# سلهم (س-ل-ه-م) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%87%D9%85
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%84%D9%87%D9%85

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: س - ل - ه - م
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%87%D9%85/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الهاء والسين
طهلس: الطَّهْلِيسُ: العَسْكَرَ الكبيرُ، قال: "جَحْفَلاً طِهْلِيسا".
دهرس: الدَّهاريسُ: من دواهي الدَّهْر. الواحدة: دِهْرِيسٌ. وناقة ذات دَهْرَس، أي ذات خفّةٍ ونشاط قال:
حنَّتْ إلى النَّخْلةِ القُصْوَى فقلت لها:		حَجْرٌ حرامٌ ألا تلكَ الـدَّهـاريسُ
وقال: "ذاتُ أزابيٍّ وذاتُ دَهْرسِ".
سرهد: سنامٌ مُسَرْهد: مقطَّع قِطَعاً. والمُسَرْهد: المُنَعَّم.
هندس: المُهَنْدِسُ: الذي يقدِّر مجاري القُنِيّ، ومواضعها حيث يحتفر، وهو مشتقّ من الهندزة، فارسي صُيِّرَتْ الزاي سينا، لأّنه ليس بعد الدّال زايٌ في شيء من كلام العرب.
هدبس: الهَدَبَّسُ: ولد البَبْر.
سمهد: السَّمْهَدُ: الشيء اليابس التصلْب. والسَّمَهْدَدُ: الجسيم من الإِبل، وقد اسمهدّ سنامه. أي: عَظُمَ.
سرهف: السّرهفة: نَعْمة الغِذاء، قال يصف ابنه:
سِرْهَفْتُه ما شِئت من سِرْهافِ
فهرس: الفِهْرِسُ: الكتابُ الّذي تُجْمَع فيه الكُتُب.
سرهب: السَّرْهَبُ: المائقُ الأُكول الشَّرُوبُ .
سهبر: السَّهْبَرَةُ: من أَسْماء الرَّكايا.
سمهر: السَّمْهريّ: ضربٌ من صِلاب الرِّماح. والمُسْمَهِرُّ: الذّكَرُ العَرْدُ. واسْمَهَرَّ الشَّوْكُ إذا يَبِس. قال:
ويرى دوني فما يسطيعنـي		خرط شوك من قتاد مُسْمَهِرَّ
واسمهرّ الظّلام إذا تنكَّر، قال العجّاج: واللّيلة الأُخرَى الّتي اسْمَهَرَّتِ هرمس: الهِرْماسُ: من أسماء الأسد.. قال:
يَعدو بأشبالٍ أبوها الهِرْماسُ
وهو الشَّديدُ من السِّباع.
هلبس: يُقال: ليس بها هَلْبَسِيسٌ، أي: أحدٌ يُستأنس به.
سبهل: يُقال: جاء فلانٌ سَبَهْلَلأ، أي: جاء إلى الحرب بلا سِلاحٍ ولا عَصاً سلهب: السَّلْهَبُ: الطّويل من الخَيْل والنّاس، وسمعت أبا الدُّقَيْش يقول: امرأة سَرْهَبة كالسلهبة في الخيل. في الجسم والطُّول.
هملس: رجلٌ هَمَلَّسٌ، أي: قويّ السّاقَيْن، شَديدُ المَشْي.
سلهم: المُسْلَهِمَّ: المُتَغَيِّرُ في اللّوْن من سُقَمٍ أو دُؤُوبٍ، ملتمع اللّون كأنّ به ذِناباً من سُلال، وهو مُتَغَيِّر اللون. وأسْلَهَمَّ المريضُ إذا عُرِفَ أثر مَرَضِه في جسده، ويقال: قد برأَ الجِسْمُ منه فاسلهَمَّ.
بهنس: الأَسَدُ يَتَبَهْنَسُ في مشيه، أي: يَتَبَخْتَر، وهو نعت للأسد خاصّة.

