# سمهر (س-م-ه-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%87%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%85%D9%87%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: س - م - ه - ر
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%87%D8%B1/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الهاء والسين
طهلس: الطَّهْلِيسُ: العَسْكَرَ الكبيرُ، قال: "جَحْفَلاً طِهْلِيسا".
دهرس: الدَّهاريسُ: من دواهي الدَّهْر. الواحدة: دِهْرِيسٌ. وناقة ذات دَهْرَس، أي ذات خفّةٍ ونشاط قال:
حنَّتْ إلى النَّخْلةِ القُصْوَى فقلت لها:		حَجْرٌ حرامٌ ألا تلكَ الـدَّهـاريسُ
وقال: "ذاتُ أزابيٍّ وذاتُ دَهْرسِ".
سرهد: سنامٌ مُسَرْهد: مقطَّع قِطَعاً. والمُسَرْهد: المُنَعَّم.
هندس: المُهَنْدِسُ: الذي يقدِّر مجاري القُنِيّ، ومواضعها حيث يحتفر، وهو مشتقّ من الهندزة، فارسي صُيِّرَتْ الزاي سينا، لأّنه ليس بعد الدّال زايٌ في شيء من كلام العرب.
هدبس: الهَدَبَّسُ: ولد البَبْر.
سمهد: السَّمْهَدُ: الشيء اليابس التصلْب. والسَّمَهْدَدُ: الجسيم من الإِبل، وقد اسمهدّ سنامه. أي: عَظُمَ.
سرهف: السّرهفة: نَعْمة الغِذاء، قال يصف ابنه:
سِرْهَفْتُه ما شِئت من سِرْهافِ
فهرس: الفِهْرِسُ: الكتابُ الّذي تُجْمَع فيه الكُتُب.
سرهب: السَّرْهَبُ: المائقُ الأُكول الشَّرُوبُ .
سهبر: السَّهْبَرَةُ: من أَسْماء الرَّكايا.
سمهر: السَّمْهريّ: ضربٌ من صِلاب الرِّماح. والمُسْمَهِرُّ: الذّكَرُ العَرْدُ. واسْمَهَرَّ الشَّوْكُ إذا يَبِس. قال:
ويرى دوني فما يسطيعنـي		خرط شوك من قتاد مُسْمَهِرَّ
واسمهرّ الظّلام إذا تنكَّر، قال العجّاج: واللّيلة الأُخرَى الّتي اسْمَهَرَّتِ هرمس: الهِرْماسُ: من أسماء الأسد.. قال:
يَعدو بأشبالٍ أبوها الهِرْماسُ
وهو الشَّديدُ من السِّباع.
هلبس: يُقال: ليس بها هَلْبَسِيسٌ، أي: أحدٌ يُستأنس به.
سبهل: يُقال: جاء فلانٌ سَبَهْلَلأ، أي: جاء إلى الحرب بلا سِلاحٍ ولا عَصاً سلهب: السَّلْهَبُ: الطّويل من الخَيْل والنّاس، وسمعت أبا الدُّقَيْش يقول: امرأة سَرْهَبة كالسلهبة في الخيل. في الجسم والطُّول.
هملس: رجلٌ هَمَلَّسٌ، أي: قويّ السّاقَيْن، شَديدُ المَشْي.
سلهم: المُسْلَهِمَّ: المُتَغَيِّرُ في اللّوْن من سُقَمٍ أو دُؤُوبٍ، ملتمع اللّون كأنّ به ذِناباً من سُلال، وهو مُتَغَيِّر اللون. وأسْلَهَمَّ المريضُ إذا عُرِفَ أثر مَرَضِه في جسده، ويقال: قد برأَ الجِسْمُ منه فاسلهَمَّ.
بهنس: الأَسَدُ يَتَبَهْنَسُ في مشيه، أي: يَتَبَخْتَر، وهو نعت للأسد خاصّة.

##### Türkçe

**الهاء** ve **السين**

**طهلس**: **الطَّهْلِيسُ**: büyük ordu; dedi ki: “جَحْفَلاً **طِهْلِيسا**”.

**دهرس**: **الدَّهاريسُ**: zamanın musibetlerinden. Tekili: **دِهْرِيسٌ**. Ve **دَهْرَس** sahibi bir dişi deve; yani hafiflik ve canlılık sahibi. Dedi ki:
**حنَّتْ إلى النَّخْلةِ القُصْوَى فقلت لها:		حَجْرٌ حرامٌ ألا تلكَ الـدَّهـاريسُ**
Ve dedi ki: “ذاتُ أزابيٍّ وذاتُ **دَهْرسِ**”.

