# سمط — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D8%B7/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%85%D8%B7/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سمط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D8%B7.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: سمط

سَمَطَ الجَدْيَ والحَمَلَ يَسْمِطُه ويَسْمُطُه سَمْطاً، فهو مَسْموط وسَمِيطٌ: نتَفَ عنه الصوفَ ونظَّفه من الشعر بالماء الحارّ ليَشْوِيَه، وقيل: نتَف عنه الصوفَ بعد إِدْخاله في الماء الحارّ؛ الليث: إِذا مُرِط عنه صُوفُه ثم شُوِي بإِهابه فهو سَمِيطٌ. وفي الحديث: ما أَكَل سميطاً أَي مَشْوِيَّة، فَعِيل بمعنى مَفْعول، وأَصل السَّمْطِ أَن يُنْزَعَ صُوفُ الشاةِ المذبوحة بالماء الحارِّ، وإِنما يفعل بها ذلك في الغالب لتُشْوى. وسَمَطَ الشيءَ سَمْطاً: عَلَّقَه. والسِّمْطُ: الخَيْطُ ما دام فيه الخَرَزُ، وإِلا فهو سِلْكٌ.
والسِّمْطُ: خيط النظْمِ لأَنه يُعَلَّقُ، وقيل: هي قِلادةٌ أَطولُ من المِخْنقةِ، وجمعه سُموطٌ؛ قال أَبو الهيثم: السِّمْطُ الخيط الواحد المنْظومُ، والسِّمْطانِ اثنان، يقال: رأَيت في يد فلانة سِمْطاً أَي نَظْماً واحداً يقال له: يَكْ رَسَنْ، وإِذا كانت القلادة ذات نظمين فهي ذاتُ سِمْطَينِ؛ وأَنشد لِطَرَفةَ:
وفي الحَيِّ أَحْوَى يَنْفُضُ المَرْدَ شادِنٌ،
مُظاهِرُ سِمْطَيْ لُؤْلُؤٍ وزَبَرْجَدِ
والسِّمْطُ: الدِّرْعُ يُعَلِّقُها الفارِسُ على عَجُزِ فرسه، وقيل: سَمَّطَها. والسِّمْطُ: واحد السُّمُوطِ، وهي سبُور تُعَلَّقُ من السرْجِ. وسَمَّطْتُ الشيءَ: عَلَّقْتُه على السُّموطِ تَسْمِيطاً. وسَمَّطْتُ الشيء: لَزِمْتُه؛ قال الشاعر:
تَعالَيْ نُسَمِّطْ حُبَّ دَعْدٍ، ونَغْتَدي
سَواءَيْنِ والمَرْعَى بأُمِّ دَرِينِ
أَي تَعاليْ نَلْزَمْ حُبّنا وإِن كان علينا فيه ضِيقة.
والمُسَمَّطُ من الشِّعر: أَبيات مَشْطورة يجمعها قافية واحدة، وقيل: المُسَمَّطُ من الشعر ما قُفِّي أَرباعُ بُيُوتِه وسُمِّطَ في قافية مخالفة؛ يقال: قصِيدةٌ مُسَمَّطة وسِمْطِيّةٌ كقول الشاعر، وقال ابن بري هو لبعض المحدَثين:
وشَيْبَةٍ كالقَسِمِ غَيْر سُودَ اللِّمَمِ
داوَيْتُها بالكَتَمِ زُوراً وبُهْتانا
وقال الليث: الشعر المُسَمَّط الذي يكون في صدر البيت أَبيات مَشْطورة أَو مَنْهوكة مُقَفّاة، ويجمعها قافية مُخالِفةٌ لازمة للقصيدة حتى تنقَضي؛ قال: وقال امرؤُ القيس في قصيدتين سِمْطِيَّتَينِ على هذا المثال تسميان السمطين، وصدر كل قصيدة مِصْراعانِ في بيت ثم سائره ذو سُموط، فقال في إِحداهما:
ومُسْتَلْئِمٍ كشَّفْتُ بالرُّمْحِ ذَيْلَه،
أَقَمْتُ بعَضْبٍ ذي سَفاسِقَ مَيْلَه،
فجَعْتُ به في مُلْتَقَى الخيْلِ خيْلَه،
(* قوله «ملتقى الخيل» في القاموس: ملتقى الحي.)
تركتُ عِتاقَ الطير تحْجُلُ حَوْلَه
