# سملخ — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%84%D8%AE/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%85%D9%84%D8%AE/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سملخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%84%D8%AE.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: سملخ

الخاء والسين
دخمس:
الدَّخْمَسةُ: الخِبُّ يُدَخْمِسُ عليك ولا يُبَيِّنُ لك محنة ما يريد.
تقول: يُدَخْمِسُ علي.
دنخس: والدَّنْخَسُ: الجسيم، الشديد اللحم. والدَّنْخَسُ أيضا: الذي لا خير فيه خرمس: اخْرَمَّسَ أي: ذَلَّ وخَضَعَ، قال:
ودَخْدَخَ العَدُوُّ حتى اخْرمَّسَا
سربخ: السَّرْبَخُ: مفازة لا يهتدى فيها.
سخبر: السَّخْبَرُ: شجرة من شجر الثمام، له قضب مجتمع، وجرثومة، وعيدانه كالكراث في الكثرة، وكأن ثمرته مكاسح القصب أو أدق منها. ومكاسح القصب رؤوسها.
خنفس: الخُنْفَساءُ: دويبة سوداء تكون في أصول الحيطان.
يقال: هو ألح من الخُنْفَساء. لرجوعها إليك كلما رميت بها.
وثلاث خنفساوات، والجميع خَنافِسُ.
وفي لغة: خُنْفَساء وخُنْفَساءة واحدة، وثلاث خُنْفَساوات.
خنبس: أسد خُنابِسٌ، وحَنْبَسَةُ: ترارة وغلظة. ويقال: بل مشيته.
تسخن: التَّساخينُ: الخفاف، الواحد تَسْخانٌ وتَسْخَنٌ.
فرسخ: الفَرْسَخُ ثلاثة أميال ويقالُ للذي لا فُرْجَةَ فيه من الأشياء: ما فيها فَرْسَخُ خنسر: قرأت في كتاب: الخَناسِرةُ، واحدُهم: خِنْيسرٌ، وهم الذين يُشَيِّعُونَ الجنائز.
خلبس: والخَلابيسُ: الكذب.
والخَلابيسُ: أن تروى الإبل، ثم تذهب ذهابا شديدا حتى تعني الراعي.
سملخ: السَّمالِخيُّ من الطَّعام: ما لم يكن له طعم، ومن اللبن أيضاً.
والسَّماليخُ: أماصيخُ من النَّصيِّ مثل القضيب، يقال له: أُمصُوخةُ. وأَماصِيخُ الزَّخْرِط: ما سالَ من أنف النَّعجة.
خسفج: الخَيْسَفوج: حب القطن.

### Türkçe

**الخاء** ve **السين**

**دخمس**:
**الدَّخْمَسةُ**: kurnazın sana **يُدَخْمِسُ** etmesi ve sana, istediği şeyin mihnetini açıklamamasıdır.
dersin ki: bana **يُدَخْمِسُ** ediyor.

**دنخس**: ve **الدَّنْخَسُ**: iri, eti şiddetli (çok etli) olan. ve **الدَّنْخَسُ** ayrıca: kendisinde hayır olmayan.

**خرمس**: **اخْرَمَّسَ** yani: zelil oldu ve boyun eğdi, dedi ki:
وَدَخْدَخَ العَدُوُّ حَتّى اخْرَمَّسَا

**سربخ**: **السَّرْبَخُ**: içinde yol bulunmayan bir çöl.

**سخبر**: **السَّخْبَرُ**: **الثمام** ağacından bir ağaç; onun birleşik dalları, bir kök kütüğü vardır; çubukları çoklukta pırasa gibidir; sanki meyvesi kamışın **مكاسح**’ları yahut onlardan daha incedir. ve kamışın **مكاسح**’ları onun başlarıdır.

**خنفس**: **الخُنْفَساءُ**: duvarların diplerinde bulunan siyah bir küçük hayvancık.
denir ki: o, **الخُنْفَساء**’dan daha ısrarlıdır; her ne zaman onu atsan sana geri dönmesinden dolayı.
ve üç **خنفساوات**; ve hepsi **خَنافِسُ**’tir.
ve bir dilde: bir tane **خُنْفَساء** ve **خُنْفَساءة**; ve üç **خُنْفَساوات**.

**خنبس**: **خُنابِسٌ** bir aslan; ve **حَنْبَسَةُ**: sertlik ve kalınlık. ve denir ki: bilakis yürüyüşüdür.

**تسخن**: **التَّساخينُ**: mestler; teki **تَسْخانٌ** ve **تَسْخَنٌ**.

**فرسخ**: **الفَرْسَخُ** üç mildir; ve şeylerden içinde hiçbir açıklık olmayan şeye denir ki: onda **فَرْسَخُ** yoktur.

**خنسر**: bir kitapta okudum: **الخَناسِرةُ**; onların teki: **خِنْيسرٌ**; ve onlar cenazeleri teşyi edenlerdir.

**خلبس**: ve **الخَلابيسُ**: yalandır.
ve **الخَلابيسُ**: develerin sulanması, sonra çobanı yormaya varacak şiddetli bir gidişle gitmesidir.

**سملخ**: yiyecekten **السَّمالِخيُّ**: tadı olmayan şey; sütten de (böyledir).
ve **السَّماليخُ**: **النَّصيِّ**’den, çubuk gibi **أماصيخُ**’tur; ona **أُمصُوخةُ** denir. ve **الزَّخْرِط**’ın **أَماصِيخُ**’u: koyunun burnundan akan şeydir.

**خسفج**: **الخَيْسَفوج**: pamuk tohumu.
