# سنه (س-ن-ه) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%86%D9%87

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kur'an'daki karşılığı: Seneler

- Harfler: س - ن - ه
- Kur'an'da: 20 geçiş · 20 ayet · 6 sîga
- 11 sözlük

## Sîgalar (6)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [سِنِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/siga/%D8%B3%D9%90%D9%86%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | فِعْلِينَ | Seneler | 9 | 9 | [12:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/ayet/12:42.md) |
| [سَنَةٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/siga/%D8%B3%D9%8E%D9%86%D9%8E%D8%A9%D9%8D.md) | فَعَلٍ | Sene | 5 | 5 | [2:96](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/ayet/2:96.md) |
| [السِّنِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/siga/%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%90%D9%91%D9%86%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | الْفِعْلِينَ | Seneler | 2 | 2 | [10:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/ayet/10:5.md) |
| [سَنَةً](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/siga/%D8%B3%D9%8E%D9%86%D9%8E%D8%A9%D9%8B.md) | فَعَلًا | Sene | 2 | 2 | [5:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/ayet/5:26.md) |
| [بِالسِّنِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/siga/%D8%A8%D9%90%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%90%D9%91%D9%86%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | بِالْفِعْلِينَ | Seneler | 1 | 1 | [7:130](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/ayet/7:130.md) |
| [يَتَسَنَّهْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D8%B3%D9%8E%D9%86%D9%8E%D9%91%D9%87%D9%92.md) | يَتَفَعَّلْ | Yıllanır | 1 | 1 | [2:259](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/ayet/2:259.md) |

## Mücavir kökler — 37 mücavir (178 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [لبث](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%AB.md) — 7 ortak ayet · G² 52 · Kaldınız
2. [ألف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%81.md) — 5 ortak ayet · G² 37 · Lif ip yapılan ipliklerden herbirine denir
3. [عدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D8%AF.md) — 6 ortak ayet · G² 34 · İdad toplayıcılık zamanında meyve toplayanların aşiret…
4. [قدر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AF%D8%B1.md) — 5 ortak ayet · G² 18 · Kıdr kazandır
5. [بضع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B6%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 16 · Bud parça et demektir
6. [كهف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%87%D9%81.md) — 2 ortak ayet · G² 16 · Kovuk
7. [عوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 15 · Yıl
8. [مأه](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%A3%D9%87.md) — 2 ortak ayet · G² 15 · Yüz
9. [خمس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%85%D8%B3.md) — 2 ortak ayet · G² 14 · Hams : Beş kişilik topluluktur
10. [عرج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%AC.md) — 2 ortak ayet · G² 14 · Çıkar
11. [فصل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B5%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 14 · Fasl Vücudun oynak yerlerinin adıdır
12. [ربع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 10 · Rebi’ (ayn): Bağdaş kurmak demektir
13. [عمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%85%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 10 · “U’mare” katlı bina demektir
14. [ثلث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%84%D8%AB.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · Sülle çokluk demektir
15. [يوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%88%D9%85.md) — 5 ortak ayet · G² 6 · “Yemm” durgun akan su demektir
16. [نجو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AC%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Özel konuşmak
17. [ولد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · “Yavru” demektir
18. [حسب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B3%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Hisbe okun nişangah kısmına denir
19. [أمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Emam ön demektir
20. [قول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — 8 ortak ayet · G² 3 · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
21. [بصر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B5%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…
22. [جعل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B9%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 3 · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
23. [أنس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%86%D8%B3.md) — 3 ortak ayet · G² 3 · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir
24. [حيي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%8A%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Uyanık yılan demektir
25. [عند](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · “Anid“ yulara gelmeyen devedir
26. [بعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Baid uzak demektir
27. [أمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Murar acı bir ağacın adıdır
28. [أرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B1%D8%B6.md) — 3 ortak ayet · G² 1 · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir
29. [أخذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…
30. [ذكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%83%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır
31. [عمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%85%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir
32. [عذب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B0%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Su yosunudur
33. [أيي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%8A%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 1 · Evye kuş yuvası demektir
34. [قوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%85.md) — 3 ortak ayet · G² 1 · Hayvanların ön ayaklarına denir
35. [ربب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%A8.md) — 4 ortak ayet · G² 1 · Ribve, tümsek demektir
36. [شيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%A3.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · Şey
37. [علم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%85.md) — 3 ortak ayet · G² 0 · Dağın sivri noktası demektir

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | سنه |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Son harfi ه olup düşmeye ve nakıslığa ([سنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%8A.md)) yatkındır |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [عوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%85.md), [حول](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D9%84.md), [حقب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%82%D8%A8.md) |
| Zıt Kök | [خصب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B5%D8%A8.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Zamanın kesintisiz akışı ve birbiri ardınca geçen evrelerin nesneler üzerinde bıraktığı yıpratıcı, değiştirici ve yaşlandırıcı iz |
| Çekirdek Özet 2 | Zamanın salt matematiksel/takvimsel hesabı ile özellikle kuraklık, darlık ve yıpranmayla geçen zorlu döngülerin ifadesi |
| Çekirdek Özet 3 | Zamanın varlık üzerindeki aşındırıcı ve tüketici entropik tesiri ile ilahi kudretin bu aşınmayı durdurma veya yönetme yetkinliği |
| Kritik Hata Riski | Kökün Kur'an'da genellikle sıkıntı, kuraklık ve matematiksel sayım içeren döngüsünü göz ardı edip [عام](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%A7%D9%85.md) kavramıyla birebir eşanlamlı ve nötr kabul etmek |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| سن | Bileyip keskinleştirme, sürtünerek aşındırma, düzgün bir hat ve akış boyunca iz bırakarak yol alma; [سنن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%86.md), [سنم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%85.md), [سند](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D8%AF.md) köklerinde olduğu gibi belirgin bir kural, çıkıntı veya süreklilik oluşturma | ه | Akış ve sürtünme hareketine hafif ve kesintisiz bir soluk veya geçiş unsuru katarak, zamanın nesneler üzerinden geçip gitmesiyle onları eskitmesi, kurutması ve başkalaştırması anlamını özelleştirmiştir |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| س | Diken, destek; tutunma, dayanma, sürtünme | Varlığın zamana ve çevre şartlarına direnirken sürtünmeye ve basınca maruz kalmasını simgeler |
| ن | Filiz, yılan, balık; süreklilik, akış, canlılık | Zamanın birbiri ardınca gelen halkalar ve döngüler halinde kesintisiz akıp gitmesini temsil eder |
| ه | Kollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, açığa çıkma, soluk | Zamanın yıpratıcı tesirinin ve değişimin dışarıdan fark edilecek şekilde somut varlık üzerinde açığa çıkmasını gösterir |
| سنه | Kesintisiz akışın varlığa sürtünerek onda açık değişim ve yıpranma izleri bırakması | Zaman dairesinin durmaksızın dönerek maddeyi aşındırması, eskitmesi ve kuraklık/darlık hallerini görünür kılması hareketini ifade eder |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Hurma ağacının üzerinden yıllar geçmesiyle veriminin değişmesi, bir yıl meyve verip bir yıl vermemesi; yiyeceğin ve içeceğin uzun süre beklemekten ötürü kokup bozulması, renginin ve tadının başkalaşması |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Süveyd b. es-Sâmit bir beytinde kuraklık yıllarından ve verimsizleşen hurmalıklardan söz ederken kökü şu şekilde kullanmıştır: فليست بسنهاء ولا رجبية / ولكن عرايا في السنين الجوائح |
| Erken Arapça kullanım | Şenferâ el-Ezdî el-Mufaddaliyyât derlemesinde yer alan şiirinde kıtlığa ve kuraklığa uğramamış bereketli bir vadiyi nitelerken kökün türevini zikreder: بريحانة من بطن حلية نورت / لها أرج ما حولها غير مسنت |

Kaynak: Lisânü'l-Arab, Kitâbü'l-ʿAyn, el-Müfredât, el-Mufaddaliyyât.

### Sami etimolojik katman

Arapça سنه kökü, Sami dillerinde zaman devri, takvim yılı ve eskiyip değişme anlam alanlarıyla iç içedir; ancak Arap filolojisinde kökün son harfinin düşmesi sebebiyle [سنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%8A.md) / [سني](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%8A.md) kökleriyle tarihsel bir geçişlilik ve kök kayması bulunur. İbranicede שנה (shanah) kelimesi doğrudan takvimsel yılı ve aynı zamanda değişmeyi, tekrar etmeyi, başkalaşmayı (shanah kökünün ikincil anlamı) ifade eder. Ugarit dilinde šnt, Fenike dilinde šnt, Aramice ve Süryanicede שנתא / ܫܢܬܐ (šattā / šənā) formları doğrudan yılı ve yıllık döngüyü gösterir. Akadcada šattu(m) (çoğulu šanātu) kelimesi aynı Sami çekirdekten türeyerek bir yıllık zaman dilimini karşılar. Bu ortak Sami mirasın semantik çekirdeğinde hem dairesel bir dönüş ve tekrarlanma hem de zamanın geçişiyle meydana gelen başkalaşım ve yıpranma fikri yer alır. Arapçada سنه formu özellikle yiyeceğin bozulması (تَسَنَّهَ), kuraklık ve kıtlık yılının şiddeti (سنة) üzerinde yoğunlaşarak kökün aşındırıcı ve zorlayıcı yönünü muhafaza etmiştir.

Güven: Kesin

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD).

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | سنه ile [سنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%8A.md) kökleri arasındaki geçişlilik | İsmin tekilinde ve cemisindeki düşmeler (سنة - سنوات / سنهات) kökün hem zamansal akışı hem de yıpranarak başkalaşmayı bünyesinde topladığını gösterir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice שנה, Süryanice ܫܢܬܐ, Akadca šattu | Ortak Batı ve Doğu Sami gövdesinde takvim yılı, dönemsel tekerrür ve zamana bağlı değişim anlamı sabittir | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Mısır hiyeroglif yazısında snw (ikinci, tekrar, dönüm) | Afro-Asyatik katmanda döngüsel yenilenme ve ikinci bir evreye geçiş kavramıyla morfolojik paralellik taşır | Muhtemel |

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| سنه | Anlamlı | Yıllanmak, değişmek, kıtlık yılı | Zamanın geçişiyle bozulmak, eskimak ve takvimsel yıl | Kur'an'da geçer, hedef köktür |
| [سهن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D9%86.md) | Anlamlı | Kolaylık, yumuşaklık ve dinginlik | Huşu, sükûnet ve işin kolaylaşması | Kur'an'da geçmez; Tahzîb müsta'mel kaydeder |
| نسه | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez; mühmel kombinasyondur |
| [نهس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%87%D8%B3.md) | Anlamlı | Eti ön dişlerle tutup koparmak | Dişleriyle bir şeyin kenarından veya etinden sıyırarak koparıp çekmek | Kur'an'da geçmez; Ayn ve Tahzîb müsta'mel kaydeder |
| هسن | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez; mühmel kombinasyondur |
| [هنس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%86%D8%B3.md) | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez; mühmel kombinasyondur |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| سنه | Merkez | Zamanın yıpratıcı akışı ve takvimsel yıl | Sayıma konu olan, genellikle darlık, sıkıntı ve nesneleri yaşlandırıp bozan zaman birimi | Varlığın entropiye maruz kaldığı yıllık süreç |
| [عوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%85.md) | Komşu | Bereket, bolluk ve akıcı zaman | İçinde ferahlık, genişlik ve mahsul bulunan döngüsel yıl | سنه darlık ve sayımı, [عام](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%A7%D9%85.md) ise bereketi ve yaşantıyı öne çıkarır |
| [حول](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D9%84.md) | Komşu | Dönüşüm ve tam bir devir | Bir halden diğerine geçerek başladığı noktaya dönen bir yıllık çevrim | Zamanın maddede meydana getirdiği dönüşüm ve fıkhi tam yıl |
| [حقب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%82%D8%A8.md) | Komşu | Birbiri ardınca yığılan uzun devirler | Birbiri peşi sıra gelen, sonu belirsiz ve son derece uzun zaman kesitleri | Sürenin uzunluğu ve aralıksız katmanlaşması |
| [خصب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B5%D8%A8.md) | Zıt | Bolluk, bereket ve yeşillik | Toprağın bol ürün vermesi, otlakların zenginleşmesi | سنة kelimesinin kıtlık ve kuraklık anlamına tam zıtlık oluşturur |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | سنه | Yıl, kıtlık, bozulma | Sayısal yıl hesabı ile yıpratıcı kuraklık ve eskime hali | Kesin |
| Latince | Annus, Senescere | Yıl; yaşlanmak, yıpranmak | Annus döngüsel takvim yılını karşılarken, senescere kökün nesneyi eskitme ve başkalaştırma boyutuna denk düşer | Güçlü |
| İngilizce | Year, Drought, To weather/decay | Yıl, kuraklık dönemi, yıpranıp bozulmak | Hem matematiksel zaman birimini hem de zamanın yıpratıcı tesirini kapsayan kavramsal alan | Güçlü |
| Almanca | Jahr, Dürrejahr, Altern/Verwittern | Yıl, kıtlık yılı, eskimek | Zamanın niceliksel sayımı ve madde üzerindeki aşındırıcı etkisi | Güçlü |
| Fransızca | An/Année, Disette, S'altérer | Yıl, kıtlık, zamanla bozulmak | Döngüsel süreyi ve bu sürenin getirdiği nitelik kaybını birlikte ifade eder | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| سَنَة / سِنِينَ (Sayısal takvim birimi) | Matematiksel zaman ölçüsü ve ömür hesabı | Takvim hesabı, uzun ömür arzusu veya mucizevi uyku süresi bağlamında: Bakara [2:96](https://lisan.digital/tr/ayet/2:96.md), Yûnus [10:5](https://lisan.digital/tr/ayet/10:5.md), İsrâ [17:12](https://lisan.digital/tr/ayet/17:12.md), Kehf [18:25](https://lisan.digital/tr/ayet/18:25.md) |
| سِنِينَ (Kıtlık ve darlık) | Kuraklık, mahsul azlığı ve ekonomik zorluk | Firavun kavminin veya Yusuf kıssasındaki toplumun kıtlıkla imtihanı bağlamında: A'râf [7:130](https://lisan.digital/tr/ayet/7:130.md), Yûsuf [12:42](https://lisan.digital/tr/ayet/12:42.md) |
| يَتَسَنَّهْ (Bozulma ve değişme) | Zamanın geçişiyle tadın, kokunun ve yapının eskiyip bozulması | Yüz yıl ölü bırakılan zatın azığının korunması ve ilahi kudretin zamanı aşması bağlamında: Bakara [2:259](https://lisan.digital/tr/ayet/2:259.md) |
| سَنَة (Göreceli ve aşkın zaman boyutu) | İlahî kat veya ahiret ölçeğindeki muazzam zaman nispeti | Dünya zamanının darlığı ile meleklerin ve ilahi emirlerin iniş süresi arasındaki mukayese bağlamında: Hac [22:47](https://lisan.digital/tr/ayet/22:47.md), Secde [32:5](https://lisan.digital/tr/ayet/32:5.md), Meâric [70:4](https://lisan.digital/tr/ayet/70:4.md) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Zamanın ontolojisi, hudûs delili ve mucize | Bakara [2:259](https://lisan.digital/tr/ayet/2:259.md) ayetindeki bozulmama hali üzerinden maddenin tabiaten değil Allah'ın devam ettirmesiyle varlığını koruduğu ve zamanın ilahi kudrete sınır koyamayacağı | Zamanın varlık üzerindeki zorunlu etkisi fikrinin nakzedilmesi |
| Fıkıh | Zekât, icar, diyet ve takvim hükümleri | Yıllık zekât devrinin kameri takvim üzerinden ve gün hesabı tamamlama yoluyla tespiti; icar akitlerinde süre tayini | Matematiksel ve kesin olarak bağlayıcı olan kameri yıl ölçüsü |
| Tefsir | سنة ile [عام](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%A7%D9%85.md) arasındaki semantik farklar | Kur'an'da سنة kelimesinin geçtiği yerlerde meşakkat, kuraklık ve cezanın; [عام](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%A7%D9%85.md) geçtiği yerlerde ise rahmet ve genişliğin kastedildiği kuralı | Kuraklık, sayım ve meşakkat yüklü zaman dilimi |
| Hadis | Kıtlık duası ve zaman döngüsü | Peygamberimizin zalim kavimlere karşı Yusuf'un kıtlık yılları gibi yıllar vermesi için yaptığı dualar | Doğrudan kuraklık ve kıtlık felaketini ifade eden terimleşme |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İlahi kudret ve ahiret muhasebesi | İmtihan süresi ve göreceli zaman | İnsanın dünyada oyalandığı sürenin geçiciliğini ve faniliğini ihtar etme | Sayılı yılların hızla akıp gitmesi ve ölümün/hesabın kaçınılmazlığı bilincini kurar | Kesin |
| İlmi | Astronomi ve takvim matematiği | Döngüsel zaman ölçüm standardı | Güneş ve ayın hareketleriyle senelerin sayısını ve hesabını bilmeyi sağlama | Tabiat hadiselerinin ölçülebilir, hesaplanabilir ve öngörülebilir döngülerini gösterir | Kesin |
| Siyasi | Toplumların yükseliş ve çöküş evreleri | Kriz ve baskı döngüsü | İktidarların kuraklık ve felaket dönemlerinde halkı idare etme sınavı | Siyasi otoritelerin tabiat hadiseleri ve kriz dönemleri karşısındaki çaresizliğini veya sorumluluğunu belgeler | Güçlü |
| İktisadi | Üretim döngüleri ve kriz yönetimi | Kıtlık, kuraklık ve stoklama evresi | Zorlu yılların risklerini yönetmek için tasarruf ve planlama yapma zorunluluğu | İktisadi kriz dönemlerinde stokların ve kaynakların dağıtımında disiplin sağlar | Kesin |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Termodinamik entropi ve döngüsel frekans | Zaman akışının sistemlerde düzensizliği, aşınmayı ve enerji kaybını artırması; aynı zamanda periyodik dalgaların tam bir devri tamamlaması yapısıyla örtüşür | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Döngüsel konjonktür teorisi ve sosyolojik yıpranma | Toplumların ve kurumların belirli periyotlarda refah ve ardından kriz/aşınma döngülerine girmesi; kurumların zamanla işlevini yitirip eskiyip yozlaşması | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca takvim yaprağındaki 365 günlük nötr bir yıl süresine indirgemek ve Kur'an'daki kuraklık, imtihan ve bozulma nüanslarını gözden kaçırmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök sadece bir zaman ölçüsü değil, aynı zamanda varlığın zaman içinde maruz kaldığı aşınma, imtihan meşakkati ve ilahi müdahale olmadığında çürümeye mahkûm oluşunun ifadesidir |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | سنة ile [عام](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%A7%D9%85.md) kelimelerini rastgele birbirinin yerine koymak, Yusuf kıssasındaki yedi yıllık kuraklık döngüsünün psikolojik ağırlığını ve Bakara [2:259](https://lisan.digital/tr/ayet/2:259.md)'daki azığın bozulmama mucizesinin mahiyetini anlamayı engeller |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın zaman algısını, zamanın insan ve madde üzerindeki tüketici/aşındırıcı doğasını ve takvimsel döngülerin arka planındaki ilahi nizamı kavramak için anahtar bir köktür. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Sayılı ömür ve takvim ayetlerinde (Yûnus [10:5](https://lisan.digital/tr/ayet/10:5.md), İsrâ [17:12](https://lisan.digital/tr/ayet/17:12.md)), kıtlık ve imtihan anlatılarında (A'râf [7:130](https://lisan.digital/tr/ayet/7:130.md), Yûsuf [12:42](https://lisan.digital/tr/ayet/12:42.md)) ve ilahi kudretin zamanı aşındırmaktan menettiği sahnelerde (Bakara [2:259](https://lisan.digital/tr/ayet/2:259.md)). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Kur'an'daki zaman kelimelerinin rastgele seçildiği zannını çürütür; darlık, sayım ve meşakkat bulunan yerde سنة, genişlik ve bereket bulunan yerde [عام](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%A7%D9%85.md) kullanıldığını ispatlayarak lafız-mana uyumunu gösterir. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Yılların birikmesiyle nesnelerin yıpranması, yiyeceklerin bozulması ve toprağın kuraklığa uğrayarak mahsul veremez hale gelmesi.
- Soyut anlam: Zamanın periyodik bir döngü halinde sürekli akarak maddi varlığı entropiye, aşınmaya ve hesaba tabi tutması.
- Sistematik karşılık: Fiziksel düzlemde entropik bozulma, iktisadi düzlemde kriz ve kıtlık döngüsü, ontolojik düzlemde ise ilahi iradenin zamana sınır çizme kudreti.
- LaTeX modeli: $$\Delta S = \int_{t_0}^{t} \sigma(t) \, dt \quad \text{ve} \quad \lim_{\lambda \to 0} \Delta S = 0$$
- LaTeX açıklaması: Formülde $t$ zamanı, $\sigma(t)$ zamanın akışıyla birim zamanda ortaya çıkan aşınma ve yıpranma (entropi) katsayısını, $\Delta S$ ise nesnede biriken toplam bozulma ve eskimemi temsil eder. Bu durum kökün genel fiziksel işleyişini modeller. İkinci kısım ise ilahi müdahalenin ve korumanın devreye girdiği mucizevi durumu simgeler; aşınma katsayısı $\lambda$ sıfıra yaklaştığında, geçen zamana rağmen bozulma sıfırlanır ve nesne zamana maruz kalmamış gibi taze kalır ({لَمْ يَتَسَنَّهْ}).

## Geçtiği ayetler (20 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%86%D9%87/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:96](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/ayet/2:96.md) — سَنَةٍ

وَلَتَجِدَنَّهُمْ أَحْرَصَ النَّاسِ عَلَى حَيَاةٍ وَمِنَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا يَوَدُّ أَحَدُهُمْ لَوْ يُعَمَّرُ أَلْفَ سَنَةٍ وَمَا هُوَ بِمُزَحْزِحِهِ مِنَ الْعَذَابِ أَنْ يُعَمَّرَ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِمَا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): And olsun ki; onları, insanlardan şirk koşanlardan daha çok hayata düşkün bulacaksın. Onlardan herbiri bin yıl ömür verilmesini ister. Halbuki çok yaşatılması onu azabtan uzaklaştıracak değildir. Allah onların ne yaptığını hakkıyla görendir.

