# سنت — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D8%AA/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%86%D8%AA/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سنت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D8%AA.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: سنت

أسنتوا، فهم مسنتون: أصابتهم سنة وقحط، وأجدبوا؛ ومنه قول ابن الزبعري:
  عمرو العلا هشم الثريد لقومه                      ورجال مكة مسنتون عجاف

  وهي عند سيبويه على بدل التاء من الياء، ولا نظير له إلا ثنتان، حكى ذلك أبو علي، وفي الصحاح: أصله من السنة قلبوا الواو تاء، ليفرقوان بينه وبين قولهم: أسنى القوم: إذا أقاموا سنة في موضع. وقال الفراء: توهموا أن الهاء أصلية، إذ وجدوها ثالثة، فقلبوها تاء، تقول منه: أصابتهم السنة، بالتاء. وفي الحديث:  وكان القوم مسنتين  أي: مجدبين أصابتهم السنة، وهي القحط. وأسنت، فهو مسنت، إذا أجدب. وفي حديث أبي تميمة:  الله الذي إذا أسنت أنبت لك  ، أي: إذا أجدبت أخصبك. والسنت، ككتف: الرجل القليل الخير: قليله، وج: سنتون، ولا يكسر. وأرض سنتة، وكذلك مسنتة التي لم يصبها مطر، فلم تنبت؛ عن أبي حنيفة، قال: فإن كان بها يبيس من يبيس عام أول، فليست بمسنتة، ولاتكون مسنتة حتى لا يكون فيها شيء، قال: ويقال أرض سنتة: مسنتة. قال ابن سيده: ولا أدري كيف هذا، إلا أن يخص الأقل بالأقل حروفا، والأكثر بالأكثر حروفا؛ قال: وعام سنيت، ومسنت: جدب. وسانتوا الأرض: تتبعوا نباتها. والسنوت، كتنور، على المشهور، ويروى بضم السين، قاله ابن الأثير وغيره، فلا عبرة بإنكار شيخنا إياه، وقالوا: إن الفتح أفصح، السنوت، مثال سنور: لغة فيه عن كراع. وقد اختلف في معناه، فقيل هو الزبد، وقيل: هو الجبن، وهما معروفان، نقلهما الصاغاني، قيل: هو العسل؛ وأنشد الجوهري قول الحصين بن القعقاع اليشكري
  جزى الـلـه عـنـي بـحــتـــريا ورهـــطـــه                      بنـي عـبـد عـمـرو مـا أعـــف وأمـــجـــدا
  هم السمن بالسنوت لا ألس بينهموهم يمنعون جارهم أن يقردا أي: يذلل. والألس: الخيانة، قيل: السنوت: ضرب من التمر. قيل: السنوت: الرب، بالضم. وقيل: السنوت السبت وقد مر في س ب ت. قيل: السنوت الرازيانج، وهو الشمر بلغة مصر نقل الأربعة الصاغاني قيل: السنوت: الكمون يمانية، وبه فسر يعقوب قول الحصين المتقدم. وفسره ابن الأعرابي بأنه نبت يشبه الكمون. وفي الحديث أنه قال:  عليكم بالسنا والسنوت  ، قيل هو العسل، وقيل: هو الرب، وقيل: الكمون. وفي الحديث الآخر:  لو كان شيء ينجي من الموت، لكان السنا والسنوت  . يقال: سنت القدر، تسنيتا: إذا جعله أي الكمون، وطرحه فيها. والمسنوت، بصيغة المفعول: من يصاحبك فيغضب من غير سبب لسوء خلقه، نقله الصاغاني، مأخوذ من قوله: رجل سنوت: سيئ الخلق، أورده ابن منظور وغيره. ومما يستدرك عليه: يقال: تسنت فلان كريمة آل فلان: إذا تزوجها في سنة القحط، وفي الصحاح: يقال: تسنتها: إذا تزوج رجل لئيم امرأة كريمة، لقلة مالها وكثرة ماله. وعن ابن الأعرابي: أستن الرجل، وأسنت: إذا دخل في السنة. واستدرك شيخنا: رجل مسنت، أي: مسكين منقطع، لا شيء له، قال: ولعه مأخوذ من الأرض، أو العام، أو من أسنت القوم: أجدبوا؛ لأن المنقطع الذي لا شيء عنده أعظم من الجدب وعدم النبات.

### Türkçe

**أسنتوا**، onlar **مسنتون**dur: Onlara **سنة** ve kıtlık isabet etti, ve kuraklaştılar; ve ondan İbn ez-Zub‘arâ’nın sözü:
  Amr el-‘Alâ kavmi için ثريد’i kırdı                      ve Mekke’nin adamları **مسنتون** **عجاف**