**سرهد**: **مُسَرْهد** hörgüç: parça parça kesilmiş. Ve **المُسَرْهد**: nimetlendirilmiş olan.

**هندس**: **المُهَنْدِسُ**: kanalların akış yollarını ve nerede kazılacağını, yerlerini takdir eden kimse; ve o, **الهندزة**’den türetilmiştir; Farsçadır; **الزاي** **سينا** yapılmıştır; çünkü Arapların sözünden hiçbir şeyde **الدّال**’dan sonra **زايٌ** yoktur.

**هدبس**: **الهَدَبَّسُ**: kaplan yavrusu.

**سمهد**: **السَّمْهَدُ**: sertleşmiş kuru şey. Ve **السَّمَهْدَدُ**: develerden iri olan; ve hörgücü **اسمهدّ** olmuştur; yani büyümüştür.

**سرهف**: **السّرهفة**: gıdanın yumuşaklığı; oğlunu vasfederek dedi ki:
**سِرْهَفْتُه ما شِئت من سِرْهافِ**

**فهرس**: **الفِهْرِسُ**: içinde kitapların toplandığı kitap.

**سرهب**: **السَّرْهَبُ**: ahmak, çok yiyen, çok içen.

**سهبر**: **السَّهْبَرَةُ**: kuyuların adlarındandır.

**سمهر**: **السَّمْهريّ**: mızrakların sertlerinden bir tür. Ve **المُسْمَهِرُّ**: sert erkek. Ve diken kuruduğu zaman **اسْمَهَرَّ الشَّوْكُ**. Dedi ki:
**ويرى دوني فما يسطيعنـي		خرط شوك من قتاد مُسْمَهِرَّ**
Ve karanlık değişip tanınmaz olduğunda **اسْمَهَرّ الظّلام**; **العجّاج** dedi ki: **واللّيلة الأُخرَى الّتي اسْمَهَرَّتِ**

**هرمس**: **الهِرْماسُ**: aslanın adlarındandır.. Dedi ki:
**يَعدو بأشبالٍ أبوها الهِرْماسُ**
Ve o, yırtıcılardan şiddetli olandır.

**هلبس**: denilir: onda **هَلْبَسِيسٌ** yoktur; yani kendisiyle ünsiyet edilecek kimse (yoktur).

**سبهل**: denilir: falan kimse **سَبَهْلَلأ** geldi; yani silahsız ve değneksiz olarak savaşa geldi.

**سلهب**: **السَّلْهَبُ**: atlardan ve insanlardan uzun olan; ve **أبا الدُّقَيْش**’i şöyle derken işittim: atlarda **السلهبة** gibi **سَرْهَبة** bir kadın; cisim ve boyda.

**هملس**: **هَمَلَّسٌ** bir adam; yani iki bacağı kuvvetli, yürüyüşü şiddetli.

**سلهم**: **المُسْلَهِمَّ**: hastalık veya bitkinlikten renkte değişmiş olan; rengi parıldayan, sanki onda **سُلال**’dan bir kuyruk sokumu varmış gibi; ve o, rengi değişmiş olandır. Ve hasta, hastalığının eserinin bedeninde bilindiği zaman **أسْلَهَمَّ** olur; ve denilir: beden ondan iyileşmiştir de **فاسلهَمَّ**.

**بهنس**: aslan yürüyüşünde **يَتَبَهْنَسُ**; yani salınır; ve o, özellikle aslanın sıfatıdır.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%87%D8%B1/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الاسْمِهْرارُ: الصلابة والشدة. يقال: اسْمَهَرَّ الشوكُ، إذا يَبِس وصلُب. واسْمَهَرَّ الظلام: اشتدَّ. واسْمَهَرَّ الرجل في القتال. قال رؤبة:
إذا اسْمَهَرَّ الحَلِسُ المُغالِثُ
والسَمْهَرِيَّةُ: القناةُ الصلبةُ، ويقال هي منسوبة إلى سَمْهَرٍ: اسمُ رجلٍ كان يقوِّم الرماحَ. يقال: رمحٌ سَمْهَرِيٌّ، ورِماحٌ سَمْهَريَّةٌ.