### [Bakara 2:259](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/ayet/2:259.md) — يَتَسَنَّهْ

أَوْ كَالَّذِي مَرَّ عَلَى قَرْيَةٍ وَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلَى عُرُوشِهَا قَالَ أَنَّى يُحْيِي هَذِهِ اللَّهُ بَعْدَ مَوْتِهَا فَأَمَاتَهُ اللَّهُ مِائَةَ عَامٍ ثُمَّ بَعَثَهُ قَالَ كَمْ لَبِثْتَ قَالَ لَبِثْتُ يَوْمًا أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ قَالَ بَلْ لَبِثْتَ مِائَةَ عَامٍ فَانْظُرْ إِلَى طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ وَانْظُرْ إِلَى حِمَارِكَ وَلِنَجْعَلَكَ آيَةً لِلنَّاسِ وَانْظُرْ إِلَى الْعِظَامِ كَيْفَ نُنْشِزُهَا ثُمَّ نَكْسُوهَا لَحْمًا فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ قَالَ أَعْلَمُ أَنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Meal (IK): Yahut altı üstüne gelmiş bir kasabaya uğrayan kimse gibisini görmedin mi? Allah, bunu ölümünden sonra nasıl diriltecek? dedi. Bunun üzerine Allah, onu yüz sene ölü bıraktı, sonra diriltti. Na kadar kaldın? dedi. O da: Bir gün veya bir günden daha az kaldım, dedi. Hayır, yüz yıl kaldın. Öyle iken yiyeceğine içeçeğine bak; henüz bozulmamış, bir de merkebine bak. Hem seni insanlara bir ibret kılacağız. Kemiklere bak, onları nasıl birleştirip yerli yerine koyuyor ve sonra onlara nasıl et giydiriyoruz? dedi. Bu hal ona apaçık belli olunca: Artık Allah’ın herşeye Kadir olduğunu biliyorum, dedi.

### [Maide 5:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/ayet/5:26.md) — سَنَةً

قَالَ فَإِنَّهَا مُحَرَّمَةٌ عَلَيْهِمْ أَرْبَعِينَ سَنَةً يَتِيهُونَ فِي الْأَرْضِ فَلَا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْفَاسِقِينَ

Meal (IK): Buyurmuştur ki: Orası onlara kırk yıl haram edildi. Yeryüzünde şaşkın şaşkın dolaşacaklar. Artık sen fasıklar güruhu için tasalanma.

### [Araf 7:130](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/ayet/7:130.md) — بِالسِّنِينَ

وَلَقَدْ أَخَذْنَا آلَ فِرْعَوْنَ بِالسِّنِينَ وَنَقْصٍ مِنَ الثَّمَرَاتِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ

Meal (IK): Andolsun ki; Biz, Firavun hanedanını düşünüp ibret alırlar diye yıllarca kuraklık ve mahsullerinin kıtlığıyla tutup sıktık.

### [Yunus 10:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/ayet/10:5.md) — السِّنِينَ

هُوَ الَّذِي جَعَلَ الشَّمْسَ ضِيَاءً وَالْقَمَرَ نُورًا وَقَدَّرَهُ مَنَازِلَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَالْحِسَابَ مَا خَلَقَ اللَّهُ ذَلِكَ إِلَّا بِالْحَقِّ يُفَصِّلُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Güneşi ziya ayı nur yapan, yılların sayısını ve hesabı bilmeniz için aya konak yerleri düzenleyen O’dur. Allah, bunları ancak hak ile yaratmıştır. Bilen insanlar için ayetlerini uzun uzadıya açıklar.

### [Yusuf 12:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/ayet/12:42.md) — سِنِينَ

وَقَالَ لِلَّذِي ظَنَّ أَنَّهُ نَاجٍ مِنْهُمَا اذْكُرْنِي عِنْدَ رَبِّكَ فَأَنْسَاهُ الشَّيْطَانُ ذِكْرَ رَبِّهِ فَلَبِثَ فِي السِّجْنِ بِضْعَ سِنِينَ

Meal (IK): O ikisinden kurtulacağını sandığı kimseye dedi ki: Efendinin yanında beni an. Fakat şeytan onu efendisine anmayı unutturdu. Bu yüzden daha nice yıl zindanda kaldı.

### [Yusuf 12:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/ayet/12:47.md) — سِنِينَ

قَالَ تَزْرَعُونَ سَبْعَ سِنِينَ دَأَبًا فَمَا حَصَدْتُمْ فَذَرُوهُ فِي سُنْبُلِهِ إِلَّا قَلِيلًا مِمَّا تَأْكُلُونَ

Meal (IK): Dedi ki: Yedi sene alıştığınız biçimde ekin. Yediğiniz bir mikdar dışında biçtiklerinizi başağında bırakın.

### [İsra 17:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/ayet/17:12.md) — السِّنِينَ

وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ آيَتَيْنِ فَمَحَوْنَا آيَةَ اللَّيْلِ وَجَعَلْنَا آيَةَ النَّهَارِ مُبْصِرَةً لِتَبْتَغُوا فَضْلًا مِنْ رَبِّكُمْ وَلِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَالْحِسَابَ وَكُلَّ شَيْءٍ فَصَّلْنَاهُ تَفْصِيلًا

Meal (IK): Biz, geceyi ve gündüzü iki ayet kıldık. Rabbınızdan lutuf dileyesiniz ve yılların hesabını, sayısını bilesiniz diye gece ayetini silip gündüz ayetini aydınlık kıldık. Ve her şeyi uzun uzadıya açıkladık.

### [Kehf 18:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/ayet/18:11.md) — سِنِينَ

فَضَرَبْنَا عَلَى آذَانِهِمْ فِي الْكَهْفِ سِنِينَ عَدَدًا

Meal (IK): Bunun üzerine yıllarca mağarada onların kulaklarına perde vurduk.

### [Kehf 18:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/ayet/18:25.md) — سِنِينَ

وَلَبِثُوا فِي كَهْفِهِمْ ثَلَاثَ مِائَةٍ سِنِينَ وَازْدَادُوا تِسْعًا

Meal (IK): Onlar mağaralarında üçyüz sene eğleştiler. Buna dokuz daha kattılar.

### [Taha 20:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/ayet/20:40.md) — سِنِينَ

إِذْ تَمْشِي أُخْتُكَ فَتَقُولُ هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلَى مَنْ يَكْفُلُهُ فَرَجَعْنَاكَ إِلَى أُمِّكَ كَيْ تَقَرَّ عَيْنُهَا وَلَا تَحْزَنَ وَقَتَلْتَ نَفْسًا فَنَجَّيْنَاكَ مِنَ الْغَمِّ وَفَتَنَّاكَ فُتُونًا فَلَبِثْتَ سِنِينَ فِي أَهْلِ مَدْيَنَ ثُمَّ جِئْتَ عَلَى قَدَرٍ يَامُوسَى

Meal (IK): Hani kızkardeşin gidip diyordu ki: Ona bakacak birini size göstereyim mi? İşte böylece, annen üzülmesin de gözü aydın olsun diye seni ona geri vermiştik. Ve sen, bir cana kıymıştın da; seni üzüntüden kurtarmıştık. Hem seni bir çok musibetlerle denemiştik. Böylece Medyen halkı arasında yıllarca kalmıştın. Sonra da bir kader üzerine geldin ey Musa.

### [Hac 22:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/ayet/22:47.md) — سَنَةٍ

وَيَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذَابِ وَلَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ وَعْدَهُ وَإِنَّ يَوْمًا عِنْدَ رَبِّكَ كَأَلْفِ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ

Meal (IK): Senden çabucak azabı getirmeni istiyorlar. Allah, asla vaadinden caymaz. Doğrusu Rabbının katında bir gün; saydıklarınızdan bin yıl gibidir.

### [Müminun 23:112](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/ayet/23:112.md) — سِنِينَ

قَالَ كَمْ لَبِثْتُمْ فِي الْأَرْضِ عَدَدَ سِنِينَ

Meal (IK): Buyurdu ki: Yıl sayısı olarak yeryüzünde ne kadar kaldınız?

### [Şuara 26:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/ayet/26:18.md) — سِنِينَ

قَالَ أَلَمْ نُرَبِّكَ فِينَا وَلِيدًا وَلَبِثْتَ فِينَا مِنْ عُمُرِكَ سِنِينَ

Meal (IK): Dedi ki: Çocukken biz, seni yanımıza alıp büyütmedik mi? Ve sen, hayatının bir çok yılllarını aramızda geçirdin.

### [Şuara 26:205](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/ayet/26:205.md) — سِنِينَ

أَفَرَأَيْتَ إِنْ مَتَّعْنَاهُمْ سِنِينَ

Meal (IK): Gördün mü, şayet Biz onları yıllarca yararlandırsak;

### [Ankebut 29:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/ayet/29:14.md) — سَنَةٍ

وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى قَوْمِهِ فَلَبِثَ فِيهِمْ أَلْفَ سَنَةٍ إِلَّا خَمْسِينَ عَامًا فَأَخَذَهُمُ الطُّوفَانُ وَهُمْ ظَالِمُونَ

Meal (IK): Andolsun ki; Biz, Nuh’u, kavmine gönderdik. Aralarında elli yılı müstesna olmak üzere bin yıl kaldı. Sonunda onlar, zulme devam edip dururken kendilerini tufan yakalayıverdi.

### [Rum 30:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/ayet/30:4.md) — سِنِينَ

فِي بِضْعِ سِنِينَ لِلَّهِ الْأَمْرُ مِنْ قَبْلُ وَمِنْ بَعْدُ وَيَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ

Meal (IK): Birkaç yıl içinde. Eninde sonunda emir Allah’ındır. O gün mü’minler de sevinecekler.

### [Secde 32:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/ayet/32:5.md) — سَنَةٍ

يُدَبِّرُ الْأَمْرَ مِنَ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ ثُمَّ يَعْرُجُ إِلَيْهِ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ أَلْفَ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ

Meal (IK): Gökten yere kadar her işi O, düzenler. Sonra sizin hesabınıza göre bin yıl kadar tutan bir günde yine O’na yükselir.

### [Ahkaf 46:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/ayet/46:15.md) — سَنَةً

وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ إِحْسَانًا حَمَلَتْهُ أُمُّهُ كُرْهًا وَوَضَعَتْهُ كُرْهًا وَحَمْلُهُ وَفِصَالُهُ ثَلَاثُونَ شَهْرًا حَتَّى إِذَا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَبَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً قَالَ رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَعَلَى وَالِدَيَّ وَأَنْ أَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضَاهُ وَأَصْلِحْ لِي فِي ذُرِّيَّتِي إِنِّي تُبْتُ إِلَيْكَ وَإِنِّي مِنَ الْمُسْلِمِينَ

Meal (IK): Biz; insana, anne ve babasına ihsan etmesini tavsiye ettik. Annesi onu zahmetle taşıdı ve zahmetle doğurdu. Taşınması ve sütten kesilmesi otuz aydır. Nihayet erginlik çağına ulaşınca ve kırk yaşına varınca der ki: Rabbım bana; ana-babama verdiğin nimete şükretmemi ve senin hoşnud olacağın salih amel işlememi ilham et. Bana verdiğin gibi soyuma da salah ver. Doğrusu ben, Sana döndüm. Ve gerçekten ben, müslümanlardanım.

### [Mearic 70:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/ayet/70:4.md) — سَنَةٍ

تَعْرُجُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ إِلَيْهِ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ

Meal (IK): Melekler de, ruh da miktarı ellibin yıl olan bir günde ona yükselip çıkarlar.

## Sözlükler (11)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الهاء والسين والنون معهما
ن ه س، س ن ه مستعملان فقط نهس: النّهسُ: القبضُ على اللّحم ونَتْرُه.
قال العجاج: مُضَبَّر اللَّحْيَين نَسْراً مِنْهَسا والنُّهَسُ: طائر.
سنه: السّنة: نقصانُها حذف الهاء وتَصغيرُها: سُنَيْهةٌ والمُسانهةُ: المُعاملةُ سنةً بسنة وثلاث سنوات، وقال الله عزّ وجلّ: "لم يَتَسَنَّهْ" ومن جعل حذفَ السَّنةِ واواً قرأ: "لم يَتَسَنَّ" ، ومنه: سانَيْته مُساناةً، وإثبات الهاء أصوب.

##### Türkçe

باب **الهاء** ve **السين** ve **النون**’un onlarla birlikte olanı

**ن ه س** ve **س ن ه** yalnızca kullanılagelen (müstamel) ikisidir. **نهس**: **النّهسُ**: et üzerine tutmak/kavramak ve onu çekip koparmak.

El-‘Accâc dedi ki:
“Muzabber (örgülü) iki çene(yi) **نَسْراً** olarak, ondan **مِنْهَسا**”
ve **النُّهَسُ**: bir kuştur.

**سنه**: **السّنة**: onun noksanı, **الهاء**’nın hazfidir; ve onun küçültmesi: **سُنَيْهةٌ**. Ve **المُسانهةُ**: bir yıla karşılık bir yıl ve üç yıl muamele etmektir. Ve Allah عزّ وجلّ dedi ki: “**لم يَتَسَنَّهْ**”. Ve **السَّنة**’nin hazfini **واواً** yapan kimse “**لم يَتَسَنَّ**” diye okudu. Ve ondan: “**سانَيْته**” **مُساناةً** (olarak). Ve **الهاء**’nın isbâtı daha isabetlidir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

السَنَةُ: واحدة السنين. وفي نقصانها قولان: أحدهما الواو وأصلها سَنْوَةٌ، والآخر الهاء وأصلها سَنْهَةٌ مثل جَبْهَةٍ، لأنّها من سَنَهَتِ النخلةُ وتَسَنَّهَتْ، إذا أتت عليها السنون. ونخلةٌ سَنْهاء، أي تحمل سَنَةً ولا تحمل أخرى. وقال بعض الأنصار:
فليست بسَنْهـاءَ ولا رُجَّـبِـيَّةٍولكن عَرايا في السنينِ الجَوائِحِ
وفيه قول آخر: أنها التي أصابتها السَنَةُ المجدِبة. قاله أبو عبيد، وقال أيضاً: يقال أرضُ بني فلانٍ سَنَةٌ، إذا كانت مجدِبة. والعرب تقول: تَسَنَّيْتُ عنده، وتَسَنَّهْتُ عنده. واستأجرته مُسَانَاةً ومُسانَهَةً. وفي التصغير سُنَيَّةٌ وسُنَيْهَةٌ. وإذا جمعتَ بالواو والنون كسرتَ السين فقلتَ سِنونَ وبعضهم يقول سُنونَ بالضم. والتَسَنُّهُ: التَكَرُّجُ الذي يقع على الخبز والشَراب وغيرهما. تقول: خبزٌ مُتَسَنَّهٌ.

##### Türkçe

**السَنَةُ**: senelerin bir tanesi. Onun eksiltilmesinde iki görüş vardır: birincisi **الواو**; aslı **سَنْوَةٌ**’dir. Diğeri **الهاء**; aslı **سَنْهَةٌ**’dir, **جَبْهَةٍ** gibi; çünkü o, **سَنَهَتِ النخلةُ** ve **تَسَنَّهَتْ**’tendir; üzerine seneler geldiği zaman. Ve **نخلةٌ سَنْهاء**: yani bir sene ürün verir, başka bir sene ürün vermez. Ensardan bazıları dedi ki:
فليست بسَنْهـاءَ ولا رُجَّـبِـيَّةٍولكن عَرايا في السنينِ الجَوائِحِ

Ve onda başka bir görüş vardır: o, kıtlık senesinin isabet ettiği şeydir. Bunu Ebû Ubeyd söyledi; ayrıca dedi ki: “**أرضُ بني فلانٍ سَنَةٌ**” denir; kıtlık ise. Ve Araplar der ki: **تَسَنَّيْتُ عنده** ve **تَسَنَّهْتُ عنده**. Ve onu **مُسَانَاةً** ve **مُسانَهَةً** olarak kiraladım. Küçültmede **سُنَيَّةٌ** ve **سُنَيْهَةٌ** vardır. Ve **الواو** ve **النون** ile çoğul yaptığında **السين**’i kesreli yaparsın; böylece **سِنونَ** dersin; bazısı da zamme ile **سُنونَ** der. Ve **التَسَنُّهُ**: ekmek, içecek ve başkaları üzerine vâki olan **التَكَرُّجُ**’dür. Dersin ki: **خبزٌ مُتَسَنَّهٌ**.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ه س ن
سنه ، نهس ، سهن : مستعملة .
سهن : أهمله الليث .
وروى أبو العباس عن ابن الأعرابي قال : الأسْهانُ : الرِّمالُ اللّيِّنة ، قلت : كأنُ النون في الأسهان مُبْدَلَة من الأَسْهَال جمعُ السَّهْل .
سنه : قال الليث : السَّنَةُ نُقْصَانُها حذفُ الهاء ، وتصغير سُنَيْهَة ، والمعاملة من وقتها مُسَانَهة ، وثلاثُ سنواتٍ ، وقال الله جلّ وعزّ : ( لَمْ يَتَسَنَّهْ ) ( البَقَرَة : 259 ) أي لم تُغَيِّره السِّنُون ، ومَن جعل حذفَ السَّنَةِ واواً قرأَ : ( لم يَتَسَنَّ ) وقال : سانَيْتُه مُسَانَاةً ، وإثباتُ الهاءِ أَصْوَبُ .
وقال الفرّاء في قول الله جلّ وعزّ ) لَمْ يَتَسَنَّهْ ( : يقال في التَّفْسير : لَمْ يَتغير ، وتكونُ الهاءُ مِن أصلِه ، وتَكونُ زائدةً صِلةً بِمنزِلةِ قوله جلّ وعزْ : ( فَبِهُدَاهُمُ اقْتَدِهْ ) ( الأنعَام : 90 ) ، فمن جَعل الهاءَ زائدةً جعل فَعْلتُ منه : تَسَنَّيْتُ ، أَلا ترَى أنّكَ تجمعُ السَّنةَ سنَوات ، فتكون تفعّلت على صحة .
ومَنْ قال في تصغير السَّنَة : سُنَيْنَة وإن كان ذلك قليلاً ، جاز أَنْ يقول : تَسَنَّيْتُ : تَفَعَّلْتُ ؛ أُبْدِلَتْ النُّونُ ياءً لمَّا كثُرَت النُّونات ، كما قالوا : تظنَّيْتُ ، وأصلُه الظّنّ ، وقد قالوا : هو مأخوذٌ مِن قوله جلّ وعزّ : ( مِّنْ حَمَإٍ مَّسْنُونٍ ) ( الحجر : 26 ) ، يريدون : متغِّير ، فإِن يكن كذلك فهو أيضاً ممَّا أُبدلَتْ نونُه ياءً ، ونَرَى والله أعلم أنَّ معناه مأخوذ من السَّنة : أي لمْ تُغيِّره السِّنون .
وأخبرني المنذريّ ، عن أبي العباس أحمدَ بن يحيى في قوله ) لَمْ يَتَسَنَّهْ ) ( البَقَرَة : 259 ) قرأها أبو جعفر ، وشَيْبَةُ ، ونافِعٌ ، وعاصمٌ بإِثباتِ الهاءِ إِن وَصلوا ، أو قطعوا ، وكذلك قولُه : ( فَبِهُدَاهُمُ اقْتَدِهْ ) ( الأنعَام : 90 ) ، ووافقهم أبو عَمرو في ) لَمْ يَتَسَنَّهْ ( ، وخالفَهم في ) اقْتَدِهْ ( . فكان يحذف الهاءَ منه في الوَصل ، ويُثْبِتُها في الوَقف ، وكان الكسائيّ يحذف الهاءَ منهما في الوصل ، ويثبتهما في الوقف .
قُلْتُ : وأجود ما قيل في تصغير السَّنة : سُنَيْهة ، على أَنّ الأصْل سَنْهَةٌ ، كما قالوا : الشَّفَةُ ، أصلُها شَفْهَةٌ ، فحذفت الهاء منهما في الوصل .
ومما يقوي ذلك ما رَوَى أبو عُبيد عن الأصمعيّ أنّه قال : إذا حملت النَّخلة سنة ولم تحمَل سنة قيل : قد عاوَمَتْ ، وسانَهَتْ .
وقال غيره : يقال للنخلة التي تفعل ذلك : سَنْهاءُ ، وأنشد الفراء :
فليسَتْ بِسَنْهاءَ ولا رُجَبِيَّةٍ
ولكنْ عَرايا في السِّنينِ الجَوائح
شدَّد أبو عبيد الجيم من رُجَبِيَّة قلت : ونَقصُوا الهاء من السَّنة والشَّفَة أنَّ الهاءَ مُضَاهِية حروفَ اللَّيِّن التي تُنْقَص في
الأسماء الناقصة : مِثل زِنَةٍ ، وثُبَةٍ ، وعِزَةٍ ؛ وعِضَةٍ وما شاكلَها ، والوجه في القراءة ) لَمْ يَتَسَنَّهْ ) ( البَقَرَة : 259 ) بإِثبات الهاء في الإدراج والوقف ، وهو اختيار أبي عمرو ، والله أعلم .
أبو عبيد ، عن الأصمعي : أرْضُ بَني فلان سَنَةٌ : إذا كانت مُجْدِبةً .
قلت : وبُعِثَ رائدٌ إلى بَلَدٍ ، فوجده مُمْحِلاً ، فلما رجع سُئل عنه ، فقال : السَّنَة : أراد الجدوبة .
وقال أبو عُبيد في موضعٍ آخر : ليست بِسَنْهاء : تقول : لم تُصِبْهُ السّنةَ المُجْدِبة .
وقال أبو زيد : يقال : طعامٌ سَنِهٌ وسَنٍ : إذا أَتَت عليه السِّنون .
قال : وبعض العرب يقول : هذه سنينٌ كما تَرَى ، ورأيتُ سِنِيناً ، فيُعْرِبُ النُّونَ ، وبعضهم يجعلُها نونَ الجمْع ، فيقول : هذه سِنُونَ ورأيتُ سِنِينَ وهذا هو الأصل ، لأنّ النّون نونُ الجمع ، والسنةُ : سَنةُ القحط .
ويقال : أَسْنَت القومُ : إذا دخلوا في المجاعة ، وتفسيره في كتاب السِّين .
نهس : قال الليث : النّهْسُ : القَبْض على اللّحم ونَتْرُه .
وقال رؤبة :
مُضَبَّرَ اللَّحْيَيْنِ يَسْراً مِنْهَسا
قال : والنُّهَسُ : طائر . وفي الحديث أنّ رجلاً صاد نُهَساً بالأسْوَافِ ، فأَخَذَه زيدُ بنُ ثابت منه ، فأرسله .
قال أبو عبيد : النُّهَسُ : طائر ، والأسواف : موضع بالمدينة ، وإنما فعل زيد ذلك لأنه كَرِه صَيْدَ المدينة لأنها حَرَمُ رسول الله ( صلى الله عليه وسلم )
قلت : وقد مَرَّ في باب النَّهْسِ ما جاء من اختلاف أقاويل اللغويين في الفَرْق بَيْنَ النَّهْشِ ، والنَّهْسِ ، فكرهتُ إعادته ، ويقال : نهَسْتُ العَرْق ، وانْتَهَسْتُه : إذا تَعرَقته بمقاديم فِيك .

##### Türkçe

ه س ن
**سنه** ، **نهس** ، **سهن** : kullanımdadır.
**سهن** : Lîs onu ihmal etti.
Ebû’l-‘Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti; dedi ki: **الأسْهانُ** : yumuşak kumlardır. Dedim ki: Sanki **الأسْهان**’daki **النون** , **الأَسْهَال**’dan ( **السَّهْل**’in çoğulu) بدل edilmiştir.