كأَنَّ، على سِرْبالِه، نَضْحَ جِرْيالِ
وأَورد ابن بري مُسَمَّطَ امرئ القيس:
توَهَّمْتُ من هِنْدٍ معالِمَ أَطْلالِ،
عَفاهُنَّ طُولُ الدَّهْر في الزَّمن الخالي
مَرابعُ من هِنْدٍ خَلَتْ ومَصايِفُ،
يَصِيحُ بمَغْناها صَدىً وعَوازِفُ
وغَيَّرَها هُوجُ الرِّياحِ العَواصِفُ،
وكلُّ مُسِفٍّ ثُمَّ آخَرُ رادِفُ
بأَسْحَمَ من نَوْءِ السِّماكَينِ هَطَّالِ
وأَورد ابن بري لآخر:
خَيالٌ هاجَ لي شَجَنا،
فَبِتُّ مُكابِداً حَزَنا،
عَمِيدَ القلْبِ مُرْتَهَنا،
بذِكْرِ اللّهْوِ والطَّرَبِ
سَبَتْني ظَبْيَةٌ عَطِلُ،
كأأَنَّ رُضابَها عَسَلُ،
يَنُوءُ بخَصْرِها كَفَلُ،
بنَيْلِ رَوادِفِ الحَقَبِ
يَجُولُ وِشاحُها قَلَقا،
إِذا ما أُلْبِسَتْ، شَفَقا،
رقاقَ العَصْبِ، أَو سَرَقا
مِن المَوْشِيَّةِ القُشُبِ
يَمُجُّ المِسْكَ مَفْرِقُها،
ويُصْبي العَقْلَ مَنْطِقُها،
وتُمْسِي ما يُؤَرِّقُها
سَقامُ العاشِقِ الوَصِبِ
ومن أَمثال العرب السائرة قولهم لمن يجوز حكمُه: حكمُكَ مُسَمَّطاً، قال المبرد: وهو على مَذهب لك حكمُك مسمّطاً أَي مُتَمَّماً إِلا أَنهم يحذفون منه لك، يقال: حكمك مسمطاً أَي متمَّماً، معناه لك حكمُك ولا يستعمل إِلا محذوفاً. قال ابن شميل: يقال للرجل حكمك مسمطاً، قال: معناه مُرْسَلاً يعني به جائزاً. والمُسَمَّطُ: المُرْسَل الذي لا يُرَدُّ. ابن سيده: وخذ حقَّك مسمطاً أَي سهلاً مُجوّزاً نافذاً. وهو لك مسمطاً أَي هنيئاً. ويقال: سَمَّطَ لِغَرِيمه إِذا أَرسله.
ويقال: سَمَطْتُ الرجلَ يميناً على حَقِّي أَي اسْتَحلفته وقد سمَط هو على اليمين يَسْمطُ أَي حلف. ويقال: سَبَطَ فلان على ذلك الأَمر يميناً، وسمَط عليه، بالباء والميم، أَي حلف عليه. وقد سَمَطْتَ يا رجلُ على أَمْرٍ أَنْت فيه فاجِر، وذلك إِذا وكَّدَ اليمين وأَحْلَطَها. ابن الأَعرابي: السّامِطُ الساكِتُ، والسَّمْط السكوت عن الفُضولِ. يقال: سَمَطَ وسمَّطَ وأَسْمَطَ إِذا سكت. والسَّمْطُ: الدّاهي في أَمره الخَفِيفُ في جِسْمِه من الرجال وأَكثر ما يُوصَف به الصَّيّادُ؛ قال رؤبة ونسبه الجوهري للعجاج:
جاءتْ فلاقَتْ عِندَه الضَّآبِلا،
سِمْطاً يُرَبِّي وِلْدةً زَعابِلا
قال ابن بري: الرجز لرؤبة وصواب إِنشاده سِمْطاً، بالكسر
(* قوله «سمطاً
بالكسر» تقدم ضبطه في مادة ولد بالفتح تبعاً للجوهري.) ، لأَنه هنا الصائد؛ شبه بالسّمْطِ من النِّظامِ في صِغَر جِسمه، وسِمْطاً بدل من الضآبل. قال أَبو عمرو: يعني الصياد كأَنه نِظام في خفّته وهُزالِه. والزّعابِلُ: الصغار. وأَورد هذا البيت في ترجمة زعبل، وقال: السَّمْطُ الفقير؛ ومما قاله رؤبة في السِّمْطِ الصائد:
حتى إِذا عايَنَ رَوْعاً رائعا
كِلابَ كَلاَّبٍ وسِمْطاً قابِعا
وناقة سُمُطٌ وأَسْماطٌ: لا وَسْم عليها كما يقال ناقة غُفْلٌ. ونعل سُمُطٌ وسمط
