# سلي (س-ل-ي) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%8A
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%84%D9%8A

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kur'an'daki karşılığı: Ve bıldırcın

- Harfler: س - ل - ي
- Kur'an'da: 3 geçiş · 3 ayet · 1 sîga
- 9 sözlük
- Bu sayfa şu yazımları da kapsar: سلو · سلو/ي · سلى

## Sîgalar (1)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [وَالسَّلْوَى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%8A/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8E%D9%91%D9%84%D9%92%D9%88%D9%8E%D9%89.md) | وَالْفَعْلَى | Ve bıldırcın | 3 | 3 | [2:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%8A/ayet/2:57.md) |

## Mücavir kökler — 35 mücavir (44 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [منن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%86%D9%86.md) — 3 ortak ayet · G² 33 · “Mülle” içi dolu kapatılmış torba, “imla” içine koymak…
2. [غمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%85%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 22 · Yol, işaret bulunmayan yer
3. [نزل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B2%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 19 · “Nezle” konaklama yeri demektir
4. [ظلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 18 · Gölge demektir
5. [طيب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%8A%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 16 · İyi
6. [بجس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AC%D8%B3.md) — 1 ortak ayet · G² 16 · Becs suyu bolca kaynayan pınar demektir
7. [أكل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%83%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 13 · Ekel pas demektir
8. [رزق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B2%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 12 · Üzüm demektir
9. [سبط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D8%B7.md) — 1 ortak ayet · G² 11 · Ve oymaklar
10. [طور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%88%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · Sina’da bir dağın adıdır
11. [نفس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B3.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir
12. [عصو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B5%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · Asân
13. [ظلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · Zalimler
14. [حجر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Taş demektir
15. [ثني](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%86%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Sena yaka demektir
16. [سقي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%82%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Sakiy: Kaba konmuş sudur
17. [عشر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B4%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · “On” demektir
18. [جنب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%86%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Yan demektir
19. [شرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · İçecek
20. [قطع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B7%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Kesinlikle keseceğim
21. [سري](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Akan deredir
22. [ضرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B1%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Örnek verdi
23. [عين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%8A%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Ayn göz, “evya” göze demektir
24. [يمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%85%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Sağ yandır
25. [وحي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AD%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · İşaretleşmek için yakılan ateştir
26. [نجو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AC%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Özel konuşmak
27. [عدو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Mu’ted, “adeve”den iftial babından gelmektedir
28. [أمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Emam ön demektir
29. [وعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B9%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · “Va’id” yağmur bulutu demektir
30. [موسى](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%89.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Musa
31. [بنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%86%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Oğullar
32. [كون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Kevn, tepe demektir
33. [أنس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%86%D8%B3.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir
34. [قوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Hayvanların ön ayaklarına denir
35. [علم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Dağın sivri noktası demektir

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | سلي |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Nâkıs (son harfi illetli; سلو köküyle nöbetleşir) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | سلو, [عزي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B2%D9%8A.md), [صبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D8%B1.md) |
| Zıt Kök | [جزع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B2%D8%B9.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyin üzerindeki zarın veya örtünün sıyrılarak çıkması, içtekinin serbest kalması |
| Çekirdek Özet 2 | Keder, bağımlılık ve takıntının zihinden sıyrılarak gönlün sükûnete ve ferahlığa kavuşması |
| Çekirdek Özet 3 | İlahi inayet ve rızık ile kulun yoksunluk kaygısından arındırılması, psikolojik dengenin tesisi |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca basit bir kuş türü ismi veya geçici bir oyalanma sayıp içsel sıyrılma ve teselli boyutunu ıskalamak |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| سل | Bir şeyi bulunduğu yerden çekip çıkarmak, pürüzsüzce sıyırmak ve akıcı bir şekilde ayırmak ([سلب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D8%A8.md), [سلخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D8%AE.md), [سلك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%83.md), [سلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%84.md), [سلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%85.md)) | ي | İllet harfi olan ي, çekip çıkarma ve sıyrılma hareketini somut maddeden zihinsel ve hissî alana taşımış; kederin, acının veya meşguliyetin kalpten sıyrılarak unutulması ve teselli bulunması anlamını kazandırmıştır. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| س | Diken, destek | Tutunma, dayanma, mevcudu koruma veya bir duruma yapışıp kalma hali |
| ل | Çoban değneği, üvendire | Yöneltme, bir doğrultuya sevk etme, boyun eğdirme ve harekete geçirme |
| ي | El ve kol | İş yapma, tasarrufta bulunma, tutma veya bırakma |
| سلي | Tutunulan veya yapışılan keder bağının bir yönlendirme ve iradi tasarrufla elden çıkarılması, kalpten sıyrılarak terk edilmesi hareketini remzeder. |  |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Doğum esnasında yavrunun veya döl yatağının içinden sıyrılıp çıktığı ince zar (السَّلَى / etene). Bu zardan yavrunun kolayca sıyrılması kökün ilk somut hareketidir. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Kederin ve aşk bağının kalpten sıyrılıp unutulması anlamında Kitâbü'l-ʿAyn'da zikredilen şahit: عجبت لصاحبي يَحْيَ / يُسَلِّيني لأَسْـلاهـا |
| Erken Arapça kullanım | Kişinin üzerindeki üzüntüyü, yası veya bir şeye duyduğu şiddetli bağı unutarak ferahlaması, gönlün kederden sıyrılması (سَلِيَ عنه / تَسَلَّى). |

Kaynak: Halîl b. Ahmed, Kitâbü’l-ʿAyn; İbn Düreyd, Cemheretü’l-Luğa; İbn Manzûr, Lisânü’l-ʿArab.

### Sami etimolojik katman

Arapça سلي kökü, nâkıs ve lefif yapılarda görülen vāv-yā nöbetleşmesi sebebiyle doğrudan سلو köküyle müşterek bir Sami çekirdeğine dayanır. Bu kök grubu, Proto-Sami düzeyinde bir şeyin gevşemesi, baskının ortadan kalkması ve zihnin dinlenmeye çekilmesi alanını temsil eder. Kuzeybatı Sami dillerinden Aramice ve Süryanicede šly (ܫܠܝ / sakinleşmek, dinlenmek, sessizliğe ermek, kaygısız olmak) kökü doğrudan bu anlamı korur. İbranicede šālâ (שָׁלָה / kaygıdan uzak olmak, sükûnete kavuşmak, dertsizleşmek) ve bundan türeyen šālēw (huzurlu, müsterih) kelimeleri, Arapçadaki kederden sıyrılma ve teselli bulma boyutuyla tam bir fonetik ve semantik örtüşme gösterir. Akadcada šalû (suya dalmak, rahatlamak/sakinleşmek) formunda rastlanan semantik izler, gerilimin kalkması çekirdeğini destekler. Kök, somut doğum zarının sıyrılmasından (Arapçada السَّلَى) zihnin dertten sıyrılıp feraha ermesine doğru düzenli bir soyutlaşma çizgisi izlemiştir.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon; Payne Smith, Compendious Syriac Dictionary; David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | سلي / سلو nöbetleşmesi | Yavrunun zardan sıyrılması somut temelinden hareketle, zihnin keder ve takıntıdan sıyrılması anlamı türemiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice šālâ, Süryanice šly | Gerilimin kalkması, dinlenme, sessizlik ve içsel huzura erişme alanında tam anlamdaşlık bulunur. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik hipotezler | Gevşeme ve ayrılma bildiren bazı Berberice biçimlerle benzerlik kurulsa da doğrudan ödünçleme bağı belgelenmemiştir. | Muhtemel |

Kaynak: Gesenius' Hebrew and Chaldee Lexicon; Lisânü’l-ʿArab; Dictionnaire des racines sémitiques.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| سلي | Anlamlı | Zardan sıyrılmak, kederi unutmak | Yavruyu saran etenenin sıyrılması ve gönlün dertten sıyrılarak teselli bulması | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| [سيل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D9%84.md) | Anlamlı | Akmak, sıvı gibi yayılmak | Suyun pürüzsüzce ve engelleri aşarak yüzeyde akıp gitmesi | Ortak çekirdek; akıcılık ve sıyrılma hareketiyle bağlantılıdır |
| [لسي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B3%D9%8A.md) | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş için anlam kaydedilmemiştir | Kitâbü'l-ʿAyn'da mühmeldir |
| [ليس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%8A%D8%B3.md) | Anlamlı | Olumsuzluk, yokluk | Bir şeyin varlığını olumsuzlayan camid nefy edatı | Kur'an'da geçer; varlığın sıyrılıp yokluğa çekilmesi |
| [يسل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D8%B3%D9%84.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Arap fonotaktiğinde bu harf dizilişiyle kök kurulmamıştır | Kur'an'da geçmez |
| يلس | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Arap fonotaktiğinde bu harf dizilişiyle kök kurulmamıştır | Kur'an'da geçmez |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| سلي | Merkez | Sıyrılarak kederden kurtulma | Acının veya meşguliyetin kalpten zardan sıyrılır gibi pürüzsüzce düşmesi ve ferahlama | Doğal ve içsel bir sıyrılışla unutma ve teselli |
| سلو | Komşu | Kederi unutma, teselli bulma | سلي ile ikiz köktür; daha ziyade gönlün başka bir şeyle tatmin edilerek teselli bulmasını öne çıkarır | Vāvî asıl form; Kur'an'daki bıldırcın (سَلْوَى) ile eşleşir |
| [عزي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B2%D9%8A.md) | Komşu | Taziye, sabra teşvik etme | Dışarıdan bir müdahale, telkin ve destekle bir kimsenin sabra yönlendirilmesi | Dışsal destekle gelen sabır ve teselli |
| [صبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D8%B1.md) | Komşu | Nefsi tutma, direnç gösterme | Acıyı unutmak değil, aksine acıya rağmen nefsi sıkıntıya karşı hapsetmek ve tutmak | İradi direnç ve tahammül |
| [جزع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B2%D8%B9.md) | Zıt | Sabırsızlık, kopma, feryat | İpin ortasından kopması gibi iradenin kırılarak kederin altında ezilip dağılması | Kederden sıyrılamayıp onun altında parçalanma hali |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | سلي | Kederden sıyrılma, teselli | Zardan sıyrılma somut kökünden kederi zihinden çıkarma | Kesin |
| Latince | solacium, consolari | Teselli, acıyı hafifletme | Gönle ferahlık verme yönünü karşılar; zardan sıyrılma somut kökünü içermez | Güçlü |
| İngilizce | solace, consolation, slough off | Teselli bulma; yükü üzerinden sıyırma | «Solace» zihinsel ferahlamayı, «slough off» ise kabuktan/zardan sıyrılma somutluğunu karşılar | Güçlü |
| Almanca | Trost, sich trösten, abstreifen | Teselli, kederi üzerinden sıyırıp atma | «Trost» hissî güveni, «abstreifen» somut sıyrılmayı verir | Güçlü |
| Fransızca | soulagement, consolation | Rahatlama, teselli | Kederin ağırlığının hafifleyip gönülden sıyrılmasını karşılar | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary; Grimm Wörterbuch; Dictionnaire de l'Académie française.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| سَلْوَى (İsmi cins / lütuf rızkı) | Çölün meşakkat ve açlığını unutturan, zahmetsizce elde edilen lezzetli kuş eti / ilahi teselli rızkı | İsrailoğullarına Tîh sahrasındaki nimetlerin sayıldığı bağlam (Bakara [2:57](https://lisan.digital/tr/ayet/2:57.md), A'râf [7:160](https://lisan.digital/tr/ayet/7:160.md), Tâhâ [20:80](https://lisan.digital/tr/ayet/20:80.md)) |
| تَسْلِيَة / تَسَلِّي (Türetilmiş kavramsal yön) | Peygamberin veya inananların kederini, inkârcıların tavırlarına karşı kalplerinden sıyırıp atan vahyî güvence | Kur'an kıssalarının peygamber kalbini teskin etme işlevi (Hûd [11:120](https://lisan.digital/tr/ayet/11:120.md) bağlamındaki anlam boyutu) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Musibet ve ilahi adalet | Masumların çektiği acıların ahirette ilahi ihsanla unutturulması (ivaz nazariyesi) | Acının telafi edilerek kulun gönlünden büsbütün sıyrılması |
| Fıkıh | Hacda avlanma ve rızık hükümleri | سَلْوَى lafzının fıkhi olarak kara avı ve helal gıda kapsamında değerlendirilmesi | Zahmetsiz ve temiz rızık olarak nitelenmesi |
| Tefsir | Tîh sahrası nimetleri | Men ve Selva ibaresindeki Selva'nın bıldırcın kuşu mu yoksa genel bir teselli nimeti mi olduğu | Açlık kederini gideren ve insanı teselli eden tatlı nimet |
| Hadis | Taziye ve sabır edebiyatı | Müminin kederinin bağışlanmaya vesile kılınması ve kalpten tasasının giderilmesi | Hüzün ve meşakkatin mümin üzerinden sıyrılıp gitmesi |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Hidayet ve vahyî teselli | Sekine ve güvence | Kederi sıyırma | Vahiy, müminin dünyevi kaygı ve inkâr baskısından kalbini sıyırıp kurtarır. | Güçlü |
| İlmi | Psikoloji ve bilişsel süreç | Bilişsel arınma | Takıntıyı aşma | Zihnin travmatik ve saplantılı düşünce zarından sıyrılarak normal dengesine dönmesi. | Güçlü |
| Siyasi | Kriz yönetimi ve toplumsal moral | Güven tazeleme | Panik havasını dağıtma | Toplumu saran korku ve buhran psikolojisinin adil yönetim tedbirleriyle hafifletilmesi. | Muhtemel |
| İktisadi | Kıtlık ve refah dengesi | Zahmetsiz temel gelir / lütuf | Darlık kaygısını giderme | Bunalım dönemlerinde üretilen taban rızık desteğinin toplumsal çöküntüyü engellemesi. | Muhtemel |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Faz ayrışması ve sönümlenme (damping / attenuation) | Bir sistemdeki aşırı gerilimin veya salınımın, sönümleyici etkiyle pürüzsüzce sıyrılarak sükûnet seviyesine inmesi. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Katarsis ve bilişsel yeniden çerçeveleme | Psikolojide bireyin bastırılmış keder ve travma yükünü dışa vurarak zihninden soyup atması ve teskin olması. | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü ve türevlerini yalnızca «bıldırcın eti» biyolojik nesnesine hapsedip kelimenin taşıdığı «kederden sıyıran teselli» özünü göz ardı etmek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da verilen nimet, sadece biyolojik bir besin değil; çölün yoksunluk ve ölüm korkusu içindeki insan topluluğuna sunulan psikolojik ve fiziksel bir ferahlamadır. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İlahi lütufları mekanik birer madde olarak okumak; Allah'ın toplumlara sunduğu nimetlerin onların kederlerini, korkularını ve travmalarını dindiren boyuttan yoksun olduğunu sanmak. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın rızık ve nimet kavramını sadece kalori ve maddiyat olarak değil, insanın içsel huzuru, korkudan sıyrılması ve teselli bulmasıyla bir bütün olarak ele aldığını gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İsrailoğullarının çöldeki imtihanlarını, men ve selva bağlamındaki nankörlüklerini ve vahyin peygamberleri teskin edişini anlatan ayetlerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Nimetin sadece kazanılan bir meta olduğu yanılgısını düzeltir; ilahi yardımın çaresizlik anında insanı saran keder zarını yırtıp atan bir inayet olduğunu fark ettirir. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Cenin veya döl yatağını saran ince zarın (etene) sıyrılarak yavrunun rahatça açığa çıkması; bir şeyin kabuğundan pürüzsüzce kayıp ayrılması.
- Soyut anlam: Kalbi ve zihni kuşatan keder, hırs veya saplantının gönülden sıyrılıp gitmesi; ruhun sükûnete ve teselliye erişmesi.
- Sistematik karşılık: Travma ve darlık durumunda sisteme dahil edilen destekleyici bir unsur sayesinde içsel gerilimin sönümlenerek dengenin yeniden kurulması.
- LaTeX modeli: $$S(t) = K_0 \cdot e^{-\lambda t} + R(t)$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $S(t)$, $t$ anındaki keder ve içsel gerilim durumunu; $K_0$, başlangıçtaki yoğun keder ve sıkışma halini; $e^{-\lambda t}$, kederin kalpten zardan sıyrılır gibi pürüzsüz bir hızla ($\lambda$) sıyrılıp sönümlenmesini; $R(t)$ ise bu sıyrılmanın yerine ikame edilen ilahi teselli ve rızık fonksiyonunu temsil eder. Gerilim azaldıkça sistem sükûnete ulaşır.

## Geçtiği ayetler (3 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%84%D9%8A/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%8A/ayet/2:57.md) — وَالسَّلْوَى

وَظَلَّلْنَا عَلَيْكُمُ الْغَمَامَ وَأَنْزَلْنَا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَمَا ظَلَمُونَا وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ

Meal (IK): Ve üstünüze bulutları gölge yaptık. Kudret helvası ve bıldırcın indirdik. Size rızık olarak verdiğimiz şeylerin iyilerinden, güzellerinden yeyin. Onlar bize değil ancak kendi nefislerine zulmekteydiler.

### [Araf 7:160](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%8A/ayet/7:160.md) — وَالسَّلْوَى

وَقَطَّعْنَاهُمُ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ أَسْبَاطًا أُمَمًا وَأَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى إِذِ اسْتَسْقَاهُ قَوْمُهُ أَنِ اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانْبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٍ مَشْرَبَهُمْ وَظَلَّلْنَا عَلَيْهِمُ الْغَمَامَ وَأَنْزَلْنَا عَلَيْهِمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَمَا ظَلَمُونَا وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ

Meal (IK): Biz, onları on iki oymağa, ümmetlere ayırdık. Kavmi ondan su istediği zaman Musa’ya vahyettik ki: Asanı taşa vur. Ondan on iki pınar fışkırdı. Herkes içeceği yeri belledi. Ve onların üzerine bulutla gölge yaptık. Onlara kudret helvası ve bıldırcın indirdik. Size rızık olarak verdiklerimizin temiz ve güzel olanlarından yeyin. Onlar bize zulmetmediler, ancak kendilerine zulmediyorlardı.

### [Taha 20:80](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%8A/ayet/20:80.md) — وَالسَّلْوَى

يَابَنِي إِسْرَائِيلَ قَدْ أَنْجَيْنَاكُمْ مِنْ عَدُوِّكُمْ وَوَاعَدْنَاكُمْ جَانِبَ الطُّورِ الْأَيْمَنَ وَنَزَّلْنَا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى

Meal (IK): Ey İsrailoğulları; sizleri düşmanınızdan kurtardık ve size Tur’un sağ yanını vaad eetik. Ve üzerinize kudret helvasıyla bıldırcın indirdik.

## Sözlükler (9)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%8A/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

#### Madde başı: سلو

باب السين واللام و و ا ي ء معهما
س ل و، س و ل، و س ل، و ل س، ل و س، س ل ي، س ي ل، ل ي س، س ل أ، س أ ل، أ س ل، أ ل س مستعملات
سلو:
سلا فلانٌ عن فلان يسلو سُلُوّاً، وفلان في سَلْوةٍ من عَيشه، أي: في رغد يسلّيه الهمّ.
والسُّلوان: ماءٌ من شَرِبه ذهب همُه، فيما يقال، قال:
لو أَشْربُ السُّلوانَ ما سَلِيتُ
ما بي غِنىً عنك وإنْ غنيتُ
ويُقالُ: السُّلوان: تُرابُ القَبر يُنقَع في ماءٍ يَشْرَبُهُ العاشق، فيتسلَّى به، قال أبو الدُّقَيْش: السّلوةُ: خَرَزَةٌ تُدْلَكُ على صَخْرةٍ فيخرج من بين ذلك ماء فيُسْقَى المهموم أو العاشق من ذلك الماء، فيسلو ويَنْسَى، قال:
فقلتُ له يا عمُّ حَكُّـكَ واجـبٌ		إنَ أنتَ شَفَيْتَ اليومَ يا عمُّ مابيا
فخاض شراباً بارداً في زُجاجةٍ		فخلّط فيه سلـوةً ودَنـا لِـيا
وتسلَّى فلان: تشبّه بالسّالين الذين قد سَلَوْا عن الشيء.
والسَّلْوى: طيرٌ أمثال السُّمانَي، الواحدةُ: سلوة، قال:
وإنّي لَتَعْروني لذكراكِ هـزّة		كما انتفض السَّلواة بلّله القَطرُ
ويُروَى: العُصفور.
والسَّلوى: العَسَل، قال:
وقاسمهما بالله جَهـداً لأنـتُـمُ		أَلَذُّ من السَّلْوَى إذا ما نَشُورُها
وبنو مُسلِية: حيٌّ من اليمن. ورجلٌ مُسْلِيٌّ: منسوبٌ إليهم.
سول:
سوَلتْ لفلانٍ نفسُه أمراً، وسوّل له الشّيطانُ، أي: زيّن وأراه إيّاه.
والأَسُول من النّبات: الذّي في أسفله استرخاء، وقد سَوِلَ يَسْوَلُ سَوَلاً.
وسل:

وسّلتُ إلى ربّي وَسِيلةً، أي: عَمِلْت عَمَلا أتقرّب به إليه. وتوسّلتُ إلى فلانٍ بكتابٍ أو قرابة، أي تقرّبت به إليه، قال لبيد:
أرى النّاسَ لا يدرونَ ما قَدْرُ أَمرِهم		بَلَى كلُّ ذي لُبٍّ إلى اللـهِ واسـلُ
لوس:
اللَّوْس: أن يتتبَّعَ الإنسانُ الحَلاَواتِ وغيرها فيأكلها لاس يلوس لوساً، وهو أَلْوَسُ.
ولس:
الوَلُوسُ: النّاقة التي تَلِسُ في سيرها وَلَساناً.
والإبلُ يوالِسُ بعضُها بعضاً، وهو ضربٌ من العَنَق.
والمُوالَسةُ: شِبْهُ المُداهنة في الأمر.
سلي:
السَّلَى: الجلدة الرّقيقة التي يكون فيها الولد، وهما: سَلَيان، وجمعه: أسلاء.
وسَلِيَ فلانٌ عن فلانٍ: ذُهِل عنه، وتناساه سَلِيته وسَلَوْتُ عنه. وهذا الشّيء يُسَلِّي هَمِّي تَسلِيةً قال:
عجبت لصاحبي يَحْيَ		يُسَلِّيني لأَسْـلاهـا
سيل:
السَّيْل: معروف، وجمعه: سُيُول. ومَسيلُ الماءِ، وجَمْعُه أَمْسِلة: وهي مياهُ الأمطار إذا سالت.
والسَّيّال: شَجَرٌ سَبْطُ الأغصان عليه شوك أبيض، أصوله أمثال ثنايا الجواري.
قال الأعشى:
باكرتها الأغراب في سِنَةِ النَّو		مِ فتجري خلالَ شوكِ السِّيالِ
والسِّيلانُ: سِنْخُ قائمِ السَّيْف والسِّكِّين ونحوهما.
ليس:
ليس: كلمة جُحود، قال الخليل: معناه: لا أيس، فطُرِحتِ الهمزةُ وأُلزِقَتِ اللاّم بالياء، ودليلُه: قولُ العَرَبِ: ائتني به من حيثُ أيس وليس، ومعناه: من حيثُ هو ولا هو.
واللّيس: مصدر الأليَس، وهو الشُّجاع الذي لا يَروعُه الحرب، قال:
أَلْيَسُ عن حَوْبائه سَخِيُّ
وقد لَيِسَ يَلْيَسُ.
والأَلْيَس: الرّجل الثّقيل الذي لا يَبْرَحُ مكانَه، وجَمْعُه: لِيسٌ. والأَليَسُ: الضّعيفُ الرّأيِ.
سلأ:
سَلأْتُ السَّمْنَ أَسْلَؤُهُ سَنلأ، وهو إذابةُ الزُّبد، والسِّلاء الاسم. والسّالئة: المرأة التّي تَسْلأُ السَّمْنَ، وتقول: هذا سَمْنٌ سِلاّء، وسمنُ السِّلاّء.
وسَلأَهُ مِئةَ سَوْط أي: ضربه.
والسُّلاّءُ: شَوْكُ النَّخْل، الواحدةُ بالهاء.
سأل:
سَأَلَ يَسْأَلُ سُؤالا ومَسأَلةً. والعَرَبُ قاطبةً تحذفُ همزةَ سَلْ، فإذا وُصِلَتْ بفاءٍ أو واوٍ هُمِزَتْ، كقولك: فاسأل، واسأل وجَمعُ المَسأَلة: مسائِل، فإذا حذفوا الهمزة، قالوا: مَسَلة. والفقير يُسمَّى: سائلاً.
أسل:
الأَسَلُ: نباتٌ لهُ أغصانُ كثيرةُ دِقاقُ، لا وَرَقَ له، ولا يكون أبداً وفي أصله ماء راكدٌ. يُتَّخَذُ منه الغرابيلُ بالعراق. الواحدة: أسَلة، ويُجْمَع الأَسَل بغير الهاء.
ويُسَمَّى القنا أَسَلاً تشبيهاً بطُولِهِ واستوائِهِ، قال:
تَعْدو المنايا على أسامةَ في الخِي		سِ عليه الطَّـرفـاءُ والأَسَـلُ
وأَسَلَةُ اللِّسان: طرف شَباته، أي: مُسْتَدقُّه وأَسَلَةُ الذِّراع: مُسْتَدقّ السّاعد ممّا يلي الكفّ، وكفُّ أَسِيلةُ الأَصابع: وهي اللّينة السَّبْطة وخدٌّ أسيلٌ: سَهْلٌ ليّن، وقد أَسُلَ أَسالةً ومَأْسَل: اسم جبل.
ألس:
الأَلس: الكَذِب.
والمَأْلُوس: الضَّعيف البخيل، شبه المخبّل، قال:
كأبي الزِّنادِ لئيمِ الأَصْلِ ذي أَبَنٍ		ولُبُّه ذاهبٌ والعَقل مألـوسُ

##### Türkçe

باب **السين** ve **اللام** ve **و** **ا** **ي** **ء** ile beraber

**س ل و**، **س و ل**، **و س ل**، **و ل س**، **ل و س**، **س ل ي**، **س ي ل**، **ل ي س**، **س ل أ**، **س أ ل**، **أ س ل**، **أ ل س** kullanımdadır.