**سنه** : Lîs dedi ki: **السَّنَةُ**’nin eksiltilmesi, **الهاء**’nın hazfıdır; onun küçültmesi **سُنَيْهَة**’dir; muamele (alışveriş/işlem) onun vaktinden itibaren **مُسَانَهة**’dir; ve “üç yıl” **ثلاثُ سنواتٍ** (denir). Allah azze ve celle dedi ki: **( لَمْ يَتَسَنَّهْ )** ( **البَقَرَة : 259** ) yani “onu yıllar değiştirmedi”. Kim **السَّنَةِ**’nin hazfını **واواً** (olarak) yaparsa **( لم يَتَسَنَّ )** diye okudu ve dedi ki: **سانَيْتُه مُسَانَاةً**; **الهاءِ**’nın isbâtı daha isabetlidir.

Ferrâ, Allah azze ve celle’nin sözü **( لَمْ يَتَسَنَّهْ )** hakkında dedi ki: Tefsirde “değişmedi” denir; **الهاء** aslından olur; ve زائد bir صلة olur; Allah azze ve celle’nin sözü **( فَبِهُدَاهُمُ اقْتَدِهْ )** ( **الأنعَام : 90** ) mertebesinde. Kim **الهاء**’yı زائد yaparsa, ondan yaptığım fiil: **تَسَنَّيْتُ** olur. Görmüyor musun ki sen **السَّنة**’yi **سنَوات** diye cem ediyorsun; böylece **تفعّلت** sıhhat üzere olur.

Kim **السَّنَة**’nin küçültmesinde **سُنَيْنَة** derse—bu az da olsa—**تَسَنَّيْتُ** demesi caiz olur: **تَفَعَّلْتُ**; **النُّون** , **ياءً** olarak بدل edilmiştir; **النُّونات** çoğalınca; nitekim **تظنَّيْتُ** dediler; aslı **الظّنّ**’dır. Ve dediler ki: O, Allah azze ve celle’nin sözü **( مِّنْ حَمَإٍ مَّسْنُونٍ )** ( **الحجر : 26** )’dan alınmıştır; “değişmiş” isterler. Eğer böyle ise, o da **نون**’u **ياءً** بدل edilmiş olanlardandır. Biz—Allah daha iyi bilir—onun manasının **السَّنة**’den alınmış olduğunu görürüz: yani “onu yıllar değiştirmedi”.

Bana Münzirî haber verdi; Ebû’l-‘Abbâs Ahmed b. Yahyâ’dan, **( لَمْ يَتَسَنَّهْ )** ( **البَقَرَة : 259** ) hakkında: Ebû Ca‘fer, Şeybe, Nâfi‘ ve Âsım onu **الهاءِ**’nın isbâtıyla okudular; وصل etseler de, قطع etseler de. Yine onun sözü **( فَبِهُدَاهُمُ اقْتَدِهْ )** ( **الأنعَام : 90** ) böyledir. Ebû ‘Amr, **( لَمْ يَتَسَنَّهْ )**’de onlara muvafakat etti; **( اقْتَدِهْ )**’de onlara muhalefet etti: onda **الهاء**’yı وصل’de hazf eder, وقف’ta isbât ederdi. Kisâî ise ikisinde de **الهاء**’yı وصل’de hazf eder, وقف’ta ikisini de isbât ederdi.

Dedim ki: **السَّنة**’nin küçültmesinde söylenenlerin en iyisi **سُنَيْهة**’dir; asıl **سَنْهَةٌ** olmak üzere; nitekim **الشَّفَةُ** dediler, aslı **شَفْهَةٌ**’dir; böylece ikisinden de وصل’de **الهاء** hazf edildi.

Bunu kuvvetlendiren şeylerdendir: Ebû ‘Ubeyd’in Asma‘î’den rivayet ettiği: O dedi ki: Hurma ağacı bir yıl meyve taşıyıp bir yıl taşımayınca “**عاوَمَتْ** ve **سانَهَتْ**” denir.

Başkası dedi ki: Bunu yapan hurma ağacına **سَنْهاءُ** denir. Ferrâ şu beyti okudu:
فليسَتْ بِسَنْهاءَ ولا رُجَبِيَّةٍ
ولكنْ عَرايا في السِّنينِ الجَوائح

Ebû ‘Ubeyd, **رُجَبِيَّة**’deki **الجيم**’i şeddeli yaptı. Dedim ki: **السَّنة** ve **الشَّفَة**’den **الهاء**’yı eksilttiler; çünkü **الهاء** , eksik isimlerde eksiltilen yumuşak harflere benzer: **زِنَةٍ** , **ثُبَةٍ** , **عِزَةٍ** ; **عِضَةٍ** ve benzerleri gibi. Kıraatte vech, **( لَمْ يَتَسَنَّهْ )** ( **البَقَرَة : 259** )’i, إدراج ve وقف’ta **الهاء**’yı isbât ile (okumaktır); bu Ebû ‘Amr’un tercihidir; Allah daha iyi bilir.

Ebû ‘Ubeyd, Asma‘î’den: “Falan oğullarının toprağı **سَنَةٌ**’dir”: kıtlık/kuraklık içinde olunca.
Dedim ki: Bir gözcü bir beldeye gönderildi; onu kurak buldu; dönünce ondan soruldu; dedi ki: “**السَّنَة**”: kuraklığı kastetti.
Ebû ‘Ubeyd başka bir yerde dedi ki: “**ليست بِسَنْهاء**”: “ona kurak **السّنة** isabet etmedi” dersin.

Ebû Zeyd dedi ki: “Yiyecek **سَنِهٌ** ve **سَنٍ** (olur)”: üzerine yıllar gelince.
Dedi ki: Arapların bir kısmı “bunlar, gördüğün gibi, **سنينٌ**” der; “**سِنِيناً** gördüm” der; böylece **النُّون**’u i‘râb eder. Bir kısmı onu cem‘ **نون**’u yapar; “bunlar **سِنُونَ**” der; “**سِنِينَ** gördüm” der; bu asıldır; çünkü **النّون** cem‘ **نون**’udur. Ve **السنةُ**: kıtlık yılıdır.
Ve “kavim **أَسْنَت** etti” denir: açlığa girdiklerinde. Onun tefsiri **السِّين** kitabındadır.

**نهس** : Lîs dedi ki: **النّهْسُ** : ete tutunmak ve onu çekip koparmaktır.
Rü’be dedi ki:
مُضَبَّرَ اللَّحْيَيْنِ يَسْراً مِنْهَسا

Dedi ki: **النُّهَسُ** : bir kuştur. Hadiste: Bir adam **نُهَساً**’ı **بالأسْوَافِ**’da avladı; Zeyd b. Sâbit onu ondan aldı, sonra salıverdi.
Ebû ‘Ubeyd dedi ki: **النُّهَسُ** : bir kuştur; **الأسواف** : Medine’de bir yerdir. Zeyd bunu ancak Medine’nin avını kerih gördüğü için yaptı; çünkü o, Resûlullah’ın ( صلى الله عليه وسلم ) haremidir.

Dedim ki: **النَّهْسِ** bâbında, lugatçıların **النَّهْشِ** ile **النَّهْسِ** arasındaki fark hususunda getirdikleri sözlerin ihtilafı geçmişti; onu iade etmeyi kerih gördüm. Ve “**نهَسْتُ العَرْق**” ve “**انْتَهَسْتُه**” denir: ağzının ön taraflarıyla onu emip çıkardığında.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب السين والنون وما يثلثهما)
(سنه) السين والنون والهاء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على زمانٍ. فالسَّنَة معروفة، وقد سقطت منها هاء. ألا ترى أنّك تَقول سُنيْهَة. ويقال سَنَهَتِ النخلةُ، إذا أتت عليها الأعوام([1]). وقوله جل ذكره: ﴿فَانْظُرْ إِلَى طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ﴾ [البقرة 259]، أي لم يصر كالشيء الذي تأتي عليه السنُون فتغيِّره. والنَّخْلة السَّنْهاء([2]).
(سني) السين والنون والحرف المعتل أصلٌ واحدٌ يدلُّ على سقْي، وفيه ما يدل على العلوّ والارتفاع. يقال سَنَتِ النَّاقَةُ، إذا سقت الأرض، تسنُو وهي السَّانِيَة. والسَّحابةُ تسنُو الأرضَ، والقوم يَسْتَنُون([3]) لأنفسهم إذا اسْتَقَوا.
ومن الباب سانيت الرَّجُلَ، إذا راضَيتَه، أُسانيه؛ كأنَّ الوُدَّ قد كان ذَوِي ويَبِس، كما جاء في الحديث: "بُلُّوا أرحامَكم ولو بالسَّلام".
وأمّا الذي يدلُّ على الرِّفعة فالسَّناء ممدود، وكذلك إذا قصرته دلَّ على الرفعة، إلاّ أنَّه لشيءٍ مخصوص، *وهو الضَّوْء. قال الله جلَّ ثناؤُه: ﴿يَكَادُ سَنا بَرْقِهِ يَذْهَبُ بالأَبْصَارِ﴾  [النور 43].
(سنب) السين والنون والباء كلمتان متباينتان فالسَّنْبَةُ: الطائفة من الدَّهْر. والكلمة الأخرى السَّنِب، وهو الفرس الواسع الجَري.
(سنت) السين والنون والتاء ليس أصلاً يتفرّع منه، لكنّهم يقولون السَّنُوت([4])، فقال قوم: هو العسل، وقال آخرون: هو الكَمُّون. قال الشاعر:
هم السَّمْن والسَّنُّوتُ لا أَلْسَ فيهمُ *** وهُمْ يمنَعون جارهُمْ أنْ يُقَرَّدا([5])(سنج) السن والنون والجيم فيه كلمة. ويقولون: إن السِّناج أثرُ دُخَان السِّرَاج في الحائط.
(سنح) السين والنون والحاء أصلٌ واحدٌ يُحمَل على ظهور الشيء من  مكانٍ بعينهِ، وإن كان مختلَفَاً فيه. فالسّانح: ما أتاك عن يمينك من طائرٍ أو غيره، يقال سَنَحَ سُنُوحاً. والسانح والسَّنيح واحد. قال ذو الرمة:
ذكَرْتُكِ أنْ مَرت بنا أُمُّ شادنٍ *** أمام المطايا تشرئبُّ وَتسنَحُ([6])ثم استُعير هذا فقيل: سنح لي رأيٌ في كذا، أي عَرَض.
(سنخ) السين والنون والخاء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على أصل الشيء. فالسِّنْخ: الأصل. وأَسْنَاخُ([7]) الثنايا: أصولُها. ويقال سَنَخَ الرجل في العِلم سُنوخاً أي عَلِمَ أصولَه. فأمَّا قولهم سَنِخَ الدُّهْن، إذا تغيَّر، فليس بشيء.
(سند) السين والنون والداء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على انضمام الشيء إلى الشيء. يقال سَنَدتُ إلى الشيء أَسْنُدُ سنوداً، واستندت استناداً. وأسندتُ غيري إسناداً. والسِّناد: النّاقة القويّة، كأنها أُسنِدت من ظهرها إلى شيءٍ قويّ. والمُسْنَدُ: الدهرُ؛ لأن بعضَه متضامّ. وفَلان سَنَدٌ، أي معتمَدٌ. والسَّنَد: ما أقبل عليك من الجبل، وذلك إذا علا عن السَّفْح. والإسناد في الحديث: أن يُسْنَد إلى قائله، وهو ذلك القياس. فأمَّا السِّناد الذي في الشعر فيقال إنَّهُ اختلافُ حركتي الرِّدفين. قال أبو عبيدة: وذلك كقوله:
* كأنَّ عيونَهن عيونُ عِينِِ([8]) *
ثم قال:
* وأصبح رأسُهُ  مثلَ اللُّجَيْنِ([9]) *
وهذا مشتق من قولهم: خرج القوم متسانِدين، إذا كانوا على راياتٍ شتى. وهذا من الباب؛ لأنَّ كلَّ واحدةٍ من الجماعة قد ساندت رايةً.
(سنط) السين والنون والطاء ليس بشيء إلاّ السِّناط، وهو الذي لا لِحْيَة له.
(سنع) السين والنون والعين إن كان صحيحاً فهو يدلُّ على جَمَالٍ وخيرٍ ورِفعةٍ. يقال شرفٌ أسنعُ، أي عالٍ مرتفع. وامرأة سنيعة: أي جميلة.
(سنف) السين والنون والفاء أصلٌ يدلُّ على شدّ شيءٍ. أو تعليق شيء على شيء. فالسِّنَاف: خيط يُشدّ من حَِقْو البعير إلى تصديره ثم يشدُّ في عنقه. قال الخليل: السِّنَاف للبعير مثل اللَّبَبِ للدابّة. بعيرٌ مِسْناف، وذلك إذا أُخّر الرجل فجعل له سناف. يقال أسنفت [البعير([10])]، إذا شددتَه بالسِّناف. ويقال أسنَفُوا أمرَهم، أي أحكَموه. ويقال في المثل لمن يتحيّر في أمره: "قد عَيَّ بالأسناف". قال:
إذا مَا عَيَّ بالأسنافِ قومٌ *** من الأمر المشبَّه أن يكُونا([11])وحكى بعضهم: سَنَفْتُ البعير، مثل أَسنفْت. وأبى الأصمعيُّ إلاّ أسنفت. وأما السِّنْف فهو وعاء ثَمَر المَرْخِ يشبه آذانَ الخيل. وهو من الباب؛ لأنَّهُ مُعلَّق على شجرة. وقال أبو عمرو: السِّنْف: الورقة. قال ابن مُقبل:
* تَقَلْقُلَ سِنْفِ المَرْخِ في جَعبةٍ صِفْرِ([12]) *
(سنق) السين والنون والقاف فيه كلمةٌ واحدة، وهي السَّنَق، وهو كالبَشَم. يقال شرِب الفَصيل حتى سَنِق. وكذلك الفرس، من العلَف. وهو كالتُّخَم في الناس.
(سنم) السين والنون والميم أصلٌ واحد، يدلُّ على العلوّ والارتفاع.فالسَّنَام معروف. وتسنَّمت: علَوت. وناقة سَنِمَةٌ: عظيمة السَّنام. وأسنمتُ النارَ : أعلَيْتُ لهبَها. وأَسْنُمَةُ: موضع.
---------------------
([1]) وكذلك تسنهت.
([2]) لم يصرح بتفسيرها. والسنهاء: التي أصابتها السنة المجدبة.
([3]) في المجمل: "يسنون". وفي اللسان: "والقوم يسنون لأنفسهم، إذا استقوا. ويستنون، إذا سنوا لأنفسهم".
([4]) وفيه لغة أخرى: "سنوت" كسنور.
([5]) البيت للحصين بن القعقاع. كما في اللسان (سنت، قرد)، وروايته في (سنت، قرد، ألس): "هم السمن بالسنوت".
([6]) ديوان ذي الرمة 79 برواية : "إذ مرت".
([7]) في الأصل والمجمل: "سناخ"، صوابه من اللسان والجمهرة.
([8]) البيت لعبيد بن الأبرص في ديوانه 45 واللسان (سند). وصدره: * فقد ألج الخباء على جوار *
([9]) صواب إنشاد البيت بتمامه:
فإن يَكُ فاتني أسفاً شبابي *** وأضحى الرأس مني كاللجين
    لكن كذا ورد إنشاده في المجمل والمقاييس والصحاح، ويروى: "كاللجين" بفتح اللام، وهو ورق الشجر يخبط، فهو لونان: رطب ويابس.
([10]) التكملة من المجمل.
([11]) لعمرو بن كلثوم في معلقته واللسان.
([12]) صدره كما في اللسان (سنف):  * تقلقل من ضغم اللجام لهاتها *.

ـ

##### Türkçe

(باب **السين** و**النون** وما يثلثهما)
(**سنه**) **السين** ve**النون** ve**الهاء** tek bir asıldır; bir zamana delâlet eder. **فالسَّنَة** bilinir; ondan **هاء** düşmüştür. Görmüyor musun ki sen **سُنيْهَة** dersin. Ve denilir: **سَنَهَتِ النخلةُ**; üzerine yıllar geldiği zaman. Ve O’nun sözü—aziz zikri: ﴿فَانْظُرْ إِلَى طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ﴾ [البقرة 259], yani: yılların üzerine gelip onu değiştirttiği şey gibi olmadı. Ve **النَّخْلة** **السَّنْهاء**dır.

(**سني**) **السين** ve**النون** ve illetli harf tek bir asıldır; sulamaya delâlet eder; ve onda yücelik ve yükselmeye delâlet eden şey vardır. Denilir: **سَنَتِ النَّاقَةُ**, yeri suladığı zaman; **تسنُو** eder ve o **السَّانِيَة**dir. Ve **السَّحابةُ** yeri **تسنُو** eder; ve kavim kendileri için su çektikleri zaman kendileri için **يَسْتَنُون** ederler.

Ve babdandır: **سانيت** adamı; onu razı ettiğin zaman; ona **أُسانيه**; sanki sevgi kurumuş ve kurumuş (yani zayıflamış) idi; hadiste geldiği gibi: "بُلُّوا أرحامَكم ولو بالسَّلام".

Yüceliğe delâlet edene gelince: **السَّناء** uzatılmıştır; ve onu kısalttığın zaman da yüceliğe delâlet eder; ancak o, hususî bir şey içindir; o da **الضَّوْء**dur. Allah—celâl ve sena O’nundur—buyurdu: ﴿يَكَادُ سَنا بَرْقِهِ يَذْهَبُ بالأَبْصَارِ﴾  [النور 43].

(**سنب**) **السين** ve**النون** ve**الباء** iki ayrı kelimedir: **فالسَّنْبَةُ**: zamanın bir taifesi (bir bölüğü). Diğer kelime **السَّنِب**dir; o, koşusu geniş olan attır.

(**سنت**) **السين** ve**النون** ve**التاء** ondan dallanan bir asıl değildir; fakat onlar **السَّنُوت** derler. Bir kavim dedi ki: o baldır; başkaları dedi ki: o kimyondur. Şair dedi ki:
هم السَّمْن والسَّنُّوتُ لا أَلْسَ فيهمُ *** وهُمْ يمنَعون جارهُمْ أنْ يُقَرَّدا

(**سنج**) **السن** ve**النون** ve**الجيم**de bir kelime vardır. Ve derler: **السِّناج** duvar üzerindeki kandil dumanının eseridir.

(**سنح**) **السين** ve**النون** ve**الحاء** tek bir asıldır; bir şeyin belirli bir yerden görünmesine hamledilir; her ne kadar onda ihtilaf edilmiş olsa da. **فالسّانح**: sana sağından gelen, kuştan veya başkasından olan şeydir. Denilir: **سَنَحَ سُنُوحاً**. Ve **السانح** ile **السَّنيح** birdir. ذو الرمة dedi ki:
ذكَرْتُكِ أنْ مَرت بنا أُمُّ شادنٍ *** أمام المطايا تشرئبُّ وَتسنَحُ
Sonra bu ödünç alındı da denildi: Bana şunda bunda bir görüş **سنح** etti; yani göründü (arız oldu).

(**سنخ**) **السين** ve**النون** ve**الخاء** tek bir asıldır; şeyin aslına delâlet eder. **فالسِّنْخ**: asıldır. Ve **أَسْنَاخُ** azı dişlerinin: onların kökleridir. Ve denilir: Adam ilimde **سَنَخَ** etti, **سُنوخاً**; yani onun asıllarını bildi. Ama onların “**سَنِخَ الدُّهْن**” sözüne gelince—değiştiği zaman—bu bir şey değildir.

(**سند**) **السين** ve**النون** ve**الداء** tek bir asıldır; bir şeyin bir şeye bitişmesine delâlet eder. Denilir: Bir şeye **سَنَدتُ**; **أَسْنُدُ** **سنوداً**; ve **استندت** **استناداً**. Ve başkasını **أسندتُ** **إسناداً**. Ve **السِّناد**: güçlü dişi devedir; sanki sırtından güçlü bir şeye dayandırılmıştır. Ve **المُسْنَدُ**: zamandır; çünkü onun bir kısmı bir kısmına bitişiktir. Ve falan **سَنَدٌ**dur; yani dayanaktır. Ve **السَّنَد**: dağdan sana doğru gelen şeydir; bu, yamaçtan yükseldiği zaman olur. Ve hadiste **الإسناد**: onu söyleyenine isnad edilmesidir; o da o kıyastır. Ama şiirdeki **السِّناد**a gelince, denilir ki o, iki **الرِّدف**in harekesinin farklılığıdır. أبو عبيدة dedi ki: bu, onun sözü gibidir:
كأنَّ عيونَهن عيونُ عِينِِ
Sonra dedi ki:
وأصبح رأسُهُ  مثلَ اللُّجَيْنِ
Ve bu, onların “kavim **متسانِدين** olarak çıktı” sözünden türemiştir; ayrı ayrı sancaklar üzere oldukları zaman. Ve bu babdandır; çünkü cemaatten her bir (taife) bir sancağa **ساندت** etmiştir.

(**سنط**) **السين** ve**النون** ve**الطاء** bir şey değildir; ancak **السِّناط**tır; o, sakalı olmayan kimsedir.

(**سنع**) **السين** ve**النون** ve**العين** sahih ise, o güzelliğe ve hayra ve yüceliğe delâlet eder. Denilir: **شرفٌ أسنعُ**; yani yüksek, yükselmiş. Ve **امرأة سنيعة**: yani güzel.

(**سنف**) **السين** ve**النون** ve**الفاء** bir asıldır; bir şeyi sıkmaya delâlet eder. Yahut bir şeyi bir şeye asmaya. **فالسِّنَاف**: devenin **حَِقْو**undan göğüs kısmına bağlanan, sonra boynunda bağlanan iptir. الخليل dedi ki: **السِّنَاف** deve için, binek hayvanı için **اللَّبَبِ** gibidir. **بعيرٌ مِسْناف**; bu, adam geri bırakıldığı zaman olur da ona bir **سناف** yapılır. Denilir: **أسنفت** **[البعير]**, onu **بالسِّناف** ile bağladığın zaman. Ve denilir: Onlar işlerini **أسنَفُوا** ettiler; yani onu sağlamlaştırdılar. Ve işinde şaşıran kimse için meselde denilir: "قد عَيَّ بالأسناف". Dedi ki:
إذا مَا عَيَّ بالأسنافِ قومٌ *** من الأمر المشبَّه أن يكُونا
Bazıları hikâye etti: **سَنَفْتُ** deveyi; **أَسنفْت** gibi. Ve الأصمعيُّ, ancak **أسنفت** (denmesini) kabul etti. Ama **السِّنْف** ise, **المَرْخِ** meyvesinin kabıdır; atların kulaklarına benzer. Ve o babdandır; çünkü o, bir ağaç üzerine asılmıştır. Ve أبو عمرو dedi ki: **السِّنْف**: yapraktır. ابن مُقبل dedi ki:
تَقَلْقُلَ سِنْفِ المَرْخِ في جَعبةٍ صِفْرِ

(**سنق**) **السين** ve**النون** ve**القاف**ta tek bir kelime vardır; o da **السَّنَق**tır; ve o, **البَشَم** gibidir. Denilir: **شرِب الفَصيل حتى سَنِق**. Ve aynı şekilde at da, yemden (dolayı). Ve o, insanlarda **التُّخَم** gibidir.

