# سهد (س-ه-د) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D8%AF
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%87%D8%AF

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: س - ه - د
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D8%AF/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الهاء والسّين والدّال معهما س ه د، د ه س مستعملان فقط
سهد:
السَّهَدُ والسُّهادُ - لغتان...: نَقيضُ الرُّقاد.
وما رأيت من فلانٍ سَهْدَةً، أي أمراً أعتَمِدُ عليه، من بَرَكَةٍ أو خيرٍ أو كلامٍ مُطْمِع.
وسَهْدَدُ: اسمُ جبلٍ، لا يَنْصرف.
دهس:
الدُّهْسَةُ: لونٌ كلَوْنِ الرّمال، يعلوه أدْنَى سوادٍ يكون في ألوانِ الرّمال والمَعِز. قال العّجاج: مُواصلاً قُفَّا بلونٍ أَدْهَسا والدَّهاس: ما كانَ من الرَّمل كذلك، لايُنْبِتُ شَجَراً، وتَغيب فيه القوائم.
قال: وفي الدَّهاس مِضْبَرٌ مُواثِمُ

##### Türkçe

باب **الهاء** و**السّين** و**الدّال** معهما **س ه د**، **د ه س** مستعملan فقط
**سهد**:
**السَّهَدُ** ve**السُّهادُ** - iki lugat...: **الرُّقاد**’ın zıddı.
Ve falandan **سَهْدَةً** görmedim; yani bereketten yahut hayırdan yahut ümit verici sözden, üzerine dayandığım bir iş.
Ve **سَهْدَدُ**: bir dağın adıdır; munsarif olmaz.
**دهس**:
**الدُّهْسَةُ**: kumların rengi gibi bir renk; kumların ve keçilerin renklerinde bulunan en aşağı bir siyahlık onun üzerine çıkar. **العّجاج** dedi: مُواصلاً قُفَّا بلونٍ أَدْهَسا و**الدَّهاس**: kumdan bunun gibi olan şeydir; ağaç bitirmez ve ayaklar onun içinde kaybolur.
Dedi: Ve **الدَّهاس** içinde **مِضْبَرٌ** **مُواثِمُ**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D8%AF/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

السُهاد: الأَرَقُ، وقد سَهِد الرجُل بالكسر يَسْهَدُ سَهَداً. والسُهُدُ بضم السين والهاء: القليل من النوم. قال أبو كَبيرٍ الهذَلي:
فأتَتْ به حوشَ الفؤادِ مُبَطَّناً		سُهُداً إذا ما نامَ لَيْلُ الهَوْجَلِ
وسَهَّدْتُهُ أنا فهو مُسَهَّدٌ. وما رأيتُ من فلانٍ سَهْدَةً: أي أمْراً أعتمِدُ عليه، من كَلامٍ أو خَبَر.

##### Türkçe

**السُهاد**: uykusuzluk; ve adam **سَهِد** (kesre ile) **يَسْهَدُ** **سَهَداً** (uykusuz kaldı). Ve **السُهُدُ** (س ve ه’nin dammesiyle): uykunun azı. Ebû Kebîr el-Hüzelî dedi ki:
فأتَتْ به حوشَ الفؤادِ مُبَطَّناً		**سُهُداً** إذا ما نامَ لَيْلُ الهَوْجَلِ
Ve ben onu **سَهَّدْتُهُ**; artık o **مُسَهَّدٌ**’dir. Ve falandan bir **سَهْدَةً** görmedim: yani üzerine dayandığım bir iş; sözden veya haberden.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D8%AF/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ه س د
سهد ، دهس : مستعملان .
سهد : قال الليث : السَّهَدُ ، السُّهَاد : نقيض الرُّقاد ، وقال الأعشى :
أَرِقْتُ وما هذا السُّهاد المؤرِّقُ
ويقال : ما رأيت من فلان سَهْدةً : أي أمراً أعْتَمِدُ عليه من بركة أو خيْرٍ ، أو كلامٍ مُطْمِع . وسَهْدَدُ : اسم جبل ، لا ينصرف .
وقال غيره : فلانٌ ذو سَهْدةٍ : أي ذو يَقَظَةٍ ، وهو أَسْهَدُ رأياً منك ، وفلان يُسَهَّدُ : أي لا يُتْرَكُ أن ينام ، ومنه قول النَّابغة :
يُسَهَّدُ من نَوْم العِشاءِ سليمها
لِحَلْي النِّساء في يَدَيْهِ قَعَاقِعُ
ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : يقال : للمرأة إذا وَلَدَتْ وَلَدَهَا بزَحْرةٍ واحدةٍ : قد أَمْصَعَتْ بهِ ، وأُحْفِدتْ به ، وأَسْهَدَتْ به وأَمْهَدَتْ بهِ ، وحَطَأَتْ بهِ .
شمر : يقال : غُلامٌ سَهْوَدٌ : إذا كان غَضَّا حَدَثاً ، وأنشد :
وَلَيْتَهُ كانَ غُلاماً سَهْوَدَا
إذا عَسَتْ أغْصَانُهُ تجدَّدَا
أبو عبيد في باب الإتْباع : هو سَهْدٌ مَهْدٌ أي حَسَن .
دهس : قال الليث : الدُّهْسَةُ : لَوْن كلَوْنِ الرِّمال وألوانِ المعزى . قال العجاج :
مُوَاصلاً قَفَّاً بِلَوْنٍ أدْهَسَا
أبو زيد : من المِعْزَى الصَّدْآء ، وهي السَّوْدَاءُ المُشْرَبةُ حُمْرةً ، والدَّهْسَاءُ أَقَلُّ منها حُمْرةً .
وقال الليث : الدَّهاسُ : ما كان من الرّمْل وكذلك لا يُنْبِتُ شجراً ، وتَغِيبُ فيه القوائم ، وأنشد :
وفي الدَّهَاسِ مِضْبَرٌ مُوائِمُ
غيره : رجُلٌ دَهَاسُ الخُلُق : أي سَهْلُ الخُلُق دَمِثُه ، وما في خلقه دهاسة .
الأصمعيّ : الدَّهاسُ كل لَيِّنِ لا يَبْلُغُ أن يكون رَمْلاً ، وليس بتراب ، ولا طين ، والوعْثُ : كلُّ ليِّن سَهْلٍ ، وليس بكثير الرَّمْل جدّاً .
ورُوِي عن المؤرِّج أنه قال : يقال للأسد : هَسَد ، وأنشد :
فَلاَ تعْيَا مُعاوِيَ عَنْ جوابي
وَدَعْ عنك التعزّز للهِسَاد
أي لا تتعزَّر لِلأُسْدِ فإنَّها لا تذلّ لك . ويقال للشجاع : هَسَدٌ مِنْ هذا . قلت : ولم أسْمَع هذا لِغَيْرهِ .

