# سنج — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D8%AC/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%86%D8%AC/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سنج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D8%AC.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: سنج

باب الجيم والسّين والنّون معهاما
ن س ج، ج ن س، ن ج س، س ج ن، س ن ج مستعملات
نسج:
وحِرفةُ اللنَّسّاجِ النَّساجةُ.
والريحُّ تَنسِجُ الدار إذا نَسَجَتِ المَورَ والجَولَ على رسومِها، والرِّيحُ تَنسِجُ التُّراب والماء أي تضرب مَتنَه فانتسَجَت له طرائق كالحُبكِ، والشاعر يَنسجُ الشِّعر، والكذاب يَنسِجُ "الزُّورَ.
والمِنسَجُ: الخَشَبُ والأداة تُمَدُّ عليها الثَّوب للنَّسجِ، والمَنسِجُ لغةٌ فيه.
والمِنسَجُ: المُتابِرُ من كاثِبةِ الدّابَّة عند مُنتهى منبت العرف تحت القربوس المقدَّمِ.
وناقةٌ نَسُوجٌ وسُوجٌ: تَنسِجُ وتسِجُ في سيرها، وهو سرعة نقل القوائمِ.
جنس:
الجِنسُ: كلُّ ضربٍ من الشيء والناس والطَّير، وحدود النَّحو والعروضِ والأشياء ويجمع على أجناس.
نجس:
النَّجِسُ: الشيء القذر حتى من الناس وكلُّ شيءٍ قذرته فهو نَجَسٌ وامرأة نَجَسٌ ورجال نَجَسٌ ونِسوةٌ نَجَسٌ، فإذا لم يكن على طهارةٍ من الجَنابةِ ولم يبالِ فهو نَجِسٌ.
والنَّجسُ: اتَّخاذك عوذة للصَّبيَّ، والفاعل المُنَجِّسُ، ونَجستُ الصَّبيَّ تَنجيساً، قال حسّان:
وجاريةٍ مَلبوبةٍ ومُـنَـجَّـسٍ		وطارقةٍ في طَرقِها لن تُشَدَّدِ
والناجِسُ والنَّجيس: اللّذان لا يبرءان من دائهما.
ومصدر النَّجِسِ النَّجاسة، وإن قيل: نَجسَ نَجاسةً كان قياساً.
سجن:
السِّجنُ المَحبِسُ، والسَّجنُ: الحَبسُ.
والسِّجن البيت الذي يُحبس فيه السَّجينُ: من أسماء جَهنَّم.
سنج:
السَّناجُ: أثر دخان السِّراج على شيء أو الجدار.
قال مزاحم: سَنَّجتُ الشيء إذا كهبتهُ بلونٍ سوى لونه، وهو كلُّ ما لطخت شيئاً فقد سَنَّجته.

### Türkçe

باب **الجيم** و**السّين** و**النّون** معهاما
**ن س ج**، **ج ن س**، **ن ج س**، **س ج ن**، **س ن ج** kullanımdadırlar.

**نسج**:
**اللَّنَّسّاجِ**’ın zanaatı **النَّساجةُ**’dır.
Rüzgâr, **المَورَ** ve **الجَولَ**’u onun izleri üzerine dokuduğu zaman evi dokur; rüzgâr toprağı ve suyu dokur, yani onun sırtına vurur da onun için **الحُبكِ** gibi yollar dokunmuş olur; şair şiiri dokur; yalancı **الزُّورَ**’u dokur.
**المِنسَجُ**: üzerine dokuma için elbisenin gerildiği tahta ve âlettir; **المَنسِجُ** onda bir lugattır.
**المِنسَجُ**: binit hayvanının **كاثِبةِ**’sinden, yelenin bitiş yerinin nihayetinde, öndeki **القربوس**’un altında olan **المُتابِرُ**’dur.
**نَسُوجٌ** ve **سُوجٌ** bir dişi deve: yürüyüşünde dokur ve dokur; o, ayakların naklinin süratidir.

**جنس**:
**الجِنسُ**: şeyin, insanların ve kuşun her bir türüdür; nahiv, aruz ve şeylerin sınırlarıdır; **أجناس** üzerine cem‘ olunur.

**نجس**:
**النَّجِسُ**: pis şeydir; hatta insanlardan da; pislediğin her şey **نَجَسٌ**’tır; **امرأة نَجَسٌ** ve **رجال نَجَسٌ** ve **نِسوةٌ نَجَسٌ**; eğer **الجَنابةِ**’den bir temizlik üzere değilse ve aldırmazsa o **نَجِسٌ**’tir.
**النَّجسُ**: senin çocuk için bir **عوذة** edinmendir; fâil **المُنَجِّسُ**’tur; “çocuğu **تَنجيساً** ile **نَجستُ**” (yaptım). Hassân dedi ki:
وجاريةٍ مَلبوبةٍ ومُـنَـجَّـسٍ		وطارقةٍ في طَرقِها لن تُشَدَّدِ
**الناجِسُ** ve **النَّجيس**: hastalıklarından iyileşmeyen iki kişidir.
**النَّجِسِ**’in masdarı **النَّجاسة**’dır; eğer “**نَجسَ نَجاسةً**” denilirse kıyas olur.

**سجن**:
**السِّجنُ**: **المَحبِسُ**’tir; **السَّجنُ**: **الحَبسُ**’tır.
**السِّجن**: içinde **السَّجينُ**’in hapsedildiği evdir; cehennemin isimlerindendir.

**سنج**:
**السَّناجُ**: kandilin dumanının bir şey veya duvar üzerindeki izidir.
Muzâhim dedi: “Bir şeyi, kendi renginden başka bir renkle kararttığım zaman onu **سَنَّجتُ**; bir şeyi ne ile lekelediysen onu **سَنَّجته** olmuşsundur.”