**سلو**:
**سلا** falan, falandan **يسلو** **سُلُوّاً**; ve falan, yaşayışından bir **سَلْوةٍ** içindedir; yani: bir bolluk içindedir; keder onu oyalayıp avutuyor.
Ve **السُّلوان**: içen kimsenin kederinin gittiği bir sudur, denildiğine göre; dedi ki:
لو أَشْربُ **السُّلوانَ** ما سَلِيتُ
ما بي غِنىً عنك وإنْ غنيتُ
Ve denilir ki: **السُّلوان**: kabir toprağıdır; suya bastırılır; âşık onu içer, onunla oyalanıp avunur. Ebû’d-Duqayş dedi: **السّلوةُ**: bir boncuktur; bir kaya üzerinde ovulur; o aradan su çıkar; kederliye veya âşığa o sudan içirilir; böylece avunur ve unutur. Dedi ki:
فقلتُ له يا عمُّ حَكُّـكَ واجـبٌ		إنَ أنتَ شَفَيْتَ اليومَ يا عمُّ مابيا
فخاض شراباً بارداً في زُجاجةٍ		فخلّط فيه **سلـوةً** ودَنـا لِـيا
Ve falan **تسلَّى**: bir şeyden avunup geçmiş olan **السّالين**e benzerlik gösterdi.
Ve **السَّلْوى**: **السُّمانَي** emsali bir kuştur; teki: **سلوة**. Dedi ki:
وإنّي لَتَعْروني لذكراكِ هـزّة		كما انتفض **السَّلواة** بلّله القَطرُ
Rivayet olunur: **العُصفور**.
Ve **السَّلوى**: baldır. Dedi ki:
وقاسمهما بالله جَهـداً لأنـتُـمُ		أَلَذُّ من **السَّلْوَى** إذا ما نَشُورُها
Ve **بنو مُسلِية**: Yemen’den bir kabiledir. Ve **مُسْلِيٌّ** bir adam: onlara nispet edilendir.

**سول**:
Falan için nefsi bir işi **سوَلتْ**; ve şeytan ona **سوّل**; yani: süsledi ve onu ona gösterdi.
Ve bitkiden **الأَسُول**: alt tarafında gevşeklik olan şeydir; ve **سَوِلَ يَسْوَلُ سَوَلاً**.

**وسل**:

Rabbime bir **وَسِيلةً** ile **وسّلتُ**; yani: onunla ona yaklaşacağım bir amel işledim. Ve falana bir mektup veya akrabalık ile **توسّلتُ**; yani onunla ona yaklaştım. Lebîd dedi:
أرى النّاسَ لا يدرونَ ما قَدْرُ أَمرِهم		بَلَى كلُّ ذي لُبٍّ إلى اللـهِ **واسـلُ**

**لوس**:
**اللَّوْس**: insanın tatlıları ve başkalarını takip edip yemesidir; **لاس يلوس لوساً**; ve o **أَلْوَسُ**tur.

**ولس**:
**الوَلُوسُ**: yürüyüşünde **تَلِسُ** eden deve; ve **وَلَساناً**.
Ve develer, bazısı bazısına **يوالِسُ** eder; ve o, **العَنَق**tan bir türdür.
Ve **المُوالَسةُ**: işte **المُداهنة**ye benzer bir şeydir.

**سلي**:
**السَّلَى**: içinde yavrunun bulunduğu ince deridir; ikisi: **سَلَيان**; ve çoğulu: **أسلاء**.
Ve falan, falandan **سَلِيَ**: ondan gaflete düştü ve onu unuttu; **سَلِيته** ve ondan **سَلَوْتُ**. Ve bu şey, kederimi **يُسَلِّي** **تَسلِيةً**. Dedi ki:
عجبت لصاحبي يَحْيَ		يُسَلِّيني لأَسْـلاهـا

**سيل**:
**السَّيْل**: bilinen şeydir; ve çoğulu: **سُيُول**. Ve suyun **مَسيلُ**i; ve çoğulu **أَمْسِلة**: o, aktığı zaman yağmur sularıdır.
Ve **السَّيّال**: dalları düz olan, üzerinde beyaz diken bulunan bir ağaçtır; kökleri, cariyelerin ön dişleri emsalidir.
A‘şâ dedi:
باكرتها الأغراب في سِنَةِ النَّو		مِ فتجري خلالَ شوكِ **السِّيالِ**
Ve **السِّيلانُ**: kılıcın ve bıçağın ve benzerlerinin dik duran kısmının köküdür.

**ليس**:
**ليس**: inkâr kelimesidir. Halîl dedi: manası: **لا أيس**tir; böylece hemze atıldı ve **اللام** **الياء**a yapıştırıldı. Delili: Arapların sözü: “onu bana **أيس** ve **ليس** olan yerden getir”; manası: “o olduğu yerden ve olmadığı yerden.”
Ve **اللّيس**: **الأليَس**in mastarıdır; o, savaşın kendisini korkutmadığı yiğittir. Dedi ki:
**أَلْيَسُ** عن حَوْبائه سَخِيُّ
Ve **لَيِسَ يَلْيَسُ** olmuştur.
Ve **الأَلْيَس**: yerinden ayrılmayan ağır adamdır; ve çoğulu: **لِيسٌ**. Ve **الأَليَسُ**: zayıf görüşlüdür.

**سلأ**:
**سَلأْتُ** yağı, onu **أَسْلَؤُهُ** **سَنلأ**; ve o, tereyağını eritmedir; ve isim **السِّلاء**dır. Ve **السّالئة**: yağı **تَسْلأُ** eden kadındır; ve der ki: bu, **سَمْنٌ سِلاّء**dır; ve **سمنُ السِّلاّء**.
Ve onu yüz kırbaç **سَلأَهُ**; yani: onu dövdü.
Ve **السُّلاّءُ**: hurma ağacının dikenidir; teki **الهاء** iledir.

**سأل**:
**سَأَلَ يَسْأَلُ سُؤالا ومَسأَلةً**. Ve Arapların tamamı **سَلْ**in hemzesini düşürür; fakat bir **فاء** veya **واو** ile birleştirildiğinde hemzelenir; senin sözün gibi: **فاسأل** ve **واسأل**. Ve **المَسأَلة**nin çoğulu: **مسائِل**dir; hemzeyi düşürdüklerinde **مَسَلة** dediler. Ve fakire: **سائلاً** denir.

**أسل**:
**الأَسَلُ**: çok ince çok dalları olan bir bitkidir; yaprağı yoktur; ve aslında durgun su varken asla olmaz. Irak’ta ondan elekler yapılır. Teki: **أسَلة**; ve **الأَسَل** **الهاء**sız toplanır.
Ve **القنا**ya, uzunluğu ve düzgünlüğü sebebiyle benzetme olarak **أَسَلاً** denir. Dedi ki:
تَعْدو المنايا على أسامةَ في الخِي		سِ عليه الطَّـرفـاءُ و**الأَسَـلُ**
Ve **أَسَلَةُ اللِّسان**: onun sivriliğinin ucu; yani: onun incelmiş olanı. Ve **أَسَلَةُ الذِّراع**: avuca yakın olan taraftan önkolun incelmiş olanı. Ve parmakları **أَسِيلةُ** bir avuç: o, yumuşak düz olandır. Ve **خدٌّ أسيلٌ**: kolay, yumuşak. Ve **أَسُلَ أَسالةً**; ve **مَأْسَل**: bir dağın adıdır.

**ألس**:
**الأَلس**: yalandır.
Ve **المَأْلُوس**: zayıf cimri; bunamışa benzer. Dedi ki:
كأبي الزِّنادِ لئيمِ الأَصْلِ ذي أَبَنٍ		ولُبُّه ذاهبٌ والعَقل **مألـوسُ**

#### Madde başı: سلي

باب السين واللام و و ا ي ء معهما
س ل و، س و ل، و س ل، و ل س، ل و س، س ل ي، س ي ل، ل ي س، س ل أ، س أ ل، أ س ل، أ ل س مستعملات
سلو:
سلا فلانٌ عن فلان يسلو سُلُوّاً، وفلان في سَلْوةٍ من عَيشه، أي: في رغد يسلّيه الهمّ.
والسُّلوان: ماءٌ من شَرِبه ذهب همُه، فيما يقال، قال:
لو أَشْربُ السُّلوانَ ما سَلِيتُ
ما بي غِنىً عنك وإنْ غنيتُ
ويُقالُ: السُّلوان: تُرابُ القَبر يُنقَع في ماءٍ يَشْرَبُهُ العاشق، فيتسلَّى به، قال أبو الدُّقَيْش: السّلوةُ: خَرَزَةٌ تُدْلَكُ على صَخْرةٍ فيخرج من بين ذلك ماء فيُسْقَى المهموم أو العاشق من ذلك الماء، فيسلو ويَنْسَى، قال:
فقلتُ له يا عمُّ حَكُّـكَ واجـبٌ		إنَ أنتَ شَفَيْتَ اليومَ يا عمُّ مابيا
فخاض شراباً بارداً في زُجاجةٍ		فخلّط فيه سلـوةً ودَنـا لِـيا
وتسلَّى فلان: تشبّه بالسّالين الذين قد سَلَوْا عن الشيء.
والسَّلْوى: طيرٌ أمثال السُّمانَي، الواحدةُ: سلوة، قال:
وإنّي لَتَعْروني لذكراكِ هـزّة		كما انتفض السَّلواة بلّله القَطرُ
ويُروَى: العُصفور.
والسَّلوى: العَسَل، قال:
وقاسمهما بالله جَهـداً لأنـتُـمُ		أَلَذُّ من السَّلْوَى إذا ما نَشُورُها
وبنو مُسلِية: حيٌّ من اليمن. ورجلٌ مُسْلِيٌّ: منسوبٌ إليهم.
سول:
سوَلتْ لفلانٍ نفسُه أمراً، وسوّل له الشّيطانُ، أي: زيّن وأراه إيّاه.
والأَسُول من النّبات: الذّي في أسفله استرخاء، وقد سَوِلَ يَسْوَلُ سَوَلاً.
وسل:

وسّلتُ إلى ربّي وَسِيلةً، أي: عَمِلْت عَمَلا أتقرّب به إليه. وتوسّلتُ إلى فلانٍ بكتابٍ أو قرابة، أي تقرّبت به إليه، قال لبيد:
أرى النّاسَ لا يدرونَ ما قَدْرُ أَمرِهم		بَلَى كلُّ ذي لُبٍّ إلى اللـهِ واسـلُ
لوس:
اللَّوْس: أن يتتبَّعَ الإنسانُ الحَلاَواتِ وغيرها فيأكلها لاس يلوس لوساً، وهو أَلْوَسُ.
ولس:
الوَلُوسُ: النّاقة التي تَلِسُ في سيرها وَلَساناً.
والإبلُ يوالِسُ بعضُها بعضاً، وهو ضربٌ من العَنَق.
والمُوالَسةُ: شِبْهُ المُداهنة في الأمر.
سلي:
السَّلَى: الجلدة الرّقيقة التي يكون فيها الولد، وهما: سَلَيان، وجمعه: أسلاء.
وسَلِيَ فلانٌ عن فلانٍ: ذُهِل عنه، وتناساه سَلِيته وسَلَوْتُ عنه. وهذا الشّيء يُسَلِّي هَمِّي تَسلِيةً قال:
عجبت لصاحبي يَحْيَ		يُسَلِّيني لأَسْـلاهـا
سيل:
السَّيْل: معروف، وجمعه: سُيُول. ومَسيلُ الماءِ، وجَمْعُه أَمْسِلة: وهي مياهُ الأمطار إذا سالت.
والسَّيّال: شَجَرٌ سَبْطُ الأغصان عليه شوك أبيض، أصوله أمثال ثنايا الجواري.
قال الأعشى:
باكرتها الأغراب في سِنَةِ النَّو		مِ فتجري خلالَ شوكِ السِّيالِ
والسِّيلانُ: سِنْخُ قائمِ السَّيْف والسِّكِّين ونحوهما.
ليس:
ليس: كلمة جُحود، قال الخليل: معناه: لا أيس، فطُرِحتِ الهمزةُ وأُلزِقَتِ اللاّم بالياء، ودليلُه: قولُ العَرَبِ: ائتني به من حيثُ أيس وليس، ومعناه: من حيثُ هو ولا هو.
واللّيس: مصدر الأليَس، وهو الشُّجاع الذي لا يَروعُه الحرب، قال:
أَلْيَسُ عن حَوْبائه سَخِيُّ
وقد لَيِسَ يَلْيَسُ.
والأَلْيَس: الرّجل الثّقيل الذي لا يَبْرَحُ مكانَه، وجَمْعُه: لِيسٌ. والأَليَسُ: الضّعيفُ الرّأيِ.
سلأ:
سَلأْتُ السَّمْنَ أَسْلَؤُهُ سَنلأ، وهو إذابةُ الزُّبد، والسِّلاء الاسم. والسّالئة: المرأة التّي تَسْلأُ السَّمْنَ، وتقول: هذا سَمْنٌ سِلاّء، وسمنُ السِّلاّء.
وسَلأَهُ مِئةَ سَوْط أي: ضربه.
والسُّلاّءُ: شَوْكُ النَّخْل، الواحدةُ بالهاء.
سأل:
سَأَلَ يَسْأَلُ سُؤالا ومَسأَلةً. والعَرَبُ قاطبةً تحذفُ همزةَ سَلْ، فإذا وُصِلَتْ بفاءٍ أو واوٍ هُمِزَتْ، كقولك: فاسأل، واسأل وجَمعُ المَسأَلة: مسائِل، فإذا حذفوا الهمزة، قالوا: مَسَلة. والفقير يُسمَّى: سائلاً.
أسل:
الأَسَلُ: نباتٌ لهُ أغصانُ كثيرةُ دِقاقُ، لا وَرَقَ له، ولا يكون أبداً وفي أصله ماء راكدٌ. يُتَّخَذُ منه الغرابيلُ بالعراق. الواحدة: أسَلة، ويُجْمَع الأَسَل بغير الهاء.
ويُسَمَّى القنا أَسَلاً تشبيهاً بطُولِهِ واستوائِهِ، قال:
تَعْدو المنايا على أسامةَ في الخِي		سِ عليه الطَّـرفـاءُ والأَسَـلُ
وأَسَلَةُ اللِّسان: طرف شَباته، أي: مُسْتَدقُّه وأَسَلَةُ الذِّراع: مُسْتَدقّ السّاعد ممّا يلي الكفّ، وكفُّ أَسِيلةُ الأَصابع: وهي اللّينة السَّبْطة وخدٌّ أسيلٌ: سَهْلٌ ليّن، وقد أَسُلَ أَسالةً ومَأْسَل: اسم جبل.
ألس:
الأَلس: الكَذِب.
والمَأْلُوس: الضَّعيف البخيل، شبه المخبّل، قال:
كأبي الزِّنادِ لئيمِ الأَصْلِ ذي أَبَنٍ		ولُبُّه ذاهبٌ والعَقل مألـوسُ

##### Türkçe

باب **السين** ve **اللام** ve **و** **ا** **ي** **ء** onlarla birlikte

**س ل و**، **س و ل**، **و س ل**، **و ل س**، **ل و س**، **س ل ي**، **س ي ل**، **ل ي س**، **س ل أ**، **س أ ل**، **أ س ل**، **أ ل س** kullanılanlardır.

**سلو**:
**سلا** falan, falandan **يسلو** **سُلُوّاً**; ve falan, yaşayışından bir **سَلْوةٍ** içindedir; yani: onu kaygıdan oyalayan bir bolluk içindedir.
Ve **السُّلوان**: içen kimsenin kaygısı giden bir sudur, denildiğine göre; dedi ki:
لو أَشْربُ **السُّلوانَ** ما **سَلِيتُ**
ما بي غِنىً عنك وإنْ غنيتُ
Ve denilir ki: **السُّلوان**: kabir toprağıdır; suya yatırılır, âşık onu içer; onunla teselli bulur. Ebû’d-Dukkayş dedi ki: **السّلوةُ**: bir boncuktur; bir kaya üzerinde ovulur da onun arasından su çıkar; kaygılıya veya âşığa o sudan içirilir; böylece o, teselli bulur ve unutur. Dedi ki:
فقلتُ له يا عمُّ حَكُّـكَ واجـبٌ		إنَ أنتَ شَفَيْتَ اليومَ يا عمُّ مابيا
فخاض شراباً بارداً في زُجاجةٍ		فخلّط فيه **سلـوةً** ودَنـا لِـيا
Ve **تسلَّى** falan: bir şeyden **سَلَوْا** olan teselli bulanlara benzemeye çalıştı.
Ve **السَّلْوى**: **السُّمانَي** benzeri kuştur; teki: **سلوة**. Dedi ki:
وإنّي لَتَعْروني لذكراكِ هـزّة		كما انتفض **السَّلواة** بلّله القَطرُ
Ve rivayet olunur: **العُصفور**.
Ve **السَّلوى**: baldır. Dedi ki:
وقاسمهما بالله جَهـداً لأنـتُـمُ		أَلَذُّ من **السَّلْوَى** إذا ما نَشُورُها
Ve **بنو مُسلِية**: Yemen’den bir kabiledir. Ve **مُسْلِيٌّ** bir adam: onlara nispet edilendir.

**سول**:
**سوَلتْ** falana nefsi bir işi; ve şeytan ona **سوّل**; yani: süsledi ve onu ona gösterdi.
Ve bitkiden **الأَسُول**: alt tarafında gevşeklik olan şeydir; ve **سَوِلَ** **يَسْوَلُ** **سَوَلاً**.

**وسل**:

Rabbime bir **وَسِيلةً** **وسّلتُ**; yani: onunla O’na yaklaşacağım bir amel işledim. Ve falana bir kitapla veya akrabalıkla **توسّلتُ**; yani onunla ona yaklaştım. Lebîd dedi ki:
أرى النّاسَ لا يدرونَ ما قَدْرُ أَمرِهم		بَلَى كلُّ ذي لُبٍّ إلى اللـهِ **واسـلُ**

**لوس**:
**اللَّوْس**: insanın tatlıları ve başkalarını takip edip yemesidir; **لاس** **يلوس** **لوساً**; ve o **أَلْوَسُ**tur.

**ولس**:
**الوَلُوسُ**: yürüyüşünde **تَلِسُ** eden deve; **وَلَساناً**.
Ve develer, bazısı bazısına **يوالِسُ** eder; ve o, **العَنَق**tan bir türdür.
Ve **المُوالَسةُ**: işte **المُداهنة**ye benzer bir şeydir.

**سلي**:
**السَّلَى**: içinde yavrunun bulunduğu ince deridir; ikisi: **سَلَيان**; çoğulu: **أسلاء**.
Ve falan, falandan **سَلِيَ**: ondan gaflete düştü ve onu unutur gibi oldu; **سَلِيته** ve ondan **سَلَوْتُ**. Ve bu şey, kaygımı **تَسلِيةً** **يُسَلِّي** eder. Dedi ki:
عجبت لصاحبي يَحْيَ		**يُسَلِّيني** لأَسْـلاهـا

**سيل**:
**السَّيْل**: bilinen şeydir; çoğulu: **سُيُول**. Ve suyun **مَسيلُ**i; çoğulu **أَمْسِلة**: o, aktığı zaman yağmur sularıdır.
Ve **السَّيّال**: dalları düz olan, üzerinde beyaz diken bulunan bir ağaçtır; kökleri, cariyelerin ön dişleri gibidir.
A‘şâ dedi ki:
باكرتها الأغراب في سِنَةِ النَّو		مِ فتجري خلالَ شوكِ **السِّيالِ**
Ve **السِّيلانُ**: kılıç ve bıçak ve benzerlerinin sapının dik kısmının köküdür.

**ليس**:
**ليس**: inkâr kelimesidir. Halîl dedi ki: manası: **لا أيس**tir; hemze atıldı ve **اللام** **الياء**a yapıştırıldı. Delili: Arapların sözü: “Onu bana **أيس** ve **ليس** olduğu yerden getir”; manası: “olduğu yerden ve olmadığı yerden”dir.
Ve **اللّيس**: **الأليَس**in mastarıdır; o, savaşın kendisini korkutmadığı yiğittir. Dedi ki:
**أَلْيَسُ** عن حَوْبائه سَخِيُّ
Ve **لَيِسَ** **يَلْيَسُ** olmuştur.
Ve **الأَلْيَس**: yerinden ayrılmayan ağır adamdır; çoğulu: **لِيسٌ**. Ve **الأَليَسُ**: zayıf görüşlüdür.