##### Türkçe

ه س د
**سهد** ، **دهس** : kullanımdadırlar.

**سهد** : **الليث** dedi: **السَّهَدُ** , **السُّهَاد** : **الرُّقاد**’ın zıddıdır; ve **الأعشى** dedi:
أَرِقْتُ وما هذا السُّهاد المؤرِّقُ

Ve denilir: “Falândan bir **سَهْدةً** görmedim”: yani bereketten veya hayırdan, yahut ümit verici bir sözden, üzerine dayanacağım bir iş. Ve **سَهْدَدُ**: bir dağın adıdır; munsarif olmaz.

Ve başkası dedi: “Falân **سَهْدةٍ** sahibidir”: yani uyanıklık sahibidir; ve o, senden daha **أَسْهَدُ** görüşlüdür; ve “Falân **يُسَهَّدُ**”: yani uyumasına bırakılmaz; ve ondan **النَّابغة**’nin sözü:
يُسَهَّدُ من نَوْم العِشاءِ سليمها
لِحَلْي النِّساء في يَدَيْهِ قَعَاقِعُ

**ثعلب** , **ابن الأعرابيّ**’den: denilir: kadın, çocuğunu tek bir itişle doğurduğu zaman: “Onunla **أَمْصَعَتْ**; onunla **أُحْفِدتْ**; onunla **أَسْهَدَتْ** ve onunla **أَمْهَدَتْ**; ve onunla **حَطَأَتْ**.”

**شمر** : denilir: “**غُلامٌ سَهْوَدٌ**”: eğer taze, yeni yetme ise; ve okudu:
وَلَيْتَهُ كانَ غُلاماً سَهْوَدَا
إذا عَسَتْ أغْصَانُهُ تجدَّدَا

**أبو عبيد** , **الإتْباع** babında: o, **سَهْدٌ مَهْدٌ**’dür; yani güzel.

**دهس** : **الليث** dedi: **الدُّهْسَةُ**: kumların rengi gibi ve keçilerin renkleri gibi bir renktir. **العجاج** dedi:
مُوَاصلاً قَفَّاً بِلَوْنٍ أدْهَسَا

**أبو زيد** : keçiden **الصَّدْآء** (vardır); o, kızıllıkla karışık siyah olandır; ve **الدَّهْسَاءُ** ondan daha az kızıllıktadır.

Ve **الليث** dedi: **الدَّهاسُ**: kumdan olan şeydir; ve aynı şekilde ağaç bitirmez; ve ayaklar onun içinde kaybolur; ve okudu:
وفي الدَّهَاسِ مِضْبَرٌ مُوائِمُ

Başkası: “Adam **دَهَاسُ الخُلُق**”: yani huyu kolay, yumuşaktır; ve onun huyunda **دهاسة** yoktur.

**الأصمعيّ** : **الدَّهاسُ** her yumuşak olandır; kum olacak dereceye varmaz; ve toprak değildir, çamur da değildir. Ve **الوعْثُ**: her yumuşak, kolay olandır; ve pek çok kumlu değildir.

Ve **المؤرِّج**’den rivayet olundu ki dedi: aslana **هَسَد** denilir; ve okudu:
فَلاَ تعْيَا مُعاوِيَ عَنْ جوابي
وَدَعْ عنك التعزّز للهِسَاد