(* قوله «سمط وسمط» الاولى بضمتين كما صرح به القاموس وضبط في الأصل أَيضاً، والثانية لم يتعرض لها في القاموس وشرحه ولعلها كقفل.) وسَمِيطٌ وأَسْماطٌ: لا رُقْعةَ فيها، وقيل: ليست بمَخْصُفةٍ. والسَّمِيطُ من النعل: الطّاقُ الواحد ولا رُقْعةَ فيها؛ قال الأَسود بن يعفر: فأَبْلِعْ بَني سَعْدِ بنِ عِجْلٍ بأَننا
حَذَوْناهُمُ نَعْلَ المِثالِ سَمِيطا
وشاهد الأَسْماط قولُ ليلى الأَخْيلية:
شُمُّ العَرانِينِ أَسْماطٌ نِعالُهُمُ،
بِيضُ السَّرابيلِ لم يَعْلَقْ بها الغَمَرُ
وفي حديث أَبي سَلِيطٍ: رأَيت للنبي، صلّى اللّه عليه وسلّم، نَعْل أَسْماطٍ، هو جمع سَميطٍ هو من ذلك. وسَراويل أَسماطٌ: غير مَحْشُوّةٍ. وقبل: هو أَن يكون طاقاً واحداً؛ عن ثعلب، وأَنشد بيت الأَسود ابن يعفر. وقال ابن شميل: السِّمْطُ الثوب الذي ليست له بطانةُ طَيْلَسانٍ أَو ما كان من قُطن، ولا يقال كِساء سِمْطٌ ولا مِلْحَفَةُ سِمْط لأَنها لا تُبَطَّن؛ قال الأَزهري: أَراد بالملحفة إِزارَ الليلِ تسميه العرب اللِّحافَ والمِلْحفة إِذا كان طاقاً واحداً. والسَّمِيطُ والسُّمَيْطُ: الآجُرُّ القائمُ بعضُه فوق بعض؛ الأَخيرة عن كراع. قال الأَصمعي: وهو الذي يسمى بالفارسية براستق.
وسَمَطَ اللبنُ يَسْمُطُ سَمْطاً وسُمُوطاً: ذهبت عنه حَلاوةُ الحلَب ولم يتغير طعمه، وقيل: هو أَوّلُ تَغَيُّرِه، وقيل: السامِطُ من اللبن الذي لا يُصَوِّتُ في السِّقاء لطَراءتِه وخُثُورَتِه؛ قال الأَصمعي: المَحْضُ من اللبن ما لم يُخالِطه ماءٌ حُلواً كان أَو حامِضاً، فإِذا ذهبت عنه حَلاوَةُ الحلَب ولم يتغير طعمُه فهو سامِطٌ، فإن أَخذ شيئاً من الرِّيح فهو خامِطٌ، قال: والسامِطُ أَيضاً الماءُ المُغْلَى الذي يَسْمُطُ الشيء. والسامِطُ: المُعَلِّقُ الشيء بحَبْل خلْفَه من السُّمُوطِ؛ قال الزَّفَيانُ:
كأَن أَقْتادِيَ والأَسامِطا
ويقال: ناقة سُمُطٌ لا سِمَةَ عليها، وناقة عُلُطٌ مَوْسُومة. وسَمَطَ السكّينَ سَمْطاً: أَحَدَّها؛ عن كراع.
وسِماطُ القومِ: صَفُّهُم. ويقال: قامَ القومُ حولَه سِماطَيْنِ أَي صفَّين، وكلُّ صفٍّ من الرجال سِماطٌ. وسُموطُ العِمامةِ: ما أُفْضِلَ منها على الصَّدْرِ والأَكتاف. والسِّماطانِ من النخْلِ
(* قوله «من النحل» هو
بالحاء المهملة بالأصل وشرح القاموس والنهاية.) والناسِ: الجانِبانِ، يقال: مشَى بين السِّماطينِ. وفي حديث الإِيمان: حتى سَلِمَ من طَرفِ السِّماطِ؛ السِّماطُ: الجماعة من الناس والنحْل، والمراد في الحديث الجماعة الذين كانوا جلوساً عن جانبيه. وسِماطُ الوادي: ما بين صَدْرِه ومُنْتهاه. وسِمْط الرَّمْلِ: حَبْلُه؛ قال:
فلما غَدا اسْتَذْرَى له سِمْط رَمْلةٍ
لِحَوْلَيْنِ أَدْنَى عَهْدِه بالدَّواهِنِ
(* قوله «فلما غدا إلخ» قال في الاساس بعد أَن نسبه للطرماح: أَراد به الصائد، جعله في لزومه للرملة كالسمط اللازم للعنق.)
وسِمْطٌ وسُمَيطٌ: اسمان. وأَبو السِّمْطِ: من كناهم؛ عن اللحياني.

