلكت كذا في طريقه، قال تعالى: ﴿لتسكنوا منها سبلا فجاجا﴾ [نوح/20]، وقال: ﴿فاسلكي سبل ربك ذللا﴾ [النحل/69]، ﴿يسلك من بين يديه﴾ [الجن/27]، ﴿وسلك لكم فيها سبلا﴾ [طه/53]، ومن الثاني قوله: ﴿ما سلككم في سقر﴾ [المدثر/42]، وقوله: ﴿كذلك نسلكه في قلوب المجرمين﴾ [الحجر/12]، ﴿كذلك سلكناه﴾ [الشعراء/200]، ﴿فاسلك فيها﴾ [المؤمنون/27]، ﴿يسلكه عذابا﴾ [الجن/17]. قال بعضهم: سلكت فلانا طريقا، فجعل عذابا مفعولا ثانيا، وقيل: (عذابا) هو مصدر لفعل محذوف، كأنه قيل: نعذبه به عذابا، والطعنة السلكة: تلقاء وجهك، والسلكة: الأنثى من ولد الحجل، والذكر: السلك.

##### Türkçe

- **السلوك**: yolda nüfuz etmektir; denilir ki: **سلكت الطريق** (yola girdim/nüfuz ettim), ve **سلكت كذا في طريقه** (şunu onun yoluna soktum/nüfuz ettirdim). Yüce Allah dedi ki: ﴿لتسكنوا منها سبلا فجاجا﴾ [نوح/20], ve dedi ki: ﴿فاسلكي سبل ربك ذللا﴾ [النحل/69], ﴿يسلك من بين يديه﴾ [الجن/27], ﴿وسلك لكم فيها سبلا﴾ [طه/53]. Ve ikincisinden (olan) O’nun sözü: ﴿ما سلككم في سقر﴾ [المدثر/42], ve O’nun sözü: ﴿كذلك نسلكه في قلوب المجرمين﴾ [الحجر/12], ﴿كذلك سلكناه﴾ [الشعراء/200], ﴿فاسلك فيها﴾ [المؤمنون/27], ﴿يسلكه عذابا﴾ [الجن/17]. Bazıları dedi ki: **سلكت فلانا طريقا**; böylece **عذابا**’yı ikinci mef‘ûl kıldı. Ve denildi ki: (**عذابا**) hazfedilmiş bir fiilin masdarıdır; sanki denilmiş gibi: onunla onu bir azapla azaplandırırız. Ve **الطعنة السلكة**: yüzünün karşısına (doğru olan saplama). Ve **السلكة**: keklik yavrusunun dişisi; erkeği: **السلك**.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

س ل ك
طريـق مسلـوك ومـا سلـك طريـق أقـوم منه‏.‏
وسلك الخيط في الإبرة‏.‏
وسلك السنان في المطعون ‏"‏ ما سلككم في سقر ‏"‏ ونظم الدر في السلك وفي السلوك‏.‏
ومن المجاز‏:‏ ذهب في مسلك خفيّ وخذ في مسالك الحق‏.‏
وهذا كلام دقيق السلك‏:‏ خفي المسلك‏.‏

##### Türkçe

س ل ك
**مسلـوك** yol ve ondan daha doğru bir yol **سلـك** etmedi.
İpliği iğneye **سلك** etti.
Ve mızrak ucunu vurulmuş olana **سلك** etti: “Sizi Sekar’a ne **سلك** etti?” Ve inciyi **السلك**’te ve **السلوك**’ta dizdi.
Mecazdan: Gizli bir **مسلك**’te gitti; ve hakkın **مسالك**’inde tut.
Ve bu, **السلك**’i ince bir sözdür: **المسلك**’i gizli.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

السُّلُوك: مصدر سَلَكَ طريقاً؛ وسَلَكَ المكانَ يَسْلُكُه سَلْكاً وسُلُوكاً وسَلَكَه غَيْرَه وفيه وأَسْلكه إياه وفيه وعليه؛ قال عبد مناف بن رِبْعٍ الهُذَلِيُّ:
حتى إذا أَسْلَكُوهُمْ في قُتائِدَةٍ
شَلاًّ، كما تَطْرُدُ الجَمَّالةُ الشُّرُدَا
وقال ساعِدَة بنُ العَجْلان:
وهمْ مَنَعُوا الطريق وأَسْلَكوهُمْ
على شَمَّاءَ، مَهْواها بَعيدُ
والسَّلْكُ، بالفتح: مصدر سَلَكْتُ الشيء في الشيء فانْسَِلَك أَي أَدخلته فيه فدخل؛ ومنه قول زهير:
تَعَلَّماها، لَعَمْرُ الله، ذا قَسَما،
وافْصِدْ بِذَرْعِكَ، وانظرُ أَين تَنْسَلِكُ
وقال عديُّ بن زيد:
وكنتُ لِزازَ خَصْمِكَ لم أُعَرّدْ،
وهمْ سَلَكُوكَ في أَمْرٍ عَصِيبِ
وفي التنزيل العزيز: كذلك سَلَكْناه في قلوب المجرمين، وفيه لغة أخرى: أَسْلَكْتُهُ فيه. والله يُسْلِكُ الكفَّارَ في جهنم أي يدخلهم فيها، وأنشد بيت عبد مناف بن رِبْعٍ، وقد تقدّم. وفي التزيل العزيز: أَلم تر أَن الله أَنزل من السماء ماءً فسَلَكَه يَنابِيعَ في الأرض، أي أَدخله ينابيع في الأرض. يقال: سَلَكْتُ الخَيْطَ في المِخْيَطِ أَي أَدخلته فيه. أَبو عبيد عن أصحابه: سلَكْتُه في المَكانِ وأَسْلَكْتُه بمعنى واحد. ابن الأَعرابي: سَلَكْتُ الطريقَ وسَلَكْتُه غَيْري، قال: ويجوز أَسْلَكْتُه غيري. وسَلَكَ يَدَه في الجَيْب والسِّقاء ونحوهما يَسْلُكها وأسْلَكَها: أَدخلها فيهما.
والسَّلْكَةُ: الخَيْطُ الذي يُخاط به الثوبُ، وجمعه سِلْكٌ وأَسْلاكٌ وسُلُوكٌ؛ كلاهما جمع الجمع.
والمَسْلَكُ: الطريق. والسَّلْكُ: إِدخالُ شيء تَسْلُكه فيه كما تَطْعُنُ الطاعنَ فتَسْلُكُ الرمح فيه إذا طعنته تِلْقاءَ وجهه على سَجيحته؛ وأَنشد قول امرئ القيس:
نَطْعُنُهُمْ سُلْكى ومَخْلُوجَةً،
كَرَّكَ ّلأمَيْنِ على نابِلِ
وروي: كرَّ كلامَيْنِ، قال: وصَفَه بسرعة الطعن وشبهه بمن يدفع الريشة إلى النَّبَّال في السرعة، وإنما يحتاج إليه في السرعة والخفة لأن الغِراء إذا بَرَدَ لم يَلْزَقْ فيستعمل حارًّاً.
والسُّلْكى: الطعنةُ المستقيمة تلقاءَ وجهه، والمَخْلوجَةُ التي في جانب. وروي عن أَبي عمرو بن العلاء أَنه قال: ذهب من كان يُحْسِنُ هذا الكلام، يعني سُلْكى ومَخْلُوجَةً. ابن السكيت: يقال الرأيُ مَخْلُوجةٌ وليس بسُلْكى أَي ليس بمستقيم. وأَمْرُهُمْ سُلْكى: على طريقة واحدة؛ وقولُ قيس بن عَيْزارَةَ:
غَداةَ تَنادَوْا، ثم قامُوا فأَجْمَعُوا
بقَتْلِيَ سُلْكى، ليس فيها تنَازُعُ
أَراد عزيمة قوية لا تنازع فيها.
ورجل مُسَلَّكٌ: نحيف وكذلك الفرس.
والسُّلَكُ: فرخُ القَطا، وقيل فَرْخُ الحَجَلِ، وجمعهِ سِلْكانٌ، لا يكسر على غير ذلك مثل صُرَدٍ وصِرْدانٍ، والأُنثى سُلَكَةٌ وسِلْكانةٌ، الأَخيرة قليلة؛ قال الشاعر:
تَظَلُّ به الكُدْرُسِلْكانُها
والسُّلَكَةُ والسُّلَيْكَةُ: اسمان. وسُليْكٌ: اسم رجل، وهو سُلَيْكٌ السَّعْدِيّ وهو من العَدَّائين، كان يقال لهُ سلَيْك المقانِبِ، واسم أمه سُلَكَةُ؛ وقال قرّان الأَسدي:
لَخُطَّابُ ليْلى يالَ بُرْثُنَ مِنْكُمُ،
على الهَوْلِ، أَمْضى من سُلَيْك المَقانِبِ

##### Türkçe

**السُّلُوك**: **سَلَكَ** “bir yolu tuttu”nun mastarıdır; ve **سَلَكَ** “mekânı” **يَسْلُكُه** “onu **سَلْكاً** ve **سُلُوكاً** olarak kat eder”; ve **سَلَكَه** “başkasını” ona ve onun içine (soktu); ve **أَسْلكه** “onu” ona ve onun içine ve onun üzerine (soktu); عبد مناف بن رِبْعٍ الهُذَلِيُّ dedi ki:
حتى إذا **أَسْلَكُوهُمْ** في قُتائِدَةٍ
شَلاًّ، كما تَطْرُدُ الجَمَّالةُ الشُّرُدَا
Ve ساعِدَة بنُ العَجْلان dedi:
وهمْ مَنَعُوا الطريق و**أَسْلَكوهُمْ**
على شَمَّاءَ، مَهْواها بَعيدُ

Ve **السَّلْكُ**, fetha ile: “bir şeyi bir şeyin içine **سَلَكْتُ**”un mastarıdır; sonra **انْسَِلَك** yani “onu onun içine soktum da girdi”; ondan زهير’in sözü:
تَعَلَّماها، لَعَمْرُ الله، ذا قَسَما،
وافْصِدْ بِذَرْعِكَ، وانظرُ أَين **تَنْسَلِكُ**
Ve عديُّ بن زيد dedi:
وكنتُ لِزازَ خَصْمِكَ لم أُعَرّدْ،
وهمْ **سَلَكُوكَ** في أَمْرٍ عَصِيبِ

Ve aziz تنزيل’de: كذلك **سَلَكْناه** في قلوب المجرمين; ve onda başka bir dil vardır: **أَسْلَكْتُهُ** فيه. Ve Allah kâfirleri cehenneme **يُسْلِكُ**; yani onları onun içine sokar; ve عبد مناف بن رِبْعٍ’in beytini okudu; ve o daha önce geçti. Ve aziz تنزيل’de: أَلم تر أَن الله أَنزل من السماء ماءً ف**سَلَكَه** يَنابِيعَ في الأرض; yani onu yerde pınarlar (hâline) soktu. Denir: **سَلَكْتُ** الخَيْطَ في المِخْيَطِ; yani onu onun içine soktum. أَبو عبيد, ashabından: **سلَكْتُه** في المَكانِ ve **أَسْلَكْتُه** bir mânâ üzeredir. ابن الأَعرابي: **سَلَكْتُ** الطريقَ ve **سَلَكْتُه** غَيْري; dedi ki: ve caizdir: **أَسْلَكْتُه** غيري. Ve **سَلَكَ** “elini” **الجَيْب**’e ve **السِّقاء**’ya ve benzerlerine **يَسْلُكها** ve **أَسْلَكَها**: onu ikisinin içine soktu.

Ve **السَّلْكَةُ**: elbisenin onunla dikildiği ipliktir; onun çoğulu **سِلْكٌ** ve **أَسْلاكٌ** ve **سُلُوكٌ**’tur; ikisi de çoğulun çoğuludur.

Ve **المَسْلَكُ**: yoldur. Ve **السَّلْكُ**: bir şeyi, içine **تَسْلُكه** (soktuğun) şeye sokmaktır; tıpkı “saplayan”ın saplaması gibi; böylece onu yüzünün karşısına, kendi doğrultusu üzere sapladığında mızrağı onun içine **تَسْلُكُ**. Ve امرئ القيس’in sözünü okudu:
نَطْعُنُهُمْ **سُلْكى** ومَخْلُوجَةً،
كَرَّكَ ّلأمَيْنِ على نابِلِ
Ve rivayet edildi: كرَّ كلامَيْنِ; dedi ki: onu saplamanın süratiyle vasfetti ve onu, süratte, oku yapıştırıcıya (tutan) kimsenin tüyü okçuya itmesine benzetti; ve buna ancak sürat ve hafiflikte ihtiyaç duyulur; çünkü tutkal soğuduğunda yapışmaz; bu yüzden sıcak olarak kullanılır.

Ve **السُّلْكى**: yüzünün karşısına doğru, düzgün (doğrusal) saplamadır; ve **المَخْلوجَةُ**: yanda olan (saplama)dır. Ve أَبي عمرو بن العلاء’dan rivayet edildi ki o dedi: “Bu sözü iyi bilen kimse gitti”; yani **سُلْكى** ve **مَخْلُوجَةً**. ابن السكيت: denir: “görüş **مَخْلُوجةٌ**’dir, **بسُلْكى** değildir”; yani düzgün değildir. Ve “onların işi **سُلْكى**’dır”: tek bir yol üzere (demektir); ve قيس بن عَيْزارَةَ’nın sözü:
غَداةَ تَنادَوْا، ثم قامُوا فأَجْمَعُوا
بقَتْلِيَ **سُلْكى**، ليس فيها تنَازُعُ
İhtilaf olmayan güçlü bir azim istedi.