Yani: aslanlara karşı izzetlenme; çünkü onlar sana boyun eğmez. Ve yiğide: “Bundan bir **هَسَدٌ**” denilir. Dedim: bunu başkasından işitmedim.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D8%AF/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب السين والهاء وما يثلثهما)
(سهو) السين والهاء والواو معظم الباب [يدلّ] على الغفلة والسُّكون. فالسَّهْو: الغفلة، يقال سَهَوْتُ في الصلاة أسهو سَهْواً. ومن الباب المساهاة: حُسْن المُخَالَقَة، كأنَّ الإنسانَ يسهو عن زَلَّةٍ إن كانت من غيره. والسَّهْو: السُّكون. يقال جاء سَهْواً رَهْواً.
ومما شَذَّ عن هذا الباب [ السَّهْوَة([1])]، وهي كالصُّفَّة تكون أمامَ البيت.
وممّا يبعُد عن هذا وعن قياس الباب: قولهم حملت المرأةُ ولدَها سَهْواً، أي على حَيْضٍ. فأمًَّا السُّهَا فمحتمل أن يكون من الباب الأول: لأنَّه خفيٌّ جدّاً فيُسهَى عن رؤيته.
(سهب) السين والهاء والباء أصلٌ يدلُّ على الاتّساع في الشيء. والأصل السَّهْب، وهي الفَلاة الواسعة، ثم يسمَّى الفرس الواسعُ الجري سَهْباً.
ويقال بئر سَهْبَةٌ، أي بعيدة القعر. ويقال حفر القوم فأسهبوا، أي بلغوا الرَّمْل. وإذا كان كذا كان أكثر للماء وأوسَعَ لـه. ويقال للرّجُل الكثير الكلام مُسْهَب، بفتح الهاء. كذا جاء عن العرب أَسْهَبَ فهو مُسْهَبٌ، وهو نادر([2]).
(سهج) السين والهاء والجيم أصلٌ يدلُّ على دوامٍ في شيء. يقال سَهَجَ القوم لَيْلَتَهم، أي ساروا سيراً دائماً. ثمَّ يقال سَهَجَت الرِّيحُ، إذا دامت وهي سَيْهَجٌ، وسَيْهُوجٌ. ومَسْهَجُها: مَمرُّها.
(سهد) السين والهاء والدال كلمتانِ متباينتان تدلُّ إحداهما على خلاف النّوم، والأخرى على السكون.
فالأولى السُّهاد، وهو قِلَّة النوم. ورجل سُهُدٌ، إذا كان قليلَ النّوم. قال:
فأتَتْ به حُوشَ الفُؤادِ مبطَّناً *** سُهُداً إذا ما نام ليلُ الهَوْجَلِ([3])وسَهَّدْتُ فلاناً، إذا أطرتَ نومَه.
والكلمة الأخرى  قولُهم شيءٌ سَهْدٌ مَهْد، أي ساكن([4]) لا يُعَنِّي. ويقال ما رأيت من فلان سَهْدَةً، أي أمراً أعتمد عليه من خبر أو كلام، أو أسكُن إليه.
(سهر) السين والهاء والراء معظم بابه الأرَق، وهو ذَهاب النوم. يقال سَهَرَ يَسْهَرُ سَهَراً. ويقال للأرض: السّاهرة، سمِّيت بذلك لأن عملها في النَّبت دائماً ليلاً ونهاراً. ولذلك يقال:"خَير المالِ عينٌ خَرّارة، في أرض خوَّارة، تَسْهَرُ إذا نِمتَ، وتشهَد إذا غِبْتَ". وقال أميّة بن أبي الصلت:
وفيها لَحْمُ ساهرةٍ وبحرٍ *** وما فاهُوا بِهِ لهمُ مقيم([5])وقال آخر، وذكر حَميرَ وحْش:
يرتَدْنَ ساهرةً كأنَّ عميمَها *** وجَمِيمَها  أسدافُ ليلٍ مظلمِ([6])ثم صارت السّاهرةُ اسماً لكلِّ أرض. قال الله جلَّ جلالُهُ: ﴿فإنَّمَا هِيَ زَجْرَةٌ وَاحِدَةٌ. فَإِذَا هُمْ بِالسَّاهِرَةِ﴾ [النازعات 13-14] والأسهران: عِرقان في الأنف من باطن، إذا اغتلم الحِمارُ سالا ماءً. قال الشَّمّاخ:
تُوائِلُ من مِصَكٍّ أنْصَبَتْهُ  *** حوالبُ أسهريهِ بالذَّنِينِ([7])وكأنَّما سمِّيتا بذلك لأنّهما يسيلان ليلاً كما يسيلان نهاراً. ويروى "أسهرته". ويقال رجلٌ سُهَرَةٌ: قليل النّوم. وأمّا السَّاهور فقال قوم: هو غلاف القمر؛ ويقال هو القمر. وأيَّ ذلك كان فهو من الباب؛ لأنَّه يسبح في الفَلَك دائباً، ليلاً ونهاراً.
(سهف) السين والهاء والفاء تقلّ فروعه. ويقولون إنَّ السَّهَف([8]): تشحُّط القتيلِ في دمِهِ واضطرابُهُ. ويقال إن السُّهَاف: العطش.
(سهق) السين والهاء والقاف أصلٌ يدلُّ على طول وامتداد. وهو صحيح. فالسَّهْوَق: الرَّجُلُ الطويل. والسَّهْوق الكذَّابُ، وسُمِّيَ بذلك لأنَّه يغلو في الأمر ويزيدُ في الحديث. والسَّهْوقُ من الرياح: التي تَنْسِج العَجَاج. *والسَّهْوق: الرَّيَّان من سُوق الشَّجر؛ لأنّه إذا رَوِيَ طال.
(سهك) السين والهاء والكاف أصلان: أحدهما يدلُّ على قَشْر ودقٍّ، والآخر على الرَّائحة الكريهة.
فالأوّل قولُهم: سَهَكَت الرِّيحُ التّرابَ، وذلك إذا قَشَرتْه عن الأرض. والمَسْهَكَة: الذي يشتدّ مرُّ الرّيح عليه. ويقال سَهَكْتُ الشّيءَ، إذا قشرتَه، وهو دونَ السَّحْق. وسَهَكَت الدَّوابُّ، إذا جرت جرياً خفيفاً. وفَرَسٌ مِسْهَكٌ، أي سريع. وإنما قيلَ لأنَّه يسهَك الأرضَ بقوائمه.
والأصل الثاني السَّهَك، قال قوم: هو رائحة السمك من اليَد. ويقال بل السَّهَك: ريحٌ كريهة يجدُها الإنسان إذا عَرِقَ. ومن هذا الباب السَّهَك: صدأ الحديد. ومنه أيضاً قولهم: بِعينِه ساهكٌ، أي عائرٌ من الرَّمَد. قال الشاعر في السَّهَك:
سَهِكِينَ مِنْ صَدأ الحديدِ كأنّهم *** تحت السَّنَـوَّرِ جِنّةُ البَقَّارِ([9])(سهل) السين والهاء واللام أصلٌ واحد يدلُّ على لينٍ وخلاف حُزونة. والسَّهْل: خلاف الحَزْن. ويقال النّسبةُ إلى الأرض السَّهلة سُهْليٌّ. ويقال أسْهَلَ القومُ، إذا ركبوا السَّهل. ونهرٌ سَهِلٌ: فيه سِهْلَةٌ، وهو رملٌ ليس بالدُّقَاق. وسُهَيْلٌ: نجم.
(سهم) السين والهاء والميم أصلان: أحدهما يدلُّ على تغيُّرٍ في لون، والآخرُ على حظٍّ ونصيبٍ وشيءٍ من أشياء.
فالسُّهْمَة: النَّصيب. ويقال أسَهم الرَّجُلانِ، إذا اقْترعا، وذلك من السُّهْمَة والنّصيبِ، أن يفُوز([10]) كلُّ واحد منهما بما يصيبه. قال الله تعالى: ﴿فَسَاهَمَ فَكَانَ مِنَ المُدْحَضِينَ﴾[الصافات 141]. ثمّ حمل على ذلك فسُمِّي السَّهمُ الواحد من السِّهَام، كأنّه نصيبٌ من أنصباء وحظٌّ من حظوظ. والسُّهْمَة: القرابة؛ وهو من ذاك؛ لأنّها حَظٌّ من اتّصال الرحم. وقولهم بُرْدٌ مسهَّم، أي مخطّط، وإنّما سمِّي بذلك لأنّ كلَّ خَطٍّ منه يشبّه بسهم.
وأمّا الأصلُ الآخَر فقولهم: سَهَُمَ وجْهُ الرّجلِ([11])، إذا تغيَّرَ  يَسْهَُم، وذلك مشتقٌّ  من السَُّهَام، وهو ما يصيب الإنسانَ من وَهَج الصّيف حتى يتغيَّرَ لونُه. يقال سهمَ الرَّجُل، إذا أصابَه السَُّهَام. والسَُّهَام أيضاً: داء يصيب الإبل، كالعُطَاش. ويقال إِبلٌ سَواهِمُ، إذا غيَّرها السّفَر([12]). والله أعلم.