**سلأ**:
**السَّمْنَ**i **سَلأْتُ**; onu **أَسْلَؤُهُ** **سَنلأ**; ve o, tereyağını eritmedir; isim **السِّلاء**dır. Ve **السّالئة**: **السَّمْنَ**i **تَسْلأُ** eden kadındır; ve der ki: bu, **سَمْنٌ سِلاّء**dır; ve **سمنُ السِّلاّء**.
Ve onu yüz kırbaç **سَلأَهُ**; yani: onu dövdü.
Ve **السُّلاّءُ**: hurma ağacının dikenidir; teki, **الهاء** iledir.

**سأل**:
**سَأَلَ** **يَسْأَلُ** **سُؤالا** ve **مَسأَلةً**. Ve Arapların tamamı, **سَلْ**in hemzesini düşürür; eğer bir **فاء** veya **واو** ile birleştirilirse hemzelenir; senin sözün gibi: **فاسأل** ve **واسأل**. Ve **المَسأَلة**nin çoğulu: **مسائِل**dir; hemzeyi düşürdüklerinde **مَسَلة** derler. Ve fakire: **سائلاً** denir.

**أسل**:
**الأَسَلُ**: çok ince çok dalları olan bir bitkidir; yaprağı yoktur; ve asla olmaz ki kökünde durgun su bulunsun. Irak’ta ondan elekler yapılır. Teki: **أسَلة**; ve **الأَسَل** **الهاء**sız toplanır.
Ve **القنا**ya, uzunluğu ve düzgünlüğü sebebiyle benzetme olarak **أَسَلاً** denir. Dedi ki:
تَعْدو المنايا على أسامةَ في الخِي		سِ عليه الطَّـرفـاءُ و**الأَسَـلُ**
Ve **أَسَلَةُ اللِّسان**: dilin ucudur; yani: onun incelmiş olanı. Ve **أَسَلَةُ الذِّراع**: avuca yakın taraftan önkolun incelmiş olanıdır. Ve parmakları **أَسِيلةُ** bir avuç: o, yumuşak düz olandır. Ve **أسيلٌ** bir yanak: kolay, yumuşaktır. Ve **أَسُلَ** **أَسالةً** ve **مَأْسَل**: bir dağın adıdır.

**ألس**:
**الأَلس**: yalandır.
Ve **المَأْلُوس**: zayıf cimri; bunamışa benzer. Dedi ki:
كأبي الزِّنادِ لئيمِ **الأَصْلِ** ذي أَبَنٍ		ولُبُّه ذاهبٌ والعَقل **مألـوسُ**

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%8A/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

#### Madde başı: سلى

السَلا مقصورٌ: الجلدة الرقيقة التي يكون فيه الولَد من المواشي إنْ نزعت عن وجه الفصيل ساعةَ يولَد، وإلاّ قتلتْه. وكذلك إن انقطع السَلاَ في البطن. فإذا خرج السَلا سَلِمَتِ الناقة وسَلِمَ الولد، وإن انقطع في بطنها هلكتْ وهلك الولد. ويقال: ناقةٌ سَلْياءُ، إذا انقطع سَلاها. وسَلَّيْتُ الناقة أُسَلِّيْها تَسْلِيَةً، إذا نزعت سَلاها، فهي سَلْياءُ. وفي المثل: وقَع القومُ في سَلا جملٍ، أي في أمرٍ صعبٍ. والجمع لا يكون له سَلاً وإنّما يكون للناقة. ويقال أيضاً: انقطع السَلا في البطن، إذا ذهَبت الحيلة، كما يقال: بلغ السكّين العظم.

##### Türkçe

**السَلا** (maksûr): davarlardan yavrunun içinde bulunduğu ince deri; eğer tayın yüzünden doğduğu anda çekilip çıkarılırsa (olur), yoksa onu öldürür. Aynı şekilde, **السَلا** karında koparsa da (böyledir). **السَلا** çıkınca dişi deve selâmette olur ve yavru selâmette olur; eğer onun karnında koparsa o helâk olur ve yavru helâk olur. Ve denir ki: dişi deve **سَلْياءُ**; **سَلا**’sı koptuğu zaman. Ve “dişi deveyi **سَلَّيْتُ**; onu **أُسَلِّيْها** **تَسْلِيَةً** (ile)” (denir); **سَلا**’sını çekip çıkardığım zaman; o hâlde o **سَلْياءُ**dur. Ve meselde: “Kavim, bir devenin **سَلا**’sına düştü”; yani zor bir işin içine (düştüler). Çoğul, onun için **سَلاً** olmaz; ancak dişi deve için olur. Ve ayrıca denir: “**السَلا** karında koptu”; çare gittiği zaman; nitekim denir: “Bıçak kemiğe ulaştı.”

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%8A/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

#### Madde başı: سلو/ي

(باب السين واللام وما يثلثهما)
(سلم) السين واللام والميم معظم بابه من الصّحّة والعافية؛ ويكون فيه ما يشذُّ، والشاذُّ عنه قليل، فالسّلامة: أن يسلم الإنسان من العاهة والأذَى. قال أهلُ العلم: الله جلَّ ثناؤُه هو السلام؛ لسلامته مما يلحق المخلوقين من العيب والنقص والفناء. قال الله جلَّ جلاله: ﴿واللهُ يَدْعُو إلى دَارِ  السَّلاَمِ﴾ [يونس 25]، فالسلام الله جلَّ ثناؤه، ودارُهُ الجنَّة. ومن الباب أيضاً الإسلام، وهو الانقياد؛ لأنَّه يَسْلم من الإباء والامتناع. والسِّلام: المسالمة. وفِعالٌ تجيءُ في المفاعلة كثيراً نحو القتال والمقاتلة. ومن باب الإصحاب والانقياد: السَّلَم الذي يسمَّى السَّلف، كأنَّه مالٌ أسلم ولم يمتنع من إعطائه. وممكن أن تكون الحجارة سمِّيت سِلاماً لأنّها أبعدُ شيء  في الأرض من الفَناء والذَّهابِ؛ لشدّتها وصلابتها. فأمّا السَّليم وهو اللّديغ ففي تسميته قولان: أحدهما أنَّه أُسلم لما به. والقول الآخر أنّهم تفاءلوا بالسَّلامة. وقد يسمُّون الشيءَ بأسماء في التفاؤُل والتطيُّر. والسُّلَّم معروف، وهو من السلامة أيضاً؛ لأنَّ النازل عليه يُرْجَى لـه السَّلامة. والسَّلامة: شجر، وجمعها سَلاَم.
والذي شذَّ عن الباب السَّلْم: الدلو التي لها عروة واحدة. والسَّلَم: شجر، واحدته سَلَمة. والسَّلامانُ: شجرٌ([1]).
ومن الباب الأول السَِّلْم وهو الصُّلح، وقد يؤنَّث ويذكَّر. قال الله تعالى: ﴿وإِنْ جَنَحُوا لِلْسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا﴾ [الأنفال 61]. والسَّلِمَة: الحجر، فيه يقول الشاعر:
ذاكَ خليلي وذو يعاتِبُني *** يَرمِي ورائيَ بالسهمِ والسَّلِمَهْ([2])وبنو سلِمَة: بطنٌ من الأنصار ليس في العرب غيرهم. ومن الأسماء سَلْمَى: امرأةٌ. وسلمى: جبلٌ. وأبو سُلمى أبو زُهَير، بضم السين، ليس في العرب غيره.
(سلو/ي) السين واللام والحرف المعتلّ أصلٌ واحدٌ يدلُّ على خفض وطيب عيش. ومن ذلك قولهم فلان في سَلْوَةٍ من العيشِ، أي في رَغدٍ يسلِّيهِ الهم. ويقول: سَلاَ المحب يَسْلوا سُلُوَّاً، وذلك إذا فارقه ما كان به من همٍّ وعشق. والسُّلْوانة: الخَرزة، وكانوا يقولون إنَّ من شرب عليها سَلاَ ممّا كان به، وعَمَّن كان يحبه. قال الشاعر:
شربت* على سُلْوانة ماءَ مُزنةٍ *** فلا وَجديدِ العيش يا مَيَّ ما أسلُو([3])قال الأصمعيّ: يقول الرجل لصاحبه: سقيتَني منك سَلْوَةً وسُلواناً، أي طيَّبت نفسي وأذهلْتَها عنك. وسَلِيت بمعنى سلوت. قال الراجز:
* لو أشربُ السُّلوانَ ما سَليتُ([4]) *
ومن الباب السَّلا، الذي يكون فيه الولد، سمي بذلك لنَعمته ورقَّته ولينه. وأما السين واللام والهمزة فكلمة واحدة لا يقاس عليها. يقال سَلأَ السّمن يَسْلؤُه سلأ، إذا أذابه وصفّاه من اللَّبن، قال:
ونحن منعناكم تميماً وأنتم  *** موالِيَ إلاَّ تُحْسِنُوا السَّلْءَ تُضرَبوا
(سلب) السين واللام والباء أصلٌ واحدٌ، وهو أَخْذُ الشَيء بخفّة واختطاف. يقال سلبتُهُ ثوبَهُ سلْباً. والسَّلَب: المسلوب. وفي الحديث: "مَنْ قَتَل قتيلاً فله سَلَبُه". والسَّليب: المسلوب. والسَّلوب من النوق: التي يُسلَبُ ولدها والجمع سُلُب. وأسلبت الناقةُ، إذا كانت تلك حالَها. وأمّا السَّلَب وهو لِحاء الشجر فمن الباب أيضاً؛ لأنَّه تَقَشَّرَ عن الشَّجر، فكأنَّما قد سُلِبَته. وقول ابن مَحْكانَ:
فَنشنش الجلدَ عنها وهي باركةٌ *** كما تُنَشْنِشُ كَفَّا قاتِلٍ سَلَبا([5])ففيه روايتان: رواه ابن الأعرابي "قاتل" بالقاف. ورواه الأصمعي بالفاء. وكان يقول: السَّلَب لحاء الشَّجَر، وبالمدينة سوقُ السَّلابين، فذهب إلى أنَّ الفاتل هو الذي يَفتِل السَّلَب. فسمعتُ عليّ بن إبراهيم القطان يقول: سمعت أبا العباس أحمد بن يحيى ثعلباً يقول: أخطأ ابنُ الأعرابيّ، والصحيح ما قاله الأصمعيّ.
ومن الباب تسلّبَت المرأة، مثل أَحَدَّتْ. قال قوم: هذا من السُّلُب، وهي الثياب السُّود. والذي يقرب هذا من الباب الأوّل [أنَّ] ثيابَها مشبّهة بالسَّلَب، الذي هو لِحاء الشّجر. قال لبيد:
* في السُّلُب السُّود وفي الأمساحِ([6])*
وقال بعضهم : الفرق بين الإحداد والتَّسلُّب، أنَّ الإحداد على الزّوج والتَّسَلُّب قد يكون على غير الزّوج.
فأمّا قولهم فرس سَلِيبٌ، فيقال إنَّه الطويل القوائم. وقال آخرون: هو الخفيف نَقل القوائم؛ يقال رجلٌ سليب اليدين بالطَّعن، وثورٌ سليب القرن بالطَّعن. وهذا أجود القولَين وأَقيسُهما؛ لأنَّه كأنَّه يسلب الطّعنَ استلابا.
(سلت) السين واللام والتاء أصلٌ واحدٌ، وهو جلْفُ الشيء عن الشيء وقَشره. يقال سلتت المرأةُ خضابَها عن يدها. ومنه سَلَتَ فلانٌ أنفَ فلانٍ بالسيف سَلْتاً، وذلك إذا أخذه كلَّه. والرَّجُل أسْلَتُ. ويقال إنَّ المرأة التي لا تتعهَّد الخضاب يقال لها السَّلْتاء. ومن الباب السُّلْت: ضربٌ من الشعير لا يكاد [يكون] له قشر، والعرب تسمّيه العُرْيان.
(سلج) السين واللام والجيم أصلٌ يدل على الابتلاع. يقال سلج الشيء يَسلَجُه، إذا ابتلعه سَلْجَاً وسَلَجَاناً. وفي كلامهم: "الأخْذُ سَلَجَانٌ والقَضَاءَ لَِيَّانٌ". ومن الباب: فلان يتسلَّج الشراب، أي يُلِحُّ في شُرْبه.
(سلح) السين واللام والحاء السلاح، وهو ما يُقَاتَل به، وكان أبو عبيدة يفرِقُ بين السّلاح والجُنة، فيقول: السلاح ما قُوتِلَ به، والجُنّة ما اتُّقي به، ويحتج بقوله:
حيثُ تَرى الخيلَ بالأبطال  عابسة *** يَنْهَضْنَ بالهندوانيّاتِ والجُنَنِ([7])فجعل الجُنَن غَيْرَ السُّيوف([8]). والإسليح: شجرةٌ تغزُرُ عليها الإِبل. وقالت الأعرابية: "الإسليح([9])، رُغوَةٌ  وسَريح، وسَنامٌ وإطريح".
(سلخ) السين واللام والخاء أصلٌ واحد، وهو إخراج الشيء عن جلده. ثم يُحْمَل عليه. والأصل سلخْتُ جلدةَ الشاةِ سلخاً. والسِّلْخ: جلد الحية تنسلخ. ويقال أسود سالخ لأنَّه يسلخ جلده كلَّ عام فيما يقال. وحكى بعضُهم سلختِ المرأة دِرْعَها: نزعَتْهُ. ومن قياس الباب: سلخت الشَّهرَ، إذا صرتَ في آخر يومه. وهذا مجاز. وانسلخَ الشَّهرُ، وانسلخ النَّهارُ من الليل المقْبِل. ومن الباب نخلة مِسْلاخٌ، وهي التي تنثُر بُسرَها أخضر.
(سلس) السين واللام والسين يدلُّ على سهولة في الشيء. يقال هو سَهْلٌ سَلِسٌ. والسَّلْس: جنس من الخَرز، ولعلَّه سمِّي بذلك لسلاسته في نَظْمه. قال:
* وقلائدٌ مِنْ حُبْلَةٍ وسُلوسِ([10]) *
(سلط) السين واللام والطاء أصلٌ واحدٌ، وهو القوّة والقهر. من ذلك السَّلاطة، من  التسلط وهو القَهْر، ولذلك سمِّي السُّلْطان سلطاناً. والسلطان: الحُجَّة. والسَّليط من الرجال: الفصيح اللسان الذَّرِب. والسَّليطة: المرأة الصَّخَّابة.
ومما شذَّ عن الباب السَّلِيط: الزّيت بلغة أهل اليَمَن، وبلغة غيرهم دهن السِّمسِم.
(سلع) السين واللام والعين أصلٌ يدلُّ على انصداع الشيء وانفتاحه. من ذلك السَّلْع؛ وهو شقٌّ في الجبل كهيئة الصَّدْع، والجمع سُلوع. ويقال تَسَلّع عَقِبُه، إذا تشقّقَ وتَزَلَّع. ويقال سَلَعَ رأسه، إذا فَلَقَه. والسِّلعة: الشيء المبيع، وذلك أنَّها ليست بِقُِنْيَةٍ تُمْسك، فالأمر فيها واسعٌ. والسَّلَع: شجر.
(سلغ) السين واللام والغين ليس بأصلٍ، لكنه من باب الإبدال فسينُهُ مُبْدَلة من صاد. يقال سَلَغَت البقرةُ، إذا خرجَ نابُها، فهي سالغ. ويقولون لحمٌ أسلَغُ، إذا لم ينضج. ورجلٌ أسلَغُ: شديد الحمرة.
(سلف) السين واللام والفاء أصلٌ يدلُّ على تقدُّم وسبْق. من ذلك السَّلَف: الذين مضَوا. والقومُ السُّلاَّف: المتقدِّمون. والسُّلاَف: السائل من عصير العنب قبل أن يُعصَر. والسُّلْفَة: المعجَّل من الطَّعام قبل الغَدَاء. والسّلوف: الناقة تكون في أوائل الإبل إذا وَرَدَت. ومن الباب السَّلَف في البيع، وهو مالٌ يقدَّم لما يُشتَرى نَساءً([11]). وناس يسمُّون القَرضَ السَّلَف، وهو ذاك القياسُ لأنَّه شيءٌ يُقدَّم بعوض يتأخّر. ومن غير هذا القياس السِّلْف سِلْف الرِّجال، وهما اللذان يتزوّج هذا أُخْتاً وهذا أُخْتاً. وهذا قياس السَّالفتين، وهما صفحتا العنق، هذه بحذاء هذه.
ومما شذَّ عن البابين السَّلْف وهو الجراب. ويقال إنَّ القلفة تَسمَّى سَلْفاً([12]).
ومنه أسْلَفتُ الأرضَ للزَّرْع([13])، إذا سوَّيتها. وممكن أن يكون هذا من قياس الباب الأوّل: لأنه أمرٌ قد تقدّم في إصلاحه.
(سلق) السين واللام والقاف فيه كلماتٌ متباينة لا تكاد تُجمع منها كلمتانِ في قياسٍ واحد؛ وربُّك جلُّ ثناؤُهُ يفعل ما يشاء، ويُنْطِقُ خَلْقه كيف أراد.
فالسَّلَق: المطمئنّ من الأرض. والسِّلْقَة: الذِّئبة. وسَلَقَ: صاح. والسَّلِيقة: الطبيعة. والسَّليقة: أثر النِّسع في جنب البعير. وسَلُوق: بلدٌ. والتَّسلُّق على الحائط: التَّوَرُّد عليه إلى الدار. والسّلِيق: ما تَحَاتَّ من الشجر. قال الرَّاجز:
تَسْمَعُ منها في السَّليقِ الأشهبِ  *** مَعمعةً مثل الضِّرَام المُلْهَبِ([14])والسُّلاَق: تقشُّر جِلد اللِّسان. وسَلَقْت المزَادةَ، إذا دهنْتَها. قال امرؤ القيس:
كأنّهما مزادتا متعجِّلٍ *** فَرِيّانِ لَمَّا يُسلَقَا بدِهانِ([15])والسَّلْقُ:أن تُدخِل إحدى عُروتي الجُوالِق في الأخرى، ثم تثنيَها مرَّةً أخرى.
(سلك) السين واللام والكاف أصلٌ يدلُّ على نفوذ شيءٍ في شيء. يقال سلكت الطَّريقَ أَسلُكُه. وسَلكت الشيء في الشيء: أنفذْته. والطَّعْنَة السُّلْكَى، إذا طَعَنَه تِلقاءَ وجهِه. والمسلَكَة: طُرَّةٌ تُشَقُّ من ناحية الثوب([16]). وإنّما سمّيت بذلك لامتدادها. وهي كالسِّكَك.
ومما شذَّ عن الباب السُّلَكَة: الأنثى من ولد الحَجَل، والذكر سُلَك، *وجمعه سِلْكانٌ. والله أعلم.
---------------------
([1]) في الأصل: "شجرة"، صوابه في المجمل واللسان. وواحده "سلامانة".
([2])  البيت لبجير بن عنمة الطّائي، كما في اللسان (15: 189) والمشهور في روايته: "بامسهم وامسلمة" على لغة حمير في إبدال لام "أل" ميماً.
([3]) البيت في اللسان (سلا) بدون نسبة .
([4]) ديوان رؤبة 25 واللسان (سلا).
([5]) ديوان الحماسة (2: 255). واللسان (سلب).
([6]) ديوان لبيد 50 طبع 1881، واللسان (سلب).
([7]) سبق البيت في (1: 422).
([8]) في الأصل "عن السيوف".
([9]) في اللسان: "قالت أعرابية، وقيل لها: ما شجرة أبيك؟ فقالت: شجرة أبي الإسليح".
([10]) سبق البيت وتخريجه في (2: 132). وصدره:
* ويزينها في النحر حَليٌ واضحٌ *
([11]) النساء، بالفتح: اسم من نسأت الشيء: أخرته.
([12]) القلفة، بالضم والتحريك: غرلة الصبي. والسلف، كذا وردت في الأصل والمجمل. وفي اللسان (11 : 61) أنها "السلفة" بالضم.
([13]) في الأصل: "للذراع"، صوابه في المجمل واللسان.
([14]) الرجز بدون نسبة في اللسان (سلق).
([15]) ديوان امرئ القيس 124 واللسان (سلق).
([16]) في المجمل: "من ناحيتي الثوب". ونص المقاييس يطابق نص القاموس. وهذه الكلمة "المسلكة" مما فات صاحب اللسان.

ـ

##### Türkçe

(سîn ve lâm ve onları üçleyen şeyler bâbı)
(**سلم**) **السين** ve **اللام** ve **الميم**: bâbının çoğu sıhhat ve âfiyettendir; onda şâz olan bulunur; ondan şâz olan azdır. Şu hâlde **السّلامة**: insanın âfetten ve ezâdan selâmette olmasıdır. İlim ehli dedi: Allah—cellet senâuhu—**السلام**’dır; mahlûklara ilişen ayıp, noksan ve fenâdan selâmeti sebebiyle. Allah—celle celâluhu—dedi: ﴿واللهُ يَدْعُو إلى دَارِ  السَّلاَمِ﴾ [Yûnus 25]; şu hâlde **السلام** Allah—cellet senâuhu—dur; O’nun dârı da cennettir. Bâbdan ayrıca **الإسلام** da vardır; o, boyun eğiştir; çünkü o, inat ve imtinâdan selâmette olur. **السِّلام**: musâlemedir. Ve **فِعالٌ** çoğu kez **المفاعلة**’de gelir; **القتال** ve **المقاتلة** gibi.
Ve **الإصحاب** ve boyun eğiş bâbından: **السَّلَم** ki **السَّلف** diye adlandırılır; sanki o, teslim edilmiş bir maldır da onu vermekten imtinâ etmemiştir. Ve mümkün olur ki taşlar **سِلاماً** diye adlandırılmıştır; çünkü onlar, şiddetleri ve katılıkları sebebiyle, yerde fenâ ve zevâlden en uzak şeydir. Şu hâlde **السَّليم** ki o, sokulmuş olandır; onun adlandırılmasında iki söz vardır: birincisi, onda olan şeye teslim edilmiş olmasıdır. Diğer söz: onların selâmete tefe’ül etmeleridir. Ve onlar, tefe’ül ve tateyyürde şeyi isimlerle adlandırırlar. Ve **السُّلَّم** mâlûmdur; o da **السلامة**’dendir; çünkü ona inen için selâmet umulur. Ve **السَّلامة**: bir ağaçtır; cem‘i **سَلاَم**’dır.
Ve bâbdan şâz olan: **السَّلْم**; tek kulplu kovadır. Ve **السَّلَم**: bir ağaçtır; tekili **سَلَمة**’dir. Ve **السَّلامانُ**: bir ağaçtır([1]).
Ve birinci bâbdan **السَِّلْم**: sulhtur; müennes de yapılır, müzekker de. Allah تعالى dedi: ﴿وإِنْ جَنَحُوا لِلْسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا﴾ [el-Enfâl 61]. Ve **السَّلِمَة**: taştır; şair onda şöyle der:
ذاكَ خليلي وذو يعاتِبُني *** يَرمِي ورائيَ بالسهمِ والسَّلِمَهْ([2])
Ve **بنو سلِمَة**: Ensâr’dan bir batındır; Araplarda onlardan başkası yoktur. Ve isimlerden **سَلْمَى**: bir kadındır. Ve **سلمى**: bir dağdır. Ve **أبو سُلمى**: **أبو زُهَير**’dir; **السين**’in dammesiyle; Araplarda ondan başkası yoktur.