Ve **رجل مُسَلَّكٌ**: zayıf-incedir; ve at da böyledir.

Ve **السُّلَكُ**: **القَطا** yavrusudur; ve “**الحَجَلِ** yavrusu” denildi; onun çoğulu **سِلْكانٌ**’dır; bunun dışında kırılmaz; **صُرَدٍ** ve **صِرْدانٍ** gibi. Ve dişisi **سُلَكَةٌ** ve **سِلْكانةٌ**’dır; sonuncusu azdır; şair dedi:
تَظَلُّ به الكُدْرُ**سِلْكانُها**

Ve **السُّلَكَةُ** ve **السُّلَيْكَةُ**: iki isimdir. Ve **سُليْكٌ**: bir adamın adıdır; ve o **سُلَيْكٌ السَّعْدِيّ**’dir; ve o koşuculardandır; ona **سلَيْك المقانِبِ** denirdi; ve annesinin adı **سُلَكَةُ** idi; ve قرّان الأَسدي dedi:
لَخُطَّابُ ليْلى يالَ بُرْثُنَ مِنْكُمُ،
على الهَوْلِ، أَمْضى من **سُلَيْك المَقانِبِ**

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* س ل ك * * السِّلْكُ * بالكسر الخيط وبالفتح مصدر * سَلَك * الشيء في الشيء * فانْسَلَك * أي أدخله فيه فدخل وبابه نصر قال الله تعالى ﴿كذلك سلكناه في قلوب المجرمين﴾ و * أسْلَكَهُ * فيه لغة ولم يذكر في الأصل * سَلَكَ * الطريق إذا ذهب فيه وبابه دخل وأظنه سها عن ذكره لأنه مما لا يترك قصدا

##### Türkçe

* س ل ك * **السِّلْكُ**: kesre ile iplik; fetḥa ile **سَلَك**’ın mastarıdır: **سَلَك** şeyi şeyin içine; böylece **فانْسَلَك**; yani onu onun içine soktu da girdi; ve onun bâbı **نصر**’dır. Yüce Allah dedi ki: ﴿كذلك سلكناه في قلوب المجرمين﴾ ve **أسْلَكَهُ** onu onun içine: bir lugattır; ve aslında zikredilmedi. **سَلَكَ** yolu: eğer onda giderse; ve onun bâbı **دخل**’dir; ve zannederim onu zikretmekten yanıldı; çünkü o, kasten terk olunmayacak şeylerdendir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

سلك المكان والطريق يسلكهما سلكا بالفتح وسلوكا كقعود وسلكه غيره وفيه. وأسلكه إياه وفيه وعليه لغتان، ومن الأول قوله تعالى:  كذلك سلكناه في قلوب المجرمين  ، وقوله تعالى:  فسلكه ينابيع في الأرض  وقال عدي بن زيد:
  وكنت لزاز خصمك لم أعرد                      وهم سلكوك في أمر عصيب ومن الثانية قول ساعدة بن العجلان:
  وهم منعوا الطريق وأسلكوهم                      على شماء مهواها بـعـيد قال أبو عبيد عن أصحابه: سلكته في المكان، وأسلكته، بمعنى واحد. وقال ابن الأعرابي: سلكت الطريق، وسلكته غيري، قال ويجوز: أسلكته غيري. وسلك يده في الجيب والسقاء ونحوهما وأسلكها: أدخلها فيه. والسلكة، بالكسر: الخيط الذي يخاط به الثوب سلك بحذف الهاء جمع الجمع أسلاك وسلوك.
 والسلكى، بالضم: الطعنة المستقيمة تلقاء الوجه، قال امرؤ القيس:
  نطعنهم سلكى ومخلوجة                      كرك لأمين على نابل ويروى كر كلامين كما في الصحاح، وروى أبو حاتم لفتك لأمين وقرأت في كتاب ليس لابن خالويه: قرأت بخط أبي حنيفة عن الليث، قال: حدثني أبي: سألت رؤبة بن العجاج عن قول امرئ القيس المذكور، فقال: حدثني أبي عن أبيه عن عمته، وكانت في بني دارم، قالت: سألنا امرأ القيس عن هذا البيت فقال: مررت ببابل برجل يبري السهام ويريش، وصاحبه يناوله لؤاما وظهارا فما رأيت قط شيئا أحسن منه فشبهت الطعن بذلك، فلذلك قال أبو عمرو بن العلاء: ما حدثناه ابن دريد عن أبي حاتم عن الأصمعي: قال سئل أبو عمرو بن العلاء عن قول امرئ القيس هذا، فقال: ذهب من كان يحسن تفسير هذا البيت منذ ثلاثين سنة، يجوز أن يكون أراد ما فسره رؤبة عن آبائه، قال ابن دريد: وقد فسره غيره فقال: من قال: لفتك لأمين أراد الريش الظهار واللؤام، ومن روى كركلامين فقال: يريد ارم ارم يكرر الكلام عليه، وقال أبو عبيدة: سألت أبا عمرو بن العلاء عنه فقال: قد سألت عنه العرب فلم أجد أحدا يعرفه، هو من الكلام الدارس، وانظر بقيته في كتاب ليس فإنه نفيس. والسلكى: الأمر المستقيم يقال: الرأي مخلوجة وليس بسلكى أي ليس بمستقيم، وأمرهم سلكى: على طريقة واحدة، نقله ابن السكيت. والسلك كصرد: فرخ القطا، أو فرخ الحجل، وهي سلكة كصردة وسلكانة، بالكسر وهي قليلة سلكان بالكسر، كصرد وصردان، وأنشد الليث:
  تضل به الكدر سلكانها

  وسليك، كزبير: ابن عمرو، أو هو ابن هدبة الغطفاني: صحابي رضي الله تعالى عنه، يأتي ذكره في حديث أبي هريرة وجابر وأبي سعيد وأنس بن مالك رضي الله تعالى عنهم. وسليك بن يثربي بن سنان بن عمير بن الحارث، وهو مقاعس بن عمرو بن كعب بن سعد بن زيد مناة بن تميم بن سلكة، كهمزة، وهي أمه، ولذا قيل له: ابن السلكة: شاعر لص فتاك عداء يقال: أعدى من سليك ويقال له: سليك المقانب، وأنشد الجوهري لأنس بن مدرك:
  لخطاب ليلى يال بـرثـن مـنـكـم                      على الهول أمضى من سليك المقانب وأخباره مشهورة، نقل بعضها الشريشي في شرح المقامات، والثعالبي في المضاف. وسليك العقيلي، وشقيق بن سليك الأزدي: شاعران كما في العباب. وسليك بن مسحل يروي عن ابن عمر، وعنه أبو مالك سعد بن طارق، وفي كتاب ابن حبان: سليم بن مسحل بالميم؛ لأنه ذكره في عدادهم فتأمل ذلك. والأغر بن حنظلة بن سليك السليكي: تابعيان هكذا في سائر النسخ، والصواب كما في كتاب الثقات، الأغر بن سليك الكوفي، وهو الذي يقال له: أغر بني حنظلة، يروي المراسيل، وروى عنه سماك بن حرب، فتأمل ذلك. والمسلك كمعظم: النحيف يقال: رجل مسلك: أي نحيف الجسم وكذلك فرس مسلك عن ابن دريد. والسلكوت، كجبروت: طائر. والمسلكة، كمقعدة: طرة تشق من ناحية الثوب سميت به لامتدادها، وهي كالسلك. وقال ابن عباد: السلك، بالكسر: أول ما تتفطر به الناقة، ثم بعده اللبأ. قال الصاغاني: والتركيب يدل على نفاذ شيء في شيء. وقد شذ عن هذا التركيب السلكة: الأنثى من ولد الحجل.
 ومما يستدرك عليه: الانسلاك: مطاوع سلكه فيه، أي: أدخله. وأنشد الجوهري لزهير:
  تعلمن ها لعمر الله ذا قسماواقصد بذرعك وانظر أين تنسلك والمسلك: الطريق، والجمع المسالك. وقول قيس بن عيزارة:
  غداة تنادوا ثم قاموا فأجمعوا                      بقتلي سلكى ليس فيها تنازع فإنه أراد عزيمة قوية لا تنازع فيها. وأبو نائلة سلكان بن سلامة بن وقش الأشهلي: صحابي اسمه سعد، وهو أخو كعب بن الأشرف من الرضاع.وسلكان بن مالك ممن دخل مصر من الصحابة، استدركه ابن الدباغ. وقال أبو عمرو: إنه لمسلك الذكر، ومسملك الذكر: إذا كان حديد الرأس. وسلكه تسليكا: أسلكه.وسلكى، كجمزى: قرية بمصر في الغربية، وقد دخلتها.ومن المجاز: خذ في مسالك الحق.وهذا الكلام رقيق السلك، خفي المسلك.

##### Türkçe

**سلك** mekânı ve yolu, ikisini **سلكا** (fetha ile) ve **سلوكا** ( **قعود** gibi) **يسلكهما**: onlara girdi. Ve başkası onu ve onda **سلكه**: onu ona soktu ve onda. Ve onu ona ve onda ve üzerinde **أسلكه**: iki lugat(tır). Birinciden Yüce Allah’ın sözü: **كذلك سلكناه في قلوب المجرمين**; ve Yüce Allah’ın sözü: **فسلكه ينابيع في الأرض**. Ve **عدي بن زيد** dedi:
  Ve ben, hasmının yapışkanı idim; geri durmadım                      ve onlar seni çetin bir işte **سلكوك** (sokup girdirdiler)

Ve ikinciden **ساعدة بن العجلان**’ın sözü:
  Ve onlar yolu men ettiler ve onları **أسلكوهم**                      yüksek bir (yerde), inişi uzak

**أبو عبيد**, ashabından şöyle nakletti: “Mekânda onu **سلكته**, ve onu **أسلكته**: tek bir mânâ üzeredir.” Ve **ابن الأعرابي** dedi: “Yolu **سلكت**, ve onu başkasına **سلكته**.” Dedi ki: “Ve caizdir: onu başkasına **أسلكته**.” Ve elini yaka açıklığına ve tuluma ve benzerlerine **سلك**; ve onu **أسلكها**: onu içine soktu. Ve **السلكة**, kesra ile: elbisenin onunla dikildiği iplik; **سلك** (هاء’nın hazfiyle): cem‘u’l-cem‘ (çoğulun çoğulu) **أسلاك** ve **سلوك**.

Ve **السلكى**, damme ile: yüze doğru, dosdoğru olan mızrak darbesi; **امرؤ القيس** dedi:
  Onlara **سلكى** ve **مخلوجة** ile saplarız                      **كرك** (gibi), okçuya güvenilir birine, ok atana

Ve **كركلامين** diye rivayet olunur; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Ve **أبو حاتم** “**لفتك لأمين**” rivayet etti. Ve **ابن خالويه**’nin olmayan bir kitabında okudum: **أبو حنيفة**’nin hattıyla **الليث**’ten okudum; dedi: “Bana babam haber verdi: **رؤبة بن العجاج**’a, zikredilen **امرؤ القيس** sözü hakkında sordum; dedi ki: ‘Bana babam, babasından, halasından haber verdi; o, **بني دارم** içinde idi; dedi ki: Bu beyit hakkında **امرأ القيس**’e sorduk; dedi ki: Babil’de, okları yontup tüyleyen bir adamın yanından geçtim; arkadaşı ona **لؤاما** ve **ظهارا** uzatıyordu; ondan daha güzel bir şey asla görmedim; ben de saplamayı buna benzettim; bu sebeple **أبو عمرو بن العلاء** dedi: Bize **ابن دريد**’in **أبي حاتم**’dan, onun da **الأصمعي**’den rivayet ettiği: dedi ki: **أبو عمرو بن العلاء**’a bu **امرؤ القيس** sözü soruldu; dedi ki: Otuz yıldan beri bu beyti tefsir etmeyi güzel yapan kimse gitti; **رؤبة**’nin atalarından tefsir ettiği şeyi kastetmiş olması caizdir.’” **ابن دريد** dedi: “Ve onu başkası tefsir etti; dedi ki: ‘Kim **لفتك لأمين** derse, **الريش** olan **الظهار** ve **اللؤام**’ı kastetmiştir.’ Ve kim **كركلامين** rivayet ederse dedi ki: ‘**ارم ارم** (at, at) demek ister; sözü onun üzerine tekrarlar.’” Ve **أبو عبيدة** dedi: “Onu **أبو عمرو بن العلاء**’a sordum; dedi ki: ‘Onu Araplara sordum da onu bilen birini bulmadım; o, eskimiş sözlerdendir.’ Ve onun geri kalanına **ليس** kitabında bak; çünkü o nefistir.”