---------------------ــ
([1]) التكملة من المجمل.
([2]) يقال أيضاً:"مسهب" بكسر الهاء. وقيل بفتحها للإكثار من الخطأ، وبكسرها للإكثار من الصواب.
([3]) البيت لأبي كبير الهذلي، كما في اللسان (سهد)، وسيعيده في (هجل). وقصيدته في نسخة الشنقيطي من الهذليين  61.
([4]) في الأصل: "ساكت"، تحريف. وفي المجمل واللسان: "أي حسن".
([5]) البيت في اللسان (سهر) بدون نسبة.
([6]) البيت لأبي كبير الهذلي، كما في اللسان (سهر)، وقصيدته في نسخة الشنقيطي من الهذليين 66.
([7]) ديوان الشماخ 93، وقد سبق في (2: 348).
([8]) ضبط في الأصل والمجمل بفتح الهاء، وفي اللسان والقاموس بسكونها.
([9]) البيت للنابغة في ديوانه 35 واللسان (سهك)، وسبق تخريجه في مادة (بقر).
([10]) في الأصل: "يقول".
([11]) يقال سَهم من بابي فتح وظرف، وسهم بهيئة المبني للمفعول.
([12]) في الأصل: "غمرها"، صوابه من المجمل.

ـ

##### Türkçe

(باب السين والهاء وما يثلثهما)
(**سهو**) **السين** ve **الهاء** ve **الواو**: بابın çoğu gaflete ve sükûna delâlet eder. Artık **السَّهْو**: gaflet; “namazda gaflet ettim” denir: “namazda **سَهَوْتُ**; **أسهو** **سَهْواً**.” Babdan **المساهاة**: güzel muâşeret; sanki insan, başkasından olursa bir sürçmeden gaflet eder. Ve **السَّهْو**: sükûn. Denir: “**سَهْواً** **رَهْواً** geldi.”
Ve bu babdan şâz olan şeylerden: **السَّهْوَة**([1]); o, evin önünde bulunan bir sofa gibidir.
Ve bundan ve babın kıyasından uzak olan şeylerden: onların “kadın çocuğunu **سَهْواً** taşıdı” sözüdür; yani hayız üzere. Artık **السُّهَا** ise, birinci babdan olması muhtemeldir: çünkü o pek gizlidir de görülmesinden gaflet edilir.

(**سهب**) **السين** ve **الهاء** ve **الباء**: bir asıldır; şeyde genişliğe delâlet eder. Asıl **السَّهْب**’dir; o geniş çöldür; sonra geniş koşuşlu ata **سَهْباً** denir.
Ve denir: **بئر سَهْبَةٌ**; yani dibi uzak. Ve denir: kavim kazdı da **فأسهبوا**; yani kuma ulaştılar. Ve böyle olunca su için daha çok ve ona daha geniş olur. Ve çok konuşan adama **مُسْهَب** denir, **الهاء**’nın fethiyle. Araplardan böyle gelmiştir: **أَسْهَبَ**; o hâlde o **مُسْهَبٌ**’dir; ve o nâdirdir([2]).

(**سهج**) **السين** ve **الهاء** ve **الجيم**: bir asıldır; bir şeyde devamlılığa delâlet eder. Denir: kavim gecelerini **سَهَجَ**; yani devamlı bir yürüyüşle yürüdüler. Sonra denir: rüzgâr **سَهَجَت**; devam ettiğinde; ve o **سَيْهَجٌ** ve **سَيْهُوجٌ**’dur. Ve onun **مَسْهَجُها**’sı: onun geçididir.

(**سهد**) **السين** ve **الهاء** ve **الدال**: iki kelimedir; birbirinden ayrı; birisi uykunun zıddına, diğeri sükûna delâlet eder.
Birincisi **السُّهاد**’dır; o, uykunun azlığıdır. Ve **رجل سُهُدٌ**; uykusu az olduğunda. Dedi ki:
فأتَتْ به حُوشَ الفُؤادِ مبطَّناً *** سُهُداً إذا ما نام ليلُ الهَوْجَلِ([3])
Ve “falancayı **سَهَّدْتُ**”; yani onun uykusunu kaçırdığında.
Diğer kelime onların “şey **سَهْدٌ مَهْد**” sözüdür; yani sakin([4]), beni yormaz. Ve denir: falancıdan **سَهْدَةً** görmedim; yani haberden veya sözden, kendisine dayandığım bir iş; yahut ona sükûn bulduğum.

(**سهر**) **السين** ve **الهاء** ve **الراء**: babının çoğu **الأرَق**’tır; o, uykunun gitmesidir. Denir: **سَهَرَ** **يَسْهَرُ** **سَهَراً**. Ve yere **السّاهرة** denir; bununla adlandırıldı; çünkü onun bitkideki işi gece ve gündüz daima sürer. Bundan dolayı denir: “**خَير المالِ عينٌ خَرّارة، في أرض خوَّارة، تَسْهَرُ إذا نِمتَ، وتشهَد إذا غِبْتَ**.” Ve Ümeyye b. Ebî’s-Salt dedi:
وفيها لَحْمُ ساهرةٍ وبحرٍ *** وما فاهُوا بِهِ لهمُ مقيم([5])
Ve bir başkası dedi; ve **حَميرَ وحْش**’ı zikretti:
يرتَدْنَ ساهرةً كأنَّ عميمَها *** وجَمِيمَها  أسدافُ ليلٍ مظلمِ([6])
Sonra **السّاهرة** her yer için bir isim oldu. Allah, celâl ve celâluhu, dedi: ﴿فإنَّمَا هِيَ زَجْرَةٌ وَاحِدَةٌ. فَإِذَا هُمْ بِالسَّاهِرَةِ﴾ [النازعات 13-14]. Ve **الأسهران**: burunda iç taraftan iki damardır; eşek azdığında ikisi su akıtır. Eş-Şemmâh dedi:
تُوائِلُ من مِصَكٍّ أنْصَبَتْهُ  *** حوالبُ أسهريهِ بالذَّنِينِ([7])
Sanki ikisi bununla adlandırıldı; çünkü ikisi gece de, gündüz aktıkları gibi akarlar. Ve “**أسهرته**” diye rivayet edilir. Ve **رجلٌ سُهَرَةٌ** denir: uykusu az. Ama **السَّاهور** hakkında bir kavim dedi: o, ayın kılıfıdır; ve denir: o, aydır. Hangisi olursa olsun, o babdandır; çünkü o, felekte gece ve gündüz çalışkan olarak yüzer.