(**سلو/ي**) **السين** ve **اللام** ve illetli harf: tek bir asıldır; alçaklık ve hayatın hoşluğu üzerine delâlet eder. Bundan: onların “falân, yaşayıştan bir **سَلْوَةٍ** içindedir” sözüdür; yani, gamın onu oyaladığı bir bolluk içindedir. Ve der: **سَلاَ** âşık **يَسْلوا سُلُوَّاً**; bu, onda olan gam ve aşktan onu ayırdığı vakittir. Ve **السُّلْوانة**: boncuktur; onlar derlerdi ki, onun üzerinde içen, onda olan şeyden ve sevdiği kimseden **سَلاَ** eder. Şair dedi:
شربت* على سُلْوانة ماءَ مُزنةٍ *** فلا وَجديدِ العيش يا مَيَّ ما أسلُو([3])
**الأصمعيّ** dedi: adam, arkadaşına der: “Bana senden **سَلْوَةً** ve **سُلواناً** içirdin”; yani nefsimi hoş ettin ve onu senden gaflete düşürdün. Ve **سَلِيت** “**سلوت**” mânâsınadır. **الراجز** dedi:
* لو أشربُ السُّلوانَ ما سَليتُ([4]) *
Ve bâbdan **السَّلا**: içinde çocuk olan şey; onun nimetli oluşu, inceliği ve yumuşaklığı sebebiyle böyle adlandırıldı. Amma **السين** ve **اللام** ve **الهمزة**: kıyas olunmayan tek bir kelimedir. Denir: **سَلأَ** yağı **يَسْلؤُه سلأ**; onu erittiği ve sütten arıtıp süzdüğü vakit. Dedi:
ونحن منعناكم تميماً وأنتم  *** موالِيَ إلاَّ تُحْسِنُوا السَّلْءَ تُضرَبوا

(**سلب**) **السين** ve **اللام** ve **الباء**: tek bir asıldır; o, şeyi hafiflikle almak ve kapıp götürmektir. Denir: “Onun elbisesini **سلباً** olarak soydum.” Ve **السَّلَب**: soyulmuş olandır. Hadiste: “Kim bir maktûlü öldürürse onun **سَلَبُه** onundur.” Ve **السَّليب**: soyulmuş olandır. Ve develerden **السَّلوب**: yavrusu alınan; cem‘i **سُلُب**’dür. Ve deve **أسلبت**; o hâlde olduğu vakit. Amma **السَّلَب** ki ağaç kabuğudur: o da bâbdandır; çünkü ağaçtan soyulmuştur; sanki onu soymuştur. Ve İbn **مَحْكانَ**’ın sözü:
فَنشنش الجلدَ عنها وهي باركةٌ *** كما تُنَشْنِشُ كَفَّا قاتِلٍ سَلَبا([5])
Onda iki rivayet vardır: İbnü’l-A‘râbî onu **"قاتل"** diye **القاف** ile rivayet etti. **الأصمعي** onu **الفاء** ile rivayet etti. Ve derdi: **السَّلَب** ağaç kabuğudur; Medine’de **السَّلابين** pazarı vardır; böylece **الفاتل**’in **السَّلَب**’i büken kimse olduğuna gitti. Ben Ali b. İbrâhîm el-Kattân’ı şöyle derken işittim: Ebü’l-Abbâs Ahmed b. Yahyâ **ثعلب**’ı şöyle derken işittim: İbnü’l-A‘râbî hata etti; sahih olan, **الأصمعي**’nin dediğidir.
Ve bâbdan: kadın **تسلّبَت**; **أَحَدَّتْ** gibi. Bir kavim dedi: bu, **السُّلُب**’dendir; o da siyah elbiselerdir. Bunu birinci bâba yaklaştıran: elbiselerinin, ağaç kabuğu olan **السَّلَب**’e benzetilmiş olmasıdır. Lebîd dedi:
* في السُّلُب السُّود وفي الأمساحِ([6])*
Ve bazısı dedi: **الإحداد** ile **التَّسلُّب** arasındaki fark: **الإحداد** koca üzerinedir; **التَّسَلُّب** ise koca dışındakine de olabilir.
Şu hâlde “**فرس سَلِيبٌ**” sözleri: onun uzun bacaklı olduğu söylenir. Diğerleri dedi: o, bacakların naklinde hafiftir; denir: “adam, mızraklamada **سليب اليدين**”; “boğa, mızraklamada **سليب القرن**.” Bu, iki sözün daha iyisi ve daha kıyaslısıdır; çünkü sanki o, mızraklamayı kapıp alır, kapıp alışla.

(**سلت**) **السين** ve **اللام** ve **التاء**: tek bir asıldır; o, şeyi şeyden sıyırmak ve soymaktır. Denir: kadın, kınasını elinden sıyırdı. Ondan: falan, falanın burnunu kılıçla **سَلْتاً** olarak **سَلَتَ**; bu, onu bütünüyle aldığı vakittir. Ve adam **أسْلَتُ**’tur. Ve denir: kınayı gözetmeyen kadına **السَّلْتاء** denir. Ve bâbdan **السُّلْت**: arpanın bir türüdür; neredeyse kabuğu olmaz; Araplar ona **العُرْيان** der.

(**سلج**) **السين** ve **اللام** ve **الجيم**: yutmaya delâlet eden bir asıldır. Denir: şeyi **سلج** eder, **يَسلَجُه**; onu **سَلْجَاً** ve **سَلَجَاناً** olarak yuttuğu vakit. Ve onların sözünde: “**الأخْذُ سَلَجَانٌ والقَضَاءَ لَِيَّانٌ**.” Ve bâbdan: falan, içkiyi **يتسلَّج** eder; yani içmesinde ısrar eder.

(**سلح**) **السين** ve **اللام** ve **الحاء**: **السلاح**’tır; o, kendisiyle savaşılandır. Ve Ebû Ubeyde, **السّلاح** ile **الجُنة** arasında ayırırdı; derdi ki: **السلاح** kendisiyle savaşılandır; **الجُنّة** kendisiyle korunulandır; ve şu sözü delil getirirdi:
حيثُ تَرى الخيلَ بالأبطال  عابسة *** يَنْهَضْنَ بالهندوانيّاتِ والجُنَنِ([7])
Böylece **الجُنَن**’i kılıçlardan başka kıldı([8]). Ve **الإسليح**: develerin üzerinde bolca otladığı bir ağaçtır. Ve bedevî kadın dedi: “**الإسليح**([9]): köpük ve salıveriş, ve hörgüç ve atılış.”

(**سلخ**) **السين** ve **اللام** ve **الخاء**: tek bir asıldır; o, şeyi derisinden çıkarmaktır. Sonra ona hamledilir. Asıl: koyunun derisini **سلخاً** olarak soydum. Ve **السِّلْخ**: yılanın soyunduğu deridir. Ve denir: kara yılan **سالخ**; çünkü denildiğine göre her yıl derisini soyar. Bazısı, “kadın zırhını **سلخت**”i nakletti: onu çıkardı. Bâbın kıyasından: “ayı **سلخت**”; onun son gününde olduğun vakit. Bu mecazdır. Ve ay **انسلخ** etti; ve gündüz, gelecek geceden **انسلخ** etti. Ve bâbdan: hurma ağacı **مِسْلاخٌ**; o, yeşilken koruğunu döken ağaçtır.

(**سلس**) **السين** ve **اللام** ve **السين**: şeyde kolaylığa delâlet eder. Denir: o, kolay, **سَلِسٌ**’tir. Ve **السَّلْس**: boncuktan bir cinstir; belki dizilmesindeki akıcılığı sebebiyle böyle adlandırılmıştır. Dedi:
* وقلائدٌ مِنْ حُبْلَةٍ وسُلوسِ([10]) *

(**سلط**) **السين** ve **اللام** ve **الطاء**: tek bir asıldır; o, kuvvet ve kahırdır. Bundan: **السَّلاطة**; **التسلط**’tan, o da kahırdır; bu sebeple **السُّلْطان** sultân diye adlandırıldı. Ve **السلطان**: hüccettir. Ve erkeklerden **السَّليط**: dili fasih, keskin olandır. Ve **السَّليطة**: gürültücü kadındır.
Ve bâbdan şâz olanlardan: **السَّلِيط**; Yemen ehlinin dilinde zeytindir; başkalarının dilinde susam yağıdır.

(**سلع**) **السين** ve **اللام** ve **العين**: şeyin yarılması ve açılması üzerine delâlet eden bir asıldır. Bundan: **السَّلْع**; dağda çatlak gibi bir yarıktır; cem‘i **سُلوع**’dur. Ve denir: topuğu **تَسَلّع** etti; çatlayıp yarıldığı vakit. Ve denir: başını **سَلَعَ**; onu yardığı vakit. Ve **السِّلعة**: satılan şeydir; çünkü o, tutulup elde tutulan bir mülk değildir; onda iş geniştir. Ve **السَّلَع**: bir ağaçtır.

(**سلغ**) **السين** ve **اللام** ve **الغين**: asıl değildir; lâkin ibdâl bâbındandır; **السين**’i **صاد**’dan بدل edilmiştir. Denir: inek **سَلَغَت**; azı dişi çıktığı vakit; o hâlde o **سالغ**’dır. Ve derler: et **أسلَغُ**; pişmediği vakit. Ve adam **أسلَغُ**: şiddetli kızıllıktır.

(**سلف**) **السين** ve **اللام** ve **الفاء**: ilerleme ve öne geçmeye delâlet eden bir asıldır. Bundan: **السَّلَف**; geçmiş olanlardır. Ve kavim **السُّلاَّف**: öne geçenlerdir. Ve **السُّلاَف**: sıkılmadan önce üzüm suyundan akan sıvıdır. Ve **السُّلْفَة**: öğle yemeğinden önce yiyecekten acele verilen şeydir. Ve **السّلوف**: deve; sürü suya vardığında develerin başlarında olur. Ve bâbdan: alışverişte **السَّلَف**; o, veresiye satın alınacak şeye takdim edilen maldır([11]). Ve insanlar, borcu **السَّلَف** diye adlandırırlar; o, o kıyastır; çünkü o, karşılığı geciken bir bedel için öne sunulan bir şeydir. Ve bu kıyastan olmayan: **السِّلْف**; erkeklerin **سِلْف**’i; ikisi de, bunun bir kız kardeşle, bunun da bir kız kardeşle evlendiği iki kimsedir. Bu, **السَّالفتين** kıyasıdır; onlar, boynun iki yanıdır; bu, bunun hizasındadır.
Ve iki bâbdan şâz olanlardan: **السَّلْف**; o, torbadır. Ve denir ki sünnet derisi **سَلْفاً** diye adlandırılır([12]).
Ve ondan: toprağı ekin için **أسْلَفتُ**([13]); onu düzelttiğim vakit. Ve mümkün olur ki bu, birinci bâbın kıyasındandır; çünkü o, ıslahında öne geçmiş bir iştir.

(**سلق**) **السين** ve **اللام** ve **القاف**: onda birbirinden ayrı kelimeler vardır; neredeyse onlardan iki kelime tek bir kıyasta toplanmaz; Rabbin—cellet senâuhu—dilediğini yapar ve mahlûkunu dilediği gibi konuşturur.
Şu hâlde **السَّلَق**: yerin alçak kısmıdır. Ve **السِّلْقَة**: dişi kurttur. Ve **سَلَقَ**: bağırdı. Ve **السَّلِيقة**: tabiat. Ve **السَّليقة**: devenin böğründe kayışın izi. Ve **سَلُوق**: bir beldedir. Ve duvara **التَّسلُّق**: eve doğru ona yönelip çıkmadır. Ve **السّلِيق**: ağaçtan dökülüp düşen şeydir. **الرَّاجز** dedi:
تَسْمَعُ منها في السَّليقِ الأشهبِ  *** مَعمعةً مثل الضِّرَام المُلْهَبِ([14])
Ve **السُّلاَق**: dil derisinin soyulmasıdır. Ve kırbayı **سَلَقْت**; onu yağladığın vakit. İmru’ul-Kays dedi:
كأنّهما مزادتا متعجِّلٍ *** فَرِيّانِ لَمَّا يُسلَقَا بدِهانِ([15])
Ve **السَّلْقُ**: çuvalın iki halkasından birini ötekine sokman, sonra onu bir kez daha katlamandır.

(**سلك**) **السين** ve **اللام** ve **الكاف**: bir şeyin bir şey içinde nüfûzuna delâlet eden bir asıldır. Denir: yolu **سلكت**; onu **أَسلُكُه**. Ve şeyi şeyin içine **سَلكت**: onu geçirdin. Ve **الطَّعْنَة السُّلْكَى**: onu yüzünün karşısından mızrakladığı vakit. Ve **المسلَكَة**: elbisenin yanından yarılan bir şerittir([16]). Ancak uzanıp gitmesi sebebiyle böyle adlandırılmıştır. Ve o, sokaklar gibidir.
Ve bâbdan şâz olanlardan: **السُّلَكَة**; keklik yavrusunun dişisi; erkeği **سُلَك**’tir; cem‘i **سِلْكانٌ**’dır. Allah daha iyi bilir.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%8A/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

#### Madde başı: سلو

س ل و
سلوت عنه وسليت ولا أسلو عنك ولا أسلى ولا أسلاك أخرى الليالي وأسلاني عنه وسلاني وفيـه مسلـاة عـن الكـرب‏.‏
وإنـه لفـي سلـوة مـن عيشـه‏:‏ فـي رغـد يسليـه‏.‏
ولا آتيك ولو حملتني على داحس وجلوى وأطعمتني المن والسلوى‏.‏
ومن المجاز‏:‏ شرب فلان السلوان إذا سلا ولقد سقيتنـي سلـوة مـن نفسـك‏:‏ رأيـت منـك مـا سلوت به عنك‏.‏
و ‏"‏ انقطع السلى في البطن ‏"‏ إذا اشتد الأمر‏.‏
و ‏"‏ وقع فلان في سلى جمل ‏"‏‏:‏ في أمـر صعب لأن الجمل لا سلى له‏.‏

##### Türkçe

س ل و
**سلوت عنه** ve **سليت**: ondan teselli buldum; ve “ben senden teselli bulmam” **ولا أسلو عنك** ve “teselli bulmam” **ولا أسلى**; ve “başka geceler beni senden teselli ettirmedi” **ولا أسلاك أخرى الليالي**; ve “beni ondan teselli ettirdi” **وأسلاني عنه** ve “beni teselli ettirdi” **وسلاني**; ve onda, kederden bir teselli vardır: **وفيـه مسلـاة عـن الكـرب**.‏
Ve şüphesiz o, yaşayışından bir teselli içindedir: **وإنـه لفـي سلـوة مـن عيشـه**: onu teselli eden bir bolluk içinde: **فـي رغـد يسليـه**.‏
Ve sana gelmem; isterse beni **داحس** ve **جلوى** üzerine bindirmiş olsan ve bana **المن** ve **السلوى** yedirmiş olsan bile: **ولا آتيك ولو حملتني على داحس وجلوى وأطعمتني المن والسلوى**.‏
Mecazdandır: “Falan **السلوان** içti” — teselli bulduğu zaman: **ومن المجاز‏:‏ شرب فلان السلوان إذا سلا**; ve andolsun, senin nefsinden bir teselli bana içirdin: **ولقد سقيتنـي سلـوة مـن نفسـك**: senden, seninle ilgili teselli bulduğum şeyi gördüm: **رأيـت منـك مـا سلوت به عنك**.‏
Ve “**انقطع السلى في البطن**”: iş şiddetlendiği zaman.‏
Ve “**وقع فلان في سلى جمل**”: zor bir işte; çünkü devenin **سلى**’sı yoktur.‏

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%8A/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

#### Madde başı: سلو

* س ل و * * سَلاَ * عنه من باب سما و * سَلِيَ * عنه بالكسر * سُلِيَّا * مثله و * السَّلْوَى * طائر قال الأخفش لم أسمع له بواحد قال ويشبه أن يكون واحده أيضا سلوى كما قالوا دفلى للواحد والجمع والسلوى أيضا العسل و * سَلاَّهُ * من همه * تَسْلِيةً * و * أسْلاَهُ * أي كشفه عنه و * السُّلْوَانَةُ * بالضم خرزة كانوا يقولون إذا صب عليها ماء المطر فشربه العاشق سلا واسم ذلك الماء * السُّلْوانُ * بالضم أيضا وقيل السلوان دواء يسقاه الحزين فيسلو والأطباء يسمونه المفرح

##### Türkçe

* س ل و * **سَلاَ** ondan; باب سما’dan ve **سَلِيَ** ondan, kesre ile; **سُلِيَّا** onun gibidir. Ve **السَّلْوَى** bir kuştur. el-Ahfeş dedi: “Onun için bir tekil işitmedim.” Dedi: “Bir tekilinin de yine سلوى olması benzer; tıpkı bir tekil ve çoğul için دفلى dedikleri gibi.” Ve **السلوى** ayrıca baldır. Ve **سَلاَّهُ** onu, kederinden; **تَسْلِيةً** (olarak). Ve **أسْلاَهُ** yani onu ondan açığa çıkardı. Ve **السُّلْوَانَةُ** zamme ile, bir boncuktur; derlerdi ki: “Üzerine yağmur suyu dökülürse, âşık onu içti; teselli buldu.” Ve o suyun adı **السُّلْوانُ** zamme ile de (böyledir). Ve denildi ki: **السلوان** hüzünlüye içirilen bir ilaçtır; böylece teselli bulur; hekimler onu **المفرح** diye adlandırırlar.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%8A/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

#### Madde başı: سلو

: ( و ( *!سَلاهُ وعنه ، كدَعاهُ ورَضِيَهُ ، *!سَلْواً ) ، بالفتْح ، ( *!وسُلُوّاً ) ، كعُلُوَ ، ( *!وسُلْوَاناً ) ، بالضَّمِّ ، ( *!وسُلِيّاً ) ، كعُتِيَ ويُكْسَرُ : ( نَسِيَهُ ) وذَهِلَ عن ذِكْرِه . وفي المَصادِرِ لَفٌّ ونَشْرٌ مرتَّبٌ وأَجْرى نُصيرُ بنُ أَبي نُصيرٍ بيتَ رُؤْبَة :
لو أَشْرَبُ السُّلْوان ما *!سَلِيتُ
ما بي غنىً عنك وإن غَنِيتُفيمَا عَرَضَ على الأصْمعيّ فقالَ له الأصْمعيُّ : ما *!السُّلْوانُ ؟ فقالَ : يقالُ إنَّه خَرَزَةٌ تُسْحَق ويُشْرَب ماؤُها فيُورِث شارِبَه *!سَلْوةً ، فقالَ : اسكُتْ لا يَسْخَر بكَ هؤلاء ، إنَّما هو مَصْدَرُ *!سَلَوْت ، أَي لو أَشْرَب *!السُّلُوَّ شُرْباً ما *!سَلَوْتُ .
( *!وأَسْلاهُ عنه *!فَتَسَلَّى ؛ والاسْمُ *!السَّلْوَةُ ، ويُضَمُّ ، *!والسُّلْوانَةُ ، بالضَّمِّ : العَسَلُ ، *!كالسَّلْوَى ) ؛ وأَنْشَدَ أَبو عبيدٍ لخالِدِ بنِ زُهَيْر الهُذَلي :
وقاسَمَها بالله جَهْداً لأَنْتُمُ
أَلَذُّ من السَّلْوى إذا ما نَشُورُهاوقال الزجَّاجُ : اخْطَأَ خالِد إنَّما *!السَّلْوى طائِرٌ .
وقال الفارِسيُّ : إنَّما سُمِّي العَسَل سَلْوى لأنَّه يُسْلِيك بحَلاوَتِه وتأَتِّيه عن غيرِه ممَّا يَلْحَقُك فيه مَؤُونَة الطَّبْخ وغيرِهِ مِن أَنْواعِ الصِّناعَةِ ، يَرُدُّ بذلكَ على الزجَّاج .
( و ) *!السُّلْوانَةُ : ( خَرَزَةٌ للتَّأْخِيذِ ) يُؤخِّذُ بها النِّساءُ الرِّجالَ ؛ عن اللَّحْياني .
( ويُفْتَحُ ) ، عن الصَّاغانيّ .
( *!كالسُّلْوانِ ) ، عن اللّحْيانيّ أَيْضاً .
وقالَ ابنُ الأعرابيِّ : *!السُّلْوانَةُ خَرَزَةٌ للبُغْضِ بعدَ المَحبَّة .
( و ) قيلَ : ( خَرَزَةٌ ) شَفَّافَة ( تُدْفَنُ في الرَّمْل فَتَسْوَدُّ فيُبْحَثُ عنها ويُسْقاها الإِنْسانُ *!فتُسَلِّيهِ ) .

وقال اللّحْيانيُّ : *!السُّلْوانُ شيءٌ يُسْقاهُ العاشِقُ *!فيُسْلِيه عن المرْأَةِ .
وفي الصِّحاح : *!السُّلْوانَةُ خَرَزَةٌ كانوا يقولونَ إذا صُبَّ عليها ماءُ المَطَرِ فشَرِبَه العاشِقُ *!سَلا ؛ قال الشاعِرُ :
شرِبْتُ على *!سُلْوانةٍ ماءَ مُزْنَةٍ
فلا وجَدِيدِ العَيْشِ يامَيُّ ما *!أَسْلو ( أَو *!السُّلْوانُ : ما يُشْرَبُ *!فيُسَلِّيَ ) ، هو ذلكَ الماءُ الذي تقدَّمَ ذِكْرُه ، وبه فُسِّر قولْ رُؤْبَة السابِقُ الذي أَنْكَرَه الأصْمعي .
( أَو هو أَنْ يُؤخَذَ تُرابُ قَبْرِ مَيِّتٍ فيُجْعَلَ في ماءٍ فيُسْقَى العاِشِقُ ، فيَموتُ حُبُّهُ ) ؛ نقلَهُ اللَّحْيانيّ عن بعضٍ ؛ وأَنْشَدَ :
يا لَيْتَ أَنَّ لقَلْبِي من يُعَلِّلُه
أَو ساقِياً فسَقاني عنْكِ *!سُلْوانا ( أَو هو دَواءٌ يُسْقاهُ الحَزينُ فيُفَرِّحُهُ ) .
وفي الصِّحاحِ : *!فيَسْلُو ، والأطِبَّاءُ يُسَمُّونه المُفَرِّحَ ؛ هكذا نقلَهُ عن بعضٍ .
( و ) *!سُلْوانُ : ( وادٍ لسُلَيمٍ .
( و ) أَيْضاً : ( عَيْنٌ ) مَعْروفةٌ ( بالقُدْسِ عَجيبَةٌ لها جَرْيَةٌ أَو جَرْيَتانِ في اليَوْمِ فَقَطْ يُتَبَّرَكُ بها ) ؛ وقد تَبَرَّكْت بها أَيَّام زِيارَتي ؛ ولله دَرُّ القائِلِ :
قَلْبي المقدس لمَّا أَن حَلَلْت به
لكنَّه ليسَ فيه عَيْنُ سُلْوان ﴿*!والسَّلْوَى﴾ في القُرْآن : ( طائِرٌ ) أَبْيضٌ كالسَّمْانَى ، ( واحِدَتُه *!سَلْواةٌ ) ؛ وأَنْشَدَ اللَّيْث :
كما انْتَفَضَ *!السَّلْواةُ بَلَّلَهُ القَطْرُ وفي الصِّحاح : قال الأَخْفَش : لم أَسْمَع له بواحِدٍ : قالَ : وهو يُشْبه أَنْ يكونَ واحِدُه *!سَلْوى مثْلُ جَماعَتِه ، كما قالوا دِفْلَى للواحِدِ والجماعَةِ .

