# سملغ (س-م-ل-غ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%84%D8%BA
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%85%D9%84%D8%BA

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: س - م - ل - غ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 2 sözlük

## Sözlükler (2)

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%84%D8%BA/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

السَّمَلَّغُ، الغين أَخيرة كالسَّلْغَمِ: الطويلُ.
سوغ: ساغَ الشرابُ في الحَلْقِ يَسُوُغُ سَوْغاً وسَواغاً: سَهُلَ مَدْخَلهُ في الحلقِ. وساغَ الطعامُ سَوْغاً: نزل في الحلقِ، وأَساغَه هو وساغَه يَسُوغُه ويَسِيغُه سَوْغاً وسَيْغاً وأَساغَه الله إِيّاه. ويقال: أَساغَ فلانٌ الطعامَ والشرابَ يُسِيغُه وسَوَّغَه ما أَصابَ: هَنَّأَه، وقيل: تَرَكَه له خالصاً. وسِغْتُه أَسِيغُه وسُغْتُه أَسُوغُه يَتَعَدَّى ولا يَتَعَدَّى، والأَجْوَدُ أَسَغْتُه إِساغةً. يقال: أَسِغْ لي غُصَّتي أَي أَمْهِلْنِي ولا تُعْجِلْني. وقال تعالى: يَتَجَرَّعُه ولا يَكادُ يَسِيغُه.
والسِّواغُ، يكسر السين: ما أَسَغْتَ به غُصَّتَكَ. يقال: الماء سِواغُ الغُصَص؛ ومنه قول الكميت:
وكانَتْ سِواغاً أَنْ جَئِزْت بِغُصَّةٍ
وشرابٌ سائِغُ وأَسْوَغُ: عَذْبٌ. وطَعامٌ أَسْوَغُ سَيِّغٌ: يَسُوغُ في الحَلْقِ؛ وقوْلُ عبد الله بن مسلم الهُذَليِّ:
قدْ ساغَ فيه لها وَجْهُ النهارِ كما
ساغَ الشَّرابُ لِعَطْشانٍ ، إذا شَرِبا
أَرادَ سَهُلَ فاستعمله في النهار على المثل. وساغ له ما فَعَلَ أَي جازَ له ذلك، وأَنا سَوَّغْتُه له أَي جَوَّزْتُه. قال ابن بزرج: أَساغَ فلانٌ بفلان أَي به تَمَّ أَمرُه وبه كان قضاءُ حاجتِه، وذلك أَنه يريد عِدَّةَ رجالٍ أَو عِدَّةَ دَراهِمَ فيبقى واحد به يَتِمُّ الأَمرُ، فإِذا أَصابَه قيل أَساغَ به، وإن كان أَكثر من ذلك قيل أَساغُوا بهم. وسَوْغُ الرجلِ: الذي يولد على أَثره ،إن لم يك أَخاه. وسَوْغُه: أَخوه لأَبيه وأُمه، وذلك إذا ولد بعده على أَثره ليس بينهما ولد. قال الفراء: سمعت رجلين من بني تميم قال أَحدهما سَوْغُه، وقال الآخر سَوْغَتُه، معناه يتلوه. وقال المفضل: هو سَوْغُه وسَيْغُه، بالواو والياء. ويقال: هو أَخوه سَوْغُه وهي أُخته سَوْغُه إذا لم يكن بينهما ولد؛ الجوهري: ويقال هذا سَوْغُ هذا وَسَيْغُ هذا للذي ولد بعده ولم يولد بينهما. وسوغه وسَوْغَتُه: أُخته التي ولدت على أَثره. وأَسْواغُه: الذين وُلِدُوا في بطن واحد بعده ليس بينه وبينهم بطن سواهم، والصاد فيه لغة.
وأَسْوَغَ الرجلُ أَخاه إسْواغاً إذا ولد معه.
وقد سَاغَتْ به الأَرضُ سَوْغاً مثل ساخت سواء. وفي حديث أَبي أَيوب: إذا شئت فارْكَبْ ثم سُغْ في الأَرض ما وجدْتَ مَساغاً أَي ادخل فيها ما وجدْت مدخلاً.