(**سهف**) **السين** ve **الهاء** ve **الفاء**: dalları azdır. Ve derler ki **السَّهَف**([8]): öldürülmüşün kanında sürüklenmesi ve çırpınmasıdır. Ve denir ki **السُّهَاف**: susuzluktur.

(**سهق**) **السين** ve **الهاء** ve **القاف**: bir asıldır; uzunluğa ve uzamaya delâlet eder. Ve o sahihtir. Artık **السَّهْوَق**: uzun adamdır. Ve **السَّهْوق** yalancıdır; ve bununla adlandırıldı; çünkü işte aşırı gider ve hadiste artırır. Ve rüzgârlardan **السَّهْوق**: tozu dokuyan rüzgârdır. *Ve **السَّهْوق**: ağaç sürgününden sulanmış olan; çünkü sulandığında uzar.

(**سهك**) **السين** ve **الهاء** ve **الكاف**: iki asıldır; birisi soyma ve inceliğe delâlet eder; diğeri kötü kokuya.
Birincisi onların “rüzgâr toprağı **سَهَكَت**” sözüdür; bu, onu yerden soyduğunda olur. Ve **المَسْهَكَة**: rüzgârın acılığı kendisine şiddetli olan yerdir. Ve “şeyi **سَهَكْتُ**” denir; onu soyduğunda; ve o, **السَّحْق**’tan aşağıdır. Ve binek hayvanları **سَهَكَت**; hafif bir koşuşla koştuklarında. Ve **فَرَسٌ مِسْهَكٌ**: yani hızlı. Ancak bununla denildi; çünkü o, ayaklarıyla yeri **يسهَك** eder.
İkinci asıl **السَّهَك**’tir. Bir kavim dedi: o, elden balık kokusudur. Ve denir: bilakis **السَّهَك**: insan terlediğinde bulduğu kötü kokudur. Bu babdandır **السَّهَك**: demirin pasıdır. Ondandır da onların “gözünde **ساهكٌ** var” sözleri; yani çapaklı, göz ağrısından. Şair **السَّهَك** hakkında dedi:
سَهِكِينَ مِنْ صَدأ الحديدِ كأنّهم *** تحت السَّنَـوَّرِ جِنّةُ البَقَّارِ([9])

(**سهل**) **السين** ve **الهاء** ve **اللام**: bir tek asıldır; yumuşaklığa ve sertliğin zıddına delâlet eder. Ve **السَّهْل**: **الحَزْن**’ın zıddıdır. Ve düz araziye nisbet: **سُهْليٌّ** denir. Ve kavim **أسْهَلَ** denir; düzlüğe bindiklerinde. Ve **نهرٌ سَهِلٌ**: onda **سِهْلَةٌ** vardır; o, ince olmayan kumdur. Ve **سُهَيْلٌ**: bir yıldızdır.

(**سهم**) **السين** ve **الهاء** ve **الميم**: iki asıldır; birisi renkte değişmeye delâlet eder; diğeri paya ve nasibe ve şeylerden bir şeye.
Artık **السُّهْمَة**: nasiptir. Ve “iki adam **أسَهم**” denir; kura çektiklerinde; bu, **السُّهْمَة** ve nasibdendir: her birinin kendisine isabet edenle kazanması([10]) için. Allah تعالى dedi: ﴿فَسَاهَمَ فَكَانَ مِنَ المُدْحَضِينَ﴾[الصافات 141]. Sonra bunun üzerine taşındı da **السَّهم** (oklardan) bir tek oka isim verildi; sanki o, paylardan bir pay ve nasiplerden bir nasiptir. Ve **السُّهْمَة**: akrabalıktır; o da ondandır; çünkü o, rahim bağının birleşmesinden bir nasiptir. Ve onların “**بُرْدٌ مسهَّم**” sözleri: yani çizgili; ancak bununla adlandırıldı; çünkü onun her bir çizgisi oka benzetilir.
Ama diğer asıl: onların “adamın yüzü **سَهَُمَ**” sözüdür([11]); değiştiğinde; **يَسْهَُم**; ve bu, **السَُّهَام**’dan türetilmiştir; o, insanın yaz sıcağından isabet alan şeydir; ta ki rengi değişsin. “Adam **سهمَ**” denir; **السَُّهَام** ona isabet ettiğinde. Ve **السَُّهَام** ayrıca: develere isabet eden bir hastalıktır; susuzluk gibi. Ve “develer **سَواهِمُ**” denir; sefer onları değiştirdiğinde([12]). Ve Allah daha iyi bilir.