(**سنم**) **السين** ve**النون** ve**الميم** tek bir asıldır; yücelik ve yükselmeye delâlet eder. **فالسَّنَام** bilinir. Ve **تسنَّمت**: yükseldim. Ve **ناقة سَنِمَةٌ**: büyük hörgüçlü. Ve ateşi **أسنمتُ**: alevini yükselttim. Ve **أَسْنُمَةُ**: bir yerdir.

---------------------
([1]) Ve كذلك **تسنهت**.
([2]) Onun tefsirini açıkça belirtmedi. Ve **السنهاء**: kıtlık yılına uğramış olan.
([3]) **المجمل**de: "يسنون". Ve **اللسان**da: "والقوم يسنون لأنفسهم، إذا استقوا. ويستنون، إذا سنوا لأنفسهم".
([4]) Ve onda başka bir lugat: "سنوت" **كسنور**.
([5]) Beyit **الحصين بن القعقاع**’ındır; **اللسان**da (**سنت**، **قرد**) olduğu gibi; ve onun rivayeti (**سنت**، **قرد**، **ألس**)te: "هم السمن بالسنوت".
([6]) **ديوان ذي الرمة** 79; rivayetle: "إذ مرت".
([7]) Asılda ve **المجمل**de: "سناخ"; doğrusu **اللسان** ve **الجمهرة**dendir.
([8]) Beyit **عبيد بن الأبرص**’ındır; divanında 45 ve **اللسان** (**سند**). Ve صدرُه: * فقد ألج الخباء على جوار *
([9]) Beytin tamamıyla doğru inşadı:
فإن يَكُ فاتني أسفاً شبابي *** وأضحى الرأس مني كاللجين
Lâkin böylece onun inşadı **المجمل** ve **المقاييس** ve **الصحاح**ta vârid olmuştur; ve "كاللجين" lamın fethiyle rivayet olunur; o, yaprak kâğıdıdır, dövülür; o iki renktir: yaş ve kuru.
([10]) Tekmile **المجمل**dendir.
([11]) **عمرو بن كلثوم**’undur; muallakasında ve **اللسان**da.
([12]) **اللسان** (**سنف**)te olduğu gibi صدرُه:  * تقلقل من ضغم اللجام لهاتها *.

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- السنة في أصلها طريقان: أحدهما: أن أصلها سنهة، لقولهم: سانهت فلانا، أي: عاملته سنة فسنة، وقولهم: سنيهة، قيل: ومنه قوله تعالى: ﴿لم يتسنه﴾ [البقرة/259]، أي: لم يتغير بمر السنين عليه، ولم تذهب طراوته. وقيل: أصله من الواو، لقولهم سنوات، ومنه: سانيت، والهاء للوقف، نحو: ﴿كتابيه﴾ [الحاقة/19]، و ﴿حسابيه﴾ [الحاقة/20]، وقال عز وجل: ﴿أربعين سنة﴾ [المائدة/26]، ﴿سبع سنين دأبا﴾ [يوسف/47]، ﴿ثلثمائة سنين﴾ [الكهف/ 25]، ﴿ولقد أخذنا آل فرعون بالسنين﴾ [الأعراف/130]، فعبارة عن الجدب وأكثر ما تستعمل السنة في الحول الذي فيه الجدب، يقال: أسنت القوم: أصابتهم السنة، قال الشاعر:
*لها أرج ما حولها غير مسنت **بريحانة من بطن حلية نورت *

(هذا عجز بيت، وشطره:
بريحانة من بطن حلية نورت
وهو للشنفرى من مفضليته. انظر: المفضليات ص 110، والحجة في القراءات 2/273؛ والمخصص 10/167)
وقال الآخر:
*فليست بسنهاء ولا رجبية *
(هذا شطر بيت، وعجزه:
*ولكن عرايا في السنين الجوائح *
وهو لسويد بن الصامت، والبيت في اللسان (سنه) ؛ وديوان الأدب 2/270؛ ومجالس ثعلب ص 76)
فمن الهاء كما ترى، وقول الآخر:
*يأكل أزمان الهزال والسني *
(الرجز لامرأة من عقيل تفخر بأخوالها من اليمن.
وهو في الحجة في القراءات للفارسي 2/284؛ وخزانة الأدب 7/377؛ ونوادر أبي زيد 91؛ واللسان (مأى). وقبله:
وحاتم الطائي وهاب المئي)
فليس بمرخم، وإنما جمع فعلة على فعول، كمائة ومئين ومؤن، وكسر الفاء كما كسر في عصي، وخففه للقافية، وقوله: ﴿لا تأخذه سنة ولا نوم﴾ [البقرة/ 255]، فهو من الوسن لا من هذا الباب.

##### Türkçe

- **السنة** aslında iki yoldur: bunlardan biri: aslının **سنهة** olmasıdır; onların “**سانهت** falancayı” sözleri sebebiyle; yani: onu yıl yıl muamele ettim. Ve onların “**سنيهة**” sözleri. Denildi ki: Ve ondan Yüce Allah’ın sözü: ﴿**لم يتسنه**﴾ [البقرة/259]; yani: üzerinden yılların geçmesiyle değişmedi ve tazeliği gitmedi. Denildi ki: aslı **الواو**’dandır; onların “**سنوات**” sözleri sebebiyle; ve ondan: **سانيت**; ve **الهاء** durak içindir; şu gibi: ﴿**كتابيه**﴾ [الحاقة/19] ve ﴿**حسابيه**﴾ [الحاقة/20]. Ve Aziz ve Celil dedi ki: ﴿**أربعين سنة**﴾ [المائدة/26]، ﴿**سبع سنين دأبا**﴾ [يوسف/47]، ﴿**ثلثمائة سنين**﴾ [الكهف/ 25]، ﴿**ولقد أخذنا آل فرعون بالسنين**﴾ [الأعراف/130]; böylece (bu) kıtlık hakkında bir ibaredir; ve **السنة** çoğunlukla içinde kıtlık bulunan yıl hakkında kullanılır. Denilir: “**أسنت** قوم”: **السنة** onlara isabet etti. Şair dedi ki:
*لها أرج ما حولها غير مسنت **بريحانة من بطن حلية نورت *

وقال الآخر:
*فليست بسنهاء ولا رجبية *

فمن الهاء كما ترى، وقول الآخر:
*يأكل أزمان الهزال والسني *

فليس بمرخم، وإنما جمع فعلة على فعول، كمائة ومئين ومؤن، وكسر الفاء كما كسر في عصي، وخففه للقافية، وقوله: ﴿لا تأخذه سنة ولا نوم﴾ [البقرة/ 255]، فهو من الوسن لا من هذا الباب.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

السَّنَةُ: واحدةُ السِّنين. قال ابن سيده: السَّنَة العامُ منقوصة، والذاهب منها يجوز أَن يكون هاء وواواً بدليل قولهم في جمعها سَنَهات وسَنَوات، كما أَن عِضَةً كذلك بدليل قولهم عِضاهٌ وعِضَواتٌ؛ قال ابن بري: الدليل على أَن لام سنة واو قولهم سَنَواتٌ؛ قال ابنُ الرِّقاعِ: عُتِّقَتْ في القِلالِ من بَيْتِ رأْسٍ
سَنَواتٍ، وما سَبَتْها التِّجارُ
والسَّنةُ مطلقةً: السنةُ المُجْدِبةُ، أَوْقَعُوا ذلك عليها إِكباراً لها وتشنيعاً واستطالة. يقال: أَصابتهم السنة، والجمع من كل ذلك سَنَهاتٌوسِنُون، كسروا السين ليعلم بذلك أَنه قد أُخرج عن بابه إلى الجمع بالواو والنون، وقد قالوا سِنيناً؛ أَنشد الفارسي:
دَعانِيَ من نَجْدٍ، فإنَّ سِنينَه
لَعِبْنَ بنا شِيباً، وشَيَّبْنَنا مُرْدَا
فثبات نونه مع الإضافة على أَنها مشبهة بنون قِنِّسْرين فيمن قال هذه قِنِّسْرينُ، وبعض العرب يقول هذه سِنينٌ، كما تَرَى، ورأَيت سِنيناً فيعرب النون، وبعضهم يجعلها نون الجمع فيقول هذه سِنُونَ ورأَيت سِنِينَ. وقوله عز وجل: ولقد أَخذنا آلَ فرعونَ بالسّنينَ؛ أَي بالقُحُوط. والسَّنةُ: الأَزْمة، وأَصل السَّنَة سَنْهة بوزن جَبْهةٍ، فحذفت لامها ونقلت حركتها إلى النون فبقيت سَنَةً، لأَنها من سَنَهَت النخلةُ وتَسَنَّهَتْ إذا أَتى عليها السِّنونَ. قال الجوهري: تَسَنَّهَتْ إذا أَتى عليها السِّنُونَ. قال ابن الأَثير: وقيل إن أَصلها سَنَوَةٌ
بالواو، فحذفت كما حذفت الهاء لقولهم تَسَنَّيْتُ عنده إذا أَقمت عنده سَنةً، ولهذا يقال على الوجهين استأْجرته مُسانَهة
ومُساناةً، وتصغيره سُنَيْهَة وسُنَيَّة، وتُجْمَعُ سَنَواتٍ وسَنَهاتٍ، فإذا جمعتها جمع الصحة كسرت السين فقلت سِنينَ وسِنُونَ، وبعضهم بضمها ويقول سُنُونَ، بالضم، ومنهم من يقول: سِنينٌ على كل حال، في النصب والرفع والجر، ويجعل الإعراب على النون الأَخيرة، فإذا أَضفتها على الأَول حذفت نون الجمع للإضافة، وعلى الثاني لا تحذفها فتقول سِنِي زيدٍ وسِنِينَ زيدٍ. الجوهري: وأَما من قال سِنينٌ
ومِئِينٌ ورفع النون ففي تقديره قولان: أَحدهما أَنه فِعْلِينٌ مثلِ غِسْلِينٍ، محذوفةً، إلا أَنه جمع شاذ، وقد يجئ في الجموع ما لا نظير له نحو عِدىً؛ هذا قول الأَخفش، والقول الثاني أَنه فَعِيلٌ، وإنما كسروا الفاء لكسرة ما بعدها، وقد جاء الجمع على فَعِيلٍ نحو كَلِيبٍ وعَبيدٍ، إلا أَن صاحب هذا القول يجعل النون في آخره بدلاً من الواو وفي المائة بدلاً من الياء. قال ابن بري: سِنين ليس بجمع تكسير، وإنما هو اسم موضوع للجمع، وقوله: إن عِدىً لا نظير له في الجموع، وهم لأَن عِدىً نظيره لِحىً وفِرىً وجِرىً، وإنما غَلَّطه قولُهم إنه لم يأْت فِعَلٌ
إلا عِدىً ومكاناً سِوىً. وقولُه تعالى: ثلثمائةٍ سِنِينَ. قال الأَخفش: إنه بدل من ثلاث ومن المائة أَي لبثوا ثلثمائة من السِّنِينَ. قال: فإن كانت السِّنُون تفسيراً للمائة فهي جَرٌّ، وإن كانت تفسيراً للثلاث فهي نَصْبٌ، والعربُ تقول تَسَنَّيْتُ عنده وتَسَنَّهْتُ عنده. ويقال: هذه بِلادٌ سِنِينٌ أَي جَدْبةٌ؛ قال الطرماح:
بمُنْخَرَقٍ تَحِنُّ الرِّيحُ فيهِ
حَنِينَ الجُلْبِ في البَلَدِ السِّنينِ
الأَصمعي: أَرضُ بني فلان سَنَةٌ إذا كانت مُجْدِبةً. قال أَبو منصور: وبُعِثَ رائدٌ إلى بلد فوجده مُمْحِلاً فملا رجع سُئلَ عنه فقال السَّنَةُ، أَراد الجُدُوبة. وفي الحديث: اللهم أَعِنِّي على مُضَر بالسَّنة؛ السَّنَةُ: الجَدْبُ. يقال: أَخذتهم السنةُ إذا أَجْدبوا وأُقحِطُوا، وهي من الأَسماء الغالبة نحو الدابة في الفرس والمال في الإبل، وقد خصوها بقلب لامها تاء في أَسْنَتُوا إذا أَجْدبوا. وفي حديث عمر، رضي الله عنه: أَنه كان لا يُجيز نكاحاً عامَ سَنَةٍ أَي عامَ جَدْبٍ، يقول: لعل الضيق يحملهم على أَن يُنْكِحُوا غيرَ الأكْفاء، وكذلك حديثه الآخر: كان لا يَقْطَعُ في عام سنةٍ، يعني السارقَ. وفي حديث طَهْفَة: فأَصابتنا سُنَيَّةٌ حمراءُ أَي جَدْبٌ
شديد، وهو تصغير تعظيم. وفي حديث الدعاء على قريش: أَعنِّي عليهم بسِنينَ كسِني يوسفَ؛ هي التي ذَكَرها اللهُ في كتابه ثم يأْتي من بعد ذلك سبعٌ شِدادٌ أَي سبع سنين فيها قَحْطٌ وجَدْبٌ، والمُعاملة من وقتها مُسانَهةٌ. وسانَهه مُسانَهةً وسِنَاهاً؛ الأَخيرة عن اللحياني: عامَلَه بالسَّنةِ أَو استأْجره لها. وسَانَهتِ النخلةُ، وهي سَنْهاءُ: حملت سنةً ولم تحمل أُخرى؛ فأَما قول بعض الأَنصار، هو سُوَيْد بن الصامت: فلَيْسَتْ بسَنهاء ولا رُجَّبِيَّةٍ،
ولكنْ عَرايا في السِّنينِ الجَوائحِ
قال أَبو عبيد: لم تصبها السَّنةُ المُجْدِبة. والسَّنْهاء: التي أَصابتها السنةُ المُجْدِبةُ، وقد تكون النخلةَ التي حملت عاماً ولم تحمل آخر، وقد تكون التي أَصابها الجَدْبُ وأَضَرَّ بها فنَفَى ذلك عنها. الأَصمعي: إذا حملت النخلة سنة ولم تحمل سنة قيل قد عاوَمَتْ وسانَهَتْ. وقال غيره: يقال للسَّنَة التي تَفْعَلُ ذلك سَنْهاء. وفي الحديث: أَنه نهى عن بيع السنين، وهو أَن يبيع ثمرة نخله لأَكثر من سنة؛ نهى عنه لأَنه غَرَرٌ وبيعُ ما لم يُخْلَقْ، وهو مثل الحديث الآخر: أَنه نهى عن المُعاومة. وفي حديث حَليمةَ السَّعْدِيةِ: خرجنا نَلْتَمِسُ الرُّضَعَاء بمكة في سنةٍ سَنْهاء أَي لا نباتَ بها ولا مطر، وهي لفظة مبنية من السَّنةِ كما يقال ليلة لَيْلاءُ ويومٌ
أَيْوَمُ، ويروى: في سنة شَهْباء. وأَرضُ بني فلان سَنَةٌ أَي مُجْدِبة. أَبو زيد: طعام سَنِةٌ
وسَنٍ إذا أَتتْ عليه السِّنُونَ. وسَنِهَ الطعامُ والشرابُ سَنَهاً وتَسَنَّه: تغير، وعليه وَجَّهَ بعضهم قوله تعالى: فانْظُرْ إلى طعامك وشرابك لم يَتَسَنَّهْ؛ والتَّسَنُّهُ: التَّكَرُّجُ الذي يقع على الخُبْزِ والشراب وغيره، تقول منه: خبز مُتَسَنِّهٌ. وفي القرآن: لم يَتََسَنَّه؛ لم تغيره السِّنُونَ، ومن جعل حذف السنة واواً قرأَ لم يَتَسنَّ، وقال سانَيته مُساناة، وإِثبات الهاء أَصوب. وقال الفراء في قوله تعالى: لم يتسنه؛ لم يتغير بمرور السنين عليه، مأْخوذ من السنة، وتكون الهاء أَصلية من قولك بعته مُسانهة، تثبت وصلاً ووقفاً، ومن وصله بغير هاء جعله من المُساناة لأَن لام سنة تعتقب عليها الهاء والواو، وتكون زائدة صلة بمنزلة قوله تعالى: فبِهُداهم اقْتَدِهْ؛ فمن جعل الهاء زائدة جعل فعلت منه تسنيت، أَلا ترى أَنك تجمع السنة سنوات فيكون تفعلت على صحة؟ ومن قال في تصغير السنة سُنينة، وإن كان ذلك قليلاً، جاز أَن يقول تَسَنَّيْتُ تَفَعَّلْتُ، أُبدلت النون ياء لما كثرت النونات، كما قالوا تَظَنَّيْتُ وأَصله الظَّنُّ، وقد قالوا هو مأْخوذ من قوله عز وجل: من حَمَإٍ مَسْنُون؛ يريد متغيراً، فإن يكن كذلك فهو أَيضاً مما بُدِّلتْ نونه ياء، ونُرَى، والله أَعلم، أَن معناه مأْخوذ من السَّنَة أَي لم تغيره السِّنُون. وروى الأَزهري عن أَبي العباس أَحمد بن يحيى في قوله لم يَتَسَنَّهْ، قال: قرأَها أَبو جعفر وشَيْبة ونافعٌ
وعاصم بإثبات الهاء، إن وصلوا أَو قطعوا، وكذلك قوله: فبِهُداهُمُ اقْتَدِهْ، ووافقهم أَبو عمرو في لم يتَسَنَّهْ وخالفهم في اقْتَدِهْ، فكان يحذف الهاء منه في الوصل ويثبتها في الوقف، وكان الكسائي يحذف الهاء منهما في الوصل ويثبتها في الوقف؛ قال أَبو منصور: وأَجود ما قيل في أَصل السَّنَةِ سُنَيْهة، على أَن الأَصل سَنْهَةٌ
كما قالوا الشَّفَةُ أَصلها شَفْهَة، فحذفت الهاء، قال: ونقصوا الهاء من السنة كما نقصوها من الشفة لأَن الهاء ضاهت حروف اللين التي تنقص من الواو والياء والأَلف، مثل زِنَةٍ وثُبَةٍ وعِزَةٍ وعِضَةٍ، والوجه في القراءة لم يتَسَنَّهْ، بإثبات الهاء في الوقف والإدراج، وهو اختيار أَبي عمرو، وهو من قولهم سَنِهَ الطعامُ إذا تغير. وقال أَبو عمرو الشيباني: هو من قولهم حمَإٍ مَسْنُون، فأَبدلوا من يَتَسَنَّنْ كما قالوا تظنَّيْتُ وقَصَّيْتُ أَظفاري.

##### Türkçe

**السَّنَةُ**: **السِّنين**’in bir tanesi. İbn Sîde dedi: **السَّنَة** “yıl”dır; eksiltilmiştir; ondan giden şeyin **هاء** ve **واواً** olması câizdir; bunun delili, onun cem‘inde **سَنَهات** ve **سَنَوات** demeleridir; tıpkı **عِضَةً**’nın da böyle olması gibi; bunun delili, **عِضاهٌ** ve **عِضَواتٌ** demeleridir. İbn Berî dedi: **سنة**’nin lâmının **واو** olduğuna delil, **سَنَواتٌ** demeleridir. İbnü’r-Riqâ‘ dedi:
عُتِّقَتْ في القِلالِ من بَيْتِ رأْسٍ
سَنَواتٍ، وما سَبَتْها التِّجارُ

Ve **السَّنةُ** mutlak olarak: kurak yıl; bunu ona, onu büyütme, onu çirkin gösterme ve uzatma (abartma) için uyguladılar. Denir: “Onlara **السنة** isabet etti.” Bütün bunların cem‘i: **سَنَهاتٌ** ve **سِنُون**’dur; **السين**’i kırdılar ki bununla, onun kendi باب’ından çıkarılıp **الواو** ve **النون** ile cem‘e çıkarıldığı bilinsin; ve **سِنيناً** da demişlerdir; el-Fârisî şu beyti okuttu:
دَعانِيَ من نَجْدٍ، فإنَّ سِنينَه
لَعِبْنَ بنا شِيباً، وشَيَّبْنَنا مُرْدَا

Onun **النون**’unun izâfetle birlikte sabit kalması, onun **قِنِّسْرين**’in **النون**’una benzetilmiş olduğuna delildir; “bu **قِنِّسْرينُ**” diyen kimse hakkında. Arapların bir kısmı “bu **سِنينٌ**” der, gördüğün gibi; “**سِنيناً** gördüm” der, böylece **النون**’u i‘râb eder; bir kısmı da onu cem‘ **النون**’u yapar da “bu **سِنُونَ**” ve “**سِنِينَ** gördüm” der.

Azze ve celle’nin sözü: “Ve andolsun, Firavun ailesini **بالسّنينَ** ile yakaladık”; yani kıtlıklarla. Ve **السَّنةُ**: kriz. **السَّنَة**’nin aslı **سَنْهة**’dir, **جَبْهةٍ** vezninde; lâmı hazfedildi ve harekesi **النون**’a nakledildi; böylece **سَنَةً** kaldı; çünkü o, “hurma ağacı **سَنَهَت** ve **تَسَنَّهَتْ**”dendir; üzerine yıllar geldiği zaman. el-Cevherî dedi: **تَسَنَّهَتْ**: üzerine yıllar geldiği zaman. İbnü’l-Esîr dedi: Ve denildi ki onun aslı **سَنَوَةٌ**’dir, **واو** ile; o da, “onun yanında **تَسَنَّيْتُ**” dedikleri gibi hazfedildi; yani onun yanında bir yıl ikamet ettim; bunun için iki vecih üzere “onu **مُسانَهة** ve **مُساناةً** ile kiraladım” denir. Onun küçültmesi **سُنَيْهَة** ve **سُنَيَّة**’dir. Ve **سَنَواتٍ** ve **سَنَهاتٍ** olarak cem‘ edilir; onu sahih cem‘ ile cem‘ ettiğinde **السين**’i kırarsın da **سِنينَ** ve **سِنُونَ** dersin; bazıları onu damme ile yapar ve **سُنُونَ** der, damme ile; onlardan kimi de her hâlde “**سِنينٌ**” der: nasbda, ref‘te ve cerrde; ve i‘râbı son **النون** üzerine yapar. Onu izâfe ettiğinde: birincisine göre izâfet için cem‘ **النون**’unu hazfedersin; ikincisine göre onu hazfetmezsin; böylece “**سِنِي** Zeyd’in” ve “**سِنِينَ** Zeyd’in” dersin. el-Cevherî: “**سِنينٌ** ve **مِئِينٌ** diyen ve **النون**’u ref‘ eden kimseye gelince, onun takdirinde iki söz vardır: birincisi, onun **غِسْلِينٍ** gibi **فِعْلِينٌ** olduğudur; hazfedilmiş olarak; ancak o, şâz bir cem‘dir; cem‘lerde benzeri olmayan şey gelebilir; **عِدىً** gibi; bu, el-Ahfeş’in sözüdür. İkinci söz: onun **فَعِيلٌ** olduğudur; **الفاء**’yı ancak ondan sonrakinin kesresi için kırdılar; cem‘ **فَعِيلٍ** üzere gelmiştir; **كَلِيبٍ** ve **عَبيدٍ** gibi; ancak bu sözün sahibi, sondaki **النون**’u **الواو**’dan bedel, **المائة**’de de **الياء**’dan bedel yapar.” İbn Berî dedi: **سِنين** bir kırık cem‘ değildir; ancak cem‘ için konulmuş bir isimdir. Ve onun sözü: “**عِدىً**’nın cem‘lerde benzeri yoktur”; bu bir vehimdir; çünkü **عِدىً**’nın benzeri **لِحىً** ve **فِرىً** ve **جِرىً**’dır; onu ancak “**فِعَلٌ** gelmedi, yalnız **عِدىً** ve mekân olarak **سِوىً**” demeleri yanılttı.