##### Türkçe

**الهاء** ve **السين**

طهلس: **الطَّهْلِيسُ**: büyük ordu; dedi ki: “جَحْفَلاً طِهْلِيسا”.

دهرس: **الدَّهاريسُ**: zamanın musibetlerinden. Tekili: **دِهْرِيسٌ**. Ve **ذات دَهْرَس** olan bir dişi deve: yani hafiflik ve canlılık sahibi. Dedi ki:
حنَّتْ إلى النَّخْلةِ القُصْوَى فقلت لها:		حَجْرٌ حرامٌ ألا تلكَ الـدَّهـاريسُ
Ve dedi ki: “ذاتُ أزابيٍّ وذاتُ دَهْرسِ”.

سرهد: **مُسَرْهد** bir hörgüç: parça parça kesilmiş. Ve **المُسَرْهد**: nimetlendirilmiş olan.

هندس: **المُهَنْدِسُ**: kanalların akış yollarını ve kazılacağı yerlerdeki konumlarını takdir eden kimse; o, **الهندزة**’den türetilmiştir; Farsçadır; **الزاي** **سينا** yapılmıştır; çünkü Arapların كلامının hiçbir şeyinde **الدّال**’dan sonra **زايٌ** yoktur.

هدبس: **الهَدَبَّسُ**: kaplan yavrusu.

سمهد: **السَّمْهَدُ**: sertleşmiş kuru şey. Ve **السَّمَهْدَدُ**: develerden iri olan; ve hörgücü **اسمهدّ** olmuştur; yani büyümüştür.

سرهف: **السّرهفة**: gıdanın yumuşaklığı; oğlunu vasfederken dedi ki:
سِرْهَفْتُه ما شِئت من سِرْهافِ

فهرس: **الفِهْرِسُ**: içinde kitapların toplandığı kitap.

سرهب: **السَّرْهَبُ**: gevşek (ahmakça) olan; çok yiyen, çok içen.

سهبر: **السَّهْبَرَةُ**: kuyuların adlarındandır.

سمهر: **السَّمْهريّ**: mızrakların sertliklerinden bir tür. Ve **المُسْمَهِرُّ**: sert erkek. Ve diken kuruduğu zaman **اسْمَهَرَّ الشَّوْكُ**. Dedi ki:
ويرى دوني فما يسطيعنـي		خرط شوك من قتاد مُسْمَهِرَّ
Ve karanlık değişip tanınmaz olduğunda **اسْمهرّ الظّلام**; el-ʿAccâc dedi ki: واللّيلة الأُخرَى الّتي اسْمَهَرَّتِ

هرمس: **الهِرْماسُ**: aslanın adlarındandır. Dedi ki:
يَعدو بأشبالٍ أبوها الهِرْماسُ
Ve o, yırtıcı hayvanlardan şiddetli olandır.

هلبس: Denilir: onda **هَلْبَسِيسٌ** yoktur; yani kendisiyle ünsiyet edilecek biri yoktur.

سبهل: Denilir: falan kimse **سَبَهْلَلأ** geldi; yani silahsız ve asâsız olarak savaşa geldi.

سلهب: **السَّلْهَبُ**: atlardan ve insanlardan uzun olan. Ve Ebû’d-Duqayş’i şöyle derken işittim: atlarda **السلهبة** gibi **سَرْهَبة** bir kadın; cisim ve boyda.

هملس: **هَمَلَّسٌ** bir adam: yani iki bacağı kuvvetli, yürüyüşü şiddetli.

سلهم: **المُسْلَهِمَّ**: hastalık veya bitkinlikten dolayı renkte değişen; rengi parıldayan, sanki onda **سُلال**dan bir kuyruk varmış gibi; ve o, rengi değişendir. Ve hasta, hastalığının eserinin bedeninde bilindiği zaman **أسْلَهَمَّ** olur. Ve denilir: beden ondan iyileşmiştir de **فاسلهَمَّ**.