---------------------ــ
([1]) Tekmile, **المجمل**’dendir.
([2]) Ayrıca “**مسهب**” **الهاء**’nın kesriyle de denir. Ve fethi, hatayı çoğaltmak içindir; kesri, isabeti çoğaltmak içindir, denildi.
([3]) Beyit, **أبي كبير الهذلي**’nindir; **اللسان**’da (**سهد**) böyledir; ve onu (**هجل**)’de iade edecektir. Kasidesi, Şınkîtî nüshasında **الهذليين** 61’dir.
([4]) Asılda: “**ساكت**”; tahriftir. **المجمل** ve **اللسان**’da: “yani **حسن**”.
([5]) Beyit, **اللسان**’da (**سهر**) nisbet olmaksızın.
([6]) Beyit, **أبي كبير الهذلي**’nindir; **اللسان**’da (**سهر**) böyledir; kasidesi, Şınkîtî nüshasında **الهذليين** 66’dır.
([7]) **ديوان الشماخ** 93; ve daha önce (2: 348)’de geçti.
([8]) Asıl ve **المجمل**’de **الهاء**’nın fethiyle ضبط edildi; **اللسان** ve **القاموس**’ta sükûnuyla.
([9]) Beyit, **النابغة**’nindir; divanında 35 ve **اللسان**’da (**سهك**); ve **(بقر)** maddesinde tahrici daha önce geçti.
([10]) Asılda: “**يقول**”.
([11]) **سَهم**; **فتح** ve **ظرف** bablarından denir; ve **سهم** meçhul sigası heyetiyle.
([12]) Asılda: “**غمرها**”; doğrusu **المجمل**’dendir.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D8%AF/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

س ه د
في عينه سهد وسهاد وسهده الهم وأسهده وهو مسهد وسهد‏:‏ قليل النوم‏.‏
ومن المجاز‏:‏ رجل مسهد وسهد‏:‏ لليقظ الحذر وهو ذو سهدة في أمره كقولك‏:‏ ذو يقظة‏.‏
وما رأيت من فلان سهدة أي نبهة للخير ورغبة فيه‏.‏
وهو أسهد رأياً منك أي أحزم رأياً وأيقظ‏.‏

##### Türkçe

س ه د
Gözünde **سَهَد** ve **سُهَاد** vardır; onu keder **سَهَدَهُ** etti ve onu **أَسْهَدَهُ**; o **مُسْهَد**’dir ve **سَهِد**: uykusu az.

Mecazdan: **رَجُلٌ مُسْهَدٌ** ve **سَهِدٌ**: uyanık, sakınan kimse; ve o, işinde bir **سَهْدَة** sahibidir; senin “uyanıklık sahibi” demen gibi.

Falandan bir **سَهْدَة** görmedim; yani hayra karşı bir uyanıklık ve ona bir istek.

O, senden görüşçe **أَسْهَد**’dir; yani görüşçe daha sağlam ve daha uyanık.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D8%AF/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الليث: السُّهْدُ والسُّهادُ نَقيضُ الرُّقاد؛ قال الأَعشى: أَرِقتُ وما هذا السُّهادُ المُؤَرِّقُ
الجوهري: السُّهادُ الأَرَقُ. والسُّهُدُ، بضم السين والهاء: القليل من النوم.
وسَهِدَ، بالكسر، يَسْهَدُ سَهَداً وسُهْداً وسُهاداً: لم يَنَمْ. ورجل سُهُدٌ: قليلُ النوم؛ قال أَبو كبير الهذلي:
فَأَتَتْ به حُوشَ الفُؤادِ مُبَطَّناً،
سُهُداً، إِذا ما نامَ ليلُ الهَوْجَلِ
وَعَينٌ سُهُدٌ كذلك. وقد سَهَّدَه الهمُّ والوجعُ. وما رأَيتُ من فلان سَهْدَةً أَي أَمراً أَعْتَمِدُ عليه من خير أَو بركة أَو خَبرٍ أَو كلام مُقْنِع. وفلان ذُو سَهْدَةٍ أَي ذُو يَقَظَةٍ. وهو أَسْهَدُ رَأْياً منك. وفي باب الإِتباع: شيءٌ سَهْدٌ مَهْدٌ أَي حَسَن.
والسَّهْوَدُ: الطويلُ الشديد؛ شمر: يقال غلام سَهْوَدٌ إِذا كان غَضّاً حَدَثاً؛ وأَنشد:
ولَيْتَه كان غلاماً سَهْوَدا،
إِذا عَسَت أَغصانُه تَجدّدا
وسَهَّدْتُه أَنا فهو مُسَهَّدٌ. وفلان يُسَهَّدُ أَي لا يُتْرَكُ أَن ينام؛ ومنه قول النابغة:
يُسَهَّدُ من نومِ العشاءِ سَليمُها،
لِحَلْيِ النساءِ في يديه قَعاقَعُ
ابن الأَعرابي: يقال للمرأَة إِذا ولَدَت ولَدَها بزَحْرة واحدة: قد أَمْصَعَتْ به وأَخْفَدَتْ به وأَسْهَدَتْ به وأَمْهَدَتْ به وحَطَأَتْ به.وسُهْدُد: اسم جبل لا ينصرف كأَنهم يذهبون به إِلى الصخرة أَو البقعة.

##### Türkçe

الليث: **السُّهْدُ** ve **السُّهادُ**, **الرُّقاد**’ın zıddıdır; **الأَعشى** dedi ki:
أَرِقتُ وما هذا **السُّهادُ** المُؤَرِّقُ

الجوهري: **السُّهادُ** **الأَرَقُ**tur. Ve **السُّهُدُ**, **السين** ve **الهاء**’nın dammesiyle: uykunun azı.

Ve **سَهِدَ**, kesre ile, **يَسْهَدُ** **سَهَداً** ve **سُهْداً** ve **سُهاداً**: uyumadı. Ve bir adam **سُهُدٌ**: uykusu az; **أَبو كبير الهذلي** dedi ki:
فَأَتَتْ به حُوشَ الفُؤادِ مُبَطَّناً،
**سُهُداً**، إِذا ما نامَ ليلُ الهَوْجَلِ

Ve bir göz **سُهُدٌ** da böyledir. Ve onu keder ve ağrı uykusuz bıraktı. Ve falandan **سَهْدَةً** görmedim; yani hayırdan yahut bereketten yahut haberden yahut ikna edici sözden, üzerine dayanacağım bir iş. Ve falan **ذُو سَهْدَةٍ**; yani uyanıklık sahibi. Ve o, görüşçe senden daha **أَسْهَدُ**dur. Ve **الإِتباع** babında: bir şey **سَهْدٌ مَهْدٌ**; yani güzel.