##### Türkçe

**الاسْمِهْرارُ**: katılık ve şiddet. Denir ki: **اسْمَهَرَّ الشوكُ**; kuruduğu ve katılaştığı zaman. Ve **اسْمَهَرَّ الظلام**: şiddetlendi. Ve **اسْمَهَرَّ الرجل في القتال**. Rü’be dedi ki:
إذا **اسْمَهَرَّ الحَلِسُ المُغالِثُ**
Ve **السَمْهَرِيَّةُ**: katı mızrak sapı; ve denir ki o, **سَمْهَرٍ**’e nispetlidir: mızrakları doğrultan bir adamın adı. Denir ki: **رمحٌ سَمْهَرِيٌّ** ve **رِماحٌ سَمْهَريَّةٌ**.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%87%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

السَّمْهَرِيُّ: الرُّمْحُ الصَّلِيبُ العُودِ. يقال: وتَرٌ سَمْهَرِيُّ شديد كالسَّمْهَرِيِّ من الرماح. واسْمَهَرَّ الشَّوْكُ: يَبِسَ وصَلُبَ. وشوك مُسْمَهِرٌّ: يابس. واسْمَهَرَّ الظلام: تَنَكَّرَ. والمُسْمَهِرُّ: الذَّكَرُ العَرْدُ. والمُسْمَهِرُّ أَيضاً: المعتدل. وعَرْدٌ مُسْمِهرٌّ إِذا اتْمَهَلَّ؛ قال الشاعر:
إِذا اسْمَهَرَّ الحَلِسُ المُغالِثُ
أَي تَنَكَّرَ وتَكَرَّهَ. واسْمَهَرَّ الحَبْلُ والأَمْرُ: اشْتَدَّ. والاسْمِهْرَارُ: الصَّلابَةُ والشِّدَّةُ. واسْمَهَرَّ الظلامُ: اشْتَدَّ؛ واسْمَهَرَّ الرجلُ في القتال؛ قال رؤبة:
ذُو صَوْلَةٍ تُرْمَى به المَدَالِثُ،
إِذا اسْمَهَرَّ الحَلِسُ المُغالِثُ
والسَّمْهَرِيَّةُ: القَنَاةُ الصُّلْبَةُ، ويقال هي منسوبة إِلى سَمْهَرٍ اسم رجل كان يُقَوِّمُ الرماحَ؛ يقال: رمح سَمْهَرِيُّ، ورماح سَمْهَرِيَّةٌ. التهذيب: الرماح السمهرية تنسب إِلى رجل اسمه سَمْهَرٌ كان يبيع الرماح بالخَطِّ، قال: وامرأَته رُدَيْنَةُ. وسَمْهَرَ الزَّرعُ إِذا لم يَتَوالَدْ كأَنه كُلُّ حَبَّةٍ بِرَأْسِها.

##### Türkçe

**السَّمْهَرِيُّ**: gövdesi katı olan mızrak. Denir ki: **وتَرٌ سَمْهَرِيُّ**; mızraklardan **السَّمْهَرِيِّ** gibi şiddetli.

**واسْمَهَرَّ الشَّوْكُ**: kurudu ve katılaştı. Ve **شوك مُسْمَهِرٌّ**: kuru. Ve **واسْمَهَرَّ الظلام**: tanınmaz oldu. Ve **المُسْمَهِرُّ**: sert erkek. Ve **المُسْمَهِرُّ** ayrıca: mutedil olan. Ve **عَرْدٌ مُسْمِهرٌّ** eğer **اتْمَهَلَّ**; şair dedi ki:

إِذا اسْمَهَرَّ الحَلِسُ المُغالِثُ

Yani tanınmaz oldu ve iğrendi. Ve **واسْمَهَرَّ الحَبْلُ والأَمْرُ**: şiddetlendi. Ve **والاسْمِهْرَارُ**: katılık ve şiddet. Ve **واسْمَهَرَّ الظلامُ**: şiddetlendi; ve **واسْمَهَرَّ الرجلُ في القتال**; Rü’be dedi ki:

ذُو صَوْلَةٍ تُرْمَى به المَدَالِثُ،
إِذا اسْمَهَرَّ الحَلِسُ المُغالِثُ

Ve **السَّمْهَرِيَّةُ**: katı kamış (mızrak sapı); ve denir ki o, mızrakları doğrultan bir adamın adı olan **سَمْهَرٍ**’e nispet edilmiştir; denir ki: **رمح سَمْهَرِيُّ** ve **رماح سَمْهَرِيَّةٌ**. **التهذيب**: **الرماح السمهرية** adı **سَمْهَرٌ** olan, **الخَطِّ**’ta mızrak satan bir adama nispet edilir, dedi: ve onun karısı **رُدَيْنَةُ**’dir. Ve **وسَمْهَرَ الزَّرعُ**: sanki her bir tane kendi başı üzerinde imiş gibi, çoğalmadığı zaman.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%87%D8%B1/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* س م ه ر * * السَّمْهَرِيَّةُ * القناة الصلبة وقيل هي منسوبة إلى * سَمْهَر * اسم رجل كان يقوِّم الرماح يقال رمح * سَمْهَرِيٌّ * ورماح * سَمْهَرِيَّةٌ