بهنس: Aslan yürüyüşünde **يَتَبَهْنَسُ**; yani salınır; ve bu, özellikle aslanın sıfatıdır.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%87%D9%85/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

المُسْلَهِمُّ: المتغيِّرُ في جسمه ولونه. وقد اسْلَهَمَّ لونُه اسْلِهْماماً.

##### Türkçe

**المُسْلَهِمُّ**: bedeninde ve renginde değişmiş olan. Ve onun rengi **اسْلَهَمَّ**; **اسْلِهْماماً**.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%87%D9%85/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

اسلَهَمَّ المريضُ: عُرِف أَثَرُ مَرَضِه في بدَنهِ، وقيل: المُسْلَهِمُّ الذي قد ذَبَلَ ويَبِس إِمَّا من مَرَض، وإِمَّا من همّ، لا يَنام على الفراش، يجيء ويذهَب، وفي جوفه مرض قد أَيْبَسَه وغَيَّر لَوْنه، وقد اسْلَهَمَّ اسْلِهْماماً، وقيل: هو الضامر المضطرب من غير مرض. الأَصمعي: المُسْلَهِمُّ المتغيِّر اللَّوْن، وقال الليث: هو الذي براه المرض والدُّؤوب فصار كأَنه مَسْلول. وقال الجوهري في موضع آخر: اسْلَهَمَّ الشيء اسْلِهْماماً أَي تَغَيَّرَ رِيحُه.
وسِلْهِمٌ، بالكسر: اسم رجل، وقال ابن بري: سِلْهِم حيّ من مَذْحجٍ، والله أَعلم.

##### Türkçe

**اسْلَهَمَّ** hasta: hastalığının eser(i) bedeninde bilindi; ve denildi ki:

**المُسْلَهِمُّ**: ya hastalıktan ya da kederden solmuş ve kurumuş olan kimsedir; döşek üzerinde uyumaz, gelir gider; iç tarafında onu kurutmuş ve rengini değiştirmiş bir hastalık vardır; ve o, **اسْلَهَمَّ** **اسْلِهْماماً** (diye) **اسْلَهَمَّ** olmuştur. Ve denildi ki: o, hastalık olmaksızın zayıf (ince) ve çalkantılı olandır.

el-Asma‘î: **المُسْلَهِمُّ** renk değiştirmiş olandır. Leys dedi: o, hastalık ve süreklilik (devamlı meşguliyet) onu inceltip zayıflattığı için sanki **مَسْلول** olmuş gibi olandır. Cevherî başka bir yerde dedi: **اسْلَهَمَّ** şey **اسْلِهْماماً**; yani kokusu değişti.

Ve **سِلْهِمٌ**, kesre ile: bir adamın adıdır. İbn Berrî dedi: **سِلْهِم** **مَذْحجٍ**’den bir kabiledir; Allah daha iyi bilir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%87%D9%85/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