السَّمَلَّغُ، الغين أَخيرة كالسَّلْغَمِ: الطويلُ.
سوغ: ساغَ الشرابُ في الحَلْقِ يَسُوُغُ سَوْغاً وسَواغاً: سَهُلَ مَدْخَلهُ في الحلقِ. وساغَ الطعامُ سَوْغاً: نزل في الحلقِ، وأَساغَه هو وساغَه يَسُوغُه ويَسِيغُه سَوْغاً وسَيْغاً وأَساغَه الله إِيّاه. ويقال: أَساغَ فلانٌ الطعامَ والشرابَ يُسِيغُه وسَوَّغَه ما أَصابَ: هَنَّأَه، وقيل: تَرَكَه له خالصاً. وسِغْتُه أَسِيغُه وسُغْتُه أَسُوغُه يَتَعَدَّى ولا يَتَعَدَّى، والأَجْوَدُ أَسَغْتُه إِساغةً. يقال: أَسِغْ لي غُصَّتي أَي أَمْهِلْنِي ولا تُعْجِلْني. وقال تعالى: يَتَجَرَّعُه ولا يَكادُ يَسِيغُه.
والسِّواغُ، يكسر السين: ما أَسَغْتَ به غُصَّتَكَ. يقال: الماء سِواغُ الغُصَص؛ ومنه قول الكميت:
وكانَتْ سِواغاً أَنْ جَئِزْت بِغُصَّةٍ
وشرابٌ سائِغُ وأَسْوَغُ: عَذْبٌ. وطَعامٌ أَسْوَغُ سَيِّغٌ: يَسُوغُ في الحَلْقِ؛ وقوْلُ عبد الله بن مسلم الهُذَليِّ:
قدْ ساغَ فيه لها وَجْهُ النهارِ كما
ساغَ الشَّرابُ لِعَطْشانٍ ، إذا شَرِبا
أَرادَ سَهُلَ فاستعمله في النهار على المثل. وساغ له ما فَعَلَ أَي جازَ له ذلك، وأَنا سَوَّغْتُه له أَي جَوَّزْتُه. قال ابن بزرج: أَساغَ فلانٌ بفلان أَي به تَمَّ أَمرُه وبه كان قضاءُ حاجتِه، وذلك أَنه يريد عِدَّةَ رجالٍ أَو عِدَّةَ دَراهِمَ فيبقى واحد به يَتِمُّ الأَمرُ، فإِذا أَصابَه قيل أَساغَ به، وإن كان أَكثر من ذلك قيل أَساغُوا بهم. وسَوْغُ الرجلِ: الذي يولد على أَثره ،إن لم يك أَخاه. وسَوْغُه: أَخوه لأَبيه وأُمه، وذلك إذا ولد بعده على أَثره ليس بينهما ولد. قال الفراء: سمعت رجلين من بني تميم قال أَحدهما سَوْغُه، وقال الآخر سَوْغَتُه، معناه يتلوه. وقال المفضل: هو سَوْغُه وسَيْغُه، بالواو والياء. ويقال: هو أَخوه سَوْغُه وهي أُخته سَوْغُه إذا لم يكن بينهما ولد؛ الجوهري: ويقال هذا سَوْغُ هذا وَسَيْغُ هذا للذي ولد بعده ولم يولد بينهما. وسوغه وسَوْغَتُه: أُخته التي ولدت على أَثره. وأَسْواغُه: الذين وُلِدُوا في بطن واحد بعده ليس بينه وبينهم بطن سواهم، والصاد فيه لغة.
وأَسْوَغَ الرجلُ أَخاه إسْواغاً إذا ولد معه.
وقد سَاغَتْ به الأَرضُ سَوْغاً مثل ساخت سواء. وفي حديث أَبي أَيوب: إذا شئت فارْكَبْ ثم سُغْ في الأَرض ما وجدْتَ مَساغاً أَي ادخل فيها ما وجدْت مدخلاً.

##### Türkçe

**السَّمَلَّغُ**; **الغين** sonda olmak üzere **السَّلْغَمِ** gibi: uzun olan.

**سوغ**: İçecek boğazda **ساغَ** eder; **يَسُوُغُ**; **سَوْغاً** ve **سَواغاً**: boğaza giriş yeri kolay oldu. Yiyecek **ساغَ** eder, **سَوْغاً**: boğaza indi; onu o **أَساغَه**; ve onu **ساغَه**: **يَسُوغُه** ve **يَسِيغُه**, **سَوْغاً** ve **سَيْغاً**; ve Allah onu ona **أَساغَه**. Ve denilir: Falanca yiyeceği ve içeceği **أَساغَ** eder, onu **يُسِيغُه**; ve ona isabet edeni **سَوَّغَه**: onu hazmettirdi; ve denildi: onu ona katıksız olarak bıraktı. Ve onu **سِغْتُه**: onu **أَسِيغُه**; ve onu **سُغْتُه**: onu **أَسُوغُه**; geçişli olur ve geçişsiz olur; daha iyi olanı: onu **أَسَغْتُه**: **إِساغةً**. Denilir: benim lokmamı **أَسِغْ**; yani bana mühlet ver ve beni acele ettirme. Ve Yüce Allah dedi: “Onu yudum yudum içer de neredeyse onu **يَسِيغُه** etmez.”