### Türkçe

**سَمَطَ** oğlağı ve kuzuyu, onu **يَسْمِطُه** ve **يَسْمُطُه** **سَمْطاً** (diye); o hâlde o **مَسْموط** ve **سَمِيطٌ**dur: Ondan yünü yoldu ve onu sıcak su ile kıldan temizledi ki onu kızartsın; ve denildi ki: Onu sıcak suya soktuğundan sonra ondan yünü yoldu; **الليث**: Eğer ondan yünü yolunmuş, sonra derisiyle kızartılmış ise o **سَمِيطٌ**dur. Ve hadiste: “**سميطاً** yemedi” yani kızartılmış (şey); **فَعِيل** vezni **مَفْعول** mânâsınadır. Ve **السَّمْطِ**in aslı, kesilmiş koyunun yününün sıcak su ile çıkarılmasıdır; ve ancak çoğunlukla ona bu, kızartılsın diye yapılır. Ve **سَمَطَ** şeyi **سَمْطاً**: onu astı. Ve **السِّمْطُ**: içinde boncuk bulunduğu müddetçe iptir; değilse o **سِلْكٌ**tir.

Ve **السِّمْطُ**: dizme ipidir; çünkü o asılır; ve denildi ki: o, **المِخْنقةِ**den daha uzun bir gerdanlıktır; onun çoğulu **سُموطٌ**tur; Ebû’l-Heysem dedi: **السِّمْطُ** tek dizilmiş iptir; **السِّمْطانِ** ikidir; denir: “Falanın elinde **سِمْطاً** gördüm” yani tek bir dizim; ona denir: **يَكْ رَسَنْ**; gerdanlık iki dizimli olursa o, **سِمْطَينِ** sahibidir; ve Tarafe’ye ait olarak inşad etti:

Ve mahallede, esmer, tüyünü silkeleyen bir ceylan yavrusu,
İki **سِمْطَيْ** inci ve zebercedi üst üste takınmış.