Ve **السلكى**: dosdoğru iş; denir ki: görüş **مخلوجة**’dır ve **سلكى** değildir; yani dosdoğru değildir. Ve onların işi **سلكى**: tek bir yol üzeredir; **ابن السكيت** onu nakletti. Ve **السلك** ( **صرد** gibi): **القطا** yavrusu; yahut **الحجل** yavrusu; ve o **سلكة**’dir ( **صردة** ve **سلكانة** gibi); kesra ile; ve o azdır. **سلكان** (kesra ile), **صرد** ve **صردان** gibi. Ve **الليث** şu beyti okudu:
  Onunla bulanıklar, onun **سلكان**’ını şaşırır

Ve **سليك** ( **زبير** gibi): **عمرو**’nun oğlu; yahut o **هدبة الغطفاني**’nin oğludur: sahabîdir, Allah Teâlâ ondan razı olsun; **أبي هريرة** ve **جابر** ve **أبي سعيد** ve **أنس بن مالك** (Allah Teâlâ onlardan razı olsun) hadisinde onun zikri gelir. Ve **سليك بن يثربي بن سنان بن عمير بن الحارث**; ve o **مقاعس بن عمرو بن كعب بن سعد بن زيد مناة بن تميم بن سلكة**’dir; **همزة** gibi; ve o onun annesidir; bu yüzden ona “**ابن السلكة**” denildi: şair, hırsız, öldürücü, saldırgan; denir ki: “**سليك**’ten daha saldırgan.” Ve ona “**سليك المقانب**” denir. Ve **الجوهري**, **أنس بن مدرك** için şu beyti okudu:
  Leylâ’nın hitabı için, sizden bir pençe sahibi                      dehşet üzerine, **سليك المقانب**’ten daha keskin

Ve onun haberleri meşhurdur; bir kısmını **الشريشي**, **شرح المقامات**’ta; ve **الثعالبي**, **المضاف**’da nakletti. Ve **سليك العقيلي**, ve **شقيق بن سليك الأزدي**: **العباب**’da olduğu gibi iki şairdir. Ve **سليك بن مسحل**, **ابن عمر**’dan rivayet eder; ondan **أبو مالك سعد بن طارق** (rivayet eder). Ve **ابن حبان**’ın kitabında: **سليم بن مسحل** ( **ميم** ile); çünkü onu onların sayısı içinde zikretti; bunu düşün. Ve **الأغر بن حنظلة بن سليك السليكي**: tâbiîlerdir; diğer nüshalarda böyle(ce). Doğrusu ise **كتاب الثقات**’ta olduğu gibi: **الأغر بن سليك الكوفي**; ve o, kendisine “**أغر بني حنظلة**” denilen kimsedir; mürseller rivayet eder; ondan **سماك بن حرب** rivayet etti; bunu düşün.

Ve **المسلك** ( **معظم** gibi): ince; denir ki: adam **مسلك**; yani bedenince ince; aynı şekilde at **مسلك**; **ابن دريد**’den. Ve **السلكوت** ( **جبروت** gibi): bir kuş. Ve **المسلكة** ( **مقعدة** gibi): elbisenin tarafından yarılan bir saçak; uzaması sebebiyle onunla adlandırıldı; ve o, iplik gibidir. Ve **ابن عباد** dedi: **السلك** (kesra ile): devenin ilk çatlayıp yarıldığı şey; sonra ondan sonra **اللبأ**. **الصاغاني** dedi: “Ve terkib, bir şeyin bir şeyin içine nüfuzuna delalet eder.” Ve bu terkipten şâz oldu: **السلكة**: **الحجل** yavrusunun dişisi.

Ve ona istidrâk olunanlardandır: **الانسلاك**: onda onu **سلكه**’nin mutâvi‘idir; yani: onu içeri soktu. Ve **الجوهري**, **زهير** için şu beyti okudu:
  Bilirsiniz, Allah’ın ömrüne yemin olsun, bu bir yemindir; ve kolunla kastet ve nereye **تنسلك** bak

Ve **المسلك**: yol; çoğulu **المسالك**. Ve **قيس بن عيزارة**’nin sözü:
  O gün ki çağrıştılar, sonra kalktılar ve topluca karar verdiler                      beni öldürmeye; **سلكى** (bir azim) ki onda çekişme yoktur

Çünkü o, içinde çekişme olmayan güçlü bir azim kastetmiştir. Ve **أبو نائلة سلكان بن سلامة بن وقش الأشهلي**: sahabî; adı **سعد**’dır; ve o, süt kardeşlikten **كعب بن الأشرف**’in kardeşidir. Ve **سلكان بن مالك**, sahabeden Mısır’a girenlerdendir; **ابن الدباغ** onu istidrâk etti. Ve **أبو عمرو** dedi: “Şüphesiz o, **مسلك الذكر**’dir.” Ve **مسملك الذكر**: başı keskin olduğunda. Ve onu **تسليكا** **سلكه**: onu **أسلكه**. Ve **سلكى** ( **جمزى** gibi): Mısır’da **الغربية**’de bir köy; ona girdim. Ve mecazdan: hakkın **مسالك**’inde tut. Ve bu söz, ince **السلك**’lidir; gizli **المسلك**’lidir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

سَلَكَ الطَّرِيقَ
1 سَلَكَ الطَّرِيقَ ذ , (IAar, MA, Msb,) or المَكَانَ, (K,) aor. سَلُكَ , (Msb, TA,) inf. n. سُلُوكٌ (MA, Msb, K) and سَلْكٌ, (K, [but I doubt this latter's being correctly used as an inf. n. of the verb in the sense here immediately following,]) He travelled, (MA,) or went along in, (Msb,) the road, (IAar, MA, Msb,) or the place: (K:) or سَلَكَ المَكَانَ he entered into the place. (TK.) [In these and similar instances, it seems that the prep. فِى is suppressed, and the noun therefore put in the accus. case, as in دَخَلَ البَيْتَ &c.: for it is said that] سَلَكَ as meaning He entered (دَخَلَ) is intrans.: (Kull p. 206:) ↓ انسلك [likewise] has this meaning: (S:) ↓ اسلك as an intrans. verb [in the sense of سَلَكَ] is extr. (Msb.) [سَلَكَ طَرِيقًا is also often used tropically, as meaning (tropical:) He pursued a course of conduct or the like.] -A2- And سَلَكَهُ الطَّرِيقَ, (IAar, Msb,) or المَكَانَ, and فِيهِ, (K,) [inf. n. سَلْكٌ;] and اـِيَّاهُ ↓ اسلكهُ, (Msb, K,) this also is allowable, (IAar, TA,) and فِيهِ, and عَلَيْهِ; (K;) He made him [to travel or] to go along in [or to enter] the road, (IAar, * Msb,) or the place: (K:) and so سَلَكَ بِهِ الطَّرِيقَ: (Msb:) and ↓ سلّكهُ, inf. n. تَسْلِيكٌ, signifies the same as [سَلَكَهُ thus used, and] اسلكهُ. (TA.) And سلَكَتُ الشَّىْءَ فِى الشَّىْءِ, (S, Msb,) inf. n. سَلْكٌ, (S,) I made the thing to enter, or I inserted it, or introduced it, into the thing: (S:) or I made the thing to go, or pass, through the thing: (Msb:) and ↓ أَسْلَكْتُهُ signifies the same. (S. [See an ex. of the latter verb in a verse of 'Abd-Menلf Ibn-Riba El-Hudhalee, voce اـِذَا; cited there and here also in the S.]) You say, سَلَكَ الخَيْطَ فِى الاـِبْرَةِ He inserted the thread into the needle. (MA.) And سَلَكَ يَدَهُ فِى الجَيْبِ He inserted [his hand, or arm, into the opening at the neck and bosom of the shirt]; as also ↓ أَسْلَكَهَا: (K:) and so into the skin for milk or water, and the like. (TA.) And it is said in the Kur [xxvi. 200], كَذٰلِكَ سَلَكْنَاهُ فِى قُلُوبِ المُجْرِمِينَ Thus we have caused it to enter [into the hearts of the sinners]. (S.) And in the same [xxxix. 22], فَسَلَكَهُ يَنَابِيعَ فِى الأَرْضِ [And hath caused it to enter into springs in the earth]. (TA.)

2 سَلَّكَ see 1. ― -b2- [In the present day, سلّك signifies He cleared a passage or way. And He cleaned out a pipe for smoking. -A2- And, from سِلْكٌ, He wound thread upon a reel or into a skein.]

4 أَسْلَكَ see 1, in four places.

7 اـِنْسَلَكَ see 1, second sentence.

سِلْكٌ
سِلْكٌ ذ Thread, or string, (S, Mgh, K,) with which one sews: (K:) or upon which beads are strung; (Ham p. 42;) [but] not having beads upon it; for if it have, it is termed سِمْطٌ: (S and Mgh in art. سمط:) [in the present day it signifies wire:] a pl. [or rather a coll. gen. n.] of which the sing. [or n. un.] is ↓ سِلْكَةٌ: the pl. [of pauc.] of سِلْكٌ is أَسْلَاكٌ and [of mult.] سُلُوكٌ. (K.) ― -b2- [Hence,] one says, هٰذَا كَلَامٌ رَقِيقُ السِّلْكِ (tropical:) This is speech, or language, [subtile; or] abstruse in its course, or tenour; i. e. ↓ خَفِىُّ المَسْلَكِ. (TA.) ― -b3- And مَا أَنْتَ بِمُنْجَرِدِ السِّلْكِ, (AZ, TA in art. جرد,) or بِمُتَجَرِّدِ السِّلْكِ, (so in a copy of the A in that art.,) said to one who is shy, or bashful, (assumed tropical:) meaning [Thou art] not free from shyness in appearing [before others]: (AZ, TA in that art.:) or (tropical:) thou art not celebrated, or well-known. (A and TA in that art.) -A2- Also The first of what is emitted by the she-camel [from her udder], before the لِبَأ [or biestings]. (Ibn-'Abbلd, K.)

سُلَكٌ
سُلَكٌ ذ The young one of the حَجَل [or partridge]; (S, K;) like سُلَحٌ: (S in art. سلح:) or of the bird called قَطًا: (K:) fem. سُلَكَةٌ, (S, K,) and ↓ سِلْكَانَةٌ, but the latter is rare: (K:) pl. سِلْكَانٌ, (S, K,) like صِرْدَانٌ pl. of صُرَدٌ (S) [and سِلْحَانٌ pl. of سُلَحٌ].

سِلْكَةٌ
سِلْكَةٌ ذ : see سِلْكٌ.

طَعْنَةٌ سُلْكَى
طَعْنَةٌ سُلْكَى ذ [A thrust, or piercing thrust,] directed right towards the face. (S, K.) And أَرٌ سُلْكَى [An affair] rightly directed; (K, TA;) and so رَأْىٌ [an opinion]: (TA:) or the former, [an affair] following one uniform course. (ISk, TA.) ― -b2- In the saying of Keys Ibn-'Eyzلrah,
غَدَاةَ تَنَادَوْا ثُمَّ قَامُوا فَأَجْمَعُوا
بِقَتْلِىَ سُلْكَى لَيْسَ فِيهَا تَنَازُعُ
he means [In the morning when they congregated, then arose and determined upon my slaughter] with a strong resolution in respect of which there was no contention. (TA.)

سَلَكُوتٌ
سَلَكُوتٌ ذ , like جَبَرُوتٌ [in measure], A certain bird. (K.)

سِلْكَانَةٌ
سِلْكَانَةٌ ذ : see سُلَكٌ.

مَسْلَكٌ
مَسْلَكٌ ذ [A place of passage of a man or beast and of anything;] a way, road, or path: pl. مَسَالِكُ. (TA.) ― -b2- [Hence,] مَسْلَكَا المَرْأَةِ [The vagina and rectum of the woman]. (M in art. فيض. [See أَفَاضَ المَرْأَةَ in that art.]) ― -b3- [Hence, also,] one says, خُذْ فِى مَسَالِكِ الحَقِّ (tropical:) [Enter thou upon the ways of truth]. (TA.) ― -b4- See also سِلْكٌ.

مَسْلَكَةٌ
مَسْلَكَةٌ ذ A border (طُرَّة) slit from the side of a garment, or piece of cloth: (K:) so called because extended, like the سِلْك. (TA.)

مُسَلَّكٌ
مُسَلَّكٌ ذ Slender, or lean, (IDrd, K, TA,) in body; applied to a man and to a horse. (IDrd, TA.) And مُسَلَّكٌ الذَّكَرِ Sharp in the head of the penis: and so مُسَمْلَكٌ الذَّكَرِ. (AA, TA.)