##### Türkçe

* س م ه ر * * **السَّمْهَرِيَّةُ** * sert mızrak; ve denildi ki o, mızrakları doğrultan bir adamın adı olan **سَمْهَر**’e nispet edilmiştir; **سَمْهَرِيٌّ** mızrağı denir; ve **سَمْهَرِيَّةٌ** mızraklar.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%87%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

السمهري: الرمح الصلب. يقال: هو المنسوب إلى سمهر. اسم رجل، وهو زوج ردينة، وكانا مثقفين، أي مقومين للرماح وفي التهذيب: الرماح السمهرية، إلى رجل اسمه سمهر، كان يبيع الرماح بالخط، وامرأته ردينة. أو إلى: ة، بالحبشة اسمها سمهر، قاله الزبير بن بكار. وقال الصاغاني: وأنا لا أثق بهذا القول. والأول أكثر. واسمهر الرمح: صلب. الحبل، والأمر: اشتد، وكذلك الظلام. واسمهر الرجل في القتال، قال رؤبة:
  ذو صولة ترمى به المدالث                      إذا اسمهر الحلس المغالث. اسمهر العرد، إذا اعتدل وقام، وقال أبو زيد المسمهر: المعتدل. اسمهر الظلام: اشتد، وتنكر وتراكم. والمسمهر: الذكر العرد. وسمهر الزرع، إذا لم يتوالد، كأنه كل حبة برأسها، كذا في التهذيب، ونقله الصاغاني أيضا. ومما يستدرك عليه: وتر سمهري: شديد. واسمهر الشوك: يبس، وشوك مسمهر: يابس. وقد سمهري: معتدل، وهو مجاز. ومما يستدرك عليه: سمنهور: قرية بصعيد مصر، من أعمال قوص. وسمهر، كجعفر: من أسماء الركايا، نقله الصاغاني.

##### Türkçe

**السمهري**: sert mızrak. Denilir ki: o, **سمهر**’e nisbet edilendir. (Bu) bir adam adıdır; o, **ردينة**’nin kocasıdır; ikisi de **مثقفين** idiler, yani mızrakları doğrultanlar. Ve **التهذيب**’de: **الرماح السمهرية**; adı **سمهر** olan bir adama (nisbetle); o, **الخط**’ta mızrak satardı; ve karısı **ردينة**. Yahut: Habeşistan’da adı **سمهر** olan bir (kadın)a; bunu **الزبير بن بكار** söylemiştir. **الصاغاني** dedi: Ben bu söze güvenmem. Birincisi daha çoktur.

Ve **اسمهر** mızrak: sert oldu.

**الحبل** ve **الأمر**: şiddetlendi; aynı şekilde **الظلام**.

Ve adam savaşta **اسمهر** oldu; **رؤبة** dedi:
  **ذو صولة ترمى به المدالث                      إذا اسمهر الحلس المغالث**

**اسمهر** **العرد**: doğruldu ve dikildiği zaman. **أبو زيد** dedi: **المسمهر**: düzgün olan.

**اسمهر الظلام**: şiddetlendi; yabancılaştı ve yığıldı.

Ve **المسمهر**: **العرد** erkek.

Ve **سمهر الزرع**: üremediği zaman; sanki her tane kendi başıyla (tek başına) gibidir; **التهذيب**’de böyledir; **الصاغاني** de onu nakletti.

Ve ondan istidrâk edilenlerdendir: **وتر سمهري**: şiddetli.

Ve **اسمهر الشوك**: kurudu; ve **شوك مسمهر**: kuru.

Ve **قد سمهري**: düzgün; ve bu mecazdır.

Ve ondan istidrâk edilenlerdendir: **سمنهور**: Mısır’ın Saîd’inde bir köy; **قوص** amellerindendir.

Ve **سمهر**; **كجعفر**: **الركايا** adlarındandır; **الصاغاني** onu nakletti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%87%D8%B1/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

سَمْهَرَ
Q. 1 سَمْهَرَ ذ , said of seed-produce, It did not multiply; as though every grain [of the seed] had its [single] head. (T, K.)

اِسْمَهَرَّ
Q. 4 اِسْمَهَرَّ ذ It (a spear, TA) was, or became, hard. (S, K.) ― -b2- It (a thorn) was, or became, dry, or tough, and hard. (S.) ― -b3- It was, or became, strong; (said of a rope; TA;) or pressing, or severe, or difficult; (said of an affair; TA;) or intense; (S, K;) said of darkness: (S, TA:) and, said of darkness, it became disagreeable, and intense. (K.) ― -b4- He (a man) became vehement in fight. (S.) ― -b5- It (a penis) became straight and erect. (K, TA.)