Ve **السِّمْطُ**: zırhtır; süvari onu atının sağrısına asar; ve denildi ki: onu **سَمَّطَ**. Ve **السِّمْطُ**: **السُّمُوطِ**un biridir; onlar, eyerden asılan kayışlardır. Ve “**سَمَّطْتُ** şeyi”: onu **السُّموطِ** üzerine **تَسْمِيطاً** asdım. Ve “**سَمَّطْتُ** şeyi”: ona yapıştım; şair dedi:

Gel, Dâd’ın sevgisini **نُسَمِّطْ** edelim (ona yapışalım), ve sabahlayalım,
İkimiz eşit, otlak da Ümmü Derîn’dedir.

Yani: Gel, sevgimize yapışalım; onda bize darlık olsa bile.

Ve şiirden **المُسَمَّطُ**: tek bir kafiye toplayan, ikiye bölünmüş beyitlerdir; ve denildi ki: şiirden **المُسَمَّطُ**, beyitlerinin dörtlükleri kafiyelenmiş ve farklı bir kafiyede **سُمِّطَ** edilmiş olandır; denir: **مُسَمَّطة** ve **سِمْطِيّةٌ** kaside; şairin sözü gibi. İbn Berrî dedi: o, bazı muhdeslerdendir:

Ve bir ak saç ki, bölük gibidir; saç tutamları kara değildir,
Onu **الكَتَمِ** ile tedavi ettim: yalan ve iftira olarak.

Ve **الليث** dedi: **الشعر المُسَمَّط** odur ki, beytin صدر’ında kafiyeli, ikiye bölünmüş yahut kısaltılmış parçalar bulunur; ve onları, kaside bitinceye dek ona bağlı kalan farklı bir kafiye toplar. Dedi: İmru’ul-Kays bu örnek üzere iki **سِمْطِيَّتَينِ** kasidede söyledi; onlara **السمطين** denir; her kasidenin صدر’ı bir beyitte iki mısradır, sonra geri kalanı **سُموط** sahibidir. Şöyle dedi, ikisinden birinde:

Ve zırhlı birini, mızrakla eteğini açığa çıkardım,
Keskin, eğri saplı bir kılıçla onun eğimini doğrulttum,
Atların buluştuğu yerde onun atını yaraladım,
(* “**ملتقى الخيل**” sözü: **القاموس**’ta: mahallenin buluştuğu yer.)
Soylu kuşları çevresinde sekerek bıraktım,
Sanki onun zırhı üzerinde, **جِرْيالِ** sıçrantısı var.

Ve İbn Berrî, İmru’ul-Kays’ın **مُسَمَّطَ**ını nakletti:

Hind’den harabe izlerini vehmettim,
Onları, eski zamanda, zamanın uzunluğu silmiş,
Hind’den konak yerleri boşalmış ve yazlıklar,
Onun yurdunda bir yankı ve çalgılar bağırır,
Onları, şiddetli fırtınalı rüzgârlar değiştirmiş,
Ve her alçaktan esen, sonra bir başka ardınca gelen,
İki **السِّماكَينِ**in doğuşundan, sağanak, kara bir bulutla.

Ve İbn Berrî, bir başkasına ait olarak nakletti:

Bir hayal, bana kederi coşturdu,
Böylece geceyi, kedere katlanarak geçirdim,
Kalbi yaralı, rehin alınmış,
Oyun ve eğlenceyi anmakla.
Beni, süssüz bir ceylan dişisi esir etti,
Sanki onun tükürüğü baldır,
Onun beline, kalça ağırlık eder,
Kalın kalçaların ağırlığıyla.
Kuşağı, çalkantılı dolaşır,
Giydirildiği vakit, ince,
İnce dokumalı bağlar, yahut hırsızlıkla,
Süslü, yeni elbiseden.
Onun saç ayrımı misk saçar,
Onun konuşması aklı esir eder,
Onu uykusuz bırakan şey, akşam olur,
Yorgun âşığın hastalığıdır.