##### Türkçe

سَلَكَ **الطَّرِيقَ**
1 **سَلَكَ الطَّرِيقَ** ذ , (IAar, MA, Msb,) yahut **المَكَانَ**, (K,) muzâri‘ı **سَلُكَ**, (Msb, TA,) mastarı **سُلُوكٌ** (MA, Msb, K) ve **سَلْكٌ**, (K, [fakat bunun, hemen ardından gelen mânâda fiilin mastarı olarak doğru kullanılmış olduğundan şüphe ederim,]) O yolculuk etti, (MA,) yahut yol üzerinde gitti, (Msb,) yol(da), (IAar, MA, Msb,) yahut mekân(da): (K:) yahut **سَلَكَ المَكَانَ** o mekâna girdi. (TK.) [Bu ve benzeri örneklerde, görünüşe göre **فِى** edatı hazfedilmiştir ve isim bu sebeple mansûb kılınmıştır; **دَخَلَ البَيْتَ** vb. gibi: zira denilmiştir ki] **سَلَكَ** “girdi” (**دَخَلَ**) mânâsında lâzımdır: (Kull s. 206:) ↓ **انسلك** [aynı şekilde] bu mânâya sahiptir: (S:) ↓ **اسلك** lâzım bir fiil olarak [**سَلَكَ** mânâsında] nâdirdir. (Msb.) [**سَلَكَ طَرِيقًا** ayrıca çoğu kez mecazen, (mecaz:) bir davranış yolu veya benzerini tuttu mânâsında kullanılır.] -A2- Ve **سَلَكَهُ الطَّرِيقَ**, (IAar, Msb,) yahut **المَكَانَ**, ve **فِيهِ**, (K,) [mastarı **سَلْكٌ**;] ve **اـِيَّاهُ** ↓ **اسلكهُ**, (Msb, K,) bu da câizdir, (IAar, TA,) ve **فِيهِ**, ve **عَلَيْهِ**; (K;) O, onu yolda [yolculuk etmeye yahut] yol üzerinde gitmeye [yahut girmeye] sevk etti, (IAar, * Msb,) yahut mekâna: (K:) ve böylece **سَلَكَ بِهِ الطَّرِيقَ**: (Msb:) ve ↓ **سلّكهُ**, mastarı **تَسْلِيكٌ**, [bu şekilde kullanılan **سَلَكَهُ** ve] **اسلكهُ** ile aynı mânâyı ifade eder. (TA.) Ve **سلَكَتُ الشَّىْءَ فِى الشَّىْءِ**, (S, Msb,) mastarı **سَلْكٌ**, (S,) Ben şeyi şeyin içine soktum, yahut onu içine yerleştirdim, yahut içine dâhil ettim: (S:) yahut ben şeyi şeyin içinden yürüttüm, yahut geçirdim: (Msb:) ve ↓ **أَسْلَكْتُهُ** aynı mânâyı ifade eder. (S. [Bu son fiilin bir örneğine, ‘Abd-Menلf Ibn-Riba El-Hudhalee’nin bir beytinde, **اـِذَا** maddesinde bak; orada ve burada da S’de nakledilmiştir.]) Sen dersin ki, **سَلَكَ الخَيْطَ فِى الاـِبْرَةِ** O, ipliği iğneye soktu. (MA.) Ve **سَلَكَ يَدَهُ فِى الجَيْبِ** O, [elini yahut kolunu, gömleğin yaka ve göğüs açıklığına] soktu; bunun gibi ↓ **أَسْلَكَهَا**: (K:) ve böylece süt yahut su için derinin içine, ve benzeri. (TA.) Ve Kur’ân’da [xxvi. 200] şöyle denilmiştir: **كَذٰلِكَ سَلَكْنَاهُ فِى قُلُوبِ المُجْرِمِينَ** Böylece onu [günahkârların kalplerine] soktuk. (S.) Ve aynı [xxxix. 22] içinde: **فَسَلَكَهُ يَنَابِيعَ فِى الأَرْضِ** [Ve onu yeryüzünde pınarlar olarak içeri soktu]. (TA.)

2 **سَلَّكَ**: 1’e bak. ― -b2- [Günümüzde, **سلّك** bir geçit yahut yol açtı mânâsına gelir. Ve sigara içmek için bir boruyu temizledi. -A2- Ve, **سِلْكٌ**’ten, ipliği bir makaraya yahut bir çileye sardı.]

4 **أَسْلَكَ**: 1’e bak, dört yerde.

7 **اـِنْسَلَكَ**: 1’e bak, ikinci cümle.

**سِلْكٌ**
**سِلْكٌ** ذ İplik, yahut sicim, (S, Mgh, K,) onunla dikiş dikilir: (K:) yahut üzerine boncuk dizilen şey; (Ham s. 42;) [fakat] üzerinde boncuk bulunmayan; zira eğer üzerinde boncuk olursa ona **سِمْطٌ** denir: (S ve Mgh, **سمط** maddesinde:) [günümüzde tel mânâsına gelir:] bunun bir çoğulu [daha doğrusu bir cins-isim] vardır ki tekili [yahut birim ismi] ↓ **سِلْكَةٌ**’dir: **سِلْكٌ**’ün azlık çoğulu **أَسْلَاكٌ** ve çokluk çoğulu **سُلُوكٌ**’dur. (K.) ― -b2- [Bundan dolayı,] şöyle denir: **هٰذَا كَلَامٌ رَقِيقُ السِّلْكِ** (mecaz:) Bu, söz yahut dil, [ince; yahut] seyrinde yahut üslûbunda kapalıdır; yani ↓ **خَفِىُّ المَسْلَكِ**. (TA.) ― -b3- Ve **مَا أَنْتَ بِمُنْجَرِدِ السِّلْكِ**, (AZ, TA, **جرد** maddesinde,) yahut **بِمُتَجَرِّدِ السِّلْكِ**, (o maddede A’nın bir nüshasında böyle,) utangaç yahut mahcup olana söylenir, (varsayılan mecaz:) mânâsı: [Sen] görünmede [başkalarının önüne çıkmada] utangaçlıktan arınmış değilsin: (AZ, TA o maddede:) yahut (mecaz:) sen meşhur, yahut tanınmış değilsin. (A ve TA o maddede.) -A2- Ayrıca: dişi devenin [memesinden], **لِبَأ** [yahut ağız sütü]nden önce çıkan şeyin ilki. (Ibn-‘Abbلd, K.)

**سُلَكٌ**
**سُلَكٌ** ذ **حَجَل** [yahut keklik] yavrusu; (S, K;) **سُلَحٌ** gibi: (S, **سلح** maddesinde:) yahut **قَطًا** denilen kuşun yavrusu: (K:) müennesi **سُلَكَةٌ**, (S, K,) ve ↓ **سِلْكَانَةٌ**, fakat ikincisi nâdirdir: (K:) çoğulu **سِلْكَانٌ**, (S, K,) **صِرْدَانٌ**’ın **صُرَدٌ**’ün çoğulu olması gibi (S) [ve **سِلْحَانٌ**’ın **سُلَحٌ**’un çoğulu olması gibi].

**سِلْكَةٌ**
**سِلْكَةٌ** ذ : **سِلْكٌ**’e bak.

**طَعْنَةٌ سُلْكَى**
**طَعْنَةٌ سُلْكَى** ذ [Bir saplama, yahut delici saplama,] doğrudan yüze yöneltilmiş. (S, K.) Ve **أَرٌ سُلْكَى** [Bir iş] doğru yöneltilmiş; (K, TA;) ve böylece **رَأْىٌ** [bir görüş]: (TA:) yahut birincisi, [bir iş] tekdüze bir seyir izleyen. (ISk, TA.) ― -b2- Keys Ibn-‘Eyzلrah’ın şu sözünde,
غَدَاةَ تَنَادَوْا ثُمَّ قَامُوا فَأَجْمَعُوا
بِقَتْلِىَ سُلْكَى لَيْسَ فِيهَا تَنَازُعُ
o, [Sabahleyin birbirlerine seslendiklerinde, sonra kalkıp benim öldürülmem üzerinde] içinde çekişme bulunmayan güçlü bir kararlılıkla (mânâsını) kasteder. (TA.)

**سَلَكُوتٌ**
**سَلَكُوتٌ** ذ , ölçüce **جَبَرُوتٌ** gibi, Belli bir kuş. (K.)

**سِلْكَانَةٌ**
**سِلْكَانَةٌ** ذ : **سُلَكٌ**’e bak.

**مَسْلَكٌ**
**مَسْلَكٌ** ذ [İnsan yahut hayvanın ve herhangi bir şeyin geçiş yeri;] bir yol, cadde, yahut patika: çoğulu **مَسَالِكُ**. (TA.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **مَسْلَكَا المَرْأَةِ** [Kadının vajinası ve rektumu]. (M, **فيض** maddesinde. [O maddede **أَفَاضَ المَرْأَةَ**’ye bak.]) ― -b3- [Bundan dolayı, ayrıca,] şöyle denir: **خُذْ فِى مَسَالِكِ الحَقِّ** (mecaz:) [Sen hak yollarına gir]. (TA.) ― -b4- Ayrıca **سِلْكٌ**’e bak.

**مَسْلَكَةٌ**
**مَسْلَكَةٌ** ذ Bir giysinin yahut kumaş parçasının yanından yarılmış bir kenar (طُرَّة): (K:) **سِلْك** gibi uzatılmış olduğundan böyle adlandırılmıştır. (TA.)

**مُسَلَّكٌ**
**مُسَلَّكٌ** ذ Bedende ince, yahut zayıf, (IDrd, K, TA,) bir erkeğe ve bir ata söylenir. (IDrd, TA.) Ve **مُسَلَّكٌ الذَّكَرِ** penis başında sivri: ve böylece **مُسَمْلَكٌ الذَّكَرِ**. (AA, TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

سَلَكَ
سَلَكَ U ( n. ac. سَلْك 1 ,  سُلُوْك 27 ),
a.  Took, followed, pursued ( way ); entered, went throught.

b.  Passed, was current ( money ).

c.  [ acc. &  Fī ], Made to take &c. ( way ); inserted, put into; passed through.

سَلَّكَ
سَلَّكَ II ,
a.  Wound, reeled off ( thread ).

أَسْلَكَ
أَسْلَكَ IV ,
a.  see I (c) .

اِنْسَلَكَ
اِنْسَلَكَ VII ,
a.  see I (a) .

سِلْكَة
سِلْكَة 2t , ( pl. سِلْك 2 ,  سُلُوْك 27 ,  أَسْلَاْك 38 ),
a.  Thread; string.

b.  Wire.

سُلَك
سُلَك 9 , ( pl. سِلْكَاْن 34 ),
a.  Young partridge.

مَسْلَك
مَسْلَك 17 , ( pl. مَسَاْلِكُ 44 ),
a.  Way, road.

مِسْلَكَة
مِسْلَكَة 20t ,
a.  Winder, reel.

سَاْلِك
سَاْلِك 21 ,
a.  [ coll. ], Current ( money ).

سُلُوْك
سُلُوْك 27 ,
a.  Walk; course; manner; conduct, behaviour.

b.  Good manners.

c.  Ascetic life, asceticism.

##### Türkçe

**سَلَكَ**
**سَلَكَ** I (mastar: **سَلْك** 1, **سُلُوْك** 27),
a. Aldı, izledi, tâkip etti (yol); girdi, içinden geçti.

b. Geçti, tedavülde oldu (para).

c. [mef‘ûl ile ve **فِي** ile], (yolu) tutturdu vb.; soktu, içine koydu; içinden geçirdi.

**سَلَّكَ**
**سَلَّكَ** II,
a. Sardı, makaradan çözdü (iplik).

**أَسْلَكَ**
**أَسْلَكَ** IV,
a. I (c)’ye bak.

**اِنْسَلَكَ**
**اِنْسَلَكَ** VII,
a. I (a)’ya bak.

**سِلْكَة**
**سِلْكَة** 2t, (çoğulu: **سِلْك** 2, **سُلُوْك** 27, **أَسْلَاْك** 38),
a. İplik; sicim.

b. Tel.

**سُلَك**
**سُلَك** 9, (çoğulu: **سِلْكَاْن** 34),
a. Genç keklik.

**مَسْلَك**
**مَسْلَك** 17, (çoğulu: **مَسَاْلِكُ** 44),
a. Yol, cadde.

**مِسْلَكَة**
**مِسْلَكَة** 20t,
a. Sarıcı, makara.

**سَاْلِك**
**سَاْلِك** 21,
a. [cem‘î], Tedavülde olan (para).

**سُلُوْك**
**سُلُوْك** 27,
a. Yürüyüş; gidiş; tarz; davranış, hâl ve hareket.

b. Güzel âdâb.