Ve **السَّهْوَدُ**: uzun, güçlü olan; شمر: denir ki, bir delikanlı **سَهْوَدٌ**; eğer taze, yeni yetişmiş ise; ve okudu:
ولَيْتَه كان غلاماً **سَهْوَدا**،
إِذا عَسَت أَغصانُه تَجدّدا

Ve ben onu **سَهَّدْتُ**; o da **مُسَهَّدٌ**dur. Ve falan **يُسَهَّدُ**; yani uyumasına bırakılmaz; ve ondan **النابغة**’nin sözü:
يُسَهَّدُ من نومِ العشاءِ سَليمُها،
لِحَلْيِ النساءِ في يديه قَعاقَعُ

ابن الأَعرابي: kadına, çocuğunu tek bir itişle doğurduğu zaman, denir ki: onunla **أَمْصَعَتْ** ve onunla **أَخْفَدَتْ** ve onunla **أَسْهَدَتْ** ve onunla **أَمْهَدَتْ** ve onunla **حَطَأَتْ**. Ve **سُهْدُد**: sarf olunmayan bir dağın adıdır; sanki onu kayaya yahut yere götürüyorlar.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D8%AF/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* س ه د * * السُّهَادُ * الأرق وبابه طرب و * سَهَّدَهُ تَسْهيداً * فهو * مُسَهَّدٌ

##### Türkçe

* س ه د * * **السُّهَادُ** * uykusuzluktur; babı **طرب**’dır. Ve * **سَهَّدَهُ تَسْهيداً** *: onu uykusuz bıraktı; artık o * **مُسَهَّدٌ**’dür.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D8%AF/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

السهد، بالضم، كالسهأد، كغراب: الأرق، قال الأعشى.

  أرقت وما هذا السهاد المؤرق كا قاله الليث. يقال: في عينه سهد وسهاد. وفي الصحاح: السهاد: الأرق. فالعجب من المصنق كيف ترك ذكر السهاد، مع وجوده في الصحاح وقد سهد كفرح يسهد سهدا وسهداوسهادا: لم ينم. والسهد، بضمتين: القليل النوم أو القليل من النوم، كما في اللسان. ورجل سهد: قليل النوم، قال أبو كبير الهذلي:
  فأتت به حوش الفؤاد مبطنا                      سهدا إذا ما نام ليل الهوجل وعين سهد كذلك.
 وسهدته فهو مسهد،وسهده الهم والوجع، وأسهده. وهو مسهد وسهد: قليل النوم. وهذه عبارة الأساس.
 ومن المجاز: ما رأيت منه سهدة، بالفتح، أي نبهة للخير ورغبة فيه، كما في الأساس. وفي اللسان: أي أمرا يعتمد عليه من كلام مقنع أو خير أو بركة. وفي باب الإتباع شيء سهد مهد، أي حسن ?، نقله الصاغاني. ومن المجاز: هو ذو سهدة، بالفتح، أي ذو يقظة، وهو أسهد رأيا منك، أحزم وأيقظ، وهو مجاز. ورجل مسهد وسهد: يقظ وحذر. ويقال: غلام سهود، غض حدث، قاله شمر، وأنشد:
  وليته كان غلاما سهودا
  إذا عست أغصانه تجددا أو غلام سهود: طويل شديد، قاله ابن دريد. وعن ابن الأعرابي: أسهدت بالولد: ولدته بزحرة واحدة، كأمصعت به، وأخفدت به وأمهدت به، وحطأت به وسهدد، كجعفر: جبل، لا ينصرف، قاله الليث: كأنهم يذهبون به إلى الصخرة، أو البقعة. ويقال فلان يسهد، أي لا يترك أن ينام، ومنه قول النابغة.

  يسهد من نوم العشاء سليمها                      لحلي النساء في يديها قعاقع

##### Türkçe

**السهد**, zamme ile, **السهأد** gibi, **غراب** gibi: uykusuzluk. **الأعشى** dedi.

  Uykusuz kaldım; ve bu uykusuz bırakan **السهاد** nedir? **الليث**’in dediği gibi. Denir ki: onun gözünde **سهد** ve **سهاد** vardır. Ve **الصحاح**’ta: **السهاد**: uykusuzluk. Şu hâlde, **المصنق**’tan hayret edilir; **الصحاح**’ta mevcut olduğu hâlde **السهاد**’ın zikrini nasıl terk etti! Ve **سهد** — **فرح** gibi — **سهدا** ve **سهداوسهادا** olarak **يسهد**: uyumadı. Ve **السهد**, iki zamme ile: az uyku yahut uykudan az olan; **اللسان**’da olduğu gibi. Ve **سهد** adam: az uykulu; **أبو كبير الهذلي** dedi:
  Onu, içi dolu, yüreği ürkek olarak getirdi;                      **سهدا**: **الهوجل** gecesi uyuduğu vakit. Ve **سهد** göz de böyledir.
 Ve onu **سهدته**, o hâlde o **مسهد**’dir; ve onu keder ve ağrı **سهده**; ve onu **أسهده**. Ve o **مسهد** ve **سهد**’dir: az uykulu. Ve bu, **الأساس**’ın ibaresidir.
 Ve mecazdan: ondan **سهدة** görmedim, fetha ile; yani hayra karşı bir uyanıklık ve ona bir rağbet; **الأساس**’ta olduğu gibi. Ve **اللسان**’da: yani ikna edici sözden yahut hayırdan yahut bereketten, kendisine dayanılan bir iş. Ve **الإتباع** babında: **سهد مهد** şey; yani güzel?; onu **الصاغاني** nakletti. Ve mecazdan: o **سهدة** sahibidir, fetha ile; yani uyanıklık sahibidir; ve o, senden daha **أسهد** görüşlüdür: daha tedbirli ve daha uyanık; ve o mecazdır. Ve **مسهد** ve **سهد** adam: uyanık ve sakınan. Ve denir ki: **سهود** oğlan: taze, yeni; bunu **شمر** söyledi; ve inşad etti:
  Keşke o, **سهود** bir oğlan olsaydı
  Dalları sertleştiği vakit yenilenseydi yahut **سهود** oğlan: uzun, güçlü; bunu **ابن دريد** söyledi. Ve **ابن الأعرابي**’den: **أسهدت بالولد**: onu tek bir itişle doğurdum; **أمصعت به** gibi, ve **أخفدت به** ve **أمهدت به** gibi, ve **حطأت به** ve **سهدد**; **جعفر** gibi: bir dağ; munsarif olmaz; bunu **الليث** söyledi: sanki onunla kayaya yahut yere gidiyorlar. Ve denir: falan **يسهد**; yani uyumasına izin vermez. Ve ondan, **النابغة**’nin sözü:

  Onun sağlamı, yatsı uykusundan uykusuz kalır;                      kadınların süsleri için, ellerinde **قعاقع** vardır

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D8%AF/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

سَهِدَ
1 سَهِدَ ذ , aor. سَهَدَ , (S, L, K,) inf. n. سُهَادٌ (S, * A, * L) and سُهْدٌ (A, * L, K *) and سَهَدٌ, (S, L,) [all these are mentioned as inf. ns. in the L and TA, and app. in the K, but the first seems to be mentioned in the S as a simple subst.,] He was sleepless: syn. أَرِقَ; (S, A, * L, K;) he did not sleep (لَمْ يَنَمْ); contr. of رَقَدَ. (L.) [See also سُهَادٌ below.]