( و ) *!السَّلْوَى : ( كُلُّ ما *!سَلاَّكَ ) ؛ عن الفارِسِيّ ؛ وبه سُمِّي العَسَل *!سَلْوى ، كما تقدَّمَ .
( *!ومُسْلِيَةٌ ، كمُحْسِنَةٍ : أَبو بَطْنٍ ) مِن مَذْحَج ، وهو *!مُسْلِيَةُ ابنُ عامِرِ بنِ عَمْروِ بنِ علةَ بنِ جلدِ بنِ مالِكٍ ، ومالك جماع مذحج ، منهم : شبيبُ بنُ عُمَر بن شبيبٍ *!المُسْلِيُّ ذَكَرَه ابنُ أَبي حاتِمٍ وجده حدَّثَ عنه مَرْوانُ بنُ معاوِيَةَ وأَبو خزيمَةَ ؛ وبرةُ بنُ عبدِ الرحمنِ المُسْلِيُّ تابِعِيٌّ عن ابنِ عُمَرَ ؛ وتميمُ بنُ طرفَةَ المُسْليُّ عن ابنِ مَسْعودٍ ؛ وعبدُ الرحمنِ المُسْلي عن الأَشْعَثِ بنِ قَيْسٍ ، رَوَى أَبو دَاوُد ؛ وعَمْروُ بنُ حسَّان المُسْلي عن مغيرة .
( و ) *!مُسْلِيَةُ ( بنُ هَزَّانَ : صَحابيٌّ ) ؛ هكذا في النُّسخِ .
والذي في مُعْجم ابنِ فَهْد مُسْلِيَةُ بن حدان الحدانيُّ قَدِمَ بَعْد الفَتْح فأَنْشَد .
وفي التَّبْصير للحافِظِ : مُسْلِيَةُ بنُ عامِرِ بنِ عَمْرو ، مِن ولدِه : الحارثُ بنُ ثعْلَبَةَ الشَّاعِرُ المَعْروفُ بابنِ جنَابَة .
( *!والسُّلَيُّ ، كسُمَيَ ، وتُكْسَرُ لامُه : وادٍ ) مِن حجرِ اليَمامَةِ ؛ وأَنْشَدَ ابنُ سِيدَه للأَعْشى :
وكأَنَّما تَبِعَ الصِّوارَ بشَخْصِها
عَجْزاءُ تَرْزُقُ *!بالسُّلِيِّ عِيالَهارُوِيَ بالوَجْهَيْن ؛ واقْتَصَرَ نصير على الضَّبْطِ الأوَّل ، وقالَ : رِياضٌ في طَرِيقِ اليَمامَةِ إلى البَصْرَةِ بينَ بَنْيان والطُّنُب .
( *!واسْتَلَتِ الشَّاةُ ) : أَي ( سَمِنَتْ .
( *!وأَسْلَى القَوْمُ ) : إذا ( أَمنُوا السَّبُعَ ) .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!سَلاَّهُ *!تَسْلِيةً : مِثْلُ *!أَسْلاهُ ؛ ومنه قولُ أَبي ذُؤيْب :

على أَنَّ الفَتَى الخُثْمِيَّ *!سَلَّى
لنَصْل السيفِ غَيْبة من يَغِيبقالَ ابنُ سِيدَه : أَرادَ عن غَيْبة مَن يَغِيب فحذَفَ وأَوْصَل .
ويقالُ : هو في *!سَلْوَة من العَيْش أَي في رَغَدٍ ؛ عن أَبي زيْدٍ نقلَهُ الجوهريُّ .
وقالَ الأَصْمعيّ : يقولُ الرَّجُل لِصاحِبِه سَقَيْتني *!سَلْوةً *!وسُلْواناً ، أَي طَيَّبْت نفْسِي عنْكَ .
*!وسُلَيٌّ ، كسُمَيَ ، عقبَةٌ قُرْبَ حَضْرَمَوْتَ بطَرِيقِ نَجْد واليَمامَةِ .
وبَنُو *!مُسْلِية : محلَّةٌ بالكُوفَةِ منها : أَبو العبَّاس أَحْمدُ بنُ يَحْيَى بن زَيْدِ بنِ ناقدٍ ، تلميذُ أَبي الغنائِم لندَّسي ، وكتبَ قريباً مِن خطِّه ، تُوفي سَنَة 559 ، أَخَذَ عنه ابنُ السّمْعاني وابْنُه أَبو مَنْصورٍ محمدُ ، ولدَ سَنَة 530 .
ويقالُ : فيه *!مَسْلاةٌ عن الكَربِ ، كمَعْلاةٍ .
وما عنه *!متسلى .
*!وانْسَلَى عنه الهَمُّ : انْكَشَفَ .
وقالَ أبو زيْدٍ : ما *!سَلِيتُ أَنْ أَقولَ ذاكَ ، أَي لم أَنْسَ أَنْ أَقولَه بل ترَكْتُه عَمْداً ، ولا يقالُ : سَلِيتُ أنْ أَقولَه إلاَّ في مَعْنى ما سَلِيت أَنْ أَقُولَه .
(

##### Türkçe

: ( Ve ( **سَلاهُ** ondan, **دَعاهُ** ve **رَضِيَهُ** gibi, **سَلْواً** ) fetha ile, ( **وسُلُوّاً** ) **عُلُوَ** gibi, ( **وسُلْوَاناً** ) damme ile, ( **وسُلِيّاً** ) **عُتِيَ** gibi; ve kesrelenir: ( **نَسِيَهُ** ) ve onu anmaktan gaflete düştü. Ve mastarlarda tertipli bir لفٌّ ونَشْرٌ vardır; ve Nusayr b. Ebî Nusayr, Ru’be’nin beytini yürürlüğe koydu:
لو أَشْرَبُ **السُّلْوان** ما **سَلِيتُ**
ما بي غنىً عنك وإن غَنِيتُ
Bunu el-Asma‘î’ye arz ettiğinde, el-Asma‘î ona dedi: **السُّلْوانُ** nedir? O dedi: Denilir ki o, ezilip suyu içilen bir boncuktur; içene **سَلْوةً** miras bırakır. O dedi: Sus; bunlar sana alay etmesin. O ancak **سَلَوْت**’un mastarıdır; yani: eğer **السُّلُوَّ** bir içiş olarak içsem, **سَلَوْتُ** olmazdım.

( Ve **أَسْلاهُ** ondan, böylece **فَتَسَلَّى**; isim **السَّلْوَةُ**’dur, ve dammelenir; ve **السُّلْوانَةُ** damme ile: baldır, **كالسَّلْوَى** )؛ ve Ebû Ubeyd, Hâlid b. Zuheyr el-Huzelî için inşad etti:
وقاسَمَها بالله جَهْداً لأَنْتُمُ
أَلَذُّ من السَّلْوى إذا ما نَشُورُها
Ve ez-Zeccâc dedi: Hâlid hata etti; ancak **السَّلْوى** bir kuştur.

Ve el-Fârisî dedi: Bal ancak, tatlılığıyla seni oyaladığı ve pişirme külfeti ve diğer sanat türlerinden sana yük getiren şeylerden seni ona yönelttiği için سَلْوى diye adlandırıldı; bununla ez-Zeccâc’a ردّ eder.

( Ve ) **السُّلْوانَةُ**: ( te’khîz için bir boncuk ) kadınlar onunla erkekleri te’khîz eder; el-Lihyânî’den.

( Ve fetha edilir ), es-Sâğânî’den.

( **كالسُّلْوانِ** ), el-Lihyânî’den de; yani.

Ve İbnü’l-A‘râbî dedi: **السُّلْوانَةُ** sevgi sonrası buğz için bir boncuktur.

( Ve ) denildi: ( bir boncuk ) şeffaftır; ( kuma gömülür de kararır; sonra aranır ve insana içirilir, böylece onu **فتُسَلِّيهِ** ).

Ve el-Lihyânî dedi: **السُّلْوانُ** âşığa içirilen bir şeydir; onu kadın hakkında **فيُسْلِيه**.

Ve es-Sıhâh’ta: **السُّلْوانَةُ** bir boncuktur; derlerdi ki üzerine yağmur suyu dökülür de âşık onu içerse **سَلا**; şair dedi:
شرِبْتُ على **سُلْوانةٍ** ماءَ مُزْنَةٍ
فلا وجَدِيدِ العَيْشِ يامَيُّ ما **أَسْلو**
( Veya **السُّلْوانُ**: içilen, **فيُسَلِّيَ** olan şeydir ); o, zikri geçen o sudur; ve onunla, el-Asma‘î’nin inkâr ettiği Ru’be’nin önceki sözü tefsir edildi.

( Veya o, bir ölünün kabrinin toprağının alınması, suya konulması ve âşığa içirilmesidir; böylece sevgisi ölür ); el-Lihyânî onu bazılarından nakletti; ve inşad etti:
يا لَيْتَ أَنَّ لقَلْبِي من يُعَلِّلُه
أَو ساقِياً فسَقاني عنْكِ **سُلْوانا**
( Veya o, hüzünlüye içirilen bir devadır; onu sevindirir ).

Ve es-Sıhâh’ta: **فيَسْلُو**; ve tabipler ona **المُفَرِّحَ** adını verirler; işte böyle, onu bazılarından nakletti.

( Ve ) **سُلْوانُ**: ( Süleym’e ait bir vadidir.

( Ve ) ayrıca: ( bir kaynak ) Kudüs’te bilinen, acayip; onun yalnız günde bir akışı veya iki akışı vardır; onunla bereket umulur ); ve ziyaretim günlerinde onunla bereketlendim; ve söyleyenin ne güzel sözü:
قَلْبي المقدس لمَّا أَن حَلَلْت به
لكنَّه ليسَ فيه عَيْنُ سُلْوان

﴿**والسَّلْوَى**﴾ Kur’ân’da: ( bir kuştur ) bıldırcın gibi beyaz; ( onun bir tanesi **سَلْواةٌ**’dır ); ve el-Leys inşad etti:
كما انْتَفَضَ **السَّلْواةُ** بَلَّلَهُ القَطْرُ
Ve es-Sıhâh’ta: el-Ahfeş dedi: onun için bir tekil işitmedim; dedi: ve onun tekilinin, cemaatinin misli olarak **سَلْوى** olması benzer; tıpkı tekil ve cemaat için **دِفْلَى** dedikleri gibi.

( Ve ) **السَّلْوَى**: ( her ne ki seni **سَلاَّكَ** ); el-Fârisî’den; ve onunla bal **سَلْوى** diye adlandırıldı, daha önce geçtiği gibi.

( **ومُسْلِيَةٌ** , **مُحْسِنَةٍ** gibi: Ebû Batn ) Mezḥic’ten; ve o, **مُسْلِيَةُ** İbn Âmir b. Amr b. ‘İlle b. Celd b. Mâlik’tir; ve Mâlik, Mezḥic’in cemaatidir; onlardan: Şebîb b. ‘Umar b. Şebîb **المُسْلِيُّ**; onu İbn Ebî Hâtim zikretti; ve dedesi ondan Mervân b. Muâviye ve Ebû Huzeyme rivayet etti; ve Berre b. Abdirrahmân **المُسْلِيُّ** tâbiîdir, İbn ‘Umar’dan; ve Temîm b. Tarafe **المُسْليُّ** İbn Mes‘ûd’dan; ve Abdurrahmân **المُسْلي** el-Eş‘aṯ b. Kays’tan; Ebû Dâvûd rivayet etti; ve Amr b. Hassân **المُسْلي** Muğîre’den.

( Ve ) **مُسْلِيَةُ** ( b. Hezzân: sahâbîdir ); nüshalarda böyle.

İbn Fehd’in Mu‘cem’inde olan: **مُسْلِيَةُ** b. Hadan el-Hadânî; fetihten sonra geldi de inşad etti.

Ve Hâfız’ın et-Tebsîr’inde: **مُسْلِيَةُ** b. Âmir b. Amr; onun soyundan: İbn Cenâbe diye bilinen meşhur şair el-Hâris b. Sa‘lebe.

( **والسُّلَيُّ** , **سُمَيَ** gibi; ve lâm’ı kesrelenir: bir vadidir ) Hacerü’l-Yemâme’den; ve İbn Sîde, el-A‘şâ için inşad etti:
وكأَنَّما تَبِعَ الصِّوارَ بشَخْصِها
عَجْزاءُ تَرْزُقُ **بالسُّلِيِّ** عِيالَها
İki vecihle rivayet edildi; ve Nusayr ilk ضبط ile yetindi; ve dedi: Yemâme yolunda Basra’ya giden yolda, Banyân ile et-Tunub arasında رياضٌ’dır.

( **واسْتَلَتِ الشَّاةُ** ): yani ( semirdi.

( **وأَسْلَى القَوْمُ** ): ( yırtıcıdan emin oldukları zaman ).

Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir:
**سَلاَّهُ** **تَسْلِيةً**: **أَسْلاهُ** gibidir; ve ondan Ebû Zu’eyb’in sözü:

على أَنَّ الفَتَى الخُثْمِيَّ **سَلَّى**
لنَصْل السيفِ غَيْبة من يَغِيب
İbn Sîde dedi: “عن غَيْبة مَن يَغِيب”i kastetti; sonra hazfetti ve وصل etti.

Ve denilir: o, yaşayıştan **سَلْوَة** içindedir; yani bolluk içindedir; Ebû Zeyd’den; el-Cevherî onu nakletti.

Ve el-Asma‘î dedi: Adam, arkadaşına “bana **سَلْوةً** ve **سُلْواناً** içirdin” der; yani senden dolayı nefsimi hoş ettim.

**وسُلَيٌّ** , **سُمَيَ** gibi; Hadramavt yakınında, Necd ve Yemâme yolunda bir geçittir.

Ve Benû **مُسْلِية**: Kûfe’de bir mahalledir; onlardandır: Ebû’l-‘Abbâs Ahmed b. Yahyâ b. Zeyd b. Nâkid; Lenddesî’nin Ebû’l-Ğanâim’inin öğrencisi; ve onun hattına yakın yazdı; 559 yılında vefat etti; ondan İbnü’s-Sem‘ânî ve oğlu Ebû Mansûr Muhammed aldı; 530 yılında doğdu.

Ve denilir: onda, kederden bir **مَسْلاةٌ** vardır; **مَعْلاةٍ** gibi.

Ve ondan **متسلى** yoktur.

**وانْسَلَى عنه الهَمُّ**: açıldı.

Ve Ebû Zeyd dedi: “**سَلِيتُ** şu sözü söylemeyi” demedim; yani onu söylemeyi unutmadım, bilakis onu kasten terk ettim; ve “**سَلِيتُ** onu söylemeyi” denilmez; ancak “**ما سَلِيتُ** onu söylemeyi” manasında.
(

#### Madde başı: سلي

: ( ى ( *!السَّلَى ) ، مَقْصوراً : ( جِلْدَةٌ ) رَقِيقَةٌ يكونُ ( فيها الوَلَدُ من النَّاسِ والمَواشِي ) إن نُزِعَتْ عن وَجْهِ الفَصِيلِ ساعَةَ يُولَد ، وإلاَّ قَتَلَتْه ، وكذلكَ إذا انْقَطَعَ *!السَّلا في البَطْنِ ، فإذا خَرَجَ السَّلَى سَلِمَت الناقَةُ وسَلِمَ الوَلَدُ ، وإن انْقَطَعَ في بَطْنِها هَلَكتْ وهَلَك الوَلَدُ ؛ هكذا ذَكَرَه الجوهريُّ إلاَّ أَنَّهُ خَصَّه بالمَواشِي كالأزْهريِّ والمَشِيمَة للناسِ .
وعَمَّ به ابنُ سِيدَه وتَبِعَه المصنِّفُ .
( ج *!أَسْلاءٌ .
( و ) *!سَلَى : ( د بالمَغْربِ ) ، والعامَّةُ

تكْسِرُه .
( وهو *!سَلاوِيٌّ ) ؛ وإنْ قيلَ *!سَلوِيَ جازَ .
( *!وسَلِيَت الشَّاةُ ، كرَضِيَ ، *!سَلًى : انْقَطَعَ *!سَلاَها ، فهي *!سَلْياءُ .
( *!وسَلاَّها *!تَسْلِيَةً ) : إذا ( نَزَعَ *!سَلاَها ) ، فهي *!سَلْياءُ أَيْضاً ، نقلَهُ الجوهريُّ .
وقال اللّحْيانيُّ : *!سَلَيْتُ النَّاقَةَ إذا مَدَدْت *!سَلاَها بَعْد الرَّحِم .
( *!وأَسَلْتِ ) الناَقةُ : ( طَرَحَتْهُ .
( و ) مِن أَمْثالِهم : ( وقَعُوا في *!سَلَى جَمَلٍ ) ، إذا وقَعُوا في ( أَمرٍ صَعْبٍ ، لأنَّ الجَمَلَ لا سَلَى له ) ، وإنَّما يكونُ للناقَةِ ، وهذا كقوْلِهم : أَعَزُّ من الأَبْلَقِ العَقوقِ ومن بَيْضِ الأَنُوق .
( و ) يقالُ أَيْضاً : ( انْقَطَعَ *!السَّلَى في البَطْنِ ) ، إذا ذَهَبَت الحِيلَة ، وهو ( مَثَلُ ، كبَلَغَ السِّكِّينُ العَظْمَ ) ؛ نقلَهُ الجوهريُّ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!سَلَّيْته *!أُسَلِّيه مِن حَدِّ رَمَى بمعْنَى سَلَوْته لُغَةٌ فيه ، ذَكَرَه الشريشي في شرْحِ المَقامَات ، وأَنْشَدَ للأَسْود بن يَعْفر :
فآليت لا أَشريه حتى يملّني
بشيء ولا *!أُسَلّيه حتى يفارقاويقالُ : للخَسِيسِ اللَّئيم : هو آكِلُ *!الأَسْلاء ؛ وأَنْشَدَ سيبويه :
قُبِّح من يَزْني بعو
فٍ من ذواتِ الخُمُرْالآكِلُ *!الأَسْلاءَ لا
يَحْفِلُ ضَوْءَ القَمَرْ*!واستلت الشاةُ : سَمِنَتْ .
*!واستلت سمناً : جَمَعَتْه .
*!والسُّلَّى ، كرُبَّى : الخصْلَةُ *!المُسَلّية

عن الأحْبابِ .

##### Türkçe

: (**السَّلَى**), maksûr olarak: (ince bir deri)dir; (onda, insanlardan ve davarlardan yavru bulunur). Eğer doğduğu saat **الفَصِيل**’in yüzünden çekilip alınırsa; yoksa onu öldürür. Yine bunun gibi, **السَّلا** karında koparsa; **السَّلَى** çıkarsa dişi deve selâmette olur ve yavru selâmette olur; eğer onun karnında koparsa helâk olur ve yavru helâk olur; cevherî onu böyle zikretti; ancak onu, ezherî gibi, davarlara tahsis etti; ve **المَشِيمَة** insanlara(dır).

İbn Sîde onunla umumîleştirdi ve musannif ona tâbi oldu.

(Çoğulu) **أَسْلاءٌ**.

(Ve) **سَلَى**: (Mağrib’de **د** ile)dir; ve avam onu kesreler.

(Ve o) **سَلاوِيٌّ**’dir; eğer **سَلوِيَ** denilirse câiz olur.

(**وسَلِيَت** koyun, **رَضِيَ** gibi, **سَلًى**): **سَلاَها** koptu; artık o **سَلْياءُ**dur.

(**وسَلاَّها** **تَسْلِيَةً**): (onun **سَلاَها**sını çekip aldığı zaman); artık o **سَلْياءُ**dur, yine; cevherî onu nakletti.

Lihyânî dedi: **سَلَيْتُ** dişi deveyi, rahimden sonra onun **سَلاَها**sını uzattığım zaman.

(**وأَسَلْتِ**) dişi deve: (onu attı).

(Ve) onların darb-ı mesellerinden: (**وقَعُوا في سَلَى جَمَلٍ**), (zor bir işe) düştükleri zaman; çünkü devenin **سَلَى**’sı yoktur; ancak dişi deveye olur. Bu, onların şu sözü gibidir: **أَعَزُّ من الأَبْلَقِ العَقوقِ ومن بَيْضِ الأَنُوق**.

(Ve) yine denilir: (**انْقَطَعَ السَّلَى في البَطْنِ**), çare gittiği zaman; ve o (bir mesel)dir; (**بَلَغَ السِّكِّينُ العَظْمَ**) gibi; cevherî onu nakletti.

Ve ondan ona istidrâk olunan şeylerdendir:
**سَلَّيْته** **أُسَلِّيه** ( **رَمَى**’nın haddi üzere) **سَلَوْته** mânâsıyla, onda bir lügattir; şerîşî onu **شرحِ المَقامَات**’ta zikretti; ve Esved b. Ya‘fer’den inşâd etti:
فآليت لا أَشريه حتى يملّني
بشيء ولا **أُسَلّيه** حتى يفارقا

Ve denilir: alçak, rezil kimse için: o, **الأَسْلاء** yiyicidir; ve Sîbeveyh inşâd etti:
قُبِّح من يَزْني بعو
فٍ من ذواتِ الخُمُرْ
الآكِلُ **الأَسْلاءَ** لا
يَحْفِلُ ضَوْءَ القَمَرْ

**واستلت** koyun: semirdi.

**واستلت** yağ olarak: onu topladı.

**والسُّلَّى**, **رُبَّى** gibi: ahbâbdan (sevgililerden) teselli eden **المُسَلّية** hasletidir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%8A/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

#### Madde başı: سلو

سَلَا عَنْهُ
1 سَلَا عَنْهُ ذ , (S, M, Msb, K,) first pers. سَلَوْتُ, (S, Msb,) aor. يَسْلُو, (Msb, K,) and يَسْلَا also, [or يَسْلَى,] though neither the second nor the third radical is a faucial letter; (Ham p. 568;) and سَلَاهُ, (M, K,) aor. يَسْلُوهُ; (K;) and سَلِىَ عَنْهُ, first pers. سَليتُ, (S, Msb,) aor. يَسْلَى; (Msb;) or سَلِيَهُ, (M, K,) aor. يَسْلَاهُ; (K;) and سَلَاهُ, first pers. سَلَيْتُهُ, aor. يَسْلِيهِ; (TA in art. سلى, on the authority of Esh-Shereeshee;) inf. n. سُلُوٌّ, (S, M, Msb, K,) of the first, (S, Msb, TA,) and سَلْوٌ, (M, K,) [app. of the second,] and سُلْوَانٌ, (M, MA, K,) of the first, as also سَلْوَةٌ, (MA,) or this last is a simple subst., (M, * Msb, K,) and سُلِىٌّ, (S, M, MA, K,) of the third, (S,) or of the first, (MA,) and سِلِىٌّ [with kesr substituted for damm because of the kesr of the medial radical]; (M, TA;) He was, or became, forgetful, unmindful, or neglectful, (M, K, TA,) or diverted from the remembrance, (TA,) of him, or it: (M, K, TA:) he endured with patience the loss, or want, of him, or it: (Msb:) he was, or became, content, or happy, without him, or it: (PS:) [or he experienced comfort, or consolation, for the loss, or want, of him, or it:] accord to AZ, السُّلُوُّ [or rather سُلُوُّ الاـِلْفِ عَنِ الأِلَفِ] signifies the familiar's being content, or happy, without the familiar: (Msb:) or السُّلُوُّ [or السُّلُوُّ عَنْ شَىْءٍ] signifies the being content, or happy, without a thing. (Ham p. 403.) One says also, سَلَا عَنِ الحُبِّ, meaning He was or became, free from love, or affection. (MA.) [And سَلَا عَنِ الهَمِّ He was, or became, free from anxiety. See also 5.] ― -b2- Also مَا سَلِيتُ أَنْ أَقُولَ ذَاكَ, meaning I did not forget, but neglected, to say that: and one does not say سَلِيتُ أَنْ أَقُولَهُ except as meaning مَا سَلِيتُ أَنْ أَقُولَهُ. (AZ, TA.)