Ve O’nun تعالى sözü: “üç yüz **سِنِينَ**.” el-Ahfeş dedi: O, “üç”ten ve “yüz”den bedeldir; yani “yıllardan üç yüz kaldılar.” Dedi: Eğer **السِّنُون** yüzün açıklaması ise o cerrdir; eğer üçün açıklaması ise o nasbdır. Araplar “onun yanında **تَسَنَّيْتُ**” ve “onun yanında **تَسَنَّهْتُ**” der. Ve denir: “bunlar **بِلادٌ سِنِينٌ**”; yani kurak; et-Tırmâh dedi:
بمُنْخَرَقٍ تَحِنُّ الرِّيحُ فيهِ
حَنِينَ الجُلْبِ في البَلَدِ السِّنينِ

el-Asma‘î: “Falan oğullarının toprağı **سَنَةٌ**” (denir) kurak olduğu zaman. Ebû Mansûr dedi: Bir kılavuz bir beldeye gönderildi; onu kurak buldu; dönünce ondan soruldu; “**السَّنَةُ**” dedi; kuraklığı kastetti. Hadiste: “Allah’ım, **السَّنة** ile **مُضَر**’a karşı bana yardım et”; **السَّنَةُ**: kuraklık. Denir: “Onları **السنةُ** aldı” yani kurak oldular ve kıtlığa uğradılar. O, baskın isimlerdendir; **الدابة**’nin atta, **المال**’ın develerde olması gibi. Ve “kurak oldular” manasında **أَسْنَتُوا**’da lâmını **تاء**’ya çevirerek onu tahsis ettiler. Ömer’in, Allah ondan razı olsun, hadisinde: “**سَنَةٍ** yılında bir nikâhı câiz görmezdi”; yani kuraklık yılında; derdi ki: belki darlık onları, denk olmayanları evlendirmeye sevk eder. Yine onun diğer hadisi: “**سنةٍ** yılında kesmezdi”; yani hırsızı. Ṭahfe hadîsinde: “Bize kırmızı bir **سُنَيَّةٌ** isabet etti”; yani şiddetli bir kuraklık; o, büyütme için küçültmedir. Kureyş’e beddua hadîsinde: “Yûsuf’un yılları gibi **بسِنينَ** ile onların aleyhine bana yardım et”; o, Allah’ın kitabında zikrettiği şeydir: “sonra bunun ardından yedi şiddetli (yıl) gelir”; yani içinde kıtlık ve kuraklık olan yedi yıl. Ve onun vaktinden muamele **مُسانَهةٌ**’dir. “Onunla **مُسانَهةً** ve **سِنَاهاً** yaptı”; sonuncusu el-Lihyânî’dendir: onunla yıl üzere muamele etti yahut onu onun için kiraladı. Ve hurma ağacı **سَانَهتِ**; o **سَنْهاءُ**’dır: bir yıl meyve verdi, başka bir yıl vermedi. Ensardan bazısının sözüne gelince, o Suveyd b. es-Sâmit’tir:
فلَيْسَتْ بسَنهاء ولا رُجَّبِيَّةٍ،
ولكنْ عَرايا في السِّنينِ الجَوائحِ

Ebû Ubeyd dedi: Ona kurak **السَّنةُ** isabet etmedi. Ve **السَّنْهاء**: kurak **السَّنةُ**’nin isabet ettiği (şey)dir; ve bir yıl meyve verip başka bir yıl vermeyen hurma ağacı da olabilir; ve kuraklığın isabet edip ona zarar verdiği de olabilir; böylece bunu ondan nefyetti. el-Asma‘î: Hurma ağacı bir yıl meyve verip bir yıl vermezse “**عاوَمَتْ** ve **سانَهَتْ**” denir. Başkası dedi: Bunu yapan **السَّنَة**’ye **سَنْهاء** denir. Hadiste: “**السنين**’in satışını yasakladı”; o, hurma ağacının meyvesini bir yıldan fazla süre için satmasıdır; onu yasakladı; çünkü o, aldanmadır ve yaratılmamış olanın satımıdır; ve o, diğer hadîs gibidir: “**المُعاومة**’yi yasakladı.”

Ḥalîme es-Sa‘diyye hadîsinde: “Mekke’de bir **سَنْهاء** yılında süt çocukları aramak için çıktık”; yani onda ne bitki vardır ne yağmur; o, **السَّنة**’den bina edilmiş bir lafızdır; “gece **لَيْلاءُ**” ve “gün **أَيْوَمُ**” denildiği gibi. Ve rivayet edilir: “**شَهْباء** yılında.” “Falan oğullarının toprağı **سَنَةٌ**”; yani kurak. Ebû Zeyd: “**سَنِةٌ** ve **سَنٍ** yiyecek”; üzerine yıllar geldiği zaman. Ve yiyecek ve içecek **سَنِهَ**: **سَنَهاً** ve **تَسَنَّه**; değişti. Bazıları, O’nun تعالى sözü “Yiyeceğine ve içeceğine bak, **لم يَتَسَنَّهْ**”i buna yöneltti. Ve **التَّسَنُّهُ**: ekmekte, içecekte ve başkasında meydana gelen küflenmedir; ondan “**مُتَسَنِّهٌ** ekmek” dersin. Kur’ân’da: **لم يَتََسَنَّه**; yıllar onu değiştirmedi. **السنة**’nin hazfinin **واو** olduğunu yapan kimse “**لم يَتَسنَّ**” okudu. Ve “onu **مُساناة** ile muamele ettim” dedi; **الهاء**’yı ispat etmek daha doğrudur. el-Ferrâ’, O’nun تعالى sözü **لم يتسنه** hakkında dedi: Üzerinden yılların geçmesiyle değişmedi; **السنة**’den alınmıştır; ve **الهاء** aslî olur; “onu **مُسانهة** ile sattım” sözünden; vasl ve vakıfta sabit olur. Onu **هاء**sız vasleden kimse onu **المُساناة**’den yaptı; çünkü **سنة**’nin lâmı üzerinde **الهاء** ve **الواو** nöbetleşir; ve o, زائد bir صلة olur; O’nun تعالى sözü “**فبِهُداهم اقْتَدِهْ**” menzilesinde. **الهاء**’yı زائد yapan kimse, ondan fiili “**تسنيت**” yaptı; görmüyor musun, **السنة**’yi **سنوات** olarak cem‘ ediyorsun; böylece **تفعلت** sıhhat üzere olur? **السنة**’nin küçültmesinde **سُنينة** diyen kimse, her ne kadar bu az ise de, “**تَسَنَّيْتُ**” demesi câiz olur: **تَفَعَّلْتُ**; **النون**lar çoğaldığı için **النون** **ياء**’ya بدل edildi; “**تَظَنَّيْتُ**” dedikleri gibi; aslı **الظَّنُّ** iken. Ve “O, O’nun عز وجل sözü **من حَمَإٍ مَسْنُون**’dan alınmıştır; yani değişmiş” demişlerdir; eğer öyle ise, o da **النون**’u **ياء**’ya بدل edilmiş şeylerdendir. Ve görüyoruz, Allah daha iyi bilir, onun manası **السَّنَة**’den alınmıştır; yani yıllar onu değiştirmedi. el-Ezherî, Ebû’l-‘Abbâs Ahmed b. Yahyâ’dan **لم يَتَسَنَّهْ** hakkında rivayet etti; dedi: Ebû Ca‘fer, Şeybe, Nâfi‘ ve Âsım onu **الهاء**’yı ispat ederek okudular; vasletsinler yahut kessinler; ve yine onun sözü: **فبِهُداهُمُ اقْتَدِهْ**; Ebû ‘Amr, **لم يتَسَنَّهْ**’de onlara muvafakat etti, **اقْتَدِهْ**’de onlara muhalefet etti; böylece onda **الهاء**’yı vaslde hazfeder, vakıfta ispat ederdi. el-Kisâî ikisinde de **الهاء**’yı vaslde hazfeder, vakıfta ispat ederdi. Ebû Mansûr dedi: **السَّنَة**’nin aslı hakkında söylenenlerin en iyisi, asıl **سَنْهَةٌ** olmak üzere **سُنَيْهة**’dir; “**الشَّفَةُ**’nin aslı **شَفْهَة**” dedikleri gibi; sonra **الهاء** hazfedildi. Dedi: **السنة**’den **الهاء**’yı, **الشفة**’den eksilttikleri gibi eksilttiler; çünkü **الهاء**, **الواو** ve **الياء** ve **الأَلف**’ten eksiltilen yumuşak harflere benzer oldu; **زِنَةٍ** ve **ثُبَةٍ** ve **عِزَةٍ** ve **عِضَةٍ** gibi. Kıraatte vecih: **لم يتَسَنَّهْ**; vakıfta ve akışta **الهاء**’yı ispat ile; bu, Ebû ‘Amr’un tercihidir; ve o, “yiyecek **سَنِهَ**” sözündendir; yani değişti. Ebû ‘Amr eş-Şeybânî dedi: O, “**حمَإٍ مَسْنُون**” sözündendir; böylece “**يَتَسَنَّنْ**”den بدل ettiler; “**تظنَّيْتُ**” ve “tırnaklarımı kestim” manasında “**قَصَّيْتُ أَظفاري**” dedikleri gibi.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* س ن ه * * السَّنَةُ * واحدة * السّنِين * وفي نقصانها قولان أحدهما الواو والآخر الهاء وأصلها * السَّنْهَةُ * بوزن الجبهة وتصغيرها * سُنَيَّةٌ * و * سُنَيْهَةٌ * واستأجره * مُسَأناةً * و * مُسَانَهَةً * فإذا جمعتها بالواو والنون كسرت السين وبعضهم يضمها ومنهم من يقول * سِنينٌ * ومئين بالرفع والتنوين فيعربه إعراب المفرد قلت وأكثر ما يجيء ذلك في الشعر ويلزم الياء إذ ذاك وقوله تعالى ﴿ثلاثمائة سنين﴾ قال الأخفش إنه بدل من ثلاث ومن المائة أي لبثوا ثلاثمائة من السنين قال فان كانت السنون تفسيرا للمائة فهي جر وإن كانت تفسيرا للثلاث فهي نصب وقوله تعالى ﴿لم يتسنه﴾ أي لم تغيره السنون و * التَّسَنُّهُ * التكرج الذي يقع على الخبز والشراب وغيره يقال خبز * مُتَسَنِّهٌ

##### Türkçe

* س ن ه * * **السَّنَةُ** * bir tanedir; * **السّنِين** *’in (tekili). Ve onun eksiltilmesinde iki görüş vardır: birincisi **الواو**, diğeri **الهاء**. Aslı * **السَّنْهَةُ** *’dir; **الجبهة** vezninde. Ve onun küçültmesi * **سُنَيَّةٌ** * ve * **سُنَيْهَةٌ** *’dir. Ve onu * **مُسَأناةً** * ve * **مُسَانَهَةً** * olarak kiraladı. Artık onu **الواو** ve **النون** ile çoğul yaptığında **السين**’i kesreli yaparsın; bazısı da onu dammeli yapar. Ve onlardan kimisi * **سِنينٌ** * ve * **مئين** * der; ref‘ ve tenvin ile; böylece onu müfredin i‘rabı ile i‘rab eder. Dedim: Bunun çoğu ancak şiirde gelir; o vakit **الياء**’yı gerekli kılar. Ve Yüce Allah’ın sözü: ﴿ثلاثمائة سنين﴾; **الأخفش** dedi ki: O, **ثلاث**’tan ve **المائة**’den bedeldir; yani: “üç yüz senelerden kaldılar” dedi. Dedi ki: Eğer **السنون** **المائة** için bir tefsir ise o cer’dir; eğer **الثلاث** için bir tefsir ise o nasbdır. Ve Yüce Allah’ın sözü: ﴿لم يتسنه﴾; yani: seneler onu değiştirmedi. Ve * **التَّسَنُّهُ** *: ekmek, içecek ve başkası üzerine vâki olan **التكرج**’dir. Denir: ekmek * **مُتَسَنِّهٌ** *.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( السَّنَةُ : العامُ ) ؛ ) كما في المُحْكَم .
وقالَ السّهيليّ في الرَّوْضِ : السَّنَةُ أَطْولُ من العامِ ، والعامُ يُطْلَقُ على الشّهورِ العَربيَّةِ بخِلافِ السَّنَةِ ، وقد تقدَّمَ في ( ع و م ) .
وذَكَرَ المصنِّفُ السَّنَةَ هنا بناءً على القَوْلِ بأَنَّ لامَها هاءٌ ويعيدُها في المعْتلِّ على أَنَّ لامَها واوٌ ، وكِلاهُما صَحِيحٌ وإن رَجَّح بعضٌ الثاني ، فإنَّ التَّصْريفَ شاهِدٌ لكلَ منهما .
( ج سِنُونَ ) ، بكسْرِ السِّين .
قالَ الجوْهرِيُّ : وبعضُهم يقولُ بضمِّ السِّيْن .
( و ) قالَ ابنُ سِيدَه : السَّنَةُ مَنْقوصَةٌ ، والذاهِبُ منها يَجوزُ أَنْ يكونَ هاءً وواواً بدَليلِ قوْلِهم في جَمْعِها : ( سَنَهاتٌ وسَنَواتٌ ) .
( قالَ ابنُ بَرِّي : الدَّليلُ على أَنَّ لامَ سَنَة واوٌ قَوْلُهم سَنَواتٌ ؛ قالَ ابنُ الرِّقاع :
عُتِّقَتْ في القِلالِ من بَيْتِ رأْسٍ سَنَواتٍ وما سَبَتْها التِّجارُ ( و ) السَّنَةُ مُطْلقَةً : ( القَحْطُ ؛ و ) كَذلِكَ ( المُجْدِبَةُ من الأراضِي ) ، أَوْقَعُوا ذلكَ عليها وعليها إكْباراً لها وتَشْنِيعاً واسْتِطالَةً . يقالُ : أَصابَتْهم السَّنَة ؛ والجَمْعُ من كلِّ ذلِكَ سَنَهاتٌ وسِنُون ، كسرُوا السِّين ليُعْلَم بذلكَ أنَّه قد أُخْرِج عن بابِهِ إلى الجَمْع بالواوِ والنونِ ، وقد قالوا سِنِيناً ؛ أَنْشَدَ الفارِسِيُّ :
دَعانِيَ من نَجْدٍ فإنَّ سِنينَهلَعِبْنَ بنا شِيباً وشَيَّبْنَنا مُرْدَافثَباتُ نُونِها مع الإضافَةِ يدلُّ على

أَنَّها مُشَبَّهةٌ بنونِ قِنِّسْرين فيمَنْ قالَ : هذه قِنَّسْرينُ ، وبعضُ العَرَبِ يقولُ هذه سِنينٌ ، كما تَرَى ، ورأَيْت سِنِيناً فيعربُ النونَ ، وبعضُهم يَجْعلُها نونَ الجَمْعِ فيقولُ هذه سِنُونَ ورأَيْت سِنِينَ .
وأَصْلُ السَّنَةِ السَّنْهَةُ مِثَالُ الجَبْهَةِ ، فحُذِفَتْ لامُها ونُقِلَتْ حَرَكَتُها إلى النونِ فبَقِيَتْ سَنَةً ، وقيلَ : أَصْلُها سَنَوَةٌ بالواوِ ، كما حُذِفَتْ الهاءُ .
ويقالُ : هذه بِلادٌ سِنِينٌ ، أَي جَدْبةٌ ، قالَ الطرمَّاحُ :
بمُنْخَرَقٍ تَحِنُّ الرِّيحُ فيهِحَنِينَ الجُِلْبِ في البَلَدِ السِّنِينِوقالَ الأصْمعيُّ : أَرضُ بَني فلانٍ سَنَةٌ إذا كانتْ مُجْدِبةً .
قالَ الأزْهرِيُّ : وبُعِثَ رائِدٌ إلى بَلَدٍ فوَجَدَه مُمْحِلاً فلمَّا رجعَ سُئِلَ عنه فقالَ : السَّنَةُ ، أَرادَ الجُدُوبةَ .
وفي الحدِيثِ : ( اللّهُمّ أَعِنِّي على مُضَر بالسَّنَةِ ) ، أَي الجَدْب ، وهي مِن الأسْماءِ الغالِبَة نَحْو الدّابَّة في الفَرَسِ ، والمَال في الإبِلِ ، وقد خَصُّوها بقَلْبِ لامِها تاء في أَسْنَتُوا إذا أَجْدَبُوا .
( ووَقَعُوا في السُّنَيَّاتِ البِيضِ ) ، وهو جَمْعُ سُنَيَّة ، وسُنَيَّةُ تَصْغيرُ تَعْظيمٍ للسَّنَةِ ؛ ( وهي سَنواتٌ اشْتَدَدْنَ على أَهْلِ المدينةِ ) .
( وفي حدِيثِ طَهْفَة : ( فأَصابَتْها سُنَيَّةٌ حَمْراءُ ) ، أَي جَدْبٌ شَديدٌ .
( وسانَهَهُ مُسانَهَةً وسِناهاً ) ، الأخيرَةُ عن اللّحْيانيِّ ، ( و ) كَذلِكَ ( سَاناهُ مُسانَاةً ) ، على أَنَّ الذاهِبَ مِن السَّنَةِ واوٌ : ( عامَلَهُ بالسَّنَةِ ) أَو اسْتَأْجَرَه لها .
( و ) سانَهَتِ ( النَّخْلَةُ : حَمَلَتْ سَنَةً ) ولم تَحْملْ أُخْرى أَو سَنَةً ( بعْدَ سَنَةٍ ) .
( وقالَ الأَصْمعيُّ : إذا حَمَلَتِ النَّخْلَةُ سَنَةً

ولم تَحْملْ سَنَة قيلَ قد عاوَمَتْ وسَانَهَتْ .
( وهي سَنْهاءُ ) : ) أَي تَحْمل سَنَةً ولا تَحْمِل أُخْرَى ؛ وأَنْشَدَ الجوْهرِيُّ لبَعضِ الأنْصارِ ، وهو سُوَيْدُ بنُ الصَّامت :
فلَيْسَتْ بسَنْهاء ولا رُجَّبِيَّةٍ ولكنْ عَرايا في السِّنينِ الجَوائحِ ( والتَّسَنُّهُ : التَّكَرُّجُ ) الذي ( يَقَعُ على الخُبْزِ والشَّرابِ وغيرِهِ .
( و ) قالَ أَبو زيْدٍ : ( طَعامٌ سَنِهٌ ) وسَنٍ : ( أَتَتْ عليه السِّنُونَ .
( وخُبْزٌ مُتَسَنِّهٌ : مُتَكَرِّجٌ ) ؛ ) نَقَلَهُ الجوْهرِيُّ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
تَسَنَّهْتُ عنْدَه ، كتَسَنَّيْتُ : إذا أَقَمْتُ عنْدَه سَنَةً .
ونَخْلَةٌ سَنْهاءُ : أَصابَتْها السَّنَةُ المُجْدِبَةُ ؛ وبه فَسَّر أَبو عبيدٍ الأنْصارِيّ .
وسَنَةٌ سَنْهاءُ : لا نَباتَ بها ولا مَطَر .
وتُصَغَّرُ السَّنَةُ أَيْضاً على سُنَيْهَةٌ على أَنَّ الأَصْلَ سَنْهَةٌ ، ويقالُ أَيْضاً سُنَيْنَةٌ ، وهو قَليلٌ . وسنه الطعام والشراب كفرح سنها ، وتسنه : تغير ، ومنه قوله تعالى : ^( فانظر إلى طعامك وشرابك لم يتسنه )^ وقيل لم تغيره السنون . وقال الفراء : لم يتغير بمرور السنين عليه . قال ثعلب : قرأها أبو جعفر وشيبة ونافع وعاصم بإثبات الهاء إن وصلوا أو قطعوا وكذلك قوله : ^( فبهداهم أقتده )^ ووافقهم أبو عمرو في ^( لم يتسنه )^ وخالفهم في ^( اقتده )^ فكان حذف الهاء منه في الوصل

ويثبتها في الوقف ، وكان الكسائي بحذف الهاء منهما في الوصل ويثبتها في الوقف . وقال الأزهري : الوجه في القراءة : ^( لم يتسنه )^ بإثبات الهاء في الوقف والإدراج وهو اختيار أبي عمرو ، من قولهم : سنه الطعام : إذا تغير . وقال أبوعمرو الشيباني : أصله يتسنن ، فأبدلوا كما قالوا تظنيت وقصيت أظفاري . ومما يستدرك عليه :