| | ( السَّلْهَم كجَعْفَر : الضامِرُ ) | المُضْطَرِبُ من غَيْر مَرَض ، ( و ) | أيضاً : ( الطَّوِيلُ ، و ) أيضاً : ( النَّاقِهُ | من المَرِض ) . | | ( و ) سَلْهَم : ( حَيٌّ من مَذْحِج ) ، عن | اْبن بَرِّيّ ولكنه ضَبَطه بالكسر . | | ( و ) السِّلْهِمُ ( كَزِبْرِج ) : اسمُ | ( رَجُل ) ، قيل : هو الذي في مَذْحِج . | | ( والمُسْلَهِمُّ : المُتَغَيِّر ) اللَّونِ ، عن | الأَصمَعِيّ . ( وقد اْسلَهَمَّ لَونُه ) : إِذا | تَغَيِّر . وقال الجَوْهَرِيّ : اسلَهمَّ | الشيءُ اْسلِهْمَاماً : تَغَيَّر رِيحُه . قال | شَيْخُنا : صَرَّح أَئِمَّة الصَّرف بأَنَّ | اللاَّم زائِدَةٌ كما في شرح اللاَّمِيَّة | والتَّسْهِيل ، لأَنه من سَهَم الوَجْهُ : | إِذا تَغَيِّر . | | [ ] وَمِمّا يُسْتَدْرَكُ عَلَيْهِ : | | اسلهَمَّ المَرِيضُ : عُرِفَ أثر مُرَضِه | في بَدِنه . وقيل : هو الذي قد ذَبُل | وَيَبِس ، إِمّا من مَرَضٍ أو هَمٍّ لا يَنام | على الفِراش ، يَجِيءُ ويَذْهَبُ وفي | جَوْفه مَرَض قد أَيْبَسَه وغَيَّر لَونَه . | وقيل : المُسْلَهِمّ : الضامِرُ | المُضْطَرِب من غَيْر مَرَض . وقال | الليثُ : هو الذي بَراهُ المَرَضُ | والدُّؤُوبُ ، فصار كأنه مَسْلُول . | | والسِّلْهام بالكَسْر : نَوعٌ من اللّباس | كالبُرْنُس يَسْتَعْمِله الأندلُسِيّون ، نَقلَه

| شَيْخُنا وقال : هو عامِّيٌّ مُبْتَذَل ، | والجمع سَلاهِمُ . قال : وأنشد | بَعْضُ شُيوُخِنا : | % ( وبَدْرٍ لاحَ من تَحْت السَّلاهِم % | يَقولُ لكل قَلْبِ قد سلاهُم ) % |

##### Türkçe

( **السَّلْهَم** k-**جَعْفَر**: zayıf, cılız olandır ) ; hastalık olmaksızın çalkantılı olandır; (ve) ayrıca: (uzun olandır); (ve) ayrıca: (hastalıktan zayıflamış olandır).

(ve) **سَلْهَم**: ( **مَذْحِج**’den bir kabiledir ); İbn Berrî’den; fakat onu kesre ile ضبط etti.

(ve) **السِّلْهِمُ** (k-**زِبْرِج**): bir (adam) adıdır; denildi ki: o, **مَذْحِج**’de olandır.

(ve **المُسْلَهِمُّ**: rengi değişmiş olandır), el-Asma‘î’den. (Ve **اْسلَهَمَّ لَونُه**): değiştiği zaman. el-Cevherî dedi ki: **اسلَهمَّ** şey **اْسلِهْمَاماً**: kokusu değişti. Şeyhimiz dedi ki: sarf imamları, **اللاَّم**’ın زائد olduğunu, **شرح اللاَّمِيَّة** ve **التَّسْهِيل**’de olduğu gibi, açıkça ifade ettiler; çünkü o, **سَهَم الوَجْهُ**’dendir: değiştiği zaman.

[ ] Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:

**اسلهَمَّ** hasta: hastalığının eseri bedeninde bilindi. Ve denildi ki: o, solmuş ve kurumuş olandır; ya bir hastalıktan ya da yatakta uyumayan bir kederden; gelir gider; ve içinde onu kurutmuş ve rengini değiştirmiş bir hastalık vardır. Ve denildi ki: **المُسْلَهِمّ**: hastalık olmaksızın zayıf, cılız; çalkantılı olandır. Ve el-Leys dedi ki: o, hastalık ve süreklilik onu inceltmiş olandır; böylece sanki **مَسْلُول** olmuş gibidir.

Ve **السِّلْهام** kesre ile: bir tür giysidir; **البُرْنُس** gibi; Endülüslüler onu kullanır; onu şeyhimiz nakletti ve dedi ki: o, bayağı bir avâmîdir; ve çoğulu **سَلاهِمُ**’dur. Dedi ki: ve şeyhlerimizden bazısı inşad etti:
% ( وبَدْرٍ لاحَ من تَحْت السَّلاهِم %
يَقولُ لكل قَلْبِ قد سلاهُم ) %