c. Zâhidâne hayat, zühd.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

سلك
سَلَكَ - يَسْلُكُ
سَلَكَ - يَسْلُكُ + كائن + مساراً أو سبيلاً + إلى كائن أو مكان أو أمر: التقدير: سَلَكَ - يَسْلُكُ + كائن + نفسه + مساراً أو سبيلاً: يجعل نفسه تدخل وتنفذ متقدمة في مسار محدد تماماً لا تستطيع أن تحيد عنه
﴿لتسلكوا منها سبلا فجاجا﴾
سَلَكَ - يَسْلُكُ + كائن + كائناً + مساراً أو سبيلاً: أدخله وأنفذه وجعله يتحرك متقدماً في مسار محدد تماماً لا يستطيع أن يحيد عنه
﴿ألم ترى أن الله أنزل من السماء ماء فسلكه ينابيع في الأرض﴾
سَلَكَ - يَسْلُكُ + كائن + كائناً + في شيء: أدخله وأنفذه فيه وجعله يتحرك داخله متقدماً في مسار محدد تماماً لا يستطيع أن يحيد عنه
﴿اسلك يدك في جيبك﴾
سَلَكَ - يَسْلُكُ + كائن + لـ كائن + شيئاً: جعله " سالكاً " لنفعه: جعله قابلاً للدخول والنفوذ والتقدم فيه في مسار محدد، من قبل الكائن ولأجله
﴿الذي جعل لكم الأرض مهدا وسلك لكم فيها سبلا﴾
سَلَكَ - يَسْلُكُ + كائن + بين يدي أو من خلف +كائن + شيئاً: جعله يدخل وينفذ ويتقدم بين يديه أو من خلفه
﴿إِلَّا مَنْ ارْتَضَى مِنْ رَسُولٍ فَإِنَّهُ يَسْلُكُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ رَصَدًا﴾
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الانتقال ضمن مسار أو مجرى مَحَدَّد يوصل حتماً إلى الغاية"، وهي:
وَسَلَ - يَسِلُ، سَبَّ - يَسُبُّ، صَرِطَ - يَصْرَطُ (صَرَطَ - يَصْرُطُ)، سَلَكَ - يَسْلُكُ، سبَلَ - يَسْبِلُ، طَرَقَ - يَطْرُقُ
سَلَك - يَسْلُك
يسلك سبلاً	﴿ثُمَّ كُلِي مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ فَاسْلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلا يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِهَا شَرَابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ فِيهِ شِفَاءٌ لِلنَّاسِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ(69)﴾ النحل ﴿لتسلكوا منها سبلا فجاجا (20)﴾ نوح
يسلك شيئاً شيئاً آخر : متعدي لمفعولين
يسلك الله  الماء ينابيع   يسلك الله المُعْرِض عذاباً﴿ألم ترى أن الله أنزل من السماء ماء فسلكه ينابيع في الأرض ثم يخرج به زرعا مختلفا ألوانه ثم يهيج فتراه مصفرا ثم يجعله حطاما إن في ذلك لذكرى لأولي الألباب (21)﴾ الزمر ﴿لِنَفْتِنَهُمْ فِيهِ وَمَنْ يُعْرِضْ عَنْ ذِكْرِ رَبِّهِ يَسْلُكْهُ عَذَابًا صَعَدًا(17)﴾ الجن
يسلك شيئاً في شيء : متعدي لمفعول به وجار ومجرور
 ﴿كذلك نسلكه في قلوب المجرمين (12)﴾ الحجر ﴿كذلك سلكناه في قلوب المجرمين (200)﴾ الشعراء
الناس في سقر الناس في السلسلة الأزواج في الفلك   اليد في الجيب	﴿ما سلككم في سقر (42)﴾ المدثر ﴿ثم في سلسلة ذرعها سبعون ذراعا فاسلكوه (32)﴾ الحاقة ﴿فأوحينا إليه أن اصنع الفلك بأعيننا ووحينا فإذا جاء أمرنا وفار التنور فاسلك فيها من كل زوجين اثنين وأهلك إلا من سبق عليه القول منهم ولا تخاطبني في الذين ظلموا إنهم مغرقون(27)﴾ المؤمنون ﴿اسلك يدك في جيبك تخرج بيضاء من غير سوء واضمم إليك جناحك من الرهب فذانك برهانان من ربك إلى فرعون وملئه إنهم كانوا قوما فاسقين(32)﴾ القصص
يسلك له
يسلك لكم سبلاً  ﴿الذي جعل لكم الأرض مهدا وسلك لكم فيها سبلا وأنزل من السماء ماء فأخرجنا به أزواجا من نبات شتى(53)﴾ طه
يَسْلُكُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ رَصَدًا
 ﴿إِلَّا مَنْ ارْتَضَى مِنْ رَسُولٍ فَإِنَّهُ يَسْلُكُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ رَصَدًا(27)﴾ الجن
مختار الصحاح
● [سلك] س ل ك: السِّلْكُ بالكسر الخيط وبالفتح مصدر سَلَك الشيء في الشيء فانْسَلَك أي أدخله فيه فدخل وبابه نصر قال الله تعالى ﴿كذلك سلكناه في قلوب المجرمين﴾ و أسْلَكَهُ فيه لغة ولم يذكر في الأصل سَلَكَ الطريق إذا ذهب فيه وبابه دخل وأظنه سها عن ذكره لأنه مما لا يترك قصدا
الراغب
سلك
- السلوك: النفاذ في الطريق، يقال: سلكت الطريق، وسلكت كذا في طريقه، قال تعالى: }لتسلكوا منها سبلا فجاجا﴿[نوح/20]، وقال:﴾فاسلكي سبل ربك ذللا﴿[النحل/69]،﴾يسلك من بين يديه﴿[الجن/27]،﴾وسلك لكم فيها سبلا﴿[طه/53]، ومن الثاني قوله:﴾ما سلككم في سقر﴿[المدثر/42]، وقوله:﴾كذلك نسلكه في قلوب المجرمين﴿[الحجر/12]،﴾كذلك سلكناه﴿[الشعراء/200]،﴾فاسلك فيها﴿[المؤمنون/27]،﴾يسلكه عذابا{ [الجن/17]. قال بعضهم: سلكت فلانا طريقا، فجعل عذابا مفعولا ثانيا، وقيل: (عذابا) هو مصدر لفعل محذوف، كأنه قيل: نعذبه به عذابا، والطعنة السلكة: تلقاء وجهك، والسلكة: الأنثى من ولد الحجل، والذكر: السلك.
ملخص اللسان
1.    السُّلُوك: مصدر سَلَكَ طريقاً؛ وسَلَكَ المكانَ يَسْلُكُه سَلْكاً وسُلُوكاً وسَلَكَه غَيْرَه وفيه وأَسْلكه إياه وفيه وعليه
2.    والله يُسْلِكُ الكفَّارَ في جهنم أي يدخلهم فيها
3.     فسَلَكَه يَنابِيعَ في الأرض، أي أَدخله ينابيع في الأرض.
4.    سَلَكْتُ الخَيْطَ في المِخْيَطِ أَي أَدخلته فيه،والسَّلْكَةُ: الخَيْطُ الذي يُخاط به الثوبُ، وجمعه سِلْكٌ وأَسْلاكٌ وسُلُوكٌ
5.     سلَكْتُه في المَكانِ وأَسْلَكْتُه بمعنى واحد.
6.     سَلَكْتُ الطريقَ وسَلَكْتُه غَيْري، قال: ويجوز أَسْلَكْتُه غيري.
7.     وسَلَكَ يَدَه في الجَيْب والسِّقاء ونحوهما يَسْلُكها وأسْلَكَها: أَدخلها فيهما.
لسان العرب
● - سلك: السُّلُوك: مصدر سَلَكَ طريقاً؛ وسَلَكَ المكانَ يَسْلُكُه سَلْكاً    وسُلُوكاً وسَلَكَه غَيْرَه وفيه وأَسْلكه إياه وفيه وعليه؛ قال عبد    مناف بن رِبْعٍ الهُذَلِيُّ:    حتى إذا أَسْلَكُوهُمْ في قُتائِدَةٍ    شَلاًّ، كما تَطْرُدُ الجَمَّالةُ الشُّرُدَا    وقال ساعِدَة بنُ العَجْلان:    وهمْ مَنَعُوا الطريق وأَسْلَكوهُمْ    على شَمَّاءَ، مَهْواها بَعيدُ    والسَّلْكُ، بالفتح: مصدر سَلَكْتُ الشيء في الشيء فانْسَِلَك أَي    أَدخلته فيه فدخل؛ ومنه قول زهير:    تَعَلَّماها، لَعَمْرُ الله، ذا قَسَما،    وافْصِدْ بِذَرْعِكَ، وانظرُ أَين تَنْسَلِكُ    وقال عديُّ بن زيد:    وكنتُ لِزازَ خَصْمِكَ لم أُعَرّدْ،    وهمْ سَلَكُوكَ في أَمْرٍ عَصِيبِ    وفي التنزيل العزيز: كذلك سَلَكْناه في قلوب المجرمين، وفيه لغة أخرى:    أَسْلَكْتُهُ فيه. والله يُسْلِكُ الكفَّارَ في جهنم أي يدخلهم فيها،    وأنشد بيت عبد مناف بن رِبْعٍ، وقد تقدّم. وفي التزيل العزيز: أَلم تر أَن    الله أَنزل من السماء ماءً فسَلَكَه يَنابِيعَ في الأرض، أي أَدخله ينابيع    في الأرض. يقال: سَلَكْتُ الخَيْطَ في المِخْيَطِ أَي أَدخلته فيه. أَبو    عبيد عن أصحابه: سلَكْتُه في المَكانِ وأَسْلَكْتُه بمعنى واحد. ابن    الأَعرابي: سَلَكْتُ الطريقَ وسَلَكْتُه غَيْري، قال: ويجوز أَسْلَكْتُه    غيري. وسَلَكَ يَدَه في الجَيْب والسِّقاء ونحوهما يَسْلُكها وأسْلَكَها:    أَدخلها فيهما.    والسَّلْكَةُ: الخَيْطُ الذي يُخاط به الثوبُ، وجمعه سِلْكٌ وأَسْلاكٌ    وسُلُوكٌ؛ كلاهما جمع الجمع.    والمَسْلَكُ: الطريق. والسَّلْكُ: إِدخالُ شيء تَسْلُكه فيه كما    تَطْعُنُ الطاعنَ فتَسْلُكُ الرمح فيه إذا طعنته تِلْقاءَ وجهه على سَجيحته؛    وأَنشد قول امرئ القيس:    نَطْعُنُهُمْ سُلْكى ومَخْلُوجَةً،    كَرَّكَ ّلأمَيْنِ على نابِلِ    وروي: كرَّ كلامَيْنِ، قال: وصَفَه بسرعة الطعن وشبهه بمن يدفع الريشة    إلى النَّبَّال في السرعة، وإنما يحتاج إليه في السرعة والخفة لأن الغِراء    إذا بَرَدَ لم يَلْزَقْ فيستعمل حارًّاً.    والسُّلْكى: الطعنةُ المستقيمة تلقاءَ وجهه، والمَخْلوجَةُ التي في    جانب. وروي عن أَبي عمرو بن العلاء أَنه قال: ذهب من كان يُحْسِنُ هذا    الكلام، يعني سُلْكى ومَخْلُوجَةً. ابن السكيت: يقال الرأيُ مَخْلُوجةٌ وليس    بسُلْكى أَي ليس بمستقيم. وأَمْرُهُمْ سُلْكى: على طريقة واحدة؛ وقولُ قيس    بن عَيْزارَةَ:    غَداةَ تَنادَوْا، ثم قامُوا فأَجْمَعُوا    بقَتْلِيَ سُلْكى، ليس فيها تنَازُعُ    أَراد عزيمة قوية لا تنازع فيها.    ورجل مُسَلَّكٌ: نحيف وكذلك الفرس.    والسُّلَكُ: فرخُ القَطا، وقيل فَرْخُ الحَجَلِ، وجمعهِ سِلْكانٌ، لا    يكسر على غير ذلك مثل صُرَدٍ وصِرْدانٍ، والأُنثى سُلَكَةٌ وسِلْكانةٌ،    الأَخيرة قليلة؛ قال الشاعر:    تَظَلُّ به الكُدْرُسِلْكانُها    والسُّلَكَةُ والسُّلَيْكَةُ: اسمان. وسُليْكٌ: اسم رجل، وهو سُلَيْكٌ    السَّعْدِيّ وهو من العَدَّائين، كان يقال لهُ سلَيْك المقانِبِ، واسم أمه    سُلَكَةُ؛ وقال قرّان الأَسدي:    لَخُطَّابُ ليْلى يالَ بُرْثُنَ مِنْكُمُ،    على الهَوْلِ، أَمْضى من سُلَيْك المَقانِبِ
مقاييس اللغة:
(سلك) السين واللام والكاف أصلٌ يدلُّ على نفوذ شيءٍ في شيء. يقال سلكت الطَّريقَ أَسلُكُه. وسَلكت الشيء في الشيء: أنفذْته. والطَّعْنَة السُّلْكَى، إذا طَعَنَه تِلقاءَ وجهِه. والمسلَكَة: طُرَّةٌ تُشَقُّ من ناحية الثوب([16]). وإنّما سمّيت بذلك لامتدادها. وهي كالسِّكَك.
ومما شذَّ عن الباب السُّلَكَة: الأنثى من ولد الحَجَل، والذكر سُلَك، *وجمعه سِلْكانٌ. والله أعلم.
القاموس المحيط:
سَلَكَ المَكانَ سَلْكاً وسُلوكاً، وسَلَكَهُ غَيْرُهُ، وفيه، وأسْلَكَهُ إيَّاهُ، وفيه، وعليه، و يَدَهُ في الجَيْبِ،
وأسْلَكَها: أدْخَلَها فيه. والسِّلْكَةُ، بالكسرِ: الخَيْطُ يُخاطُ به، ج: سِلْكٌ، جج: أسْلاكٌ وسُلوكٌ.
والسُّلْكَى، بالضمِّ: الطَّعْنَةُ المُسْتَقِيمَةُ، والأَمْرُ المُسْتَقِيمُ. وكصُرَدٍ: فَرْخُ القَطا أوِ الحَجَلِ.
وهي سُلَكَةٌ وسِلْكانَةٌ، بالكسرِ: قَليلةٌ، ج: سِلْكَانٌ. وسُلَيْكٌ، كزُبَيْرٍ، ابنُ عَمروٍ، أو هُدْبَةَ الغَطَفانِيُّ: صَحابِيٌّ، وابنُ يَثْرِبِيِّ بنِ سِنانٍ بنِ سُلَكَةَ، كهُمَزَةٍ، وهي أمهُ: شاعِرٌ لِصٌّ فَتَّاكٌ عَدَّاءٌ. وسُلَيْكٌ العُقَيْلِيُّ، وشَقيقُ بنُ سُلَيْكٍ: شاعِرانِ، وابنُ مِسْحَلٍ، والأَغَرُّ بنُ حَنْظَلَةَ بنِ سُلَيْكٍ السُّلَيْكِيُّ: تابِعِيَّانِ. وكمُعَظَّمٍ: النَّحيفُ. والسَّلَكوتُ، كَجَبَروتٍ: طائِرٌ. والمَسْلَكَةُ، كَمَقْعَدَةٍ: طُرَّةٌ تُشَقُّ من ناحِيَةِ الثَّوْبِ. والسِّلْكُ، بالكسرِ: أوَّلُ ما تَتَفَطَّرُ به الناقَةُ، ثم بَعْدَهُ اللِّبَأُ.
تاج العروس:
س ل ك
سَلَكَ المَكانَ والطَّرِيقَ يسلُكُهُما سَلْكًا بالفَتْحِ وسُلُوكًا كقُعُود وسَلَكَه غَيرَهُ وفِيهِ . وأَسْلَكَه إِيّاهُ وفِيهِ وعَلَيهِ لُغَتان ومن الأَوّلِ قولُه تَعالَى : " كَذلِكَ سَلَكْناهُ في قُلُوبِ المُجْرِمِينَ " وقولُه تعالَى : " فَسَلَكَه يَنابِيعَ في الأَرْضِ " وقالَ عَدِيّ بنُ زَيْد :
وكُنْتُ لِزازَ خَصْمِكَ لَمْ أُعَردْ ... وهُم سَلَكُوكَ في أَمْرٍ عَصِيبِ ومن الثّانِيَةِ قولُ ساعِدَةَ بنِ العَجْلانِ :
وهُم مَنَعُوا الطَّرِيقَ وأَسْلَكُوهُم ... على شَمّاءَ مَهْواها بَعِيدُ قالَ أَبو عُبَيدٍ عن أَصحابه : سَلَكْتُه في المَكانِ وأَسْلَكْتُه بمَعْنىً واحدٍ . وقال ابنُ الأَعْرابِي : سَلَكْتُ الطَّرِيقَ وسَلَكْتُه غَيرِي قالَ ويَجُوزُ : أَسْلَكْتُه غَيرِي . وسَلَكَ يَدَهُ في الجَيبِ والسِّقاءِ ونَحوِهِما وأَسْلَكَها : أَدْخَلَها فِيه . والسِّلْكَةُ بالكَسرِ : الخَيطُ الذي يُخاطُ بهِ الثّوْب سِلْكٌ بحذفِ الهاءِ جمع الجَمْعِ أَسْلاكٌ وسُلُوكٌ
والسُّلْكَى بالضَّمِّ : الطَّعْنَةُ المُستَقِيمَةُ تِلْقاءَ الوَجْهِ قال امْرُؤُ القَيسِ :
نَطْعُنُهُم سُلْكَى ومَخْلُوجَةً ... كَرَّكَ لأمَيْنِ على نابِلِ ويروَى كَرَّ كَلامَيْنِ كما في الصِّحاحِ ورَوَى أَبو حاتِم لَفْتَكَ لأْمَينِ وقرأَتُ في كِتابِ لَيسَ لابْنِ خالَوَيْه : قَرَأتُ بخَطَ أبي حَنِيفَةَ عن اللَّيثِ قال : حَدَّثَني أبي : سَألْتُ رُؤْبَةَ بنَ العَجّاجِ عن قَوْلِ امْرئَ القَيسِ المَذْكُور فقالَ : حَدَّثَني أبي عن أَبِيهِ عن عَمَّتِه وكانَت في بني دارِمٍ قالَتْ : سأَلْنَا امْرَأَ القَيسِ عن هذا البيتِ فقال : مَرَرْتُ ببابِلَ برَجُلٍ يَبرِي السِّهامَ ويَرِيش وصاحِبُه يُناوِلُه لُؤامًا وظُهارًا فما رَأيت قَطُّ شَيئًا أَحْسَنَ منه فشَبَّهْتُ الطَّعْنَ بذلك فلذلِكَ قال أبُو عَمْرِو بنُ العَلاءِ : ما حَدَّثَناه ابنُ دُرَيْدٍ عن أبي حاتِمٍ عن الأَصْمَعِي : قال سئلَ أَبو عَمْرِو بنُ العَلاءِ عن قَوْل امرئَ القَيسِ هذا فقال : ذَهَبَ من كانَ يُحْسِنُ تَفْسِيرَ هذا البَيتِ منذُ ثَلاثِينَ سَنَةً يجوزُ أَن يَكُونَ أَرادَ ما فَسَّرَه رُؤْبَةُ عن آبائِه قال ابنُ دُرَيْدٍ : وقد فَسَّرَه غيرُه فقال : من قَالَ : لَفْتَكَ لأْمَينِ أَرادَ الرِّيش الظُّهارَ واللُّؤَامَ ومن روى كَرَّكلامَيْنِ فقال : يُرِيدُ ارْمِ ارْمِ يُكَررُ الكَلامَ عليه وقال أَبو عُبَيدَةَ : سَأَلْتُ أَبا عَمْرِو بنَ العَلاءِ عنه فقال : قد سَأَلْتُ عنه العَرَبَ فلم أَجِدْ أَحَدًا يَعْرِفُه هو من الكَلامِ الدّارِسِ وانْظُر بَقِيَّتَه في كِتابِ لَيس فإِنّه نَفِيسٌ . والسّلْكَى : الأَمْرُ المُستَقِيمُ يُقال : الرَّأي مَخْلُوجَةٌ ولَيس بسُلْكَى أي ليسَ بمُستَقِيمٍ وأَمْرُهُم سُلْكَى : على طَرِيقَةٍ واحِدَةٍ نقله ابنُ السِّكِّيتِ . والسُّلَكُ كصُرَدٍ : فَرِخُ القَطا أَو فَرخُ الحَجَلِ وهي سُلَكةٌ كصُرَدَةٍ وسِلْكانَةٌ بالكَسر وهي قَلِيلَةٌ سِلْكانٌ بالكسر كصُرَدٍ وصردانٍ وأنشَدَ اللّيثُ :
" تَضِلُّ به الكُدْرُ سِلْكانَها
وسُلَيكٌ كزُبَير : ابنُ عَمْرو أَو هو ابنُ هُدْبَةَ الغَطَفاني : صَحابِيٌ رضي اللّه تعالَى عنه يأْتيِ ذكره في حديث أبي هُرَيْرَةَ وجابِرٍ وأبي سَعِيدٍ وأَنَس بنِ مالِكٍ رضي اللَّهُ تَعالَى عَنْهُم . وسُلَيكُ بنُ يَثْرِبي بنِ سِنان بنِ عُمَيرِ بنِ الحارِثِ وهو مُقاعسُ بنِ عَمْرِو بنِ كَعْب بنِ سَعْدِ بنِ زَيْدِ مَنَاةَ بنِ تَمِيمِ بنِ سُلًكَةَ كهُمَزَةٍ وهي أُُّمه ولذا قِيلَ لَهُ : ابنُ السلَكَة : شاعِرٌ لِصٌّ فَتّاكٌ عَدَّاءٌ يُقال : أَعْدَى مِنْ سُلَيك ويُقالُ لَه : سُلَيكُ المَقانب وأَنْشَدَ الجوهري لأَنسِ بنِ مُدْرِكٍ :
لَخُطّابُ لَيلَى يالَ بُرثُنَ مِنْكُمُ ... على الهَوْلِ أَمْضَى مِنْ سُلَيك المَقانِب وأَخْبارُه مَشْهُورَةٌ نَقَلَ بعضَها الشَّرِيشيُ في شَرحِ المَقاماتِ والثَّعالِبِيُ في المُضافِ . وسُلَيكٌ العُقَيلِيُ وشَقِيقُ بنُ سُلَيك الأَزْدِيُّ : شاعرانِ كما في العُباب . وسُليكُ بنُ مسحَلٍ يَروي عن ابنِ عُمَر وعنه أَبُو مالِكٍ سَعْدُ بنُ طارِقٍ وفي كتاب ابن حِبّان : سُلَيمُ بنُ مِسحَل بالميم ؛ لأَنه ذَكَره في عِدادِهِم فتأَمّلْ ذلك . والأَغَرّ بنُ حَنْظَلَةَ بنِ سُليكٍ السُّلَيكِي : تابِعِيّان هكذا في سائر النّسَخِ وِالصواب كما في كتاب الثِّقاتِ الأغَرُّ بنُ سُليكٍ الكُوفِيُ وهو الذي يُقالُ له : أَغَرُّ بني حَنْظَلَةَ يَروِي المَراسِيلَ ورَوَى عنه سِماكُ بنُ حَربٍ فتأَمّلْ ذلك . والمُسَلَّكُ كمُعَظّمٍ : النَّحِيفُ يُقال : رجلٌ مُسَلَّكٌ : أي نَحِيفُ الجِسمِ وكذلك فَرَسٌ مُسَلَّكٌ عن ابنِ دُرَيْدٍ . والسَّلَكُوتُ كجَبَرُوتٍ : طائِرٌ . والمسلَكَةُ كمَقْعَدَة : طُرَّةٌ تُشَقُّ من ناحِيَةِ الثَّوْبِ سُمِّيت به لامْتِدادِها وهي كالسِّلْكِ . وقالَ ابنُ عَبّاد : السِّلْكُ بالكَسرِ : أَوَّلُ ما تَتَفَطَّرُ به النّاقَةُ ثمّ بعدَه اللِّبَأ . قال الصّاغانيُ : والتَّركِيبُ يَدُلُّ على نَفاذِ شَيءٍ في شَيء . وقد شَذٌ عن هذا التَّركِيبِ السّلَكَةُ : الأنْثَى من وَلَد الحَجَلِ
ومما يستدرك عليه : الانْسِلاكُ : مُطاوِعُ سَلَكَه فيهِ أي : أَدْخَلَه . وأَنْشَدَ الجوهري لزُهَيرٍ :
" تَعَلَّمَنْ ها لَعَمْرُ اللَّهِ ذَا قَسَمًاواقْصِدْ بذَرْعِكَ وانْظُر أَيْنَ تَنْسَلِكُ والمَسلَكُ : الطَّرِيقُ والجَمْعُ المَسالِكُ . وقولُ قَيسِ بنِ عَيزارَةَ :
غَداةَ تَنادَوْا ثُمَّ قامُوا فأَجْمَعُوا ... بِقَتْليَ سُلْكَى لَيسَ فِيها تَنازُعُ فإِنه أرادَ عَزِيمَةً قَويَّةً لا تَنازُعَ فيها . وأَبو نائِلَةَ سِلْكانُ بنُ سَلامَةَ بنِ وَقْشٍ الأَشْهَلي : صحابِي اسمُه سَعْدٌ وهو أَخو كَعْبِ بن الأَشْرَفِ من الرَّضاعِ . وسِلْكانُ بن مالِكٍ ممنْ دَخَلَ مِصْرَ من الصَّحابَةِ اسْتَدْرَكَه ابنُ الدَّبّاغِ . وقالَ أَبُو عَمْرو : إِنَّه لمُسًلّكُ الذَّكَرِ ومُسَمْلَكُ الذَّكَرِ : إِذا كانَ حَدِيدَ الرَأسِ . وسَلَّكَه تسلِيكاً : أَسْلَكَه . وسَلَكَى كجَمَزَى : قَريَةٌ بمِصْرَ في الغَربيَّةِ وقد دَخَلْتُها . ومن المَجازِ : خُذْ في مَسالِكِ الحَقِّ . وهذا الكلامُ رَقِيقُ السِّلْكِ خَفِي المَسلَكِ