سَلّاهُ عَنْهُ
2 سَلّاهُ عَنْهُ ذ , (M, TA, *) inf. n. تَسْلِيَةٌ; (TA;) and عَنْهُ ↓ اسلاهُ; (M, K;) He, or it, made him, or rendered him, forgetful, unmindful, or neglectful, (M, K, TA,) or made him to be diverted from the remembrance, (TA,) of him, or it: (M, K, TA:) [made him to endure with patience the loss, or want, of him, or it: made him to be content, or happy, without him, or it: or comforted him, or consoled him, for the loss, or want, of him or it: see 1, first sentence:] and the former verb occurs, in a verse of Aboo-Dhu-eyb, followed by an accus. as a second objective complement, in the place of a gen. preceded by عَنْ. (M, TA.) And one says also, سَلَّانِى مِنْ هَمِّى, inf.n. as above; and ↓ أَسْلَانِى; meaning [He freed me from my anxiety; or] he removed from me my anxiety. (S.) And سلّاهُ [alone] He, or it, [made him to be content, or happy; comforted, or consoled, him; or] freed him from grief [or anxiety]. (MA.)

4 أَسْلَوَ see 2, in two places. -A2- Also اسلى القَوْمُ The people, or party, were, or became, secure, or safe, from the beast of prey. (K.)

تسلّى عَنْهُ
5 تسلّى عَنْهُ ذ quasi-pass. of سَلَّاهُ عَنْهُ (M) or of أَسْلَاهُ عَنْهُ (M, K) [and therefore signifying He was made, or rendered, forgetful, unmindful, or neglectful, or was made to be diverted from the remembrance, of him, or it: was made to endure with patience the loss, or want, of him, or it: was made to be content, or happy, without him, or it: or was comforted, or consoled, for the loss, or want, of him, or it]: or تسلّى signifies تَكَلَّفَ السُّلْوَانَ [he affected the being forgetful, &c., of a person, or thing]: (Ham p. 403:) [he made himself content, or happy: comforted, or consoled, himself: diverted, or amused, himself: and, like سَلَا, (with which it is said in the Ham p. 572 to be syn.,) or nearly so,] he became free from, or he relinquished, anxiety. (MA.) See also what next follows.

انسلى عَنْهُ الهَمُّ
7 انسلى عَنْهُ الهَمُّ ذ Anxiety became removed, or cleared away, from him; as also ↓ تسلّى. (S.)

8 اـِسْتَلَوَ see art. سلى.

سَلًا
سَلًا ذ or سَلًى: see art. سلى.

سَلْوَةٌ
سَلْوَةٌ ذ , (M, Msb, K,) as also ↓ سُلْوَةٌ, (M, K,) a subst. from سَلَا عَنْهُ (M, Msb, K) [as such signifying A state of forgetfulness, unmindfulness, or neglectfulness, or of diversion from remembrance, of a person or thing: patient endurance of a loss or want: content, or happiness, in a case of privation: or comfort, or consolation, for a loss or want: accord. to the MA, the former is an inf. n.]. One says, سَقَيْتَنِى مِنْكَ سَلْوَةً and ↓ سُلْوَانًا Thou hast made me content, or happy, [or hast infused into me content, or happiness,] without thee [or in thine absence]. (As, S.) And هُوَ فِى سَلْوَةٍ مِنَ العَيْشِ He is in a state of life ample in its means or circumstances, unstraitened, or plentiful, and pleasant. (AZ, S.)

سُلْوَةٌ
سُلْوَةٌ ذ : see the next preceding paragraph.

سَلْوَى
سَلْوَى ذ [accord. to those who make the alif to be a sign of the fem. gender] or سَلْوًى [accord. to those who make that letter to be one of quasicoordination] A certain bird, (S, M, Msb, K,) [in the present day applied to the quail,] i. q. سُمَانَى [which is also applied in the present day to the quail], (Ksh and Bd and Jel in ii. 54,) [or] white [?], resembling the سُمَانَى, (M,) or like the pigeon, but longer in the shank and neck than the latter, and of a colour resembling that of the سُمَانَى, quick in motion: accord. to Akh, the word is used as sing. and pl.: (Msb:) [or] Akh says, I have not heard any sing. thereof, and it seems that the single one is thus called like the pl. number, in like manner as دفْلَى is [said to be] applied to one and to the pl. number: (S:) or the n. un. is سَلْوَاةٌ; (M, K;) of which Lth cites as an ex. this saying, [in which بَلَّلَهُ should be بَلَّلَهَا,]
كَمَا انْتَفَضَ السَّلْوَاةُ بَلَّلَهُ القَطْرُ
[Like as shakes the selwلh which the rain has much wetted]. (TA.) -A2- Also Honey; (S, M, K;) and so ↓ سُلْوَانَةٌ, with damm: (K:) the former is used in this sense by a poet, (S, M,) namely, Khلlid Ibn-Zuheyr; and Zj says that Khلlid has made a mistake, the word سلوى signifying only a certain bird; but, accord. to AAF, (M,) ― -b2- السَّلْوَى signifies [also] Whatever renders thee forgetful, or content, or happy, in a case of privation; (كُلُّ مَا سَلَّاكَ, M, K;) and honey is thus called because it renders thee thus by its sweetness. (M.)

سُلْوَانٌ
سُلْوَانٌ ذ A water which is drunk and which renders one forgetful, or content, or happy, in a case of privation; or comforts, or consoles, for a loss or want: (Lh, M, K:) or a thing that is given to drink to the passionate lover in order that he may be forgetful, or content, or happy, without the woman: (Lh, M:) or it consists in one's taking some of the dust, or earth, of a grave, and sprinkling it upon water, and giving it to drink to the passionate lover, (M, K, *) whereupon his love dies: (K:) or rain-water poured upon a certain bead (خَرَزَةٌ) called ↓ سُلْوَانَةٌ, of which they used to say that when the passionate lover drank this water he became forgetful, or content, or happy, in his privation: (S:) or a certain medicine which is given to drink to him who is in grief and in consequence of which he becomes happy; (S, K;) called by the physicians مُفَرِّحٌ: (S:) or a certain bead (خَرَزَةٌ) for captivating, or fascinating, also called ↓ سُلْوَانَةٌ, (Lh, M, K,) and ↓ سَلْوَانَةٌ, (Sgh, K,) with which women captivate, or fascinate, men, restraining them from other women: (Lh, M:) or ↓ سُلْوَانَةٌ signifies [or, accord. to the K, signifies also] a certain bead (خَرَزَةٌ, M, K,) transparent, (M,) which, when one has buried it in the sand and then scraped the sand up from over it, is seen to be black, and is given [in water] to drink to a man, and renders him forgetful, or content, or happy, in a case of privation: (M, K: *) or a pebble upon which water is poured and given to drink to a man, who thereupon becomes forgetful, or content, or happy, in a case of privation: (M:) Ru-beh says,
لَوْ أَشْرَبُ السُّلْوَانَ مَا سَلِيتُ
مَابِى غِنًى عَنْكِ وَاـِنْ غَنِيتُ
(S, M, *) and Nuseyr Ibn-Abee-Nuseyr, in answer to a question of As respecting the meaning of السلوان, said that it is a bead (خَرَزَةٌ) which is bruised, or pulverized, [and upon which water is then poured,] the water of which occasions in the drinker thereof forgetfulness, or content, or happiness, in a case of privation: but As disallowed this, and said that it is an inf. n. of سَلَوْتُ, and that the meaning is لَوْ أَشْرَبُ السُّلُوَّ [i. e. (assumed tropical:) Were I made to drink forgetfulness, &c., I should not become forgetful, &c.: there is not in me freedom from want of thee, though I be free from want of others]. (TA.) See also سَلْوَةٌ.

سَلْوَانَةٌ
سَلْوَانَةٌ ذ : see the next preceding paragraph.

سُلْوَانَةٌ
سُلْوَانَةٌ ذ : see سَلْوَى: ― -b2- and see also سُلْوَانٌ, in three places.

سُلَّى
سُلَّى ذ , [said to be] like رُبَّى, [but it may be سُلًّى, as there is no apparent cause for its being imperfectly decl.,] A quality that renders forgetful of the objects of love or affection, or that renders content, or happy, without them. (TA in art. سلى.)

سَالٍ
سَالٍ ذ [act. part. n. of 1: as such often signifying] Having his heart free from love, or affection. (Har p. 41.)

مُسْلَاةٌ
مُسْلَاةٌ ذ [a noun of the class of مُبْخَلَةٌ and مَجْبَنَةٌ &c., originally مَسْلَوَةٌ]. One says, فِيهِ مَسْلَاةٌ عَنِ الكُرَبِ [In him is a cause of forgetfulness of, or freedom from, anxieties]: like مُعْلَاةٌ [in form]. (TA.)

المُسَلِّى
المُسَلِّى ذ The third [in arriving at the goal] of the ten horses that are started together for a race: so called because he renders his owner content, or happy (يُسَلِّيهِ). (Ham p. 46.)

مُتَسَلًّى
مُتَسَلًّى ذ [a noun of place from 5]. One says, مَاعَنْهُ مُتَسَلًّى [There is not any place in which one may be rendered forgetful, &c., of him, or it; or in which one may be rendered content, or happy, without him, or it]. (TA.)

##### Türkçe

**سَلَا عَنْهُ**
1 **سَلَا عَنْهُ** ذ , (S, M, Msb, K,) birinci şahıs **سَلَوْتُ**, (S, Msb,) muzâri‘ **يَسْلُو**, (Msb, K,) ve ayrıca **يَسْلَا** [yahut **يَسْلَى**], ikinci de üçüncü de kök harf boğaz harfi olmadığı hâlde; (Ham p. 568;) ve **سَلَاهُ**, (M, K,) muzâri‘ **يَسْلُوهُ**; (K;) ve **سَلِىَ عَنْهُ**, birinci şahıs **سَليتُ**, (S, Msb,) muzâri‘ **يَسْلَى**; (Msb;) yahut **سَلِيَهُ**, (M, K,) muzâri‘ **يَسْلَاهُ**; (K;) ve **سَلَاهُ**, birinci şahıs **سَلَيْتُهُ**, muzâri‘ **يَسْلِيهِ**; (TA, madde **سلى**’da, Eş-Şereyşî’nin rivayetine göre;) mastar ismi **سُلُوٌّ**, (S, M, Msb, K,) birincinin, (S, Msb, TA,) ve **سَلْوٌ**, (M, K,) [görünüşe göre ikincinin,] ve **سُلْوَانٌ**, (M, MA, K,) birincinin, yine **سَلْوَةٌ** da, (MA,) yahut bu sonuncu yalın bir isimdir, (M, * Msb, K,) ve **سُلِىٌّ**, (S, M, MA, K,) üçüncünün, (S,) yahut birincinin, (MA,) ve **سِلِىٌّ** [orta kök harfinin kesresi sebebiyle damme yerine kesre ile]; (M, TA;) O, onu yahut onu, unutur oldu, hatırdan çıkarır oldu yahut ihmalkâr oldu, (M, K, TA,) yahut onun yahut onun hatırlanmasından uzaklaştırıldı, (TA,) : (M, K, TA:) onun yahut onun kaybına yahut yokluğuna sabırla katlandı: (Msb:) onsuz yahut onsuz razı oldu yahut mutlu oldu: (PS:) [yahut onun yahut onun kaybı yahut yokluğu için rahatlık yahut teselli buldu:] AZ’ye göre, **السُّلُوُّ** [yahut daha doğrusu **سُلُوُّ الاـِلْفِ عَنِ الأِلَفِ**] ünsiyet edenin, ünsiyet edenden ayrı olarak razı olması yahut mutlu olması demektir: (Msb:) yahut **السُّلُوُّ** [yahut **السُّلُوُّ عَنْ شَىْءٍ**] bir şey olmaksızın razı olma yahut mutlu olma demektir. (Ham p. 403.) Yine denir: **سَلَا عَنِ الحُبِّ**, yani O, sevgiden yahut muhabbetten beri oldu yahut beri hâle geldi. (MA.) [Ve **سَلَا عَنِ الهَمِّ** O, kaygıdan beri oldu yahut beri hâle geldi. 5’e de bak.] ― -b2- Yine: **مَا سَلِيتُ أَنْ أَقُولَ ذَاكَ**, yani Ben onu söylemeyi unutmadım; fakat ihmal ettim: ve **سَلِيتُ أَنْ أَقُولَهُ** denmez; ancak **مَا سَلِيتُ أَنْ أَقُولَهُ** manasında (denir). (AZ, TA.)

**سَلّاهُ عَنْهُ**
2 **سَلّاهُ عَنْهُ** ذ , (M, TA, *) mastar ismi **تَسْلِيَةٌ**; (TA;) ve **عَنْهُ** ↓ **اسلاهُ**; (M, K;) O, onu yahut o, onu, unutur kıldı, hatırdan çıkarır kıldı yahut ihmalkâr kıldı, (M, K, TA,) yahut onun yahut onun hatırlanmasından uzaklaştırdı: (TA,) : (M, K, TA:) [onun yahut onun kaybına yahut yokluğuna sabırla katlanır kıldı: onsuz yahut onsuz razı kıldı yahut mutlu kıldı: yahut onun yahut onun kaybı yahut yokluğu için onu rahatlattı yahut teselli etti: 1’in ilk cümlesine bak:] ve önceki fiil, Ebû Züeyb’in bir beytinde, **عَنْ** ile önce gelen mecrûrun yerinde, ikinci bir mef‘ûl-i sânî olarak mansûb ile gelmiş olarak vârid olmuştur. (M, TA.) Yine denir: **سَلَّانِى مِنْ هَمِّى**, mastar ismi yukarıdaki gibi; ve ↓ **أَسْلَانِى**; yani [beni kaygımdan beri kıldı; yahut] benden kaygımı giderdi. (S.) Ve **سلّاهُ** [yalnız] O, onu, [onu razı kıldı yahut mutlu kıldı; onu rahatlattı yahut teselli etti; yahut] onu kederden [yahut kaygıdan] beri kıldı. (MA.)

4 **أَسْلَوَ**: 2’ye bak, iki yerde. -A2- Yine **اسلى القَوْمُ**: Kavim yahut topluluk, yırtıcı hayvandan emin oldu yahut emin hâle geldi. (K.)

**تسلّى عَنْهُ**
5 **تسلّى عَنْهُ** ذ , **سَلَّاهُ عَنْهُ**’nun (M) yahut **أَسْلَاهُ عَنْهُ**’nun (M, K) şibh-i meçhûlüdür [dolayısıyla: O, onu yahut onu, unutur kılındı, hatırdan çıkarır kılındı yahut ihmalkâr kılındı; yahut onun yahut onun hatırlanmasından uzaklaştırıldı: onun yahut onun kaybına yahut yokluğuna sabırla katlanır kılındı: onsuz yahut onsuz razı kılındı yahut mutlu kılındı: yahut onun yahut onun kaybı yahut yokluğu için rahatlatıldı yahut teselli edildi]: yahut **تسلّى**, **تَكَلَّفَ السُّلْوَانَ** demektir [bir kimse yahut şey hakkında unutkan olmayı vb. yapmacık olarak üstlendi]: (Ham p. 403:) [kendini razı kıldı yahut mutlu kıldı: kendini rahatlattı yahut teselli etti: kendini oyaladı yahut eğlendirdi: ve **سَلَا** gibi, (Ham p. 572’de onunla eş anlamlı olduğu söylenir,) yahut ona yakın olarak,] kaygıdan beri oldu; yahut kaygıyı terk etti. (MA.) Şimdi gelen şeye de bak.

**انسلى عَنْهُ الهَمُّ**
7 **انسلى عَنْهُ الهَمُّ** ذ Kaygı ondan gider oldu yahut uzaklaştı; ↓ **تسلّى** da böyledir. (S.)

8 **اـِسْتَلَوَ**: **سلى** maddesine bak.

**سَلًا**
**سَلًا** ذ yahut **سَلًى**: **سلى** maddesine bak.

**سَلْوَةٌ**
**سَلْوَةٌ** ذ , (M, Msb, K,) ve ayrıca ↓ **سُلْوَةٌ**, (M, K,) **سَلَا عَنْهُ**’dan bir isimdir (M, Msb, K) [böylece: bir kimse yahut şey hakkında unutkanlık, hatırdan çıkarma yahut ihmalkârlık hâli, yahut hatırlamadan uzaklaşma: bir kayıp yahut yokluğa sabırla katlanma: mahrumiyet hâlinde razı olma yahut mutluluk: yahut bir kayıp yahut yokluk için rahatlık yahut teselli: MA’ya göre, önceki bir mastar ismidir]. Denir: **سَقَيْتَنِى مِنْكَ سَلْوَةً** ve ↓ **سُلْوَانًا**: Sen beni sensiz [yahut senin yokluğunda] razı kıldın yahut mutlu kıldın, [yahut bana razılık yahut mutluluk aşıladın]. (As, S.) Ve **هُوَ فِى سَلْوَةٍ مِنَ العَيْشِ**: O, imkânı yahut hâli geniş, darlık olmayan yahut bol ve hoş bir hayat hâlindedir. (AZ, S.)

**سُلْوَةٌ**
**سُلْوَةٌ** ذ : bir önceki paragrafa bak.

**سَلْوَى**
**سَلْوَى** ذ [elif’i dişillik alâmeti yapanlara göre] yahut **سَلْوًى** [o harfi şibh-i atıf harflerinden sayanlara göre] Belli bir kuş, (S, M, Msb, K,) [günümüzde bıldırcına uygulanır], **سُمَانَى** ile aynı (Ksh ve Bd ve Jel, ii. 54’te), [yahut] beyaz [?], **سُمَانَى**’ya benzeyen, (M,) yahut güvercine benzer; fakat ondan incik ve boyun bakımından daha uzundur; rengi **سُمَانَى**’nın rengine benzer; hareketi çabuktur: Akh’a göre kelime tekil ve çoğul olarak kullanılır: (Msb:) [yahut] Akh der ki: Bunun herhangi bir tekilini işitmedim; tek olanın, çoğul sayı gibi, böyle adlandırıldığı görülür; tıpkı **دفْلَى**’nın bir tek olana ve çoğula uygulanması gibi: (S:) yahut isim-i vahdeti **سَلْوَاةٌ**’dır; (M, K;) Lth bunun örneği olarak şu sözü getirir, [burada **بَلَّلَهُ** yerine **بَلَّلَهَا** olmalıdır,]
كَمَا انْتَفَضَ السَّلْوَاةُ بَلَّلَهُ القَطْرُ
[Yağmurun çok ıslattığı **السَّلْوَاةُ**’nın silkinişi gibi]. (TA.) -A2- Yine Bal; (S, M, K;) ve ↓ **سُلْوَانَةٌ** da böyledir, damme ile: (K:) önceki bu manada bir şair tarafından kullanılmıştır, (S, M,) yani Hâlid İbn-Zuheyr; ve Zc der ki Hâlid hata etmiştir; **سلوى** kelimesi yalnızca belli bir kuş demektir; fakat AAF’ye göre, (M,) ― -b2- **السَّلْوَى** [yine] mahrumiyet hâlinde seni unutturacak yahut razı edecek yahut mutlu edecek her şey demektir; (**كُلُّ مَا سَلَّاكَ**, M, K;) bal da, tatlılığıyla seni böyle kıldığı için böyle adlandırılır. (M.)

**سُلْوَانٌ**
**سُلْوَانٌ** ذ Mahrumiyet hâlinde içilen ve unutturan yahut razı eden yahut mutlu eden bir su; yahut bir kayıp yahut yokluk için rahatlatan yahut teselli eden: (Lh, M, K:) yahut tutkulu âşığa, kadından ayrı olarak unutur olması yahut razı olması yahut mutlu olması için içirilen bir şey: (Lh, M:) yahut bir kabir toprağından yahut tozundan bir miktar alıp suya serpmek ve onu tutkulu âşığa içirmektir, (M, K, *) bunun üzerine onun aşkı ölür: (K:) yahut ↓ **سُلْوَانَةٌ** denilen belli bir boncuğun (**خَرَزَةٌ**) üzerine dökülmüş yağmur suyudur; onlar, tutkulu âşık bu suyu içtiğinde mahrumiyetinde unutur olur yahut razı olur yahut mutlu olur derlerdi: (S:) yahut keder içinde olana içirilen ve bunun sonucunda mutlu olduğu belli bir ilaçtır; (S, K;) hekimlerin ona verdiği ad **مُفَرِّحٌ**’tır: (S:) yahut büyülemek yahut etkilemek için belli bir boncuktur (**خَرَزَةٌ**), yine ↓ **سُلْوَانَةٌ** diye adlandırılır, (Lh, M, K,) ve ↓ **سَلْوَانَةٌ** da (Sgh, K,) kadınların bununla erkekleri büyüleyip etkiledikleri, onları başka kadınlardan alıkoydukları: (Lh, M:) yahut ↓ **سُلْوَانَةٌ** [yahut K’ye göre ayrıca] belli bir boncuk (**خَرَزَةٌ**, M, K,) şeffaf, (M,) ki onu kuma gömdükten sonra üstündeki kumu kazıyınca siyah görülür; bir erkeğe [suda] içirilir ve onu mahrumiyet hâlinde unutur kılar yahut razı kılar yahut mutlu kılar: (M, K: *) yahut üzerine su dökülüp bir erkeğe içirilen bir çakıl taşıdır; bunun üzerine o, mahrumiyet hâlinde unutur olur yahut razı olur yahut mutlu olur: (M:) Ru’be der ki,
لَوْ أَشْرَبُ السُّلْوَانَ مَا سَلِيتُ
مَابِى غِنًى عَنْكِ وَاـِنْ غَنِيتُ
(S, M, *) ve Nuseyr İbn-Ebî-Nuseyr, **As**’ın **السلوان**’ın manası hakkındaki sorusuna cevap olarak, bunun ezilen yahut toz hâline getirilen bir boncuk (**خَرَزَةٌ**) olduğunu söyledi; [sonra üzerine su dökülür;] onun suyu, içen kişide mahrumiyet hâlinde unutkanlık yahut razılık yahut mutluluk meydana getirir: fakat **As** bunu reddetti ve bunun **سَلَوْتُ**’un mastar ismi olduğunu, mananın da **لَوْ أَشْرَبُ السُّلُوَّ** olduğunu söyledi [yani (mecazen varsayılarak:) Bana unutkanlık vb. içirilseydi, unutur olmazdım vb.: sende muhtaç olmamaktan bir hâl yoktur bende, başkalarına muhtaç olmasam da]. (TA.) **سَلْوَةٌ**’ye de bak.