  Ve o, Sîbeveyh’e göre **التاء**’nın **الياء**’dan bedelidir; ve onun benzeri yoktur, ancak **ثنتان** (vardır); bunu Ebû ‘Alî nakletti. Ve **الصحاح**’ta: Aslı **السنة**’dendir; **الواو**’yu **تاء**’ya çevirdiler; onu, onların “**أسنى القوم**” sözünden ayırmak için: bir yerde bir yıl ikamet ettikleri zaman. Ve el-Ferrâ dedi: **الهاء**’nın aslî olduğunu vehmettiler; zira onu üçüncü (harf) olarak buldular; böylece onu **تاء**’ya çevirdiler; ondan şöyle dersin: “Onlara **السنة** isabet etti”, **التاء** ile. Ve hadiste: “Ve kavim **مسنتين** idi”; yani: kuraklığa düşmüşlerdi; onlara **السنة** isabet etmişti; ve o, kıtlıktır. Ve **أسنت**; o hâlde o **مسنت**tir; kuraklaştığı zaman. Ve Ebû Temîme hadîsinde: “Allah, ki **أسنت** olduğu zaman senin için bitirir”; yani: kuraklaştığın zaman seni bereketlendirir. Ve **السنت** ( **كتف** gibi): hayrı az olan adam: azı; çoğulu: **سنتون**; ve kırılmaz (çoğul başka kalıba çevrilmez). Ve **أرض سنتة**; ve aynı şekilde, yağmur isabet etmemiş, bu yüzden bitirmemiş olan **مسنتة**; Ebû Hanîfe’den: dedi ki: Eğer onda, önceki yılın kurusundan bir kuru varsa, o **مسنتة** değildir; ve onda hiçbir şey olmayıncaya kadar **مسنتة** olmaz. Dedi ki: Ve “**أرض سنتة**” denir: **مسنتة**. İbn Sîde dedi: Bunu nasıl (olduğunu) bilmiyorum; ancak daha azı daha az harfle, daha çoğu daha çok harfle tahsis etmek (olabilir). Dedi ki: Ve **عام سنيت** ve **مسنت**: kuraklık. Ve **سانتوا الأرض**: onun bitkisini takip ettiler. Ve **السنوت** ( **تنور** gibi), meşhur olana göre; ve **السين**’in zammesiyle rivayet olunur; bunu İbnü’l-Esîr ve başkaları söyledi; öyleyse şeyhimizin onu inkârına itibar yoktur. Ve dediler ki: Fetha daha fasîhtir. **السنوت** ( **سنور** misali): onda bir lugat; Kurâ‘dan. Ve onun manasında ihtilaf edildi: denildi ki o, kaymaktır; ve denildi ki o, peynirdir; ve ikisi de bilinen (şey)dir; ikisini es-Sâgânî nakletti. Denildi ki: o, baldır. Ve el-Cevherî, el-Husayn b. el-Ka‘kâ‘ el-Yeşkürî’nin sözünü inşad etti:
  Allah, benden dolayı Buhturî’ye ve onun topluluğuna karşı karşılık versin                      Benî ‘Abd ‘Amr’a; ne kadar iffetli ve ne kadar yüce!
  Onlar, **السنوت** ile (birlikte) yağdır; aralarında **ألس** yoktur; komşularını **يقردا** olmasın diye men ederler. Yani: zelil kılar. Ve **الألس**: hıyanettir. Denildi ki: **السنوت**: hurmanın bir türüdür. Denildi ki: **السنوت**: **الرب**’dır, zamme ile. Ve denildi ki: **السنوت** **السبت**’tir; ve **س ب ت**’de geçti. Denildi ki: **السنوت** **الرازيانج**’dır; ve o, Mısır lugatında **الشمر**’dir; dördü (bu görüşü) es-Sâgânî nakletti. Denildi ki: **السنوت**: Yemenî (bir) **الكمون**’dur; ve onunla Ya‘kûb, yukarıdaki el-Husayn’ın sözünü tefsir etti. Ve İbnü’l-A‘râbî onu, **الكمون**’a benzeyen bir bitki olarak tefsir etti. Ve hadiste, dedi ki: “Üzerinize **السنا** ve **السنوت** (gerekir)”; denildi ki o, baldır; ve denildi ki o, **الرب**’dır; ve denildi ki: **الكمون**’dur. Ve diğer hadiste: “Eğer ölümden kurtaran bir şey olsaydı, elbette **السنا** ve **السنوت** olurdu.” Denilir: **سنت القدر**’i, **تسنيتا**: onu, yani **الكمون**’u yaptığı ve onu içine attığı zaman. Ve **المسنوت**, mef‘ûl sigasıyla: kötü ahlâkından dolayı sebepsiz yere öfkelenen, sana arkadaşlık eden kimse; es-Sâgânî onu nakletti; “**رجل سنوت**: kötü ahlâklı” sözünden alınmıştır; onu İbn Manzûr ve başkaları zikretti. Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: denilir: “Falan, Âl-i falanın kerîmesini **تسنت** etti”: kıtlık yılında onunla evlendiği zaman. Ve **الصحاح**’ta: “**تسنتها** denilir”: aşağılık bir adam, malının azlığı ve onun malının çokluğu sebebiyle soylu bir kadınla evlendiği zaman. Ve İbnü’l-A‘râbî’den: **أستن** adam, ve **أسنت**: **السنة**’ye girdiği zaman. Ve şeyhimiz istidrâk etti: **رجل مسنت**: yani, miskin, kopuk; onun hiçbir şeyi yok. Dedi ki: Ve belki o, yerden, yahut yıldan, yahut “**أسنت القوم**: kuraklaştılar”dan alınmıştır; çünkü hiçbir şeyi olmayan kopuk kimse, kuraklık ve bitkisizliğin yokluğundan daha büyüktür.