##### Türkçe

**سلك**
**سَلَكَ - يَسْلُكُ**
**سَلَكَ - يَسْلُكُ** + bir varlık + bir güzergâhı veya bir yolu + bir varlığa yahut bir yere yahut bir işe: takdir: **سَلَكَ - يَسْلُكُ** + bir varlık + kendisini + bir güzergâhı veya bir yolu: kendisini, tam olarak belirlenmiş bir güzergâhta—ondan sapamayacağı şekilde—içeri girer ve nüfuz eder halde, ilerleyici kılar
﴿Oradan geniş yollar tutasınız diye﴾

**سَلَكَ - يَسْلُكُ** + bir varlık + bir varlığı + bir güzergâhı veya bir yolu: onu içeri soktu ve nüfuz ettirdi ve onu, tam olarak belirlenmiş bir güzergâhta—ondan sapamayacağı şekilde—ilerleyerek hareket eder kıldı
﴿Görmedin mi ki Allah gökten bir su indirdi de onu yerde pınarlar olarak akıttı﴾

**سَلَكَ - يَسْلُكُ** + bir varlık + bir varlığı + bir şeyin içine: onu onun içine soktu ve onda nüfuz ettirdi ve onu, onun içinde tam olarak belirlenmiş bir güzergâhta—ondan sapamayacağı şekilde—ilerleyerek hareket eder kıldı
﴿Elini cebine sok﴾

**سَلَكَ - يَسْلُكُ** + bir varlık + bir varlık için + bir şeyi: onu, onun yararı için “yol tutar/işler” kıldı: onu, varlık tarafından ve onun uğruna, belirlenmiş bir güzergâhta içine girme, nüfuz etme ve onda ilerleme bakımından elverişli kıldı
﴿Sizin için yeri bir beşik kılan ve sizin için onda yollar açan﴾