##### Türkçe

: ( **السَّنَةُ** : yıl ) ؛ ) **المُحْكَم**’de olduğu gibi.
Ve **السّهيليّ** **الرَّوْضِ**’da dedi ki: **السَّنَةُ** **العامِ**’dan daha uzundur; **العامُ** Arap aylarına, **السَّنَةِ**’nin aksine, ıtlak olunur; ve ( **ع و م** )’da geçmişti.
Ve musannif **السَّنَةَ**’yi burada, onun **لام**’ının **هاءٌ** olduğu sözü üzerine binaen zikretti; ve onu **المعْتلِّ**’de, onun **لام**’ının **واوٌ** olduğu üzere iade eder; ikisi de sahihdir, her ne kadar bazıları ikincisini tercih etmiş olsa da; çünkü **التَّصْريفَ** her birine şahitlik edicidir.
( ج **سِنُونَ** ) ، **السِّين**’in kesriyle.
**الجوْهرِيُّ** dedi ki: Ve bazısı **السِّيْن**’in zammıyla der.
( و ) **ابنُ سِيدَه** dedi ki: **السَّنَةُ** **مَنْقوصَةٌ**’dır; ondan giden şeyin **هاءً** ve **واواً** olması caiz olur; onların onun cem‘inde söylemeleri deliliyle: ( **سَنَهاتٌ** ve **سَنَواتٌ** ).
( **ابنُ بَرِّي** dedi ki: **سَنَة**’nin **لام**’ının **واوٌ** olduğuna delil, onların **سَنَواتٌ** demeleridir; **ابنُ الرِّقاع** dedi ki:
عُتِّقَتْ في القِلالِ من بَيْتِ رأْسٍ سَنَواتٍ وما سَبَتْها التِّجارُ ( و ) **السَّنَةُ** mutlak olarak: ( kıtlık ); ve ( كذلك ) ( arazilerden **المُجْدِبَةُ** ) (dır); onu ona ve ona, ona büyüklük verme, çirkin gösterme ve uzun sayma olarak vaki kıldılar. Denir ki: Onlara **السَّنَة** isabet etti; ve bütün bunların cem‘i **سَنَهاتٌ** ve **سِنُون**’dur; **السِّين**’i kestiler ki bununla onun babından çıkarılıp **الواو** ve **النون** ile cem‘e sokulduğu bilinsin; ve **سِنِيناً** da demişlerdir; **الفارِسِيُّ** inşad etti:
دَعانِيَ من نَجْدٍ فإنَّ سِنينَهلَعِبْنَ بنا شِيباً وشَيَّبْنَنا مُرْدَافثَباتُ نُونِها مع الإضافَةِ يدلُّ على
Onun **نون**’unun izafetle birlikte sabitliği, onun, “bu **قِنِّسْرينُ**’dur” diyen kimse nezdinde **قِنِّسْرين**’in **نون**’una benzetilmiş olduğuna delalet eder; ve Arapların bazısı “bu **سِنينٌ**’dir” der, gördüğün gibi; ve “**سِنِيناً** gördüm” (der) de **النون**’u i‘rab eder; ve bazısı onu cem‘ **نون**’u kılar da “bu **سِنُونَ**’dur” ve “**سِنِينَ** gördüm” der.
Ve **السَّنَةِ**’nin aslı **السَّنْهَةُ**’dir, **الجَبْهَةِ** misali; sonra onun **لام**’ı hazfedildi ve onun harekesi **النون**’a nakledildi; böylece **سَنَةً** olarak kaldı; ve denildi ki: Aslı **سَنَوَةٌ**’dir, **الواو** ile; tıpkı **الهاء**’nın hazfedildiği gibi.
Ve denir ki: Bu, **بِلادٌ سِنِينٌ**’dir; yani çoraktır; **الطرمَّاحُ** dedi ki:
بمُنْخَرَقٍ تَحِنُّ الرِّيحُ فيهِحَنِينَ الجُِلْبِ في البَلَدِ السِّنِينِوقالَ **الأصْمعيُّ** dedi ki: Falan oğullarının arazisi **سَنَةٌ**’dir; eğer çorak ise.
**الأزْهرِيُّ** dedi ki: Ve bir **رائِدٌ** bir beldeye gönderildi de onu kurak buldu; sonra döndüğünde ondan soruldu, o da dedi ki: **السَّنَةُ**; kuraklığı kastetti.
Ve hadiste: ( **اللّهُمّ أَعِنِّي على مُضَر بالسَّنَةِ** ) ; yani kuraklık; ve o, galip isimlerdendir; **الدّابَّة**’nin atta, **المَال**’ın develerde (galip isim olması) gibi; ve onlar onu, **أَسْنَتُوا**’da, çoraklaştıklarında, onun **لام**’ını **تاء**’ya çevirmekle tahsis ettiler.
( **ووَقَعُوا في السُّنَيَّاتِ البِيضِ** ) ; ve o, **سُنَيَّة**’nin cem‘idir; ve **سُنَيَّةُ** **السَّنَةِ** için ta‘zim küçültmesidir; ( ve o, Medine ehli üzerine şiddetlenen **سَنواتٌ**’dır ).
( Ve **طَهْفَة** hadîsinde: ( **فأَصابَتْها سُنَيَّةٌ حَمْراءُ** ) ; yani şiddetli kuraklık.
( Ve **سانَهَهُ مُسانَهَةً وسِناهاً** ) ; sonuncusu **اللّحْيانيِّ**’dendir; ( ve ) كذلك ( **سَاناهُ مُسانَاةً** ) ; **السَّنَةِ**’den gidenin **واوٌ** olduğu üzere: ( onunla **السَّنَةِ** ile muamele etti ) yahut onu onun için kiraladı.
( و ) **سانَهَتِ** ( **النَّخْلَةُ** : bir yıl meyve verdi ) ve başka bir yıl meyve vermedi; yahut bir yıl ( bir yıldan sonra ).
( Ve **الأَصْمعيُّ** dedi ki: Eğer **النَّخْلَةُ** bir yıl meyve verip
bir yıl meyve vermezse, “**عاوَمَتْ** ve **سَانَهَتْ**” denir.
( Ve o **سَنْهاءُ**’dır ) : ) yani bir yıl meyve verir ve başka bir yıl meyve vermez; ve **الجوْهرِيُّ** ensardan birine, o da **سُوَيْدُ بنُ الصَّامت**’tir, inşad etti:
فلَيْسَتْ بسَنْهاء ولا رُجَّبِيَّةٍ ولكنْ عَرايا في السِّنينِ الجَوائحِ ( **التَّسَنُّهُ** : **التَّكَرُّجُ** ) ki ( ekmek ve içecek ve başkası üzerine vaki olur.
( و ) **أَبو زيْدٍ** dedi ki: ( **طَعامٌ سَنِهٌ** ) ve **سَنٍ** : ( onun üzerine yıllar geldi.
( Ve **خُبْزٌ مُتَسَنِّهٌ** : **مُتَكَرِّجٌ** ) ؛ ) onu **الجوْهرِيُّ** nakletti.
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**تَسَنَّهْتُ** onun yanında, **تَسَنَّيْتُ** gibi: eğer onun yanında bir yıl ikamet ettiysem.
Ve **نَخْلَةٌ سَنْهاءُ**: ona çorak yıl isabet etti; ve bunu **أَبو عبيدٍ الأنْصارِيّ** tefsir etti.
Ve **سَنَةٌ سَنْهاءُ**: onda ne bitki vardır ne yağmur.
Ve **السَّنَةُ** ayrıca **سُنَيْهَةٌ** üzere de tasğir olunur; asıl **سَنْهَةٌ** olmak üzere; ve ayrıca **سُنَيْنَةٌ** da denir; ve o azdır. Ve yiyecek ve içecek **سنه** (sevinmek gibi) **سنها** (oldu); ve **تسنه**: değişti; ondan, Yüce Allah’ın sözü: ^( **فانظر إلى طعامك وشرابك لم يتسنه** )^; ve denildi ki: yıllar onu değiştirmedi. Ve **الفراء** dedi ki: onun üzerinden yılların geçmesiyle değişmedi. **ثعلب** dedi ki: **أبو جعفر** ve **شيبة** ve **نافع** ve **عاصم** onu, وصل etseler de قطع etseler de, **الهاء**’yı isbat ederek okudular; ve كذلك onun sözü: ^( **فبهداهم أقتده** )^; ve **أبو عمرو** ^( **لم يتسنه** )^’de onlara muvafakat etti; ve ^( **اقتده** )^’de onlara muhalefet etti; böylece ondan **الهاء**’yı وصل’de hazf ederdi
ve onu وقف’ta isbat ederdi. Ve **الكسائي** ikisinde de وصل’de **الهاء**’yı hazf ile idi ve onu وقف’ta isbat ederdi. Ve **الأزهري** dedi ki: kıraatte vecih: ^( **لم يتسنه** )^, وقف ve idrâcda **الهاء**’yı isbat iledir; ve o, **أبو عمرو**’nun ihtiyarıdır; onların “**سنه الطعام**” sözünden: eğer değiştiyse. Ve **أبوعمرو الشيباني** dedi ki: onun aslı **يتسنن**’dir; sonra بدل ettiler; tıpkı “**تظنيت**” ve “**قصيت أظفاري**” dedikleri gibi. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

1 سَنڤهَ see 5, in two places.

سانههُ
3 سانههُ ذ , inf. n. مُسَانَهَةٌ and سِنَاهٌ; and سَاناهُ, inf. n. مُسَانَاةٌ; (K;) or عَامَلَهُ مُسُانَهَةً, and مُسَانَاةً; (Msb;) He made an engagement, or a contract, with him for work or the like, by the year: (K:) and اِسْتَأْجَرْتُهُ مُسَانَهَةً, and مُسَانَاةً, [I hired him by the year:] (S:) مُسَانَهَةٌ and مُسَانَاةٌ from السَّنَةُ are like مُعَاوَمَةٌ from العَامُ, and مُشَاهَرَةٌ from الشَّهْرُ, and مُرَابَعَةٌ from الرَّبِيعُ, &c. (TA in art. ربع.) ― -b2- سانهت النَّخْلَةُ The palm-tree bore one year and not another; (As, K;) as also عَاوَمَت. (As, TA.)

4 أَسْنَهَ In this form of the verb, the final radical letter is changed into ت, so that they say أَسْنَتُوا, meaning They experienced drought, or barrenness. (TA. [See also art. سنت.])

تَسَنَّهْتُ عِنْدَهُ
5 تَسَنَّهْتُ عِنْدَهُ ذ , (S,) and تَسَنَّيْتُ عنده, (S, Msb,) I remained, stayed, dwelt, or abode, with him, or at his abode, a year: (Msb:) both signify the same. (TA.) [See also 5 in art. سنو and سنى.] ― -b2- تسنّهت النَّخْلَةُ (assumed tropical:) The palm-tree underwent the lapse of years; (S, Msb;) as also ↓ سَنِهَت: (S:) and in like manner one says of other things. (Msb.) ― -b3- تسنّه said of food and of beverage, (Fr, S, TA,) (assumed tropical:) It became altered [for the worse]; as also ↓ سَنِهَ, aor. سَنَهَ , inf. n. سَنَهٌ: (TA:) or it became altered [for the worse] by the lapse of years: (Fr, S, TA:) and التَّسَنُّهُ in relation to bread and beverage &c. means the becoming mouldy, or musty, or spoiled. (S: and so in some copies of the K and in the TA: in other copies of the K, السَّنِهُ, like كَتِف, is put in the place of التَّسَنُّهُ; and المُتَكَرِّجُ in the place of the explanation التَّكَرُّجُ.) فَانْظُرْ اـِلَى طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ, in the Kur [ii. 261], means (assumed tropical:) [But look at thy food and thy beverage,] it has not become altered [for the worse] by the lapse of years: (Fr, S, TA:) Az says that this is the right way of reading, by pronouncing the ه in يتسنّه in pausing after it and in continuing without pausing: Ks used to suppress the ه in the latter case and to pronounce it in the former: and Aboo-'Amr EshSheybلnee says that the original form [of يَتَسَنَّ] is يَتَسَنَّنْ; the like change being made in it as is made in تَظَنَّيْتُ [for تَظَنَّنْتُ] and in قَصَّيَتُ أَظْفَارِى [for قَصَّصْتُ اظفارى]. (TA. [See also 5 in art. سنو and سنى, last sentence.])

سَنَةٌ
سَنَةٌ ذ a word of which the final radical letter is rejected, (S, Msb,) and of which there are two dial. vars., (Msb,) being, accord. to some, originally سَنْهَةٌ, (S, Msb,) like جَبْهَةٌ (S) or سَجْدَةٌ, (Msb,) and accord to others, سَنْوةٌ, (S, * Msb,) like شَهْوَةٌ, and upon each of these originals are founded modifications of the word, (Msb,) therefore it is mentioned in the K [and S and other lexicons] in the present art. and again in art. سنو, (TA,) A year; syn. حَوْلٌ; (Msb;) or عَامٌ: (M, K:) or, as Suh says, in the R, the سَنَة is longer than the عَام; the latter word being applied to the [twelve] Arabian months [collectively], and thus differing from the former word: (TA:) with the Arabs it consists of four seasons, mentioned before [in art. زمن, voce زَمَنٌ]: but sometimes it is tropically applied to (tropical:) a single فَصْل [or quarter]; as in the saying, دَامَ المَطَرُ السَّنَةَ كُلَّهَا, meaning [The rain continued] during the فَصْل [or quarter, all of it]: (Msb:) [see more in art. سنو and سنى:] the dim. is ↓ سُنَيْهَةُ (S, Msb) accord. to those who make the original of سَنَةٌ to be سَنْهَةٌ, (Msb,) and ↓ سُنَيَّةٌ (S, Msb) accord. to those who make the original of سَنَةٌ to be سَنْوَةٌ; (Msb;) and some say سُنَيْنَةٌ, but this is rare: (TA:) the pl. is سَنَهَاتٌ (Msb, K) accord. to those who make the original of سَنَةٌ to be سَنْهةٌ, (Msb,) and سَنَوَاتٌ (Msb, K) accord. to those who make the original of سَنَةٌ to be سَنْوَةٌ; (Msb;) and سِنُونَ also, (S, Msb, K,) like the masc. perfect pl., (Msb,) [agreeably with a rule applying to other cases of this kind,] with kesr, to the س, (S, TA,) and سِنِينَ [in the accus. and gen. cases], (Msb, TA,) so that one says, هٰذِهِ سِنُونَ [These are years], and رَأَيْتُ سِنِينَ [I saw years], (TA,) and the ن is elided when it is prefixed to another noun, governing the latter in the gen. case, (Msb,) and some say سُنُونَ, with damm to the س; (S, TA;) and in one dial., the ى is retained in all the cases, and the ن is made a letter of declinability, with tenween when the word is indeterminate, [so that one says سِنِينٌ,] and is not elided when the word is prefixed to another noun, governing the latter in the gen. case, because it is [regarded as] one of the radical letters of the word; and of this dial. is the saying of the Prophet, اَللّٰهُمَّ اجْعَلْهَا عَلَيْهِمْ سِنِينًا كَسِنِينِ يُوسُفَ [O God, make them to be to them years like the years of Joseph]; (Msb; [but in my copy of the Mgh, I find كَسِنِى يُوسُفَ;]) or with respect to سِنِينٌ, like مِئِينٌ, with refa [and tenween], there are two opinions; one is, that it is of the measure فِعْلِينٌ, like غِسْلِينٌ, with a rejection [of one letter], though this is an anomalous pl., for there sometimes occurs among pls. that which has no parallel, as عِدًى, and this is the opinion of Akh; the other is, that it is of the measure فَعِيلٌ, changed to فِعِيلٌ because of the kesreh of the second letter; the pl. being in some instances of the measure فَعِيلٌ, like كَلِيبٌ and عَبِيدٌ; but he who holds this opinion makes its final ن to be a substitute for و, and that of مِائَةٌ a substitute for ى: (S:) you may also suppress the tenween in سِنِينٌ; [in which case it seems that one says سِنِينَ in the nom. case (assimilating it to سِنُونَ) as well as in the accus. and the gen.; like as one does in the instances of بُرِين and بِرِين, pls. of بُرَةٌ, accord. to the K, though, as I have shown in art. برو, there is some doubt on this point;] but the suppression of the tenween in سِنِينٌ is more rare than its pronunciation: (I' Ak p. 18:) and another pl. is سُنِىٌّ, [originally سُنُوٌّ,] of the measure فُعُولٌ. (Er-Rلghib, TA in art. سنو.) The phrase ثَلٰثَ مِائَةٍ سِنِينَ, in the Kur [xviii. 24], is said by Akh to be for ثَلٰثَمِائَةٍ مِنَ السِّنِينَ [Three hundred of years]: and he says that if the سِنُون be an explicative of the مِائَة, it is in the gen. case [to agree with مِائَةٍ]; and if an explicative of the ثَلٰث, it is in the accus. case [to agree with ثَلٰثَ]. (S. [See also Bd on this phrase; and see De Sacy's Ar. Gr., 2nd ed., i. 423.]) [لِسَنَةٍ, relating to an animal or a plant or the like, means To the completion of a year: and لِسَنَتِهِ, to the completion of his, or its, year; i. e. in his, or its, first year.] And one says, ↓ لَقِيتُهُ مُنْذُ سُنَيَّاتٍ [I met him some years ago; three or more, to ten, years ago]: a phrase like لَقِيتُهُ ذَاتَ العُوَيْمِ. (Az, TA in art. عوم.) And ↓ سُنَيَّةٌ is a dim. of enhancement, of سَنَةٌ: one says سُنَيَّةٌ حَمْرَآءُ A severe year of drought or barrenness or dearth: (TA:) and البِيضِ ↓ وَقَعُوا فِى السُّنَيَّاتِ [They lapsed into the severe years of scantiness of herbage]: these were years that pressed hard upon the people of ElMedeeneh. (K, TA.) ― -b2- سَنَةٌ [alone] also signifies (tropical:) Drought, or barrenness: (Msb, K, TA:) or vehement, or intense, drought: (TA in art. سنو:) an instance of a noun used especially in one of its senses, like دَابَّةٌ applied to “ a horse, ” and مَالٌ applied to “ camels: ” pl., in this, as in the former, sense, سَنَهَاتٌ [and سَنَوَاتٌ] and سِنُونَ and سِنِينٌ. (TA.) One says of a land (أَرْضٌ), أَصَابَتْهَا السَّنَةُ (tropical:) Drought, or barrenness, befell it. (Msb.) And in like manner one says of people, أَصَابَتْهُمُ السَّنَهُ (tropical:) [Drought, &c., befell them]. (TA.) A seeker of herbage and of a place in which to alight was sent to a tract, and found it dried up by want of rain, and when he returned, being asked respecting it, he said, السَّنَةُ, meaning (tropical:) Drought, &c. [has befallen it]. (TA.) And it is said in a trad., اَللّٰهُمَّ أَعِنِّى عَلَى مُضَرَبِالسَّنَةِ, i. e. (tropical:) [O God, aid me against Mudar] by drought &c. (TA.) -A2- It is also [used as an epithet,] applied to land (أَرْضٌ), as meaning (tropical:) Affected with drought, or barrenness; (As, S, K;) as also ↓ سَنْهَآءُ and سَنْوَآءُ. (Msb.) One says likewise, هٰذِهِ بِلَادٌ سِنِينٌ (tropical:) These are countries, or tracts, affected with drought &c.: and Et-Tirimmلh says
بِمُنْخَرَقٍ تَحِنُّ الرِّيحُ فِيهِ
حَنِينَ الحُلْبِ فِى البَلَدِ السِّنِينِ
(tropical:) [In a gusty tract, the wind moaning therein like the moaning of the milch ewes or goats (see حَلُوبٌ) in the country affected with drought, or the countries, &c., بَلَد being regarded as a coll. gen. n. and therefore qualified by a pl., like قَوْمٌ in the phrase قَوْمٌ كَافِرُونَ]. (TA.)

سَنَهْ سَنَهْ
سَنَهْ سَنَهْ ذ , also pronounced with teshdeed to the ن: see سَنًا, in art. سنو and سنى, last sentence.

طَعَامٌ سَنِهٌ
طَعَامٌ سَنِهٌ ذ (assumed tropical:) [Food, or wheat,] that has undergone the lapse of years; (AZ, K;) as also سَنٍ. (AZ, TA.) ― -b2- See also مُتَسَنِّهٌ.

نَخْلَةٌ سَنْهَآءُ
نَخْلَةٌ سَنْهَآءُ ذ (assumed tropical:) A palm-tree that bears one year and not another: (S, K:) or a palm-tree affected by a year of drought. (S.) And سَنَةٌ سَنْهَآءُ A year in which is no herbage nor rain. (TA.) ― -b2- See also سَنَةٌ, last sentence but one.

سُنَيْهَةٌ
سُنَيْهَةٌ ذ and سُنَيَّةٌ (dims. of سَنَةٌ), and the pl. سُنَيَّات: see سَنَةٌ, in five places: and see also سُنَيَّةٌ in art. سنو and سنى.

مُتَسَنِّهٌ
مُتَسَنِّهٌ ذ , applied to bread, (S, K,) and so ↓ سَنِهٌ applied to bread and to beverage &c., (CK, but see 5, third sentence,) (assumed tropical:) Mouldy, or musty, or spoiled. (S, K.)

##### Türkçe

1 **سَنڤهَ**: bkz. 5, iki yerde.

**سانههُ**
3 **سانههُ** ذ , mastar ismi **مُسَانَهَةٌ** ve **سِنَاهٌ**; ve **سَاناهُ**, mastar ismi **مُسَانَاةٌ**; (K;) yahut **عَامَلَهُ مُسُانَهَةً**, ve **مُسَانَاةً**; (Msb;) Ona, iş veya benzeri için, yıl üzerinden bir taahhüt yahut bir akit yaptı: (K:) ve **اِسْتَأْجَرْتُهُ مُسَانَهَةً**, ve **مُسَانَاةً**, [onu yıl üzerinden tuttum:] (S:) **مُسَانَهَةٌ** ve **مُسَانَاةٌ**, **السَّنَةُ**’den, **مُعَاوَمَةٌ**’nin **العَامُ**’dan, ve **مُشَاهَرَةٌ**’nin **الشَّهْرُ**’dan, ve **مُرَابَعَةٌ**’nin **الرَّبِيعُ**’dan olması gibidir, vb. (TA, madde **ربع**’da.) ― -b2- **سانهت النَّخْلَةُ** Hurma ağacı bir yıl ürün verdi de başka bir yıl vermedi; (As, K;) bunun gibi **عَاوَمَت** da. (As, TA.)

4 **أَسْنَهَ** Fiilin bu kalıbında, son kök harf **ت**’ye çevrilir; böylece **أَسْنَتُوا** derler; mânâsı: Kuraklık yahut kısırlık yaşadılar. (TA. [bkz. ayrıca madde **سنت**.])

**تَسَنَّهْتُ عِنْدَهُ**
5 **تَسَنَّهْتُ عِنْدَهُ** ذ , (S,) ve **تَسَنَّيْتُ عنده**, (S, Msb,) Onun yanında, yahut onun ikametgâhında, bir yıl kaldım, durdum, ikamet ettim, yahut barındım: (Msb:) ikisi de aynı mânâyı ifade eder. (TA.) [bkz. ayrıca madde **سنو** ve **سنى**’da 5.] ― -b2- **تسنّهت النَّخْلَةُ** (mecaz olduğu varsayılarak:) Hurma ağacı yılların geçişine uğradı; (S, Msb;) bunun gibi ↓ **سَنِهَت**: (S:) ve aynı şekilde başka şeyler hakkında da söylenir. (Msb.) ― -b3- **تسنّه** yiyecek ve içecek hakkında söylenir, (Fr, S, TA,) (mecaz olduğu varsayılarak:) [daha kötüye doğru] bozuldu; bunun gibi ↓ **سَنِهَ**, muzari‘si **سَنَهَ**, mastar ismi **سَنَهٌ**: (TA:) yahut yılların geçmesiyle [daha kötüye doğru] bozuldu: (Fr, S, TA:) ve ekmek ve içecek vb. hakkında **التَّسَنُّهُ**, küflenme, yahut bayat kokma, yahut bozulma demektir. (S: ve K’nın bazı nüshalarında ve TA’da böyledir: K’nın başka nüshalarında **السَّنِهُ**, **كَتِف** gibi, **التَّسَنُّهُ**’nün yerine konmuştur; ve açıklama olan **التَّكَرُّجُ**’ün yerine **المُتَكَرِّجُ**.) **فَانْظُرْ اـِلَى طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ**, Kur’ân’da [ii. 261], (mecaz olduğu varsayılarak:) [Fakat yiyeceğine ve içeceğine bak,] yılların geçmesiyle [daha kötüye doğru] bozulmamıştır, demektir: (Fr, S, TA:) Az der ki: doğru okuma yolu budur; **يتسنّه**’deki **ه**’yi, dururken de durmadan devam ederken de telaffuz ederek: Ks, ikinci durumda **ه**’yi düşürür, birinci durumda telaffuz ederdi: ve Aboo-’Amr EshSheybلnee der ki: **يَتَسَنَّ**’nin aslî şekli **يَتَسَنَّنْ**’dir; onda yapılan değişiklik, **تَظَنَّيْتُ**’ta [**تَظَنَّنْتُ** yerine] ve **قَصَّيَتُ أَظْفَارِى**’da [**قَصَّصْتُ اظفارى** yerine] yapılan değişiklik gibidir. (TA. [bkz. ayrıca madde **سنو** ve **سنى**’da 5, son cümle.])