**سَلْوَانَةٌ**
**سَلْوَانَةٌ** ذ : bir önceki paragrafa bak.

**سُلْوَانَةٌ**
**سُلْوَانَةٌ** ذ : **سَلْوَى**’ya bak: ― -b2- ve ayrıca **سُلْوَانٌ**’a bak, üç yerde.

**سُلَّى**
**سُلَّى** ذ , [denildiğine göre] **رُبَّى** gibi, [fakat eksik i‘râblı olmasına görünür bir sebep bulunmadığından **سُلًّى** olabilir,] Sevgi yahut muhabbet nesnelerini unutturan, yahut onlarsız razı eden yahut mutlu eden bir nitelik. (TA, madde **سلى**’da.)

**سَالٍ**
**سَالٍ** ذ [1’in ism-i fâili: bu sıfatla çoğu kez] Kalbi sevgiden yahut muhabbetten beri olan. (Har p. 41.)

**مُسْلَاةٌ**
**مُسْلَاةٌ** ذ [**مُبْخَلَةٌ** ve **مَجْبَنَةٌ** vb. sınıfından bir isim; aslı **مَسْلَوَةٌ**]. Denir: **فِيهِ مَسْلَاةٌ عَنِ الكُرَبِ** [Onda kaygılardan unutturan yahut kaygılardan beri kılan bir sebep vardır]: şekilce **مُعْلَاةٌ** gibi. (TA.)

**المُسَلِّى**
**المُسَلِّى** ذ Birlikte yarışa çıkarılan on atın, hedefe varışta üçüncüsü: sahibini razı ettiği yahut mutlu ettiği için böyle adlandırılmıştır (**يُسَلِّيهِ**). (Ham p. 46.)

**مُتَسَلًّى**
**مُتَسَلًّى** ذ [5’ten mekân ismi]. Denir: **مَاعَنْهُ مُتَسَلًّى** [Ondan yahut ondan, unutturulunacak vb. yahut onsuz razı olunacak yahut mutlu olunacak herhangi bir yer yoktur]. (TA.)

#### Madde başı: سلى

سَلِيَتٌ
1 سَلِيَتٌ ذ , (M, K,) aor. سَلَىَ , (K,) inf. n. سَلًى, said of a ewe, or she-goat, [and of a she-camel,] Her secundine (سَلَاهَا) became disrupted [in her belly]. (M, K.) -A2- سَلَاهَا, inf. n. سَلْىٌ; (M;) or ↓ سلّاها, inf. n. تَسْلِيَةٌ; (S, K;) He pulled out or off, or removed from its place, her secundine (سَلَاهَا), namely, a ewe's, or she-goat's, (S, M, K,) or a she-camel's. (So in one of my copies of the S.) And سَلَيْتُ النَّاقَةَ I drew [forth] the she-camel's secundine (سَلَاهَا) after the bringing forth without letting it fall (بَعْدَ الرَّحَمِ or الرَّحْمِ). (Lh, M.) -A3- سَلَيْتُهُ a dial. var. of سَلَوْتُهُ, mentioned by Esh-Shereeshee. (TA.) See 1 in art. سلو, first sentence.

2 سَلَّىَ see the preceding paragraph.

اِسْتَلَتْ
8 اِسْتَلَتْ ذ She (a camel, TA, [or a ewe or goat,]) cast forth her secundine (سَلَاهَا). (K, TA.) ― -b2- She (a ewe, or goat,) became fat. (K in art. سلو, and TA in the present art.) -A2- استلت سمنًا [i. e. سَمْنًا] She collected سمن [or clarified butter]. (TA. [See also 8 in art. سلأ.])

سَلًى
سَلًى ذ or سَلًا [thus differently written, the former the more correct, unless the word be derived from السَّلْوَةُ, as it is said to be in the Ham p. 656, but this is improbable,] The secundine; i. e. the skin, [or membrane,] (M, K,) or thin skin, (S,) in which is the fœtus, or young, [in the womb,] (S, M, Msb, K,) of human beings, and of horses and camels, (M,) or of human beings and of cattle, (K,) or [peculiarly] of cattle, (T, S,) that of human beings being termed مَشِيمَةٌ: (TA:) it is pulled off from the face of the young camel at the time of the birth, or else it kills it, like as it does when it becomes disrupted in the belly: when it comes forth, the she-camel is safe, and so is the young one; but if it becomes disrupted in the belly, she perishes, and so does the young one: (S:) pl. أَسْلَآءٌ. (M, Msb, K.) [Hence,] one says, اِنْقَطَعَ السَّلَى فِى البَطْنِ (assumed tropical:) [The secundine became disrupted in the belly]; (S, Meyd, K;) i. e. artifice departed [or came to an end]; (S;) a prov. applied in the case of an affair's becoming beyond one's power of accomplishment, and coming to an end; (Meyd;) like the saying, بَلَغَ السِّكِّينُ العَظْمَ [The knife reached to the bone]. (S, K.) And هُوَ آكِلُ الأَسْلَآءِ (assumed tropical:) [He is the eater of secundines]; meaning he is low, base, vile, or sordid. (TA.) And وَقَعَ القَوْمُ فِى سَلَى جَمَلٍ (assumed tropical:) [The people, or party, fell into the like of the secundine of a hecamel]; meaning they fell into a difficult affair or case; (S, K *) or they fell into an unparalleled evil; (Meyd;) for the he-camel has no سلى. (S, Meyd.)

سَلْيَآءُ
سَلْيَآءُ ذ A ewe, or she-goat, (S, K,) and a she-camel, (S,) whose secundine (سَلَاهَا) has become disrupted [in her belly]. (S, K.) ― -b2- And A ewe, or she-goat, [or she-camel,] whose secundine (سَلَاهَا) has been pulled out or off, or removed from its place. (TA.)

سُلَّى
سُلَّى ذ , [or سُلًّى,] mentioned in this art. in the TA: see art. سلو.

##### Türkçe

**سَلِيَتٌ**
1 **سَلِيَتٌ** ذ , (M, K,) muzâri‘ı **سَلَىَ** , (K,) mastar ismi **سَلًى**, bir koyun veya dişi keçi hakkında, [ve dişi deve hakkında,] Onun eşinin ( **سَلَاهَا** ) [karnında] parçalanmış olması söylendi. (M, K.) -A2- **سَلَاهَا**, mastar ismi **سَلْىٌ**; (M;) yahut ↓ **سلّاها**, mastar ismi **تَسْلِيَةٌ**; (S, K;) Onun eşini ( **سَلَاهَا** ), yani bir koyunun veya dişi keçinin, (S, M, K,) yahut bir dişi devenin, yerinden çekip çıkardı yahut üzerinden çekip aldı, yahut yerinden giderdi. (S’nin nüshalarımdan birinde böyle.) Ve **سَلَيْتُ النَّاقَةَ**: doğumdan sonra, düşürmesine izin vermeksizin ( **بَعْدَ الرَّحَمِ** or **الرَّحْمِ** ) dişi devenin eşini ( **سَلَاهَا** ) [dışarı] çektim. (Lh, M.) -A3- **سَلَيْتُهُ**, Eş-Şereeşî’nin zikrettiği üzere, **سَلَوْتُهُ**’nun bir lehçe varyantıdır. (TA.) **سلو** maddesinde 1’e, ilk cümleye bak.

2 **سَلَّىَ**: önceki paragrafa bak.

**اِسْتَلَتْ**
8 **اِسْتَلَتْ** ذ O (bir deve, TA, [yahut bir koyun veya keçi,]) eşini ( **سَلَاهَا** ) attı. (K, TA.) ― -b2- O (bir koyun veya keçi,) semirdi. (K, **سلو** maddesinde, ve TA bu maddede.) -A2- **استلت سمنًا** [yani **سَمْنًا**] O, **سمن** (yahut sade yağ) topladı. (TA. [Ayrıca **سلأ** maddesinde 8’e de bak.])

**سَلًى**
**سَلًى** ذ yahut **سَلًا** [böyle farklı yazılmıştır; birincisi daha doğrudur; meğer ki kelime **السَّلْوَةُ**’dan türetilmiş olsun; Ham s. 656’da böyle olduğu söylenir, fakat bu uzak ihtimaldir,] Eş; yani deri, [yahut zar,] (M, K,) yahut ince deri, (S,) içinde cenin yahut yavru bulunan, [rahimde,] (S, M, Msb, K,) insanın ve atların ve develerin, (M,) yahut insanın ve sığırların, (K,) yahut [özellikle] sığırların; insanınki ise **مَشِيمَةٌ** diye adlandırılır: (TA:) doğum vaktinde yavru devenin yüzünden çekilip alınır; yoksa onu öldürür; tıpkı karnında parçalandığında yaptığı gibi: dışarı çıktığında, dişi deve de emniyettedir, yavru da; fakat karnında parçalanırsa, o helâk olur, yavru da: (S:) çoğulu **أَسْلَآءٌ**. (M, Msb, K.) [Bundan dolayı,] şöyle denir: **اِنْقَطَعَ السَّلَى فِى البَطْنِ** (mecaz kabul edilmiştir:) [Eş karnın içinde parçalandı]; (S, Meyd, K;) yani hile gitti [yahut sona erdi]; (S;) bir işin kişinin yapabilme gücünün ötesine geçmesi ve sona ermesi hâlinde uygulanan bir darbımeseldir; (Meyd;) şu söz gibidir: **بَلَغَ السِّكِّينُ العَظْمَ** [Bıçak kemiğe ulaştı]. (S, K.) Ve **هُوَ آكِلُ الأَسْلَآءِ** (mecaz kabul edilmiştir:) [O, eşlerin yiyicisidir]; manası: o alçak, bayağı, rezil yahut pisliktir. (TA.) Ve **وَقَعَ القَوْمُ فِى سَلَى جَمَلٍ** (mecaz kabul edilmiştir:) [Kavim yahut topluluk, erkek devenin eşinin benzerine düştü]; manası: zor bir işe yahut duruma düştüler; (S, K *) yahut eşi benzeri olmayan bir kötülüğe düştüler; (Meyd;) çünkü erkek devenin **سلى**’sı yoktur. (S, Meyd.)

**سَلْيَآءُ**
**سَلْيَآءُ** ذ Eşi ( **سَلَاهَا** ) [karnında] parçalanmış olan bir koyun yahut dişi keçi, (S, K,) ve bir dişi deve. (S,) (S, K.) ― -b2- Ve eşi ( **سَلَاهَا** ) çekilip çıkarılmış yahut üzerinden çekilip alınmış, yahut yerinden giderilmiş olan bir koyun yahut dişi keçi, [yahut dişi deve]. (TA.)

**سُلَّى**
**سُلَّى** ذ , [yahut **سُلًّى**,] TA’da bu maddede zikredilmiştir: **سلو** maddesine bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%8A/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

#### Madde başı: سلو

سَلَا
سَلَا U ( n. ac. سَلْو 1 ,  سُلُوّ 27 ,  سُلْوَاْن 35 ) سَلِيَ A ( n. ac. سُلِيّ )
a.  [ acc. &  'An ], Forgot; consoled himself for the loss of; disregarded; neglected.

سَلَّوَ
سَلَّوَ II [ acc.  &
a.  'An ], Made to forget; consoled for the loss of; diverted from; freed from.

أَسْلَوَ
أَسْلَوَ IV ,
a.  see II .

b.  Was safe, secure.

تَسَلَّوَ
تَسَلَّوَ V
a.  [ 'An ], Was made to forget, was comforted, consoled for the loss of; forgot.

b.  Amused, diverted himself.

c.  see VII .

اِنْسَلَوَ
اِنْسَلَوَ VII
a.  [ 'An ], Was removed, dissipated; passed away ( anxiety ).

سَلْوَة
سَلْوَة [ 1t ],
a.  Consolation, relief, comfort.

سَلْوَى
سَلْوَى [ 1ya ],
a.  see 1t .

b.  Consoler, comforter.

c.  Quail ( bird ).

سُلْوَة
سُلْوَة [ 3t ],
a.  see 1t .

سُلْوَان
سُلْوَان [ 35 ],
a.  see 1t .

b.  Amulet, charm; elixir.

سَلًا
سَلًا ,  سَلًى
a.  Secundine.

##### Türkçe

**سَلَا**
**سَلَا** I (n. ac. **سَلْو** 1, **سُلُوّ** 27, **سُلْوَاْن** 35) **سَلِيَ** A (n. ac. **سُلِيّ**)
a. [acc. & 'An], Unuttu; kaybından dolayı teselli buldu; aldırış etmedi; ihmal etti.

**سَلَّوَ**
**سَلَّوَ** II [acc. & a. 'An], Unutturttu; kaybından dolayı teselli etti; -den uzaklaştırdı; -den kurtardı.

**أَسْلَوَ**
**أَسْلَوَ** IV,
a. II’ye bak.

b. Emin oldu, güvende oldu.

**تَسَلَّوَ**
**تَسَلَّوَ** V
a. ['An], Unutturuldu, rahatlatıldı, kaybından dolayı teselli edildi; unuttu.

b. Eğlendi, kendini oyaladı.

c. VII’ye bak.

**اِنْسَلَوَ**
**اِنْسَلَوَ** VII
a. ['An], Giderildi, dağıtıldı; geçip gitti (kaygı).

**سَلْوَة**
**سَلْوَة** [1t],
a. Teselli, ferahlama, rahatlık.

**سَلْوَى**
**سَلْوَى** [1ya],
a. 1t’ye bak.

b. Teselli eden, rahatlatan.

c. Bıldırcın (kuş).

**سُلْوَة**
**سُلْوَة** [3t],
a. 1t’ye bak.

**سُلْوَان**
**سُلْوَان** [35],
a. 1t’ye bak.

b. Muska, tılsım; iksir.

**سَلًا**
**سَلًا**, **سَلًى**
a. Eş (son).

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%8A/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