**سَلَكَ - يَسْلُكُ** + bir varlık + iki elinin arasına yahut arkasından + bir varlık + bir şeyi: onu, iki elinin arasına yahut arkasından içeri girer, nüfuz eder ve ilerler kıldı
﴿Ancak razı olduğu bir elçi müstesna; çünkü O, onun önünden ve arkasından bir gözetleyici sevk eder﴾

Ve lafız, “gayeye mutlaka ulaştıran, belirlenmiş bir yol yahut bir mecra içinde intikal” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**وَسَلَ - يَسِلُ**، **سَبَّ - يَسُبُّ**، **صَرِطَ - يَصْرَطُ** (**صَرَطَ - يَصْرُطُ**)، **سَلَكَ - يَسْلُكُ**، **سبَلَ - يَسْبِلُ**، **طَرَقَ - يَطْرُقُ**

**سَلَك - يَسْلُك**
yollar tutar ﴿Sonra bütün meyvelerden ye; Rabbinin yollarını boyun eğmiş olarak tut; onların karınlarından renkleri çeşitli bir içecek çıkar; onda insanlar için şifa vardır; şüphesiz bunda düşünen bir kavim için elbette bir âyet vardır (69)﴾ **النحل** ﴿Oradan geniş yollar tutasınız diye (20)﴾ **نوح**
bir şeyi başka bir şeye sokar: iki mef‘ûle geçişli
Allah suyu pınarlar (olarak) sokar; Allah yüz çevireni bir azaba sokar ﴿Görmedin mi ki Allah gökten bir su indirdi de onu yerde pınarlar olarak akıttı; sonra onunla renkleri çeşitli bir ekin çıkarır; sonra kurur da onu sararmış görürsün; sonra onu kırıntı yapar; şüphesiz bunda akıl sahipleri için elbette bir öğüt vardır (21)﴾ **الزمر** ﴿Onları onda denemek için; kim Rabbinin zikrinden yüz çevirirse, onu yükselen bir azaba sokar (17)﴾ **الجن**

bir şeyi bir şeyin içine sokar: mef‘ûl bih ve cer–mecrûra geçişli
﴿İşte böyle onu suçluların kalplerine sokarız (12)﴾ **الحجر** ﴿İşte böyle onu suçluların kalplerine soktuk (200)﴾ **الشعراء**

insanlar **سقر**’dadır; insanlar zincirdedir; çiftler gemidedir; el cepte (dir) ﴿Sizi **سقر**’a ne soktu? (42)﴾ **المدثر** ﴿Sonra boyu yetmiş arşın olan bir zincire; onu sokun (32)﴾ **الحاقة** ﴿Ona vahyettik: Gözlerimizin önünde ve vahyimizle gemiyi yap; emrimiz geldiğinde ve tandır kaynadığında, her çiftten ikişer tane ve aleyhlerine söz geçmiş olanlar hariç aileni onun içine sok; zulmedenler hakkında bana hitap etme; şüphesiz onlar boğulacaklardır (27)﴾ **المؤمنون** ﴿Elini cebine sok; bir kusur olmaksızın bembeyaz çıkar; korkudan (dolayı) kanadını kendine çek; işte bunlar Rabbin tarafından Firavun’a ve onun ileri gelenlerine iki delildir; şüphesiz onlar fasık bir kavim idiler (32)﴾ **القصص**

onun için sokar
sizin için yollar sokar ﴿Sizin için yeri bir beşik kılan ve sizin için onda yollar açan; gökten su indiren; onunla türlü türlü bitkiden çiftler çıkardık (53)﴾ **طه**

**يَسْلُكُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ رَصَدًا**
﴿Ancak razı olduğu bir elçi müstesna; çünkü O, onun önünden ve arkasından bir gözetleyici sevk eder (27)﴾ **الجن**

مختار الصحاح
● [**سلك**] س ل ك: **السِّلْكُ** (kesre ile) ipliktir; (fetha ile) ise, **سَلَكَ**’nın “bir şeyi bir şeyin içine sokması”nın masdarıdır; böylece **انْسَلَك** yani onu onun içine soktu da o da girdi; babı **نصر**’dır. Allah Teâlâ buyurdu: ﴿İşte böyle onu suçluların kalplerine soktuk﴾. Ve **أسْلَكَهُ** “onu onun içine soktu” da bir lehçedir; aslında zikretmedi. **سَلَكَ** “yola girdi” demektir; babı **دخل**’dir. Ve zannederim onu zikretmekten sehven geri kaldı; çünkü o, kasden terk edilmeyecek şeylerdendir.

الراغب
**سلك**
- **السلوك**: yolda nüfuz etmektir; denir ki: **سلكت الطريق** (yola girdim), ve **سلكت كذا في طريقه** (şunu onun yolunda soktum). Allah Teâlâ buyurdu: ﴿Oradan geniş yollar tutasınız diye﴾ [**نوح/20**]; ve buyurdu: ﴿Rabbinin yollarını boyun eğmiş olarak tut﴾ [**النحل/69**]; ﴿onun önünden sevk eder﴾ [**الجن/27**]; ﴿sizin için onda yollar açan﴾ [**طه/53**]. Ve ikinciden, O’nun sözü: ﴿Sizi **سقر**’a ne soktu﴾ [**المدثر/42**]; ve O’nun sözü: ﴿İşte böyle onu suçluların kalplerine sokarız﴾ [**الحجر/12**]; ﴿İşte böyle onu soktuk﴾ [**الشعراء/200**]; ﴿onun içine sok﴾ [**المؤمنون/27**]; ﴿onu bir azaba sokar﴾ [**الجن/17**]. Bazıları dedi ki: **سلكت فلانا طريقا** (falancayı bir yola soktum); böylece “azap”ı ikinci mef‘ûl kıldı. Ve denildi ki: (**عذابا**) hazfedilmiş bir fiilin masdarıdır; sanki şöyle denilmiş gibidir: onunla onu azaplandırırız, bir azaplandırma. Ve **الطعنة السلكة**: yüzünün karşısına (doğru olan)dır. Ve **السلكة**: keklik yavrusunun dişisidir; erkeği: **السلك**.

ملخص اللسان
1. **السُّلُوك**: **سَلَكَ** “bir yol tuttu”nun masdarıdır; ve **سَلَكَ** “mekânı” **يَسْلُكُه** “ona girer” **سَلْكاً** ve **سُلُوكاً**; ve onu başkası (içine soktu) ve onun içine; ve **أَسْلكه** onu ona ve onun içine ve onun üzerine.
2. Ve Allah kâfirleri cehennemin içine **يُسْلِكُ** eder; yani onları onun içine sokar.
3. Böylece onu yerde pınarlar (olarak) **فَسَلَكَه**; yani onu yerde pınarlar olarak içeri soktu.
4. **سَلَكْتُ** ipliği iğnenin içine; yani onu onun içine soktum. Ve **السَّلْكَةُ**: elbisenin dikildiği ipliktir; çoğulu **سِلْكٌ** ve **أَسْلاكٌ** ve **سُلُوكٌ**.
5. **سلكْتُه** onu mekânın içine ve **أَسْلَكْتُه**: bir tek mânâdadır.
6. **سَلَكْتُ** yolu ve **سَلَكْتُه** başkasına; dedi ki: ve caizdir: **أَسْلَكْتُه** başkasına.
7. Ve **سَلَكَ** elini cebin ve kırbanın ve benzerlerinin içine **يَسْلُكها**; ve **أَسْلَكَها**: onu ikisinin içine soktu.

لسان العرب
● - **سلك**: **السُّلُوك**: **سَلَكَ** “bir yol tuttu”nun masdarıdır; ve **سَلَكَ** “mekânı” **يَسْلُكُه** “ona girer” **سَلْكاً** ve **سُلُوكاً**; ve onu başkası (içine soktu) ve onun içine; ve **أَسْلَكَه** onu ona ve onun içine ve onun üzerine. عبد مناف بن رِبْعٍ الهُذَلِيُّ dedi ki:
حتى إذا أَسْلَكُوهُمْ في قُتائِدَةٍ
شَلاًّ، كما تَطْرُدُ الجَمَّالةُ الشُّرُدَا
Ve ساعِدَة بنُ العَجْلان dedi ki:
وهمْ مَنَعُوا الطريق وأَسْلَكوهُمْ
على شَمَّاءَ، مَهْواها بَعيدُ
Ve **السَّلْكُ** (fetha ile): **سَلَكْتُ** “bir şeyi bir şeyin içine soktum”un masdarıdır; böylece **انْسَِلَك** yani onu onun içine soktum da o da girdi. Ve bundan, زهير’in sözü:
تَعَلَّماها، لَعَمْرُ الله، ذا قَسَما،
وافْصِدْ بِذَرْعِكَ، وانظرُ أَين تَنْسَلِكُ
Ve عديُّ بن زيد dedi ki:
وكنتُ لِزازَ خَصْمِكَ لم أُعَرّدْ،
وهمْ سَلَكُوكَ في أَمْرٍ عَصِيبِ
Ve Aziz Tenzil’de: ﴿İşte böyle onu suçluların kalplerine soktuk﴾. Ve onda başka bir lehçe vardır: **أَسْلَكْتُهُ** “onu onun içine soktum”. Ve Allah kâfirleri cehennemin içine **يُسْلِكُ** eder; yani onları onun içine sokar; ve عبد مناف بن رِبْعٍ’in beytini okuttu; ve o daha önce geçti. Ve Aziz Tenzil’de: ﴿Görmedin mi ki Allah gökten bir su indirdi de onu yerde pınarlar olarak akıttı﴾; yani onu yerde pınarlar olarak içeri soktu. Denir ki: **سَلَكْتُ** ipliği iğnenin içine; yani onu onun içine soktum. Ebû عبيد, ashabından naklen: **سلَكْتُه** onu mekânın içine ve **أَسْلَكْتُه**: bir tek mânâdadır. İbn الأَعرابي: **سَلَكْتُ** yolu ve **سَلَكْتُه** başkasına; dedi ki: ve caizdir: **أَسْلَكْتُه** başkasına. Ve **سَلَكَ** elini cebin ve kırbanın ve benzerlerinin içine **يَسْلُكها**; ve **أَسْلَكَها**: onu ikisinin içine soktu.
Ve **السَّلْكَةُ**: elbisenin dikildiği ipliktir; çoğulu **سِلْكٌ** ve **أَسْلاكٌ** ve **سُلُوكٌ**; ikisi de çoğulun çoğuludur.
Ve **المَسْلَكُ**: yoldur. Ve **السَّلْكُ**: içine soktuğun bir şeyin, içine sokulduğu şeye sokulmasıdır; tıpkı mızraklayan kimsenin, onu yüzünün karşısına doğru, doğrultusu üzere mızrakladığında mızrağı onun içine sokması gibi. Ve امرؤ القيس’in sözü okundu:
نَطْعُنُهُمْ سُلْكى ومَخْلُوجَةً،
كَرَّكَ ّلأمَيْنِ على نابِلِ
Ve rivayet edildi: **كرَّ كلامَيْنِ**. Dedi ki: onu mızraklamanın süratine vasfetti ve onu, tüyü okçuya süratle uzatan kimseye benzetti; ve buna ancak sürat ve hafiflikte ihtiyaç duyulur; çünkü tutkal soğuduğunda yapışmaz; bu yüzden sıcak olarak kullanılır.
Ve **السُّلْكى**: yüzünün karşısına doğru olan düzgün mızrak darbesidir; ve **المَخْلُوجَةُ** yandaki olandır. Ve Ebû عمرو بن العلاء’dan rivayet edildi ki dedi: bu sözleri iyi bilen kimse gitti; yani **سُلْكى** ve **مَخْلُوجَةً**. İbn السكيت: denir ki: görüş **مَخْلُوجَةٌ**’dır, **سُلْكى** değildir; yani düzgün değildir. Ve onların işi **سُلْكى**’dır: tek bir yol üzeredir. Ve قيس بن عَيْزارَة’nin sözü:
غَداةَ تَنادَوْا، ثم قامُوا فأَجْمَعُوا
بقَتْلِيَ سُلْكى، ليس فيها تنَازُعُ
İçinde çekişme olmayan güçlü bir azim istedi.
Ve **رجل مُسَلَّكٌ**: zayıf (ince)dir; at da böyledir.
Ve **السُّلَكُ**: **القَطا** yavrusudur; ve denildi: **الحَجَل** yavrusudur; çoğulu **سِلْكانٌ**’dır; bunun dışında kırılmaz; **صُرَدٍ** ve **صِرْدانٍ** gibi. Dişisi **سُلَكَةٌ** ve **سِلْكانةٌ**’dır; sonuncusu azdır. Şair dedi ki:
تَظَلُّ به الكُدْرُسِلْكانُها
Ve **السُّلَكَةُ** ve **السُّلَيْكَةُ**: iki isimdir. Ve **سُليْكٌ**: bir adam adıdır; o **سُلَيْكٌ السَّعْدِيّ**’dir; koşuculardandı; ona **سلَيْك المقانِبِ** denirdi; annesinin adı **سُلَكَةُ** idi. Ve قرّان الأَسدي dedi ki:
لَخُطَّابُ ليْلى يالَ بُرْثُنَ مِنْكُمُ،
على الهَوْلِ، أَمْضى من سُلَيْك المَقانِبِ

مقاييس اللغة:
(**سلك**) **السين** ve **اللام** ve **الكاف**: bir asıldır; bir şeyin bir şeyin içine nüfuz etmesine delâlet eder. Denir ki: **سلكت الطَّريقَ أَسلُكُه** (yola girdim). Ve **سَلكت الشيء في الشيء**: onu nüfuz ettirdim. Ve **الطَّعْنَة السُّلْكَى**: onu yüzünün karşısına doğru mızrakladığında (olan)dır. Ve **المسلَكَة**: elbisenin yanından yarılan bir şerittir. Ancak ona, uzaması sebebiyle bu ad verilmiştir. Ve o, **السِّكَك** gibidir.
Ve babdan şâz olanlardan: **السُّلَكَة**: **الحَجَل** yavrusunun dişisi; erkeği **سُلَك**; ve çoğulu **سِلْكانٌ**. Ve Allah daha iyi bilir.