**سَنَةٌ**
**سَنَةٌ** ذ son kök harfi düşürülmüş bir kelimedir, (S, Msb,) ve bunun iki lehçe varyantı vardır, (Msb,) bazılarına göre aslında **سَنْهَةٌ**’dir, (S, Msb,) **جَبْهَةٌ** (S) yahut **سَجْدَةٌ** (Msb) gibi; başkalarına göre ise **سَنْوةٌ**’dir, (S, * Msb,) **شَهْوَةٌ** gibi; ve kelimenin değişik şekilleri bu iki asıl üzerine bina edilmiştir, (Msb,) bu sebeple K’da [ve S’de ve diğer sözlüklerde] bu maddede zikredilir ve sonra madde **سنو**’da tekrar zikredilir, (TA,) Bir yıl; eş anlamlısı **حَوْلٌ**; (Msb;) yahut **عَامٌ**: (M, K:) yahut Suh’un R’de dediğine göre, **سَنَة** **عَام**’dan daha uzundur; ikinci kelime [on iki] Arap aylarına [topluca] uygulanır; böylece birinciden ayrılır: (TA:) Araplara göre dört mevsimden oluşur; daha önce [madde **زمن**, **زَمَنٌ** maddesinde] zikredilmiştir: fakat bazen mecazen (mecaz:) tek bir **فَصْل** [yahut çeyrek] için kullanılır; şu sözde olduğu gibi: **دَامَ المَطَرُ السَّنَةَ كُلَّهَا**, mânâsı: [Yağmur] **فَصْل** [yahut çeyrek] boyunca, onun tamamında, devam etti: (Msb:) [daha fazlası için bkz. madde **سنو** ve **سنى**:] küçültmesi ↓ **سُنَيْهَةُ** (S, Msb), **سَنَةٌ**’nin aslını **سَنْهَةٌ** yapanlara göre, (Msb,) ve ↓ **سُنَيَّةٌ** (S, Msb), **سَنَةٌ**’nin aslını **سَنْوَةٌ** yapanlara göre; (Msb;) bazıları **سُنَيْنَةٌ** der, fakat bu nadirdir: (TA:) çoğulu **سَنَهَاتٌ**’tır (Msb, K), **سَنَةٌ**’nin aslını **سَنْهةٌ** yapanlara göre, (Msb,) ve **سَنَوَاتٌ**’tır (Msb, K), **سَنَةٌ**’nin aslını **سَنْوَةٌ** yapanlara göre; (Msb;) ve ayrıca **سِنُونَ** da, (S, Msb, K,) müzekker sâlim çoğul gibi, (Msb,) [bu tür diğer durumlara uygulanan bir kaideye uygun olarak,] **س**’ye kesre ile, (S, TA,) ve [nasb ve cer hâllerinde] **سِنِينَ**, (Msb, TA,) öyle ki şöyle denir: **هٰذِهِ سِنُونَ** [Bunlar yıllardır], ve **رَأَيْتُ سِنِينَ** [Yıllar gördüm], (TA,) ve **ن**, başka bir isme muzaf kılındığında, o ismi cer ile yönettiği hâlde, düşürülür, (Msb,) ve bazıları **سُنُونَ** der, **س**’ye damme ile; (S, TA;) ve bir lehçede, **ى** bütün hâllerde korunur ve **ن** i‘rab harfi yapılır; kelime nekre olunca tenvin ile [öyle ki **سِنِينٌ** denir], ve başka bir isme muzaf kılındığında, o ismi cer ile yönettiği hâlde, düşürülmez; çünkü kelimenin kök harflerinden biri sayılır; ve bu lehçedendir Peygamber’in sözü: **اَللّٰهُمَّ اجْعَلْهَا عَلَيْهِمْ سِنِينًا كَسِنِينِ يُوسُفَ** [Allah’ım, onu onların üzerine Yusuf’un yılları gibi yıllar kıl]; (Msb; [fakat Mgh nüshamda **كَسِنِى يُوسُفَ** buluyorum;]) yahut **سِنِينٌ** hakkında, **مِئِينٌ** gibi, ref‘ ile [ve tenvinle], iki görüş vardır; biri: bunun vezni **فِعْلِينٌ**’dür, **غِسْلِينٌ** gibi, [bir harfin] düşürülmesiyle; gerçi bu şâz bir çoğuldur; çünkü bazen çoğullar arasında benzeri olmayan bulunur; **عِدًى** gibi; bu Akh’ın görüşüdür; diğeri: bunun vezni **فَعِيلٌ**’dür; ikinci harfin kesresi sebebiyle **فِعِيلٌ**’e çevrilmiştir; çoğul bazen **فَعِيلٌ** vezninde olur; **كَلِيبٌ** ve **عَبِيدٌ** gibi; fakat bu görüşü benimseyen, sonundaki **ن**’yi **و**’nun bedeli, **مِائَةٌ**’nınkini de **ى**’nin bedeli yapar: (S:) **سِنِينٌ**’de tenvini de düşürebilirsin; [bu durumda görünüşe göre ref‘ hâlinde de (onu **سِنُونَ**’a benzeterek) **سِنِينَ** denir; nasb ve cerde olduğu gibi; K’ya göre **بُرِين** ve **بِرِين** örneklerinde olduğu gibi; bunlar **بُرَةٌ**’nın çoğullarıdır; gerçi madde **برو**’da gösterdiğim üzere bu noktada bir şüphe vardır;] fakat **سِنِينٌ**’de tenvini düşürmek, onu telaffuz etmekten daha nadirdir: (I’ Ak s. 18:) ve başka bir çoğul da **سُنِىٌّ**’dir, [aslında **سُنُوٌّ**], vezni **فُعُولٌ**. (Er-Rلghib, TA, madde **سنو**’da.) Kur’ân’da [xviii. 24] geçen **ثَلٰثَ مِائَةٍ سِنِينَ** ibaresinin, Akh’a göre, **ثَلٰثَمِائَةٍ مِنَ السِّنِينَ** [yıllardan üç yüz] yerine olduğu söylenir: ve der ki: eğer **سِنُون** **مِائَة**’nın açıklayıcısı ise cer hâlindedir [**مِائَةٍ** ile uyum için]; ve eğer **ثَلٰث**’ın açıklayıcısı ise nasb hâlindedir [**ثَلٰثَ** ile uyum için]. (S. [bkz. ayrıca Bd’nin bu ibareye dair sözü; ve De Sacy’nin Ar. Gr., 2. bs., i. 423.]) [**لِسَنَةٍ**, bir hayvan yahut bitki yahut benzeriyle ilgili olarak, bir yılın tamamlanmasına kadar demektir: ve **لِسَنَتِهِ**, onun yılının, yahut onun/ onun (şeyin) yılının tamamlanmasına kadar; yani onun/ onun (şeyin) ilk yılında.] Ve şöyle denir: ↓ **لَقِيتُهُ مُنْذُ سُنَيَّاتٍ** [Onunla birkaç yıl önce karşılaştım; üç veya daha fazla, ona kadar, yıl önce]: **لَقِيتُهُ ذَاتَ العُوَيْمِ** gibi bir ibare. (Az, TA, madde **عوم**’da.) Ve ↓ **سُنَيَّةٌ**, **سَنَةٌ**’nin büyütme (ta‘zîm) küçültmesidir: şöyle denir: **سُنَيَّةٌ حَمْرَآءُ** Şiddetli bir kuraklık yahut kısırlık yahut kıtlık yılı: (TA:) ve **البِيضِ ↓ وَقَعُوا فِى السُّنَيَّاتِ** [Otun azlığına dair şiddetli yıllara düştüler]: bunlar, ElMedeeneh halkına ağır gelen yıllardı. (K, TA.) ― -b2- **سَنَةٌ** [tek başına] ayrıca (mecaz:) Kuraklık yahut kısırlık mânâsına gelir: (Msb, K, TA:) yahut şiddetli, yoğun kuraklık: (TA, madde **سنو**’da:) bir ismin, mânâlarından birinde özellikle kullanılması örneği; “at” için kullanılan **دَابَّةٌ**, ve “develer” için kullanılan **مَالٌ** gibi: bu mânâda da, önceki mânâda olduğu gibi, çoğulu **سَنَهَاتٌ** [ve **سَنَوَاتٌ**] ve **سِنُونَ** ve **سِنِينٌ**’dir. (TA.) Bir arazi hakkında (**أَرْضٌ**) şöyle denir: **أَصَابَتْهَا السَّنَةُ** (mecaz:) Ona kuraklık yahut kısırlık isabet etti. (Msb.) Ve aynı şekilde insanlar hakkında şöyle denir: **أَصَابَتْهُمُ السَّنَهُ** (mecaz:) [Kuraklık vb. onlara isabet etti]. (TA.) Ot arayan ve konacak yer arayan bir kimse bir bölgeye gönderildi; yağmur yokluğundan kurumuş buldu; dönünce, onun hakkında sorulunca, **السَّنَةُ** dedi; mânâsı (mecaz:) Kuraklık vb. [ona isabet etmiştir]. (TA.) Ve bir hadiste şöyle denmiştir: **اَللّٰهُمَّ أَعِنِّى عَلَى مُضَرَبِالسَّنَةِ**, yani (mecaz:) [Allah’ım, Mudar’a karşı bana yardım et] kuraklık vb. ile. (TA.) -A2- Ayrıca [sıfat olarak] araziye (**أَرْضٌ**) uygulanır; mânâsı (mecaz:) Kuraklıktan yahut kısırlıktan etkilenmiş: (As, S, K;) bunun gibi ↓ **سَنْهَآءُ** ve **سَنْوَآءُ** da. (Msb.) Yine şöyle denir: **هٰذِهِ بِلَادٌ سِنِينٌ** (mecaz:) Bunlar kuraklık vb. ile etkilenmiş beldelerdir yahut bölgeler: ve Et-Tirimmلh şöyle der:
بِمُنْخَرَقٍ تَحِنُّ الرِّيحُ فِيهِ
حَنِينَ الحُلْبِ فِى البَلَدِ السِّنِينِ
(mecaz:) [Rüzgârın içinde inlediği, süt veren koyunların yahut keçilerin inlemesi gibi (bkz. **حَلُوبٌ**) kuraklıktan etkilenmiş ülkede; yahut ülkelerde; **بَلَد** cem‘î cins isim sayıldığı için bir çoğulla nitelendirilmiştir; **قَوْمٌ كَافِرُونَ** ibaresindeki **قَوْمٌ** gibi]. (TA.)

**سَنَهْ سَنَهْ**
**سَنَهْ سَنَهْ** ذ , ayrıca **ن**’ye teşdîd ile de telaffuz edilir: bkz. **سَنًا**, madde **سنو** ve **سنى**’da, son cümle.

**طَعَامٌ سَنِهٌ**
**طَعَامٌ سَنِهٌ** ذ (mecaz olduğu varsayılarak:) [Yiyecek, yahut buğday,] yılların geçişine uğramış olan; (AZ, K;) bunun gibi **سَنٍ** de. (AZ, TA.) ― -b2- bkz. ayrıca **مُتَسَنِّهٌ**.

**نَخْلَةٌ سَنْهَآءُ**
**نَخْلَةٌ سَنْهَآءُ** ذ (mecaz olduğu varsayılarak:) Bir yıl ürün verip başka bir yıl vermeyen hurma ağacı: (S, K:) yahut kuraklık yılıyla etkilenmiş bir hurma ağacı. (S.) Ve **سَنَةٌ سَنْهَآءُ** Otun ve yağmurun bulunmadığı bir yıl. (TA.) ― -b2- bkz. ayrıca **سَنَةٌ**, sondan bir önceki cümle.

**سُنَيْهَةٌ**
**سُنَيْهَةٌ** ذ ve **سُنَيَّةٌ** (**سَنَةٌ**’nin küçültmeleri), ve çoğulu **سُنَيَّات**: bkz. **سَنَةٌ**, beş yerde: ve bkz. ayrıca madde **سنو** ve **سنى**’da **سُنَيَّةٌ**.

**مُتَسَنِّهٌ**
**مُتَسَنِّهٌ** ذ , ekmeğe uygulanır, (S, K,) ve bunun gibi ↓ **سَنِهٌ** ekmeğe ve içeceğe vb. uygulanır, (CK, fakat bkz. 5, üçüncü cümle,) (mecaz olduğu varsayılarak:) Küflenmiş, yahut bayat kokmuş, yahut bozulmuş. (S, K.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

سَنِهَ
سَنِهَ A ( n. ac. سَنَه 4 ),
a.  Was old, ancient; was aged.

سَاْنَهَ
سَاْنَهَ III ,
a.  Made a contract with for a twelvemonth; engaged by the year.

تَسَنَّهَ
تَسَنَّهَ V ,
a.  see I .

b.  Was stale, mouldy ( bread ).

سَنِه
سَنِه 5 ,
a.  Aged.

تَسَنَّهَ
N. Ag. تَسَنَّهَ V ,
a.  Mouldy, stale.

سَنَة
سَنَة
a.  see under سَنَوَ

##### Türkçe

سَنِهَ
سَنِهَ A (mastar-ı akusatif: **سَنَه** 4),
a. Yaşlı idi, kadîm idi; ihtiyarlamış idi.

سَاْنَهَ
سَاْنَهَ III,
a. Bir kimseyle bir yıl müddetince bir akit yaptı; yıl ile tutuldu.

تَسَنَّهَ
تَسَنَّهَ V,
a. I’e bak.

b. Bayat idi, küflenmiş idi (ekmek).

سَنِه
سَنِه 5,
a. İhtiyarlamış.

تَسَنَّهَ
İsm-i fâil: **تَسَنَّهَ** V,
a. Küflenmiş, bayat.

سَنَة
سَنَة
a. **سَنَوَ** altında bak.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%87/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