**السِّواغُ**, **السين** kırılır: lokmanı onunla **أَسَغْتَ** ettiğin şey. Denilir: su, lokmaların **سِواغُ**’udur; ondan, Kümeyt’in sözü:
وكانَتْ سِواغاً أَنْ جَئِزْت بِغُصَّةٍ

Ve içecek **سائِغُ** ve **أَسْوَغُ**: tatlıdır. Ve yiyecek **أَسْوَغُ سَيِّغٌ**: boğazda **يَسُوغُ** eder; ve Abdullah b. Müslim el-Hüzelî’nin sözü:
قدْ ساغَ فيه لها وَجْهُ النهارِ كما
ساغَ الشَّرابُ لِعَطْشانٍ ، إذا شَرِبا

“Kolay oldu”yu kastetti; onu gündüz hakkında mesel olarak kullandı. Ve onun yaptığı şey ona **ساغَ** etti; yani bu ona caiz oldu; ve ben onu ona **سَوَّغْتُه**; yani onu caiz kıldım. İbn Büzerc dedi: Falanca falanca ile **أَساغَ** etti; yani onunla işi tamam oldu ve onunla ihtiyacının giderilmesi oldu; bu, onun birtakım adamlar yahut birtakım dirhemler istemesi sebebiyledir; sonra işin onunla tamam olacağı bir tek kişi kalır; onu elde edince “onunla **أَساغَ** etti” denir; eğer bundan daha çok ise “onlarla **أَساغُوا** ettiler” denir.

Erkeğin **سَوْغُ**’u: kardeşi değilse, onun ardından doğan kimsedir. Ve onun **سَوْغُ**’u: baba ve anneden kardeşidir; bu, onun ardından peşi sıra doğduğu zaman, aralarında doğan bir çocuk olmaksızın olur. Ferrâ dedi: Ben Temîm oğullarından iki adam işittim; birisi “onun **سَوْغُ**’u” dedi, diğeri “onun **سَوْغَتُه**” dedi; manası: onu takip eder. Mufaddal dedi: o, **سَوْغُه** ve **سَيْغُه**’dur; **الواو** ve **الياء** ile. Ve denilir: o, aralarında doğan bir çocuk yoksa, onun erkek kardeşi **سَوْغُه**’dur; ve o, onun kız kardeşi **سَوْغُه**’dur. Cevherî: Denilir: bu, bunun **سَوْغُ**’udur ve bunun **سَيْغُ**’udur; onun ardından doğan ve aralarında doğmayan kimse için. Ve onun **سوغه**’u ve onun **سَوْغَتُه**’si: onun ardından doğan kız kardeşidir. Ve onun **أَسْواغُه**’u: ondan sonra tek bir karında doğan kimselerdir; onunla onların arasında, onlardan başka bir karın yoktur; ve **الصاد** onda bir lehçedir.

Erkek, kardeşini onunla birlikte doğduğu zaman **أَسْوَغَ** eder: **إسْواغاً**.

Ve yer onunla **سَاغَتْ** etti, **سَوْغاً**; **ساخت** gibi, eşittir. Ve Ebû Eyyûb hadîsinde: “Dilersen bin, sonra yerde, bir **مَساغاً** bulduğun müddetçe **سُغْ** et”; yani onda, bir giriş yeri bulduğun müddetçe gir.

