# سمي — Kâmûsü'l-Muhît

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%8A/sozluk/kamus
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%85%D9%8A/entries/kamus

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سمي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%8A.md)
- Kâmûsü'l-Muhît: Fîrûzâbâdî · 15. yy

## Madde başı: سمي

* س م ي * * السَّمَاءُ * يذكر ويؤنث وجمعه * أَسْمِيَةٌ * و * سَمَوَاتٌ * و * السَّمَاء * كل ما علاك فأظلك ومنه قيل لسقف البيت سماء والسماء المطر يقال ما زلنا نطأ السماء حتى أتيناكم و * السًّمُوُّ * الارتفاع والعلو ومنه * سَمَوْتُ * و * سَمَيْتُ * مثل عَلَوْتُ وعَلَيْتُ وسلوت وسليت عن ثعلب وفلان لا يسامى وقد علا من * سَامَاهُ * و * تَسَامَوْا * أي تباروا و * السَمَاوَةُ * موضع بالبادية ناحية العواصم و * سَمَّيْتُ * فلانا زيدا وسميته بزيد بمعنى و * أسْمَيْتُهُ * مثله * فَتَسَمَّى * به وهو * سَمِيُّ * فلان إذا وافق اسمه اسم فلان كما تقول هو كنية وقوله تعالى ﴿هل تعلم له سميا﴾ أي نظيرا يستحق مثل اسمه وقيل مساميا يساميه و * الاسْمُ * مشتق من سموت لأنه تنويه ورفعه وتقديره افع والذاهب منه الواو لأن حمعه * أسْماءٌ * وتصغيره * سُمَيٌّ * واختلف في تقدير أصله فقال بعضهم فِْل وقال بعضهم فُعْل و * أسْمَاءٌ * يكون جمعا لهما كجذع وأجذاع وقفل وأقفال وهذا لا تدرك صيغته إلا بالسمع وفيه أربع لغات * ِاُسْمٌ * بكسر الهمزة وضمها و * ِمُمٌ * بكسر السين وضمها و * ِسُمٌ * بكسر السين وضمها و * سُمًا * مضموم مقصور لغة خامسة وألفه ألف وصل وربما قطعها الشاعر للضرورة وجمع الأسماء * أسَامٍ * وحكى الفراء أعيذك * بأسْمَاوَاتِ * الله تعالى

### Türkçe

* س م ي * **السَّمَاءُ**: müzekker de gelir, müennes de; cem‘i **أَسْمِيَةٌ** ve **سَمَوَاتٌ** ve **السَّمَاء**’dır. **السَّمَاء**: senin üstünde olup da seni gölgeleyen her şey; bundan dolayı evin tavanına “semâ” denilmiştir. Ve **السَّمَاء** yağmurdur; “Sizin yanınıza gelinceye kadar semâyı çiğnemeye devam ettik” denir. Ve **السًّمُوُّ**: yükselme ve yücelik; bundan **سَمَوْتُ** ve **سَمَيْتُ** (yani) **عَلَوْتُ** ve **عَلَيْتُ** gibidir; ve “Selavtu ve selîtu (unuttum/teselli buldum)” Sa‘leb’den (rivayetle). Ve “Falan kimseye yetişilmez” denir; **سَامَاهُ**’dan (gelir); ve **تَسَامَوْا**: yani yarıştılar. Ve **السَمَاوَةُ**: bedevîlikte, **العواصم** tarafında bir yerdir. Ve “Falancayı Zeyd diye adlandırdım” **سَمَّيْتُ**; ve onu Zeyd ile adlandırdım: mânâca; ve **أسْمَيْتُهُ** da bunun gibidir. Böylece onunla **فَتَسَمَّى**; ve o, ismi falanın ismine uygun geldiği vakit falanın **سَمِيُّ**’sidir; nitekim “O, künyedir” dersin. Yüce Allah’ın sözü: { هل تعلم له سميا } yani “benzer”; onun ismi gibi bir ismi hak eden. Ve “ona denk olan, onunla denkleşen” denildi. Ve **الاسْمُ**: **سموت**’tan türemiştir; çünkü o, yüceltme ve yükseltmedir; takdiri “if‘”dir; ondan giden (harf) vâv’dır; çünkü cem‘i **أسْماءٌ**’dır; ve tasğîri **سُمَيٌّ**’dir. Aslının takdirinde ihtilaf edildi: bazısı “fi‘l” dedi, bazısı “fu‘l” dedi. Ve **أسْمَاءٌ** ikisinin de cem‘i olur; “ciz‘ ve ecza‘” gibi; ve “kufl ve ekfâl” gibi. Bunun sigası ancak semâ‘ ile idrak edilir. Ve onda dört lugat vardır: **ِاُسْمٌ** (hemzenin kesriyle ve zammıyla); ve **ِمُمٌ** (sînin kesriyle ve zammıyla); ve **ِسُمٌ** (sînin kesriyle ve zammıyla); ve **سُمًا** (zammeli, maksûr) beşinci bir lugattır. Ve onun elifi vasl elifidir; şair zaruret için onu bazen kat‘ eder. Ve isimlerin cem‘i **أسَامٍ**’dir. Ve el-Ferrâ rivayet etti: “Seni Yüce Allah’ın **بأسْمَاوَاتِ**’i ile korurum.”