سنه
سَنِهَ - يَسْنَهُ - سَنَة - سِنيْن - تَسَنَّهَ - يَتَسَنَّهُ
سَنِه َ - يَسْنَهُ + الشيء: يعاني تأثير عوامل الفساد والضرر وقتاً طويلاً فيفسد وينتن: يمضي عليه وقت طويل فيبدي علامات مرور الوقت  فينتن ويتغير طعمه ويطلق الرائحة الكريهة
سَنَة: على وزن " فـَعـْلـَة" أصلها " سَنهَة ": اسم فعل بمعنى مفعول للمرة من "  سَنِهَ - يَسْنَهُ ": المكابدة والمعاناة مدة  طويلة معلومة على شيء معلوم: وهي كذلك اصطلاحاً اسم زمان: المدة من الدهر التي يعيشها ويكابدها إنسان وتستغرقها دورة واحدة للأرض حول الشمس فتعود لتشرق من مكانها الذي بدأت فيه
سِنِيْن - السنين: جمع " سَنَة " :
﴿وَلَقَدْ أَخَذْنَا آلَ فِرْعَوْنَ بِالسِّنِينَ وَنَقْصٍ مِنْ الثَّمَرَاتِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ﴾: بالمعاناة والمكابدة من تأثيرمرور الوقت: وهوكناية عن القحط والجدب
تَسَنَّه َ- يَتَسَنَّهُ: على وزن " تَفَعَّل " من فعل " سَنِهَ - يَسْنَهُ ": يقوم بفعل " سنه " بشكل ذاتي وعلى وجه التكرار والشدة: يتغير طعمه وبناؤه بشكل شديد وذاتي لمرور وقت طويل عليه
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " المرض الجسمي أو النفسي وتغير بنية ووظيفة الشيء أو الكائن نحو الضعف والسوء"، وهي:
سَنِهَ - يَسْنَهُ، أَسِنَ - يَأْسِنُ (أَسَنَ - يَأْسُنُ)، سَقِمَ - يَسْقَمُ (سَقُمَ - يَسْقُمُ) (سَقِمَ - يَسْقُمُ)، مَرِضَ - يَمْرَضُ، فَسَدَ - يَفْسُدُ، قَرِحَ - يَقْرَحُ (قَرَحَ - يَقْرَحُ)
يفرق لفظاً:
سَنِه َ - يَسْنَه ُ+ الشيء: يفسد وينتن لمضي وقت طويل عليه: يمضي عليه وقت طويل فيبدي علامات مرور الوقت  فينتن ويتغيرطعمه ويطلق الرائحة الكريهة
أَسِنَ - يَأْسِنُ (أَسَنَ - يَأْسُنُ) + الشيء (الماء أوالشراب): ينتن وتظهر منه رائحة عفنة واخذة
سَنَّ - يَسُنُّ + كائن أو شيء + شيئاً: يحكه بقوة فيحزه أويخرطه أو يحفر فيه
يتسنه
 	﴿أو كالذي مر على قرية وهي خاوية على عروشها قال أنى يحيي هذه الله بعد موتها فأماته الله مائة عام ثم بعثه قال كم لبثت قال لبثت يوما أو بعض يوم قال بل لبثت مائة عام فانظر إلى طعامك وشرابك لم يتسنه وانظر إلى حمارك ولنجعلك آية للناس وانظر إلى العظام كيف ننشزها ثم نكسوها لحما فلما تبين له قال أعلم أن الله على كل شيء قدير(259)﴾ البقرة
سنة
ألف سنة	﴿ولتجدنهم أحرص الناس على حياة ومن الذين أشركوا يود أحدهم لو يعمر ألف سنة وما هو بمزحزحه من العذاب أن يعمر والله بصير بما يعملون (96)﴾ البقرة ﴿ولقد أرسلنا نوحا إلى قومه فلبث فيهم ألف سنة إلا خمسين عاما فأخذهم الطوفان وهم ظالمون (14)﴾ العنكبوت ﴿ويستعجلونك بالعذاب ولن يخلف الله وعده وإن يوما عند ربك كألف سنة مما تعدون (47)﴾ الحج ﴿يدبر الأمر من السماء إلى الأرض ثم يعرج إليه في يوم كان مقداره ألف سنة مما تعدون (5)﴾
أربعين سنة  	﴿قال فإنها محرمة عليهم أربعين سنة يتيهون في الأرض فلا تأس على القوم الفاسقين (26)﴾ المائدة ﴿ووصينا الإنسان بوالديه إحسانا حملته أمه كرها ووضعته كرها وحمله وفصاله ثلاثون شهرا حتى إذا بلغ أشده وبلغ أربعين سنة قال رب أوزعني أن أشكر نعمتك التي أنعمت علي وعلى والدي وأن أعمل صالحا ترضاه وأصلح لي في ذريتي إني تبت إليك وإني من المسلمين (15)﴾ الأحقاف
خمسين ألف سنة	﴿تعرج الملائكة والروح إليه في يوم كان مقداره خمسين ألف سنة (4)﴾ المعارج
سنين - السنين
عدد السنين يتقرر من دورات الشمس والقمر والضياء والنور  ﴿هو الذي جعل الشمس ضياء والقمر نورا وقدره منازل لتعلموا عدد السنين والحساب ما خلق الله ذلك إلا بالحق يفصل الآيات لقوم يعلمون (5)﴾ يونس ﴿وجعلنا الليل والنهار آيتين فمحونا آية الليل وجعلنا آية النهار مبصرة لتبتغوا فضلا من ربكم ولتعلموا عدد السنين والحساب وكل شيء فصلناه تفصيلا (12)﴾ الاسراء
بضع سنين  	﴿وقال للذي ظن أنه ناج منهما اذكرني عند ربك فأنساه الشيطان ذكر ربه فلبث في السجن بضع سنين (42)﴾ يوسف ﴿الم (1) غلبت الروم (2) في أدنى الأرض وهم من بعد غلبهم سيغلبون (3) في بضع سنين لله الأمر من قبل ومن بعد ويومئذ يفرح المؤمنون (4)﴾ الروم
سنين  	﴿إذ تمشي أختك فتقول هل أدلكم على من يكفله فرجعناك إلى أمك كي تقر عينها ولا تحزن وقتلت نفسا فنجيناك من الغم وفتناك فتونا فلبثت سنين في أهل مدين ثم جئت على قدر يا موسى (40)﴾ طه ﴿قال ألم نربك فينا وليدا ولبثت فينا من عمرك سنين (18)﴾ الشعراء
 	﴿أفرأيت إن متعناهم سنين (205)﴾ الشعراء
سبع سنين  	﴿قال تزرعون سبع سنين دأبا فما حصدتم فذروه في سنبله إلا قليلا مما تأكلون (47)﴾ يوسف
 	﴿قال كم لبثتم في الأرض عدد سنين (112)﴾ المؤمنون ﴿فضربنا على آذانهم في الكهف سنين عددا (11)﴾ الكهف
ثلاثمائة سنين	﴿ولبثوا في كهفهم ثلاث مائة سنين وازدادوا تسعا (25)﴾ الكهف
 	﴿وَلَقَدْ أَخَذْنَا آلَ فِرْعَوْنَ بِالسِّنِينَ وَنَقْصٍ مِنْ الثَّمَرَاتِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ(130)﴾
مختار الصحاح
● [سنه] س ن ه: السَّنَةُ واحدة السّنِين وفي نقصانها قولان أحدهما الواو والآخر الهاء وأصلها السَّنْهَةُ بوزن الجبهة وتصغيرها سُنَيَّةٌ و سُنَيْهَةٌ واستأجره مُسَأناةً و مُسَانَهَةً فإذا جمعتها بالواو والنون كسرت السين وبعضهم يضمها ومنهم من يقول سِنينٌ ومئين بالرفع والتنوين فيعربه إعراب المفرد قلت وأكثر ما يجيء ذلك في الشعر ويلزم الياء إذ ذاك وقوله تعالى ﴿ثلاثمائة سنين﴾ قال الأخفش إنه بدل من ثلاث ومن المائة أي لبثوا ثلاثمائة من السنين قال فإن كانت السنون تفسيرا للمائة فهي جر وإن كانت تفسيرا للثلاث فهي نصب وقوله تعالى ﴿لم يتسنه﴾ أي لم تغيره السنون و التَّسَنُّهُ التكرج الذي يقع على الخبز والشراب وغيره يقال خبز مُتَسَنِّهٌ
الراغب
سنه
- السنة في أصلها طريقان: أحدهما: أن أصلها سنهة، لقولهم: سانهت فلانا، أي: عاملته سنة فسنة، وقولهم: سنيهة، قيل: ومنه قوله تعالى: }لم يتسنه﴿[البقرة/259]، أي: لم يتغير بمر السنين عليه، ولم تذهب طراوته. وقيل: أصله من الواو، لقولهم سنوات، ومنه: سانيت، والهاء للوقف، نحو:﴾كتابيه﴿[الحاقة/19]، و﴾حسابيه﴿[الحاقة/20]، وقال عز وجل:﴾أربعين سنة﴿[المائدة/26]،﴾سبع سنين دأبا﴿[يوسف/47]،﴾ثلثمائة سنين﴿[الكهف/ 25]،﴾ولقد أخذنا آل فرعون بالسنين{ [الأعراف/130]، فعبارة عن الجدب وأكثر ما تستعمل السنة في الحول الذي فيه الجدب، يقال: أسنت القوم: أصابتهم السنة، قال الشاعر:
- 246 - لها أرج ما حولها غير مسنت *** (هذا عجز بيت، وشطره:
بريحانة من بطن حلية نورت
وهو للشنفرى من مفضليته. انظر: المفضليات ص 110، والحجة في القراءات 2/273؛ والمخصص 10/167)
وقال الآخر:
- 247 - فليست بسنهاء ولا رجبية
(هذا شطر بيت، وعجزه:
ولكن عرايا في السنين الجوائح
وهو لسويد بن الصامت، والبيت في اللسان (سنه) ؛ وديوان الأدب 2/270؛ ومجالس ثعلب ص 76)
فمن الهاء كما ترى، وقول الآخر:
- 248 - يأكل أزمان الهزال والسني
(الرجز لامرأة من عقيل تفخر بأخوالها من اليمن.
وهو في الحجة في القراءات للفارسي 2/284؛ وخزانة الأدب 7/377؛ ونوادر أبي زيد 91؛ واللسان (مأى). وقبله:
وحاتم الطائي وهاب المئي)
فليس بمرخم، وإنما جمع فعلة على فعول، كمائة ومئين ومؤن، وكسر الفاء كما كسر في عصي، وخففه للقافية، وقوله: }لا تأخذه سنة ولا نوم{ [البقرة/ 255]، فهو من الوسن لا من هذا الباب.
ملخص اللسان
1.     السَّنَةُ: واحدةُ السِّنين.السَّنَة العامُ
2.    والسَّنةُ مطلقةً: السنةُ المُجْدِبةُ، أَوْقَعُوا ذلك عليها إِكباراً لها وتشنيعاً واستطالة. يقال: أَصابتهم السنة،
3.     ولقد أَخذنا آلَ فرعونَ بالسّنينَ؛ أَي بالقُحُوط.
4.     والسَّنةُ:الأَزْمة،
5.     وأَصل السَّنَة سَنْهة بوزن جَبْهةٍ، فحذفت لامها ونقلت حركتها   إلى النون فبقيت سَنَةً، لأَنها من سَنَهَت النخلةُ وتَسَنَّهَتْ إذا أَتى عليها السِّنونَ.
6.     وقيل إن أَصلها سَنَوَةٌ بالواو، فحذفت كما حذفت الهاء لقولهم تَسَنَّيْتُ عنده إذا أَقمت عنده سَنةً،
7.     اللهم أَعِنِّي على مُضَر بالسَّنة؛السَّنَةُ: الجَدْبُ. يقال: أَخذتهم السنةُ إذا أَجْدبوا وأُقحِطُوا،
8. طعام سَنِةٌ وسَنٍ إذا أَتتْ عليه السِّنُونَ.
9.     وسَنِه َ الطعامُ والشرابُ سَنَهاً وتَسَنَّه: تغير، وعليه وَجَّهَ بعضهم قوله تعالى: فانْظُرْ إلى طعامك وشرابك لم يَتَسَنَّهْ؛
10.                        والتَّسَنُّهُ: التَّكَرُّجُ الذي يقع على الخُبْزِ والشراب وغيره، تقول منه: خبز مُتَسَنِّهٌ.
11.                        وفي القرآن: لم يَتََسَنَّه؛ لم تغيره السِّنُونَ،
لسان العرب
● -    سنه: السَّنَةُ: واحدةُ السِّنين. قال ابن سيده: السَّنَة العامُ   منقوصة، والذاهب منها يجوز أَن يكون هاء وواواً بدليل قولهم في جمعها سَنَهات   وسَنَوات، كما أَن عِضَةً كذلك بدليل قولهم عِضاهٌ وعِضَواتٌ؛ قال ابن   بري: الدليل على أَن لام سنة واو قولهم سَنَواتٌ؛ قال ابنُ الرِّقاعِ:   عُتِّقَتْ في القِلالِ من بَيْتِ رأْسٍ   سَنَواتٍ، وما سَبَتْها التِّجارُ   والسَّنةُ مطلقةً: السنةُ المُجْدِبةُ، أَوْقَعُوا ذلك عليها إِكباراً   لها وتشنيعاً واستطالة. يقال: أَصابتهم السنة، والجمع من كل ذلك   سَنَهاتٌوسِنُون، كسروا السين ليعلم بذلك أَنه قد أُخرج عن بابه إلى الجمع   بالواو والنون، وقد قالوا سِنيناً؛ أَنشد الفارسي:   دَعانِيَ من نَجْدٍ، فإنَّ سِنينَه   لَعِبْنَ بنا شِيباً، وشَيَّبْنَنا مُرْدَا   فثبات نونه مع الإضافة على أَنها مشبهة بنون قِنِّسْرين فيمن قال هذه   قِنِّسْرينُ، وبعض العرب يقول هذه سِنينٌ، كما تَرَى، ورأَيت سِنيناً فيعرب   النون، وبعضهم يجعلها نون الجمع فيقول هذه سِنُونَ ورأَيت سِنِينَ.   وقوله عز وجل: ولقد أَخذنا آلَ فرعونَ بالسّنينَ؛ أَي بالقُحُوط. والسَّنةُ:   الأَزْمة، وأَصل السَّنَة سَنْهة بوزن جَبْهةٍ، فحذفت لامها ونقلت حركتها   إلى النون فبقيت سَنَةً، لأَنها من سَنَهَت النخلةُ وتَسَنَّهَتْ إذا   أَتى عليها السِّنونَ. قال الجوهري: تَسَنَّهَتْ إذا أَتى عليها   السِّنُونَ. قال ابن الأَثير: وقيل إن أَصلها سَنَوَةٌ   بالواو، فحذفت كما حذفت الهاء لقولهم تَسَنَّيْتُ عنده إذا أَقمت عنده   سَنةً، ولهذا يقال على الوجهين استأْجرته مُسانَهة   ومُساناةً، وتصغيره سُنَيْهَة وسُنَيَّة، وتُجْمَعُ سَنَواتٍ وسَنَهاتٍ،   فإذا جمعتها جمع الصحة كسرت السين فقلت سِنينَ وسِنُونَ، وبعضهم بضمها   ويقول سُنُونَ، بالضم، ومنهم من يقول: سِنينٌ على كل حال، في النصب والرفع   والجر، ويجعل الإعراب على النون الأَخيرة، فإذا أَضفتها على الأَول حذفت   نون الجمع للإضافة، وعلى الثاني لا تحذفها فتقول سِنِي زيدٍ وسِنِينَ   زيدٍ. الجوهري: وأَما من قال سِنينٌ   ومِئِينٌ ورفع النون ففي تقديره قولان: أَحدهما أَنه فِعْلِينٌ مثلِ   غِسْلِينٍ، محذوفةً، إلا أَنه جمع شاذ، وقد يجئ في الجموع ما لا نظير له   نحو عِدىً؛ هذا قول الأَخفش، والقول الثاني أَنه فَعِيلٌ، وإنما كسروا   الفاء لكسرة ما بعدها، وقد جاء الجمع على فَعِيلٍ نحو كَلِيبٍ وعَبيدٍ، إلا   أَن صاحب هذا القول يجعل النون في آخره بدلاً من الواو وفي المائة بدلاً   من الياء. قال ابن بري: سِنين ليس بجمع تكسير، وإنما هو اسم موضوع للجمع،   وقوله: إن عِدىً لا نظير له في الجموع، وهم لأَن عِدىً نظيره لِحىً   وفِرىً وجِرىً، وإنما غَلَّطه قولُهم إنه لم يأْت فِعَلٌ   إلا عِدىً ومكاناً سِوىً. وقولُه تعالى: ثلثمائةٍ سِنِينَ. قال الأَخفش:   إنه بدل من ثلاث ومن المائة أَي لبثوا ثلثمائة من السِّنِينَ. قال: فإن   كانت السِّنُون تفسيراً للمائة فهي جَرٌّ، وإن كانت تفسيراً للثلاث فهي   نَصْبٌ، والعربُ تقول تَسَنَّيْتُ عنده وتَسَنَّهْتُ عنده. ويقال: هذه   بِلادٌ سِنِينٌ أَي جَدْبةٌ؛ قال الطرماح:   بمُنْخَرَقٍ تَحِنُّ الرِّيحُ فيهِ   حَنِينَ الجُلْبِ في البَلَدِ السِّنينِ   الأَصمعي: أَرضُ بني فلان سَنَةٌ إذا كانت مُجْدِبةً. قال أَبو منصور:   وبُعِثَ رائدٌ إلى بلد فوجده مُمْحِلاً فملا رجع سُئلَ عنه فقال   السَّنَةُ، أَراد الجُدُوبة. وفي الحديث: اللهم أَعِنِّي على مُضَر بالسَّنة؛   السَّنَةُ: الجَدْبُ. يقال: أَخذتهم السنةُ إذا أَجْدبوا وأُقحِطُوا، وهي من   الأَسماء الغالبة نحو الدابة في الفرس والمال في الإبل، وقد خصوها بقلب   لامها تاء في أَسْنَتُوا إذا أَجْدبوا. وفي حديث عمر، رضي الله عنه: أَنه   كان لا يُجيز نكاحاً عامَ سَنَةٍ أَي عامَ جَدْبٍ، يقول: لعل الضيق   يحملهم على أَن يُنْكِحُوا غيرَ الأكْفاء، وكذلك حديثه الآخر: كان لا يَقْطَعُ   في عام سنةٍ، يعني السارقَ. وفي حديث طَهْفَة: فأَصابتنا سُنَيَّةٌ   حمراءُ أَي جَدْبٌ   شديد، وهو تصغير تعظيم. وفي حديث الدعاء على قريش: أَعنِّي عليهم   بسِنينَ كسِني يوسفَ؛ هي التي ذَكَرها اللهُ في كتابه ثم يأْتي من بعد ذلك سبعٌ   شِدادٌ أَي سبع سنين فيها قَحْطٌ وجَدْبٌ، والمُعاملة من وقتها   مُسانَهةٌ. وسانَهه مُسانَهةً وسِنَاهاً؛ الأَخيرة عن اللحياني: عامَلَه   بالسَّنةِ أَو استأْجره لها. وسَانَهتِ النخلةُ، وهي سَنْهاءُ: حملت سنةً ولم   تحمل أُخرى؛ فأَما قول بعض الأَنصار، هو سُوَيْد بن الصامت:   فلَيْسَتْ بسَنهاء ولا رُجَّبِيَّةٍ،   ولكنْ عَرايا في السِّنينِ الجَوائحِ   قال أَبو عبيد: لم تصبها السَّنةُ المُجْدِبة. والسَّنْهاء: التي   أَصابتها السنةُ المُجْدِبةُ، وقد تكون النخلةَ التي حملت عاماً ولم تحمل آخر،   وقد تكون التي أَصابها الجَدْبُ وأَضَرَّ بها فنَفَى ذلك عنها. الأَصمعي:   إذا حملت النخلة سنة ولم تحمل سنة قيل قد عاوَمَتْ وسانَهَتْ. وقال   غيره: يقال للسَّنَة التي تَفْعَلُ ذلك سَنْهاء. وفي الحديث: أَنه نهى عن بيع   السنين، وهو أَن يبيع ثمرة نخله لأَكثر من سنة؛ نهى عنه لأَنه غَرَرٌ   وبيعُ ما لم يُخْلَقْ، وهو مثل الحديث الآخر: أَنه نهى عن المُعاومة.   وفي حديث حَليمةَ السَّعْدِيةِ: خرجنا نَلْتَمِسُ الرُّضَعَاء بمكة في سنةٍ   سَنْهاء أَي لا نباتَ بها ولا مطر، وهي لفظة مبنية من السَّنةِ كما يقال   ليلة لَيْلاءُ ويومٌ   أَيْوَمُ، ويروى: في سنة شَهْباء. وأَرضُ بني فلان سَنَةٌ أَي مُجْدِبة.   أَبو زيد: طعام سَنِةٌ   وسَنٍ إذا أَتتْ عليه السِّنُونَ. وسَنِهَ الطعامُ والشرابُ سَنَهاً   وتَسَنَّه: تغير، وعليه وَجَّهَ بعضهم قوله تعالى: فانْظُرْ إلى طعامك   وشرابك لم يَتَسَنَّهْ؛ والتَّسَنُّهُ: التَّكَرُّجُ الذي يقع على الخُبْزِ   والشراب وغيره، تقول منه: خبز مُتَسَنِّهٌ. وفي القرآن: لم يَتََسَنَّه؛ لم   تغيره السِّنُونَ، ومن جعل حذف السنة واواً قرأَ لم يَتَسنَّ، وقال   سانَيته مُساناة، وإِثبات الهاء أَصوب. وقال الفراء في قوله تعالى: لم يتسنه؛   لم يتغير بمرور السنين عليه، مأْخوذ من السنة، وتكون الهاء أَصلية من   قولك بعته مُسانهة، تثبت وصلاً ووقفاً، ومن وصله بغير هاء جعله من   المُساناة لأَن لام سنة تعتقب عليها الهاء والواو، وتكون زائدة صلة بمنزلة قوله   تعالى: فبِهُداهم اقْتَدِهْ؛ فمن جعل الهاء زائدة جعل فعلت منه تسنيت،   أَلا ترى أَنك تجمع السنة سنوات فيكون تفعلت على صحة؟ ومن قال في تصغير   السنة سُنينة، وإن كان ذلك قليلاً، جاز أَن يقول تَسَنَّيْتُ تَفَعَّلْتُ،   أُبدلت النون ياء لما كثرت النونات، كما قالوا تَظَنَّيْتُ وأَصله   الظَّنُّ، وقد قالوا هو مأْخوذ من قوله عز وجل: من حَمَإٍ مَسْنُون؛ يريد   متغيراً، فإن يكن كذلك فهو أَيضاً مما بُدِّلتْ نونه ياء، ونُرَى، والله أَعلم،   أَن معناه مأْخوذ من السَّنَة أَي لم تغيره السِّنُون. وروى الأَزهري عن   أَبي العباس أَحمد بن يحيى في قوله لم يَتَسَنَّهْ، قال: قرأَها أَبو   جعفر وشَيْبة ونافعٌ   وعاصم بإثبات الهاء، إن وصلوا أَو قطعوا، وكذلك قوله: فبِهُداهُمُ   اقْتَدِهْ، ووافقهم أَبو عمرو في لم يتَسَنَّهْ وخالفهم في اقْتَدِهْ، فكان   يحذف الهاء منه في الوصل ويثبتها في الوقف، وكان الكسائي يحذف الهاء منهما   في الوصل ويثبتها في الوقف؛ قال أَبو منصور: وأَجود ما قيل في أَصل   السَّنَةِ سُنَيْهة، على أَن الأَصل سَنْهَةٌ   كما قالوا الشَّفَةُ أَصلها شَفْهَة، فحذفت الهاء، قال: ونقصوا الهاء من   السنة كما نقصوها من الشفة لأَن الهاء ضاهت حروف اللين التي تنقص من   الواو والياء والأَلف، مثل زِنَةٍ وثُبَةٍ وعِزَةٍ وعِضَةٍ، والوجه في   القراءة لم يتَسَنَّهْ، بإثبات الهاء في الوقف والإدراج، وهو اختيار أَبي   عمرو، وهو من قولهم سَنِهَ الطعامُ إذا تغير. وقال أَبو عمرو الشيباني: هو من   قولهم حمَإٍ مَسْنُون، فأَبدلوا من يَتَسَنَّنْ كما قالوا تظنَّيْتُ   وقَصَّيْتُ أَظفاري.
مقاييس اللغة:
(سنه) السين والنون والهاء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على زمانٍ. فالسَّنَة معروفة، وقد سقطت منها هاء. ألا ترى أنّك تَقول سُنيْهَة. ويقال سَنَهَتِ النخلةُ، إذا أتت عليها الأعوام([1]). وقوله جل ذكره: ﴿فَانْظُرْ إِلَى طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ﴾ [البقرة 259]، أي لم يصر كالشيء الذي تأتي عليه السنُون فتغيِّره. والنَّخْلة السَّنْهاء([2]).
القاموس المحيط:
السَّنَةُ العامُ ج سِنُونَ وسَنَهاتٌ وسَنَواتٌ، والقَحْطُ، والمُجْدِبَةُ من الْأراضِي، وَوَقَعُوا في السُّنَيَّاتِ البِيضِ وهي سَنَواتٌ اشْتَدَدْنَ على أهلِ المدينةِ. وسانَهَهُ مُسانَهَةً وسِناهَاً وساناهُ مساناةً عامَلَهُ بالسَّنَةِ، و النَّخْلَةُ حَمَلَتْ سَنَةً بعدَ سَنَةٍ، وهي سَنْهَاء. والتَّسَنُّهُ التَّكَرُّجُ يَقَعُ على الخُبْزِ والشَّرابِ وغيرِهِ. وطعامٌ سَنِهٌ أتَتْ عليه السِّنُونَ. وخُبْزٌ مُتَسَنِّهٌ مُتَكَرِّجٌ.
تاج العروس:
( السنة العام ) كما في المحكم وقال السهيلي في الروض السنة اطول من العام والعام يطلق على الشهور العربية بخلاف السنة وقد تقدم في ع وم وذكر المصنف السنة هنا بناء على القول بأن لامها هاء ويعيدها في المعتل على ان لامها واو وكلاهما صحيح وان رجح بعض الثاني فان التصريف شاهد لكل منهما ( ج سنون ) بكسر السين قال الجوهري وبعضهم يقول بضم السين ( و ) قال ابن سيده السنة منقوصة والذاهب منها يجوز ان يكون هاء وواوا بدليل قولهم في جمعها ( سنهات وسنوات ) قال ابن بري الدليل على ان لام سنة واو قولهم سنوات قال ابن الرقاع عتقت في القلال من بيت رأس * سنوات وما سبتها التجار ( و ) السنة مطلقة ( القحط و ) كذلك ( المجدبة من الاراضي ) أوقعوا ذلك عليه وعليها اكبار الها وتشنيعا واستطالة يقال أصابتهم السنة والجمع من كل ذلك سنهات وسنون كسروا السين ليعلم بذلك انه قد اخرج عن بابه الى الجمع بالواو والنون وقد قالوا سنينا انشد الفارسي دعاني من نجد فان سنينه * لعين بنا شيبا وشيبتنا مردا فثبات نونها مع الاضافة يدل على انها مشبهة بنون قنسرين فيمن قال هذه قنسرين وبعض العرب يقول هذه سنين كما ترى ورأيت سنينا فيعرب النون وبعضهم بجعلها نون الجمع فيقول هذه سنون ورأيت سنين وأصل السنة السنهة مثال الجبهة فحذفت لامها ونقلت حركتها الى النون فبقيت سنة وقيل اصلها سنوة بالواو فحذفت كما حذفت الهاء ويقال هذه بلاد سنين اي جدبة قال الطرماح بمنخرق تحن الريح فيه * حنين الجلب في البلد السنين وقال الاصمعي ارض بني فلان سنة إذا كانت مجدبة قال الازهري وبعث رائد الى بلد فوجده ممحلا فلما رجع سئل عنه فقال السنة اراد الجدوبة وفي الحديث اللهم اعني على مضر بالسنة اي الجدب وهي من الاسماء الغالبة نحو الدابة في الفرس والمال في الايل
وقد خصوها بقلب لامها تاء في أسنتوا إذا اجدبوا ( ووقعوا في السنيات البيض ) وهو جمع سنية وسنية تصغير تعظيم للسنة ( وهي سنوات اشتددن على اهل المدينة ) وفي حديث طهفة فأصابتها سنية حمراء اي جدب شديد ( وسانهه مسانهة وسناها ) الاخيرة عن اللحياني ( و ) كذلك ( ساناه مساناة ) على ان الذاهب من السنة واو ( عامله بالسنة ) أو استأجره لها ( و ) سانهت ( النخلة حملت سنة ولم تحمل اخرى أو سنة ( بعد سنة ) وقال الاصمعي إذا حملت النخلة سنة ولم تحمل سنة قيل عاومت وسانهت ( وهيى سنهاء ) اي تحمل سنة ولا تحمل اخرى وانشد الجوهري لبعض الانصار وهو سويد بن الصامت
فليست بسنهاء ولا رجبية * ولكن عرايا في السنين الجوانح ( والتسنه التكرج ) الذي ( يقع على الخبز والشراب وغيره و ) قال أبو زيد ( طعام سنه ) وسن ( أنت عليه السنون وخبز متسنه متكرج ) نقله الجوهري * ومما يستدرك عليه تسنهت عنده كتسنيت إذا أقمت عنده سنة ونخلة سنهاء اصابتها السنة المجدبة وبه فسر أبو عبيد قول الانصاري وسنة سنهاء لا نبات بها ولا مطر وتصغر السنة ايضا على سنيهة على ان الاصل سنهة ويقال ايضا سنينة وهو قليل وسنه الطعام والشراب كفرح سنها وتسنه تغير ومنه قوله تعالى فانظر الى طعامك وشرابك لم يتسنه وقيل لم تغيره السنون وقال الفراء لم يتغير بمرور السنين عليه قال ثعلب قرأها أبو جعفر وشيبة ونافع وعاصم باثبات الهاء ان وصلوا أو قطعوا وكذلك قوله فبهداهم اقتده ووافقهم أبو عمرو في لم يتسنه وخالفهم في اقتده فكان يحذف الهاء منه في الوصل ويثبتها في الوقف وكان الكسائي يحذف الهاء منهما في الوصل ويثبتها في الوقف وقال الازهري الوجه في القراءة لم يتسنه باثبات الهاء في الوقف والادراج وهو اختيار ابي عمرو ومن قولهم سنه الطعام إذا تغير وقال أبو عمرو والشيباني اصله يتسنن فابدلوا كما قالوا تظنيت وقصيت اظفاري

_Türkçe çeviri henüz yok_