Ve Arapların dolaşan darb-ı mesellerinden, hükmü geçerli olan kimse için sözleri: “**حكمُكَ مُسَمَّطاً**”; **المبرد** dedi: Bu, “Senin için hükmün **مسمّطاً**” mezhebi üzerinedir; yani tamamlanmış; ancak onlar ondan “senin için”i düşürürler; denir: “**حكمك مسمطاً**” yani tamamlanmış; mânâsı: senin için hükmün; ve ancak düşürülmüş olarak kullanılır. İbn Şümeyl dedi: adama “**حكمك مسمطاً**” denir; dedi: mânâsı **مُرْسَلاً**dır; yani onunla “geçerli” kastedilir. Ve **المُسَمَّطُ**: reddedilmeyen **المُرْسَل**dir. İbn Sîde: “Hakkını **مسمطاً** al” yani kolay, geçirilmiş, نافذ. Ve “O, senin için **مسمطاً**” yani afiyetle. Ve denir: **سَمَّطَ** alacaklısına, onu salıverdiği zaman.

Ve denir: “Adamı, hakkım üzerine yeminle **سَمَطْتُ**” yani onu yemin ettirdim; ve o, yemin üzerine **سمَط** etti, **يَسْمطُ**: yani yemin etti. Ve denir: “Falan, o iş üzerine yeminle **سَبَطَ** etti” ve “ona **سمَط** etti”; **الباء** ve **الميم** ile: yani ona yemin etti. Ve sen, ey adam, içinde fâcir olduğun bir iş üzerine **سَمَطْتَ**; bu, yemini pekiştirdiği ve onu karıştırdığı zamandır. İbnü’l-A‘râbî: **السّامِطُ** susandır; ve **السَّمْط** fazlalıklardan susmaktır. Denir: **سَمَطَ** ve **سمَّطَ** ve **أَسْمَطَ**; sustuğu zaman. Ve **السَّمْطُ**: işinde kurnaz, bedeninde hafif olan erkek (kimsedir); ve en çok onunla avcı vasfedilir; Ru’be dedi; Cevherî onu el-A‘câc’a nisbet etti:

Geldi de yanında **الضَّآبِلا**yı buldu,
Bir **سِمْطاً** ki, küçük çocuklar yetiştirir, ufak tefek.

İbn Berrî dedi: Recez Ru’be’nindir; ve doğru inşad “**سِمْطاً**”, kesre iledir; çünkü burada o, avcıdır; bedeninin küçüklüğünde onu dizimden **السّمْطِ**a benzetti; ve **سِمْطاً**, **الضآبل**den بدل’dir. Ebû Amr dedi: Avcıyı kasteder; sanki hafifliği ve zayıflığında bir dizimdir. Ve **الزّعابِلُ**: küçüklerdir. Bu beyti **زعبل** maddesinde de nakletti ve dedi: **السَّمْطُ** fakirdir. Ru’be’nin avcı **السِّمْطِ** hakkında söylediklerindendir:

Ta ki, ürkütücü bir korkuyu görünce,
Bir köpekçi köpekleri ve çömelmiş bir **سِمْطاً**.

Ve **ناقة سُمُطٌ** ve **أَسْماطٌ**: üzerinde damga yoktur; “**ناقة غُفْلٌ**” denildiği gibi. Ve **نعل سُمُطٌ** ve **سمط** ve **سَمِيطٌ** ve **أَسْماطٌ**: onda yama yoktur; ve denildi ki: dikilmiş (yamalı) değildir. Ve nalın **السَّمِيطُ**u: tek katmandır ve onda yama yoktur; el-Esved b. Ya‘fer dedi:

Sa‘d b. ‘İcl oğullarına yuttur; çünkü biz
Onlara, örnek nalı gibi **سَمِيطا** nal giydirdik.