رُمْحُ سَمْهَرِىٌّ
رُمْحُ سَمْهَرِىٌّ ذ , (S, K,) and قَنَاةٌ سَمْهَرِيَّةٌ, (S,) A hard spear, (S, K,) and a hard spear-shaft: (S:) or so called in relation to a man named سَمْهَرٌ, (S, K,) husband of رُدَيْنَةُ, (K,) who (as well as his wife, K) used to straighten spears: (S, K:) or in relation to a town or village of Abyssinia, (K,) called سَمْهَرٌ: so says Ez-Zubeyr Ibn-Bekkلr, but Sgh distrusts this; and the former opinion is the more common. (TA.) You say also رِمَاحٌ سَمْهَرِيَّةٌ [Hard spears; &c.]. (S.) ― -b2- وَتَرْ سَمْهَرِىٌّ A strong bow-string. (TA.) ― -b3- قَدٌّ سَمْهَرِىٌّ A straight stature. (TA.)

مُسْمَهِرٌّ
مُسْمَهِرٌّ ذ A tough thorn. (TA.) ― -b2- A penis hard and strong; or distended and erect and hard: (L, TA: [but in both, عود, as an epithet applied to ذَكَرٌ, is put by mistake for عَردٌ]:) or the penis [itself]. (K.) ― -b3- Straight. (AZ.)

##### Türkçe

سَمْهَرَ
K. 1 **سَمْهَرَ** ذ, tohum mahsulü hakkında söylenir: çoğalmadı; sanki tohumun her bir tanesinin kendi [tek] başı varmış gibi. (T, K.)

اِسْمَهَرَّ
K. 4 **اِسْمَهَرَّ** ذ O (bir mızrak, TA) sert oldu yahut sertleşti. (S, K.) ― -b2- O (bir diken) kuru oldu yahut kurudu; yahut çetinleşti ve sert oldu. (S.) ― -b3- O, güçlü oldu yahut güçlendi; (bir ip hakkında söylenir; TA;) yahut baskılı, yahut şiddetli, yahut zor oldu; (bir iş hakkında söylenir; TA;) yahut yoğun oldu; (S, K;) karanlık hakkında söylenir: (S, TA:) ve karanlık hakkında söylenir: nahoş oldu ve yoğunlaştı. (K.) ― -b4- O (bir adam) savaşta şiddetli oldu. (S.) ― -b5- O (bir penis) düz ve dik oldu. (K, TA.)

رُمْحُ سَمْهَرِىٌّ
**رُمْحُ سَمْهَرِىٌّ** ذ, (S, K,) ve **قَنَاةٌ سَمْهَرِيَّةٌ**, (S,) sert bir mızrak, (S, K,) ve sert bir mızrak sapı: (S:) yahut **سَمْهَرٌ** adlı bir adama nispetle böyle adlandırılmıştır, (S, K,) **رُدَيْنَةُ**’nin kocası, (K,) ki o (karısı da onunla birlikte, K) mızrakları doğrulturdu: (S, K:) yahut Habeşistan’ın bir kasabasına veya köyüne nispetle, (K,) adı **سَمْهَرٌ** olan: böyle der Ez-Zubeyr Ibn-Bekkلr, fakat Sgh buna güvensizlik duyar; ve önceki görüş daha yaygındır. (TA.) Sen ayrıca **رِمَاحٌ سَمْهَرِيَّةٌ** [sert mızraklar; vb.] dersin. (S.) ― -b2- **وَتَرْ سَمْهَرِىٌّ** Güçlü bir yay kirişi. (TA.) ― -b3- **قَدٌّ سَمْهَرِىٌّ** Düz bir boy. (TA.)

مُسْمَهِرٌّ
**مُسْمَهِرٌّ** ذ Çetin bir diken. (TA.) ― -b2- Sert ve güçlü bir penis; yahut şişmiş ve dik ve sert: (L, TA: [fakat her ikisinde de, **عود**, **ذَكَرٌ**’a uygulanmış bir sıfat olarak, yanlışlıkla **عَردٌ** yerine konmuştur]:) yahut penisin [kendisi]. (K.) ― -b3- Düz. (AZ.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%87%D8%B1/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

سَمْهرَ
سَمْهرَ -  اِسْمَهَرَّ
a.  Became hard, callous; stiffened.

##### Türkçe

سَمْهرَ
**سَمْهرَ** - **اِسْمَهَرَّ**
a. Sertleşti, nasırlaştı; katılaştı.