**السَّمَلَّغُ**; **الغين** sonda olmak üzere **السَّلْغَمِ** gibi: uzun olan.

**سوغ**: İçecek boğazda **ساغَ** eder; **يَسُوُغُ**; **سَوْغاً** ve **سَواغاً**: boğaza giriş yeri kolay oldu. Yiyecek **ساغَ** eder, **سَوْغاً**: boğaza indi; onu o **أَساغَه**; ve onu **ساغَه**: **يَسُوغُه** ve **يَسِيغُه**, **سَوْغاً** ve **سَيْغاً**; ve Allah onu ona **أَساغَه**. Ve denilir: Falanca yiyeceği ve içeceği **أَساغَ** eder, onu **يُسِيغُه**; ve ona isabet edeni **سَوَّغَه**: onu hazmettirdi; ve denildi: onu ona katıksız olarak bıraktı. Ve onu **سِغْتُه**: onu **أَسِيغُه**; ve onu **سُغْتُه**: onu **أَسُوغُه**; geçişli olur ve geçişsiz olur; daha iyi olanı: onu **أَسَغْتُه**: **إِساغةً**. Denilir: benim lokmamı **أَسِغْ**; yani bana mühlet ver ve beni acele ettirme. Ve Yüce Allah dedi: “Onu yudum yudum içer de neredeyse onu **يَسِيغُه** etmez.”

**السِّواغُ**, **السين** kırılır: lokmanı onunla **أَسَغْتَ** ettiğin şey. Denilir: su, lokmaların **سِواغُ**’udur; ondan, Kümeyt’in sözü:
وكانَتْ سِواغاً أَنْ جَئِزْت بِغُصَّةٍ

Ve içecek **سائِغُ** ve **أَسْوَغُ**: tatlıdır. Ve yiyecek **أَسْوَغُ سَيِّغٌ**: boğazda **يَسُوغُ** eder; ve Abdullah b. Müslim el-Hüzelî’nin sözü:
قدْ ساغَ فيه لها وَجْهُ النهارِ كما
ساغَ الشَّرابُ لِعَطْشانٍ ، إذا شَرِبا

“Kolay oldu”yu kastetti; onu gündüz hakkında mesel olarak kullandı. Ve onun yaptığı şey ona **ساغَ** etti; yani bu ona caiz oldu; ve ben onu ona **سَوَّغْتُه**; yani onu caiz kıldım. İbn Büzerc dedi: Falanca falanca ile **أَساغَ** etti; yani onunla işi tamam oldu ve onunla ihtiyacının giderilmesi oldu; bu, onun birtakım adamlar yahut birtakım dirhemler istemesi sebebiyledir; sonra işin onunla tamam olacağı bir tek kişi kalır; onu elde edince “onunla **أَساغَ** etti” denir; eğer bundan daha çok ise “onlarla **أَساغُوا** ettiler” denir.

Erkeğin **سَوْغُ**’u: kardeşi değilse, onun ardından doğan kimsedir. Ve onun **سَوْغُ**’u: baba ve anneden kardeşidir; bu, onun ardından peşi sıra doğduğu zaman, aralarında doğan bir çocuk olmaksızın olur. Ferrâ dedi: Ben Temîm oğullarından iki adam işittim; birisi “onun **سَوْغُ**’u” dedi, diğeri “onun **سَوْغَتُه**” dedi; manası: onu takip eder. Mufaddal dedi: o, **سَوْغُه** ve **سَيْغُه**’dur; **الواو** ve **الياء** ile. Ve denilir: o, aralarında doğan bir çocuk yoksa, onun erkek kardeşi **سَوْغُه**’dur; ve o, onun kız kardeşi **سَوْغُه**’dur. Cevherî: Denilir: bu, bunun **سَوْغُ**’udur ve bunun **سَيْغُ**’udur; onun ardından doğan ve aralarında doğmayan kimse için. Ve onun **سوغه**’u ve onun **سَوْغَتُه**’si: onun ardından doğan kız kardeşidir. Ve onun **أَسْواغُه**’u: ondan sonra tek bir karında doğan kimselerdir; onunla onların arasında, onlardan başka bir karın yoktur; ve **الصاد** onda bir lehçedir.

Erkek, kardeşini onunla birlikte doğduğu zaman **أَسْوَغَ** eder: **إسْواغاً**.

Ve yer onunla **سَاغَتْ** etti, **سَوْغاً**; **ساخت** gibi, eşittir. Ve Ebû Eyyûb hadîsinde: “Dilersen bin, sonra yerde, bir **مَساغاً** bulduğun müddetçe **سُغْ** et”; yani onda, bir giriş yeri bulduğun müddetçe gir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%84%D8%BA/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

السملغ، كجعفر، وعملس: الطويل، كالسلغم، ذكره صاحب اللسان، وأهمله الجماعة.

##### Türkçe

**السملغ**; **كجعفر** ve **وعملس** (vezninde): uzun; **كالسلغم** gibi. Onu **صاحب اللسان** zikretti; cemaat ise onu ihmal etti.