القاموس المحيط:
**سَلَكَ** mekânı **سَلْكاً** ve **سُلوكاً**; ve onu başkası (soktu); ve onun içine; ve **أسْلَكَهُ** onu ona; ve onun içine; ve onun üzerine; ve elini cebin içine; ve **أسْلَكَها**: onu onun içine soktu. Ve **السِّلْكَةُ** (kesre ile): dikilen ipliktir; çoğulu: **سِلْكٌ**; çoğulun çoğulu: **أسْلاكٌ** ve **سُلوكٌ**.
Ve **السُّلْكَى** (damme ile): düzgün mızrak darbesidir; ve düzgün iştir. Ve **صُرَدٍ** gibi: **القَطا** yahut **الحَجَل** yavrusudur. Ve o **سُلَكَةٌ** ve **سِلْكانَةٌ**’dır (kesre ile): azdır; çoğulu: **سِلْكانٌ**. Ve **سُلَيْكٌ** ( **زُبَيْرٍ** gibi): Amr’ın oğlu; yahut Hudbe el-Gatafânî: sahâbîdir. Ve **سُلَيْكٌ** el-Ukaylî; ve **شَقيقُ بنُ سُلَيْكٍ**: iki şairdir. Ve İbn Mishal; ve **الأَغَرُّ بنُ حَنْظَلَةَ بنِ سُلَيْكٍ السُّلَيْكِيُّ**: iki tâbiîdir. Ve **مُعَظَّمٍ** gibi: zayıf (ince)dir. Ve **السَّلَكوتُ** ( **جَبَروتٍ** gibi): bir kuştur. Ve **المَسْلَكَةُ** ( **مَقْعَدَةٍ** gibi): elbisenin yanından yarılan bir şerittir. Ve **السِّلْكُ** (kesre ile): devenin ilk çatlamasıyla çıkan ilk şeydir; sonra onun ardından **اللِّبَأُ** gelir.

تاج العروس:
س ل ك
**سَلَكَ** mekânı ve yolu, ikisini **سَلْكًا** (fetha ile) ve **سُلُوكًا** ( **قُعُود** gibi) olarak **يسلُكُهُما**; ve onu başkası (soktu) ve onun içine. Ve **أَسْلَكَه** onu ona ve onun içine ve onun üzerine: iki lehçedir. Birinciden, O’nun sözü: ﴿İşte böyle onu suçluların kalplerine soktuk﴾ ve O’nun sözü: ﴿Onu yerde pınarlar olarak akıttı﴾. Ve عَدِيّ بنُ زَيْد dedi ki:
وكُنْتُ لِزازَ خَصْمِكَ لَمْ أُعَردْ ... وهُم سَلَكُوكَ في أَمْرٍ عَصِيبِ
Ve ikinciden, ساعِدَةَ بنِ العَجْلان’ın sözü:
وهُم مَنَعُوا الطَّرِيقَ وأَسْلَكُوهُم ... على شَمّاءَ مَهْواها بَعِيدُ
Ebû عُبَيد, ashabından naklen dedi ki: **سَلَكْتُه** onu mekânın içine ve **أَسْلَكْتُه**: bir tek mânâdadır. Ve İbnُ الأَعْرابِي dedi ki: **سَلَكْتُ** yolu ve **سَلَكْتُه** başkasına; dedi ki: ve caizdir: **أَسْلَكْتُه** başkasına. Ve **سَلَكَ** elini cebin ve kırbanın ve benzerlerinin içine; ve **أَسْلَكَها**: onu onun içine soktu. Ve **السِّلْكَةُ** (kesre ile): elbisenin dikildiği ipliktir; **سِلْكٌ** (هاء’nın hazfiyle) çoğulun çoğuludur: **أَسْلاكٌ** ve **سُلُوكٌ**.
Ve **السُّلْكَى** (damme ile): yüzün karşısına doğru olan düzgün mızrak darbesidir. امرؤُ القَيس dedi ki:
نَطْعُنُهُم سُلْكَى ومَخْلُوجَةً ... كَرَّكَ لأمَيْنِ على نابِلِ
Ve **كرَّ كَلامَيْنِ** diye rivayet edilir; **الصِّحاح**’ta olduğu gibi. Ve Ebû حاتِم, **لَفْتَكَ لأْمَينِ** diye rivayet etti. Ve İbn خالَوَيْه’in **لَيس** kitabında okudum: Ebû حَنِيفَة’nin hattıyla, اللَّيث’ten: babam bana anlattı: رُؤْبَةَ بنَ العَجّاج’a, zikredilen امرئ القيس beyti hakkında sordum; dedi ki: babam bana, onun babasından, onun halasından—o Benî دارِم’dendi—anlattı; dedi ki: bu beyit hakkında امرأَ القيس’e sorduk; dedi ki: Babil’de, okları yontan ve tüyleyen bir adamın yanından geçtim; arkadaşı ona **لُؤامًا** ve **ظُهارًا** uzatıyordu; ondan daha güzel bir şey asla görmedim; mızraklamayı buna benzettim; bu yüzden söyledi. Bu sebeple Ebû عَمْرِو بنُ العَلاءِ dedi: İbnُ دُرَيْد’in, Ebû حاتِم’den, الأَصْمَعِي’den bize anlattığı: dedi ki: Ebû عَمْرِو بنُ العَلاءِ’e, امرئ القيس’in bu sözü hakkında soruldu; dedi ki: bu beytin tefsirini iyi yapan kimse otuz yıldan beri gitti; rُؤْبَة’nin atalarından tefsir ettiği şeyi kastetmiş olması caizdir. İbnُ دُرَيْد dedi ki: başkası da onu tefsir etti; dedi ki: **لَفْتَكَ لأْمَينِ** diyen, **الرِّيش**’i, **الظُّهار**’ı ve **اللُّؤَام**’ı kastetti. Ve **كرَّ كلامَيْنِ** rivayet eden dedi ki: “at, at” demek ister; sözü ona tekrar eder. Ve Ebû عُبَيدَة dedi ki: Ebû عَمْرِو بنَ العَلاءِ’e onu sordum; dedi ki: Araplara onu sordum da onu bilen birini bulmadım; o, eskimiş sözlerdendir. Ve onun geri kalanına **لَيس** kitabında bak; çünkü o nefistir. Ve **السّلْكَى**: düzgün iştir. Denir ki: görüş **مَخْلُوجَةٌ**’dır, **سُلْكَى** değildir; yani düzgün değildir. Ve onların işi **سُلْكَى**’dır: tek bir yol üzeredir; bunu İbnُ السِّكِّيت nakletti. Ve **السُّلَكُ** ( **صُرَدٍ** gibi): **القَطا** yavrusu yahut **الحَجَل** yavrusudur; dişisi **سُلَكةٌ** ( **صُرَدَةٍ** gibi) ve **سِلْكانَةٌ** (kesre ile)dir; ve o azdır. Çoğulu **سِلْكانٌ** (kesre ile), **صُرَدٍ** ve **صردانٍ** gibi. Ve اللّيث okuttu:
" تَضِلُّ به الكُدْرُ سِلْكانَها
Ve **سُلَيكٌ** ( **زُبَير** gibi): Amr’ın oğlu; yahut Hudbe el-Gatafânî’nin oğlu: sahâbîdir—Allah Teâlâ ondan razı olsun—; Ebû Hureyre, Câbir, Ebû Saîd ve Enes b. Mâlik hadislerinde zikri gelir—Allah Teâlâ onlardan razı olsun. Ve **سُلَيكُ بنُ يَثْرِبي** b. Sinân b. Umeyr b. el-Hâris; o, Muqâis b. Amr b. Ka‘b b. Sa‘d b. Zeyd Menât b. Temîm b. **سُلًكَةَ** ( **هُمَزَة** gibi)dir; o onun annesidir; bu yüzden ona **ابنُ السلَكَة** denildi: şair, hırsız, öldürücü, koşucudur; denir ki: **أَعْدَى مِنْ سُلَيك**; ve ona **سُلَيكُ المَقانب** denir. Ve الجوهري, أَنسِ بنِ مُدْرِك’ten okuttu:
لَخُطّابُ لَيلَى يالَ بُرثُنَ مِنْكُمُ ... على الهَوْلِ أَمْضَى مِنْ سُلَيك المَقانِب
Ve haberleri meşhurdur; bir kısmını الشَّرِيشي, **شرحِ المَقامات**’ta; ve الثَّعالِبِي, **المُضاف**’ta nakletti. Ve **سُلَيكٌ العُقَيلِيُ** ve **شَقِيقُ بنُ سُلَيك الأَزْدِيُّ**: iki şairdir; **العُباب**’da olduğu gibi. Ve **سُليكُ بنُ مسحَلٍ**, İbn Umar’dan rivayet eder; ondan Ebû Mâlik Sa‘d b. Târik rivayet etti. Ve İbn Hibbân’ın kitabında: **سُلَيمُ بنُ مِسحَل** ( **الميم** ile); çünkü onu onların sayımında zikretti; bunu düşün. Ve **الأَغَرّ بنُ حَنْظَلَةَ بنِ سُليكٍ السُّلَيكِي**: iki tâbiîdir; diğer nüshalarda böyle; doğrusu, **الثِّقات** kitabında olduğu gibi: **الأغَرُّ بنُ سُليكٍ الكُوفِيُ**; ona denir ki: **أَغَرُّ بني حَنْظَلَةَ**; mürseller rivayet eder; ondan سِماكُ بنُ حَرب rivayet etti; bunu düşün. Ve **المُسَلَّكُ** ( **مُعَظّم** gibi): zayıf (ince)dir; denir ki: **رجلٌ مُسَلَّكٌ**; yani bedenince zayıf; ve at da böyledir; İbn Dureyd’den. Ve **السَّلَكُوتُ** ( **جَبَرُوت** gibi): bir kuştur. Ve **المسلَكَةُ** ( **مَقْعَدَة** gibi): elbisenin yanından yarılan bir şerittir; uzaması sebebiyle onunla adlandırıldı; ve o **السِّلْك** gibidir. Ve İbn Abbâd dedi ki: **السِّلْكُ** (kesre ile): devenin ilk çatlamasıyla çıkan ilk şeydir; sonra onun ardından **اللِّبَأ**. الصّاغاني dedi ki: bu terkib, bir şeyin bir şeyin içine nüfuz etmesine delâlet eder. Ve bu terkibden şâz olan: **السّلَكَةُ**: **الحَجَل** yavrusunun dişisi.
Ve ona zeyl olarak: **الانْسِلاكُ**: **سَلَكَه فيه**’nin mutâvi‘idir; yani: onu içeri soktu. Ve الجوهري, زُهَير’den okuttu:
" تَعَلَّمَنْ ها لَعَمْرُ اللَّهِ ذَا قَسَمًاواقْصِدْ بذَرْعِكَ وانْظُر أَيْنَ تَنْسَلِكُ
Ve **المَسلَكُ**: yoldur; çoğulu **المَسالِكُ**. Ve قَيسِ بنِ عَيزارَة’nin sözü:
غَداةَ تَنادَوْا ثُمَّ قامُوا فأَجْمَعُوا ... بِقَتْليَ سُلْكَى لَيسَ فِيها تَنازُعُ
Şüphesiz o, içinde çekişme olmayan güçlü bir azim istedi. Ve Ebû نائِلَةَ **سِلْكانُ** b. Selâme b. Vakş el-Eşhelî: sahâbîdir; adı Sa‘d’dır; süt kardeşliğiyle Ka‘b b. el-Eşref’in kardeşidir. Ve **سِلْكانُ بن مالِكٍ**, sahâbeden Mısır’a girenlerdendir; onu İbn ed-Debbâğ istidrâk etti. Ve Ebû عمرو dedi ki: şüphesiz o, **مُسًلّكُ الذَّكَرِ** ve **مُسَمْلَكُ الذَّكَرِ**’dir: başı keskin olduğunda. Ve **سَلَّكَه** onu **تسليكاً**: onu **أَسْلَكَه** etti. Ve **سَلَكَى** ( **جَمَزَى** gibi): Mısır’da Garbiyye’de bir köydür; ona girdim. Ve mecazdan: hakkın yollarında tut. Ve bu söz, ince ipliklidir; gizli yolludur.