Ve **أَسْماط** için şahit, Leylâ el-Ahîliyye’nin sözüdür:

Burunları yüksek; nalları **أَسْماطٌ**,
Elbiseleri beyaz; onlara kir bulaşmamış.

Ve Ebû Selît hadîsinde: Peygamber için, Allah’ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun, **نَعْل أَسْماطٍ** gördüm; o, **سَميطٍ**in cem‘idir; o, bundandır. Ve **سَراويل أَسماطٌ**: içi doldurulmamış. Ve denildi: o, tek katman olmasıdır; Sa‘leb’den; ve el-Esved b. Ya‘fer’in beytini inşad etti. İbn Şümeyl dedi: **السِّمْطُ** astarı olmayan elbisedir; **طَيْلَسانٍ** astarı olan yahut pamuktan olan (şey) gibi; ve “**كِساء سِمْطٌ**” denmez, “**مِلْحَفَةُ سِمْط**” da denmez; çünkü onlar astarlanmaz. el-Ezherî dedi: **الملحفة** ile, Arapların **اللِّحافَ** ve **المِلْحفة** diye adlandırdığı gece örtüsünü kastetti; tek katman olunca. Ve **السَّمِيطُ** ve **السُّمَيْطُ**: tuğladır; bir kısmı bir kısmının üstünde duran; ikincisi Kırâ‘dan. el-Asma‘î dedi: O, Farsçada **براستق** diye adlandırılandır.

Ve **سَمَطَ** süt, **يَسْمُطُ** **سَمْطاً** ve **سُمُوطاً**: sağımın tatlılığı ondan gitti ve tadı değişmedi; ve denildi ki: o, değişmesinin başlangıcıdır; ve denildi ki: sütten **السامِطُ**, tazeliği ve koyuluğu sebebiyle tulumda ses çıkarmayandır; el-Asma‘î dedi: Sütten **المَحْضُ**, su karışmamış olandır; tatlı da olsa ekşi de olsa. Sağımın tatlılığı ondan gidip tadı değişmezse o **سامِطٌ**tur; eğer rüzgârdan (koku) bir şey alırsa o **خامِطٌ**tur. Dedi: **السامِطُ** ayrıca, şeyi **يَسْمُطُ** eden kaynatılmış sudur. Ve **السّامِطُ**: arkasındaki ipten, **السُّمُوطِ**tan, bir şey asandır; ez-Zafeyân dedi:

Sanki ben sürüyorum ve **الأَسامِطا**.

Ve denir: **ناقة سُمُطٌ**; üzerinde nişan yoktur; ve **ناقة عُلُطٌ**: damgalıdır. Ve **سَمَطَ** bıçağı **سَمْطاً**: onu biledi; Kırâ‘dan.

Ve **سِماطُ** kavmin: onların safıdır. Ve denir: Kavim onun etrafında **سِماطَيْنِ** olarak durdu; yani iki saf. Erkeklerden her saf **سِماطٌ**tur. Ve sarığın **سُموطُ**u: ondan göğüs ve omuzlar üzerine sarkan fazlalıktır. Ve hurma ağaçlarından ve insanlardan **السِّماطانِ**: iki yandır; denir: **السِّماطينِ** arasında yürüdü. İman hadîsinde: “Ta ki **طَرفِ السِّماطِ**tan selâmet buldu”; **السِّماطُ**: insanlardan ve hurma ağaçlarından topluluktur; hadîste murad, iki yanında oturmakta olan topluluktur. Ve vadinin **سِماطُ**u: başı ile sonu arasındaki (kısım)dır. Ve kumun **سِمْطُ**u: onun ipidir; (şair) dedi:

Sabahlayınca, ona bir kum tepesinin **سِمْط**u siper oldu,
İki yıl boyunca; onun yağlarla en yakın ahdi.

Ve **سِمْطٌ** ve **سُمَيطٌ**: iki isimdir. Ve **أَبو السِّمْطِ**: künyelerdendir; el-Lihyânî’den.