#### Madde başı: سلو

سلو
سَلِيَ - يَسْلَى (سَلَا - يَسْلُو) - سَلْوَى
سَلِيَ - يَسْلَى (سَلَا - يَسْلُو) +كائن + عن شيء أو أمر + بـِ شيء أو أمر: نسي غمه ومصيبته وانشغل عنها بشيء ممتع: انشغل جزئياً عن أمر مكرب ومحزن، بشيء أو أمر آخر بدلاً منه، أكثر أهمية وضرورة او أكثر إفراحاً
سَلْوَى: على وزن " فـَعـْلى" اسم فاعل مبالغة من " سَلِيَ - يَسْلَى ":أصلها " سَليا ": اسم آلة: الشيء الذي "يَسْلَى " به الكائن عن مصيبة أو غم
﴿وأنزلنا عليكم المن والسلوى﴾: وأنزلنا عليكم المن وما ينسيكم خوفكم وحزنكم ويبدله جزئياً بفرح ورضى: وهو قد يكون نوعاً من الطعام، ويقول بنو إسرائيل في توراتهم أنه نوع من الطيور هو طائرالسماني، والله أعلم
أسْلى - يُسْلي: جعله " يَسْلى " عن شيء أو أمر
سَلَّى - يُسَلِّي: جعله " يَسْلى " عن شيء أو أمر" على وجه الشدة
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " اللهو والعبث واللعب والتفسح والسياحة والنزهة "، وهي:
هَزَلَ - يَهْزِلُ، لَهَا - يَلْهُوْ، رَتَعَ- يَرْتـَعُ، سَلِيَ - يَسْلَى (سَلَا - يَسْلُو)، عَبِثَ -يَعْبَثُ، لَعِبَ - يَلْعَبُ
السلوى
	﴿وظللنا عليكم الغمام وأنزلنا عليكم المن والسلوى كلوا من طيبات ما رزقناكم وما ظلمونا ولكن كانوا أنفسهم يظلمون(57)﴾ البقرة ﴿وقطعناهم اثنتي عشرة أسباطا أمما وأوحينا إلى موسى إذ استسقاه قومه أن اضرب بعصاك الحجر فانبجست منه اثنتا عشرة عينا قد علم كل أناس مشربهم وظللنا عليهم الغماموأنزلنا عليهم المن والسلوى كلوا من طيبات ما رزقناكم وما ظلمونا ولكن كانوا أنفسهم يظلمون(160)﴾ الأعراف ﴿يابني إسرائيل قد أنجيناكم من عدوكم وواعدناكم جانب الطور الأيمن ونزلنا عليكم المن والسلوى (80)﴾ طه
مختار الصحاح
● [سلا] س ل ا: سَلاَ عنه من باب سما و سَلِيَ عنه بالكسر سُلِيَّا مثله و السَّلْوَى طائر قال الأخفش لم أسمع له بواحد قال ويشبه أن يكون واحده أيضا سلوى كما قالوا دفلى للواحد والجمع والسلوى أيضا العسل و سَلاَّهُ من همه تَسْلِيةً و أسْلاَهُ أي كشفه عنه و السُّلْوَانَةُ بالضم خرزة كانوا يقولون إذا صب عليها ماء المطر فشربه العاشق سلا واسم ذلك الماء السُّلْوانُ بالضم أيضا وقيل السلوان دواء يسقاه الحزين فيسلو والأطباء يسمونه المفرح
الراغب
سلا
- قال تعالى: }وأنزلنا عليكم المن والسلوى{ [البقرة/57]، أصلها ما يسلي الإنسان، ومنه: السلوان والتسلي، وقيل: السلوى: طائر كالسماني. قال ابن عباس: المن الذي يسقط من السماء، والسلوى: طائر (أخرجه ابن أبي حاتم في تفسيره 1/178، وسنده ضعيف، وابن قتيبة في غريب القرآن ص 50)، قال بعضهم: أشار ابن عباس بذلك إلى ما رزق الله تعالى عبادة من اللحوم والنبات وأورد بذلك مثالا، وأصل السلوى من التسلي، يقال: سليت عن كذا، وسلوت عنه وتسليت: إذا زال عنك محبته. قيل: والسلوان: ما يسلي، وكانوا يتداوون من العشق بخرزة يحكونها ويشربونها، ويسمونها السلوان.
ملخص اللسان
1.     سَلاهُ وسَلا عنه وسَلِيَه سَلْواً وسُلُوّاً وسُلِيّاً وسِلِيّاً  وسُلْواناً: نَسِيَه، وأَسْلاهُ عنه وسَلاَّه فتَسَلَّى
2.    سَلَوْتُ عنه فأَنا أَسْلُو سُلُوّاً ، وسَلِيتُ عنه أَسْلى سُلِيّاً بمعنى  سَلَوْت
3.     وسَلاَّني من همِّي تَسلِيةً وأَسْلاني أَي كشَفَه عني.وانْسَلَى عن الهَمُّ وتَسَلَّى يمعنًى أَي انكشَف.
4.     معنى سَلَوْت إذا نَسِيَ ذكْره وذَهِلَ عنه.
5.     سَلِيت فلاناً أَي  أَبْغَضْته وتركْته.
6.     السُّلْوانة خَرَزة تُسْحَق ويُشْرَبُ ماؤُها  فيَسْلُو شارِبُ ذلك الماءِ عن حُبِّ من ابْتُلِيَ بحُبِّه.
7.  والسُّلْوانُ:مايُشْرَبُ فيُسَلِّي.السُّلْوانُ والسُّلْوانةُ شيءٌ يُسْقاهُ العاشِقُ ليَسْلُوَ عن المرأَة.السُّلْوان دواءٌ يُسْقاهُ الحزِينُ فيَسْلو والأَطِبَّاءُ  يُسَمُّونه المُفَرِّحَ.
8.     وفي التنزيل العزيز: وأَنزَلْنا عليكمُ المَنَّ والسَّلْوى؛ السَّلْوى:طائِرٌ، وقيل: طائرٌ أَبيُ مثلاُ السُّمانَى، واحدتُه سَلْواةٌ؛
9.  والسَّلْوى عند  العرب العَسل؛السَّلوى كل ما سَلاّكَ، وقيل للعسل  سَلْوى لأَنه يُسْلِيك بحلاوتهِ وتأَتِّيه عن غيره مما تَلْحَقُك فيه  مَؤُونَة الطَّبْخ وغيرهِ من أَنواع الصِّناعة،
10.                       والسَّلَى: الجلدة الرقيقة التي يكون فيها الوَلد، يكون ذلك للناس  والخيل والإبلِ، والجمع أَسْلاءٌ.
لسان العرب
● - سلا: سَلاهُ وسَلا عنه وسَلِيَه سَلْواً وسُلُوّاً وسُلِيّاً وسِلِيّاً  وسُلْواناً: نَسِيَه، وأَسْلاهُ عنه وسَلاَّه فتَسَلَّى؛ قال أَبو ذؤيب:  على أَن الفتى الخُثَمِيَّ سَلَّى،  بنَصْل السيفِ، غَيْبة من يَغِيب  أَراد عن غَيْبة من يَغِيب فحذف وأَوْصل، وهي السَّلْوة. الأَصمعي:  سَلَوْتُ عنه فأَنا أَسْلُو سُلُوّاً وسَلِىتُ عنه أَسْلى سُلِيّاً بمعنى  سَلَوْت؛ قال رؤبة:  مسْلم لا أَنْساك ما حَييتُ،  لو أَشرَبُ السُّلْوان ما سَلِيتُ،  ما بي غِنىً عنك وإن غَنِيتُ  الجوهري: وسَلاَّني من همِّي تَسلِيةً وأَسْلاني أَي كشَفَه عني.  وانْسَلَى عن الهَمُّ وتَسَلَّى يمعنًى أَي انكشَف. وقال أَبو زيد: معنى  سَلَوْت إذا نَسِيَ ذكْره وذَهِلَ عنه. وقال ابن شميل: سَلِيت فلاناً أَي  أَبْغَضْته وتركْته. وحكى محمد بن حيان قال: حضرْت الأَصمعي ونُصَيْرُ بنُ  أَبي نُصَيرٍ يَعْرِض عليه بالرَّيِّ فأَجرى هذا البيت فيما عرض عليه فقال  لنُصَير: ما السُّلْوانُ؟ فقال: يقال إنه خَرَزةٌ تُسْحَق ويُشرَب ماؤُها  فيورِث شارِبَه سَلْوةً، فقال: اسكُتْ لا يَسخَرْ منك هؤلاء، إنما  السُّلْوانُ مصدر قولك سَلَوْت أَسْلُو سُلْواناً، فقال: لو أَشْرب السُلْوان  أَي السُّلُوَّ شُرْباً ما سَلَوْتُ. ويقال: أَسْلاني عنك كذا وكذا  وسَلاَّني. أَبو زيد: يقال ما سَلِيتُ أَن أَقولَ ذلك أَي لم أَنْسَ ولكن  ترَكْتهُ عَمْداً، ولا يقال سَلِيتُ أَن أَقوله إلاَّ في معنى ما سَلِيت أَن  أَقوله. ابن الأَعرابي: السُّلْوانَة خََرزَةٌ للبُغْضِ بعد المَحبَّة.  ابن سيده: والسَّلْوَة والسُّلْوانة، بالضم، كلاهما خَرَزة شَفَّافَة إذا  دَفَنُتها في الرمل ثم بَحَثْت عنها رأَيْتها سوداء يُسْقاها الإنسانُ  فتُسْلِىه. وقال اللحياني: السُّلْوانةُ والسُّلْوانُ خَرَزة شفَّافة إذا  دفَنْتها في الرمل ثم بَحَثْت عنها تُؤَخِّذُ بها النِّساءُ الرجالَ.  وقال أَبو عمرو السَّعْدي: السُّلْوانة خَرَزة تُسْحَق ويُشْرَبُ ماؤُها  فيَسْلُو شارِبُ ذلك الماءِ عن حُبِّ من ابْتُلِيَ بحُبِّه. والسُّلْوانُ:  مايُشْرَبُ فيُسَلِّي. وقال اللحياني: السُّلْوانُ والسُّلْوانةُ شيءٌ  يُسْقاهُ العاشِقُ ليَسْلُوَ عن المرأَة. قال: وقال بعضهم هو أَن يُؤْخَذَ  من ترابِ قَبرِ مَيِّتٍ فيُذَرَّ على الماء فيُسْقاهُ العاشِقُ ليَسْلوَ  عن المرأَة فيَموتَ حُبُّه؛ وأَنشد:  يا لَيتَ أَنَّ لِقَلْبي من يُعَلِّلُه،  أَو ساقِياً فسَقاني عنكِ سُلْوانا  وقال بعضهم: السُّلْوانة بالهاء حصاةٌ يُسْقَى عليها العاشِقُ الماءَ  فيَسْلُو؛ وأَنشد:  شَرِبْتُ على سُلْوانةٍ ماءَ مُزْنَةٍ،  فلا وَجَدِيدِ العَيْشِ، يا مَيُّ، ما أَسْلو  الجوهري: السُّلْوانة، بالضم، خرزة كانوا يقولون إذا صُبَّ عليها ماءُ  المطَرِ فشَرِبه العاشِقُ سَلا، واسم ذلك الماء السُّلْوانُ. قال  الأَصمعي: يقول الرجلُ لصاحبه سقيتني سَلْوَةً وسُلْواناً أي طيبت نفسيَ عنك؛  وأَنشد ابن بري:  جعَلْتُ لعَرّافِ اليَمامةِ حُكْمَهُ،  وعَرّافِ نجْدٍ إنْ هُما شَفَياني  فما ترَكا من رُقْيَةٍ يَعْلَمانِها  ولا سَلْوَةٍ إلا بها سَقَياني  وقال بعضهم: السُّلْوان دواءٌ يُسْقاهُ الحزِينُ فيَسْلو والأَطِبَّاءُ  يُسَمُّونه المُفَرِّحَ.  وفي التنزيل العزيز: وأَنزَلْنا عليكمُ المَنَّ والسَّلْوى؛ السَّلْوى:  طائِرٌ، وقيل: طائرٌ أَبيُ مثلاُ السُّمانَى، واحدتُه سَلْواةٌ؛ قال  الشاعر:  كما انْتَفَضَ السَّلْواةُ من بَلَلِ القَطْرِ  قال الأَخفش: لم أَسمعْ له بواحدٍ؛ قال: وهو شَبيه أَن يكونَ واحِدهُ  سَلْوى مثل جَماعتهِ، كما قالوا دِفْلَى للواحِدِ والجماعةِ. وفي التهذيب:  السَّلْوى طائرٌ، وهو في غير القرآن العسل. قال أَبو بكر: قال المفسرون  المَنُّ التَّرَنْجَبِينُ والسَّلْوى السُّمانَى، قال: والسَّلْوى عند  العرب العَسل؛ وأَنشد:  لوْ أُطْعِمُوا المَنَّ والسَّلْوى مَكانَهمُ،  ما أَبْصَرَ الناسُ طُعْماً فيهِمُ نَجَعا  ويقال: هو في سَلْوَة من العَيْش أَي في رَخاءٍ وغَفْلة؛ قال الراعي:  أَخْو سَلْوَة مَسَّى به الليلُ أَمْلَحُ  ابن السكيت: السُّلْوة والسَّلْوة رَخاءُ العيش. ابن سيده: والسَّلْوى  العَسل؛ قال خالد بن زهير:  وقاسَمَها باللهِ جَهْداً لأَنْتُمُ  أَلَذُّ من السَّلْوى، إذا ما نَشُورُها  أَي نأْخُذُها من خَلِيَّتِها، يعني العسلَ؛ قال الزجاج: أَخْطأَ خالد  إنما السَّلْوى طائرٌ. قال الفارسي: السَّلوى كل ما سَلاّكَ، وقيل للعسل  سَلْوى لأَنه يُسْلِيك بحلاوتهِ وتأَتِّيه عن غيره مما تَلْحَقُك فيه  مَؤُونَة الطَّبْخ وغيرهِ من أَنواع الصِّناعة، يَرُدُّ بذلك على أَبي  إسحق.وبنُو مُسْلِية: حيٌّ من بَلْحرِثِ بن كَعْبٍ بطن. والسُّلِيُّ  والسُّلَيُّ: واد؛ قال الأَعشى:  وكأَنما تَبِعَ الصِّوارَ بشَخْصِها  عَجْزاءُ، تَرْزُقُ بالسُّلِيِّ عِيالَها  ويروى: بالسُّلَيِّ، وكتابه بالأَلف  (* قوله «وكتابه بالألف» هكذا في  الأصل). والسَّلَى: الجلدة الرقيقة التي يكون فيها الوَلد، يكون ذلك للناس  والخيل والإبلِ، والجمع أَسْلاءٌ. وقال أَبو زيد: السَّلَى لِفافَةُ  الوَلد من الدَّوابِّ والإبل، وهو من الناس المَشِيمةُ. وسَلَيْتُ الناقة  أَي أَخذْت سَلاها. ابن السكيت: السَّلى سَلى الشاةِ، يُكْتبُ بالياء، وإذا  وصَفْت قلت شاةٌ سَلْياء. وسَلِيَت الشاةُ: تدَلَّى ذلك منها، وهي إن  نُزِعتْ عن وجهِ الفصِيل ساعةَ يُولَد، وإلا قتَلتْه، وكذلك إذا انقَطَع  السَّلى في البَطْنِ، فإذا خرجَ السَّلى سَلِمت الناقة وسَلِمَ الوَلد، وإن  انْقطعَ في بطنِها هَلَكتْ وهَلَك الوَلد. وفي الحديث: أَن المُشْرِكين  جاؤُوا بسَلى جَزُورٍ قطَرَحُوه على النبي، صلى الله عليه وسلم، وهو  يُصلِّي؛ قيل في تفسيره: السَّلى الجِلدُ الرقيقُ الذي يَخرَّجُ فيه الوَلد  من بطْنِ أُمِّه مَلْفوفاً فيه، وقيل: هو في الماشية السَّلى، وفي الناسِ  المَشِيمة، والأَوَّل أَشْبَه لأَنّ المَشِيمة تخرُج بعد الوَلد ولا يكون  الولد فيها حين يخرج. وفي المَثل: وقَع القومُ في سَلى جَمَلٍ، ووقع في  سَلى جَمَلٍ أَي في أَمرٍ لا مَخْرَج له لأَن الجَمل لا سَلى له، وإنما  يكون للناقةِ، وهذا كقولهم: أَعَزُّ من الأَبْلَقِ العَقوقِ، وبَيْضِ  الأَنُوق؛ وأَنشد ابن بري لجَحْل بن نضلة:  (* قوله «ابن نضلة»هكذا في الأصل،  وفي القاموس: وجحل ابن حنظلة شاعر).  لمَّا رأَتْ ماءَ السَّلَى مَشْروُبَها،  والفَرْثَ يُعْصَرُ في الإناءِ، أَرَنَّتِ  قال: ومثل هذا الشعر في العروض قول ابن الخَرِعِ:  يا قُرَّةََ بنَ هُبَيْرةَ بن قُشَيِّرٍ،  يا سَيِّدَ السَّلَماتِ، إنكَ تَظْلمُ  وسَلِيَت الشاةُ سَلىً، فهي سَلْياءُ: انقطعَ سَلاها. وسَلاها سَلْياً:  نزَعَ سَلاها. وقال اللحياني: سَلَيْت الناقة مددت سَلاها بعد الرَّحم.  وفي التهذيب: سَلَيْت الناقة أَخذْت سَلاها وأَخْرَجْته. الجوهري:  وسَلَّيْت الناقة أُسَلِّيها تَسْلِية إذا نزَعْت سَلاها فهي سَلْياءُ؛  وقوله:الآكِل الأَسْلاءِ، لا  يَحْفِلُ ضَوْءَ القَمَرِ  ليس بالسَّلَى الذي تقدم ذكرهُ وإنما كَنَى به عن الأَفعال الخسيسة  لخِسَّة السَّلَى، وقوله: لا يَحْفِلُ ضَوءَ القمرِ أَي لا يُبالي الشُّهَرَ  لأَن القمر يَفْضَح المُكْتَتَم. وفي حديث عمر، رضي الله عنه: لا  يَدْخُلَنّ رجلٌ على مُغِيبَةٍ يقولُ ما سَلَيْتُمُ العامَ وما نَتَجْتُمُ العام  أَي ما أَخَذْتُم منْ سَلَى ماشِيَتِكم وما وُلِدَ لكم؟ وقيل: يحتمل أَن  يكون أَصله ما سَلأْتُمْ، بالهمز، من السِّلاءِ وهو السَّمْنُ، فترك  الهمز فصارت أَلِفاً ثم قُلبت الأَلفُ ياءً. ويقال للأَمْرِ إذا فاتَ: قدِ  انقطع السَّلَى؛ يُضْرب مثلاً للأَمْر يفوت وينقطِع. الجوهري: يقال انقطع  السَّلَى في البطن إذا ذَهَبَت الحيلة، كما يقال: بَلَغَ السِّكِّينُ  العظمَ. ويقال: هو في سَلْوةٍ من العيش أَي في رَغَد؛ عن أَبي زيد. وفي  حديث ابن عمرو: وتكون لكم سَلْوَةٌ من اليعش أَي نَعْمة ورفاهية ورَغَد  يُسَلّيكم عن الهَمِّ.  والسُّلَيُّ: وادٍ بالقرب من النِّباجِ فيه طَلْحٌ لبني عَبْسٍ؛ قال  كعب بن زهير في باب المراتي من الحماسة:  لعَمْرُك ما خَشِيتُ على أُبَيٍّ  مَصارِعَ بين قَوٍّ فالسُّلَيِّ  ولكنّي خَشِيتُ على أُبَيٍّ  جَرِيرَةَ رُمْحِه في كلِّ حيِّ
مقاييس اللغة:
(سلو/ي) السين واللام والحرف المعتلّ أصلٌ واحدٌ يدلُّ على خفض وطيب عيش.ومن ذلك قولهم فلان في سَلْوَةٍ من العيشِ، أي في رَغدٍ يسلِّيهِ الهم. ويقول: سَلاَ المحب يَسْلوا سُلُوَّاً، وذلك إذا فارقه ما كان به من همٍّ وعشق. والسُّلْوانة: الخَرزة، وكانوا يقولون إنَّ من شرب عليها سَلاَ ممّا كان به، وعَمَّن كان يحبه. قال الشاعر:
شربت* على سُلْوانة ماءَ مُزنةٍ *** فلا وَجديدِ العيش يا مَيَّ ما أسلُو([3])
قال الأصمعيّ: يقول الرجل لصاحبه: سقيتَني منك سَلْوَةً وسُلواناً، أي طيَّبت نفسي وأذهلْتَها عنك. وسَلِيت بمعنى سلوت. قال الراجز:
* لو أشربُ السُّلوانَ ما سَليتُ([4]) *
ومن الباب السَّلا، الذي يكون فيه الولد، سمي بذلك لنَعمته ورقَّته ولينه. وأما السين واللام والهمزة فكلمة واحدة لا يقاس عليها. يقال سَلأَ السّمن يَسْلؤُه سلأ، إذا أذابه وصفّاه من اللَّبن، قال:
ونحن منعناكم تميماً وأنتم  *** موالِيَ إلاَّ تُحْسِنُوا السَّلْءَ تُضرَبوا
القاموس المحيط:
و سَلاهُ، و عنه، كدَعاهُ ورَضِيَهُ، سَلْواً وسُلُوًّا وسُلْوَاناً وسُلِيًّا نَسِيَهُ، وأسْلاهُ عنه فَتَسَلَّى، والاسْمُ السَّلْوَةُ، ويُضَمُّ. والسُّلْوانَةُ، بالضم العَسَلُ، كالسَّلْوَى، وخَرَزَةٌ للتَأْخِيذِ، ويُفْتَحُ،
كالسُّلْوانِ، وخَرَزَةٌ تُدْفَنُ في الرَّمْلِ، فَتَسْوَدُّ، فَيُبْحَثُ عنها، ويُسْقاها الإِنْسانُ، فَتُسَلِّيهِ.
أو السُّلْوانُ: ما يُشْرَبُ ليُسَلِّيَ، أو هو أنْ يُؤْخَذَ تُرابُ قَبْرِ مَيِّتٍ، فَيُجْعَلَ في ماءٍ، فَيُسْقَى العاشِقَ، فَيَموتُ حُبُّهُ، أو هو دَواءٌ يُسْقاهُ الحَزينُ فَيُفَرِّحُهُ، ووادٍ لسُلَيْمٍ، وعَيْنٌ بالقُدْسِ عَجيبَةٌ، لها جَرْيَةٌ أَو جَرْيَتانِ في اليَوْمِ فَقَطْ، يُتَبَرَّكُ بها. والسَّلْوَى: طائِرٌ، واحِدَتُهُ: سَلْواةٌ، وكُلُّ ما سَلاَّكَ.
ومُسْلِيَةُ، كمُحْسِنَةٍ: أبو بَطْنٍ، وابنُ هَزَّانَ: صَحابِيٌّ. والسُّلَيُّ، كسُمَيٍّ وتُكْسَرُ لامُهُ: وادٍ.
واسْتَلَتِ الشاةُ: سَمِنَتْ. وأسْلَى القَوْمُ: أمِنُوا السَّبُعَ.
ي السَّلَى جِلْدَةٌ فيها الوَلَدُ من الناسِ والمَواشِي ج أسْلاءٌ، و د بالمَغْرِبِ، وهو سَلاوِيٌّ.
وسَلِيَتِ الشاةُ، كَرَضِيَ، سَلًى: انْقَطَعَ سَلاَها، فهي سَلْياءُ. وسَلاَّها تَسْلِيَةً: نَزَعَ سَلاَها.
وأسْلَتْ: طَرَحَتْهُ. ووقَعُوا في سَلَى جَمَلٍ: أمْرٍ صَعْبٍ، لأنَّ الجَمَلَ لا سَلَى له. و " انْقَطَعَ السَّلَى في البَطْنِ " : مَثَلٌ، كَبَلَغَ السِّكِّينُ العَظْمَ.
تاج العروس:
و ( سلاه وعنه كدعاه ورضيه سلوا ) بالفتح ( وسلوا ) كعلو ( وسلوانا ) بالضم ( وسليا ) كعتى ويكسر ( نسيه ) وذهل عن ذكره وفى المصادر لف ونشر مرتب وأجرى نصير بن أبى نصير بيت رؤبة لو أشرب السلوان ما سليت * مابى غنى عنك وان غنيت فيما عرض على الاصمعي فقال له الاصمعي ما السلوان فقال يقال انه خرزة تسحق ويشرب ماؤها فيورث شاربه سلوة فقال اسكت لا يسخر بك هؤلاء انما هو مصدر سلوت أي لو أشرب السلو شربا ما سلوت ( وأسلاه عنه فتسلى والاسم السلوة ويضم والسلوانة بالضم العسل كالسلوى ) وأنشد أبو عبيد لخالد بن زهير الهذلى وقاسمها بالله جهدا لانتم * ألذ من السلوى إذا ما نشورها وقال الزجاج أخطأ خالد انما السلوى طائر وقال الفارسى انما سمى العسل سلوى لانه يسليك بحلاوته وتأتيه عن غيره مما يلحقك فيه مؤنة الطبخ وغيره من أنواع الصناعة يرد بذلك على الزجاج ( و ) السلوانة ( خرزة للتأخيذ ) يؤخذ بها النساء الرجال عن اللحيانى ( ويفتح ) عن الصاغانى ( كالسلوان ) عن اللحيانى أيضا وقال ابن الاعرابي السلوانة خرزة للبغض بعد المحبة ( و ) قيل ( خرزة ) شفافة ( تدفن في الرمل فتسود فيبحث عنها ويسقاها الانسان فتسليه ) وقال اللحيانى السلوان شئ يسقاه العاشق فيسليه عن المرأة وفى الصحاح السلوانة خرزة كانوا يقولون إذا صب عليها ماء المطر فشربه العاشق سلا قال الشاعر شربت على سلوانة ماء مزنة * فلا وجديد العيش يامى ما أسلو ( أو السلوان ما يشرب فيسلى ) هو ذلك الماء الذى تقدم ذكره وبه فسر قول رؤبة السابق الذى أنكره الاصمعي ( أو هوان يؤخذ تراب قبر ميت فيجعل في ماء فيسقى العاشق فيموت حبه ) نقله اللحيانى عن بعض وأنشد ياليت ان لقلبي من يعلله * أو ساقيا فسقاني عنك سلوانا
( أو هو دواء يسقاه الحزين فيفرحه ) وفى الصحاح فيسلو والاطباء يسمونه المفرح هكذا نقله عن بعض ( و ) سلوان ( واد لسليم و ) أيضا ( عين ) معروفة ( بالقدس عجيبة لها جرية أو جريتان في اليوم فقط يتبرك بها ) وقد تبركت بها أيام زيارتي ولله در القائل قلبى المقدس لما أن حللت به * لكنه ليس فيه عين سلوان ( والسلوى ) في القرآن ( طائر ) أبيض كالسمانى ( واحدته سلواة ) وأنشد الليث * كما انتفض السلواة بلله القطر * وفى الصحاح قال الاخفش لم أسمع له بواحد قال وهو يشبه أن يكون واحده سلوى مثل جماعته كما قالوا دفلى للواحد والجماعة ( و ) السلوى ( كل ماسلاك ) عن الفارسى وبه سمى العسل سلوى كما تقدم ( ومسلية كمحسنة أبو بطن ) من مذحج وهو مسلية بن عامر بن عمرو بن علة بن جلد بن مالك ومالك جماع مذحج منهم شبيب بن عمرو بن شبيب المسلى ذكره ابن أبى حاتم وجده حدث عنه مروان بن معاوية وأبو خزيمة وبرة عبد الرحمن المسلى تابعي عن ابن عمر وتميم بن طرفة المسلى عن ابن مسعود وعبد الرحمن المسلى عن الاشعث بن قيس روى له أبو داود وعمرو بن حسان المسلى عن مغيرة ( و ) مسلية ( بن هزان صحابي ) هكذا في النسخ والذى في معجم ابن فهد مسلية بن حدان الحدانى قدم بعد الفتح فأنشد وفى التبصير للحافظ مسلية بن عامر بن عمرو من ولده الحرث بن ثعلبة الشاعر المعروف بابن جنابة ( والسلى كسمى وتكسر لامه واد ) من حجر اليمامة وأنشد ابن سيده للاعشى وكأنما تبع الصوار بشخصها * عجزاء ترزق بالسلى عيالها روى بالوجهين واقتصر نصير على الضبط الاول وقال رياض في طريق اليمامة الى البصرة بين بنبان والطنب ( واستلت الشاة ) أي
( سمنت وأسلى القوم ) إذا ( أمنوا السبع ) * ومما يستدرك عليه سلاه تسلية مثل أسلاه ومنه قول أبى ذؤيب على أن الفتى الخثمى سلى * لنصل السيف غيبة من يغيب قال ابن سيده أراد عن غيبة من يغيب فحذف وأوصل ويقال هو في سلوة من العيش أي في رغد عن أبى زيد نقله الجوهرى وقال الاصمعي يقول الرجل لصاحبه سقيتني سلوة وسلوانا أي طيبت نفسي عنك وسصلى كسمى عقبة قرب حضر موت بطريق نجد واليمامة وبنو مسلية محلة بالكوفة منها أبو العباس أحمد بن يحيى بن زيد بن ناقد تلميذ أبى الغنائم النرسى وكتب قريبا من خطه توفى سنة 559 أخذ عنه ابن السمعاني وابنه أبو منصور محمد ولد سنة 530 ويقال فيه مسلاة عن الكرب كمعلاة وماعنه متسلى وانسلى عنه الهم انكشف وقال أبو زيد ما سليت أن أقول ذاك أي لم أنس أن أقوله بل تركته عمدا ولا يقال سليت ان أقوله الا في معنى ما سليت أن أقوله
ى ( السلى ) مقصورا ( جلدة ) رقيقة يكون ( فيها الولد من الناس والمواشى ) ان نزعت عن وجه الفصيل ساعة يولد والاقتلته وكذلك إذا انقطع السلا في البطن فإذا اخرج السلى سلمت الناقة وسلم الولد وان انقطع في بطنها هلكت وهلك الولد هكذا ذكره الجوهرى الا انه خصه بالمواشي كالأزهري والمشيمة للناس وعم به ابن سيده وتبعه المصنف ( ج اسلاء و ) سلى ( د بالمغرب ) والعامة تكسره ( وهو سلاوى ) وان قيل سلوى جاز ( وسليت الشاة كرضى سلى انقطع سلاها فهى سلياء وسلاها تسلية ) إذا ( نزع سلاها ) فهى سلياء أيضا نقله الجوهرى وقال اللحيانى سليت الناقة إذا مددت سلاها بعد الرحم ( وأسلت ) الناقة ( طرحته و ) من أمثالهم ( وقعوا في سلى جمل ) إذا وقعوا في ( أمر صعب لان الجمل لا سلى له ) وانما يكون للناقة وهذا كقولهم أعز من الابلق العقوق ومن بيض الانوق ( و ) يقال أيضا ( انقطع السلى في البطن ) إذا ذهب الحيلة وهو ( مثل كبلغ السكين العظم ) نقله الجوهرى * ومما يستدرك عليه سليته اسليه من حد رمى بمعنى سلوته لغة فيه ذكره الشر بشى في شرح المقامات وأنشد للأسود بن يعفر فآليت لا أشريه حتى يملني * بشئ ولا اسليه حتى يفارقا ويقال للخسيس اللثيم هو آكل الاسلاء وأنشد سيبويه قبخ من يزنى بعو * ف من ذوات الخمر الاكل الاسلاء لا * يحفل ضوء القمر واستلت الشاة سمنت واستلت سمناه جمعته والسلى كربى الخصلة المسلية عن الاحباب

_Türkçe çeviri henüz yok_