سهّدهُ
2 سهّدهُ ذ , (S, A, L, K,) inf. n. تَسْهِيدٌ; (PS;) and ↓ اسهدهُ; (A, TA;) He, (a man, S, L, K,) and it, (anxiety, or grief, A, L, and pain, L,) rendered him sleepless. (S, A, L, K.) And فُلَانٌ يَسْهَّدُ Such a one is not suffered to sleep. (L.)

4 أَسْهَدَ see 2. -A2- اسهدت بِالوَلَدِ She [a woman] brought forth the child with a single moan, or hard breathing; (IAar, K;) [or with a single impulse;] like زَكَبَتْ بِهِ, &c. (IAar, L in art. خفد.)

تسهّد
5 تسهّد ذ is said by Freytag, as on the authority of the K, in which I do not find it, to signify He was sleepless; like سَهِدَ: if used, it more probably signifies he was rendered sleepless; as quasi-pass. of سَهَّدَهُ.]

شَىْءٌ سَهْدٌ مَهْدٌ
شَىْءٌ سَهْدٌ مَهْدٌ ذ A good, or beautiful, thing: (L, K:) مهد is here an imitative sequent to سهد. (L.)

سُهْدٌ
سُهْدٌ ذ : see سُهَادٌ, in two places.

سُهُدٌ
سُهُدٌ ذ One who sleeps little; (S, A, L, K;) as also ↓ مُسَهَّدٌ: (A:) and some say سُهَدُ, like عُمَرُ; but this is [of a measure used] only in proper names: (Ham p. 39:) and an eye (عَيْنٌ) that sleeps little. (L.) ― -b2- [Hence,] (tropical:) Vigilant; cautious; applied to a man; as also ↓ مُسَهَّدٌ. (A, TA.) ― -b3- And Little sleep. (L.)

سَهْدَةٌ
سَهْدَةٌ ذ (tropical:) Vigilance: so in the saying, هُوَ ذُو سَهْدَة (tropical:) [He is possessed of vigilance] (A, K) فِى أَمْرِهِ [in his affair]. (A.) ― -b2- You say also, مَا رَأَيْتُ مِنْهُ سَهْدَةً, meaning (tropical:) I experienced not, or I have not experienced, from him any mindfulness of what is good, nor any desire for it: (A, TA:) or anything upon which to place reliance, of words or of good actions, (S, L, K,) or of good actions or satisfactory words. (L.)

سُهَادٌ
سُهَادٌ ذ (S, A, L) and ↓ سُهْدٌ (A, L, K) Sleeplessness. (S, A, L, K. [Both mentioned in the L and TA as inf. ns. of 1.]) One says فِى عَيْنِهِ ↓ سَهْدٌ and سُهَادٌ In his eye is sleeplessness. (A.)

سَهْوَدٌ
سَهْوَدٌ ذ , applied to a boy, or young man, Tender, or flourishing, and fresh: (Sh, K:) or tall and strong. (K.)

أَسْهَدُ
أَسْهَدُ ذ [More, and most, sleepless.] ― -b2- [Hence,] هُوَ أَسْهَدُ رَأْيًا مِنْكَ (tropical:) He is more cautious and vigilant in judgment, or opinion, than thou. (A, K, * TA.)

مُسَهَّدٌ
مُسَهَّدٌ ذ Rendered sleepless. (S, L, K.) ― -b2- See also سُهُدٌ, in two places.

##### Türkçe

**سَهِدَ**
1 **سَهِدَ** ذ , muzâri‘ **سَهَدَ** , (S, L, K,) mastar ismi **سُهَادٌ** (S, * A, * L) ve **سُهْدٌ** (A, * L, K *) ve **سَهَدٌ**, (S, L,) [bunların hepsi L ve TA’da mastar isimleri olarak zikredilmiştir ve görünüşe göre K’da da; fakat birincisi S’de basit bir isim olarak zikredilmiş görünür,] Uykusuz oldu: eşanlamlısı **أَرِقَ**; (S, A, * L, K;) uyumadı (**لَمْ يَنَمْ**); **رَقَدَ**’ın zıddı. (L.) [Aşağıda **سُهَادٌ**’a da bak.]

**سهّدهُ**
2 **سهّدهُ** ذ , (S, A, L, K,) mastar ismi **تَسْهِيدٌ**; (PS;) ve ↓ **اسهدهُ**; (A, TA;) O, (bir adam, S, L, K,) ve o, (kaygı yahut keder, A, L, ve acı, L,) onu uykusuz bıraktı. (S, A, L, K.) Ve **فُلَانٌ يَسْهَّدُ**: Böyle biri uyumasına müsaade edilmez. (L.)

4 **أَسْهَدَ**: 2’ye bak. -A2- **اسهدت بِالوَلَدِ**: O [bir kadın] çocuğu tek bir inleme yahut zor nefes alma ile doğurdu; (IAar, K;) [yahut tek bir itişle;] **زَكَبَتْ بِهِ** vb. gibi. (IAar, L, madde **خفد**’de.)

**تسهّد**
5 **تسهّد** ذ: Freytag tarafından, K’nın otoritesine dayanarak, onda bulmadığım hâlde, “Uykusuz oldu” mânasında söylenmiştir; **سَهِدَ** gibi: eğer kullanılırsa, daha muhtemel olarak “uykusuz bırakıldı” mânasına gelir; **سَهَّدَهُ**’nun sanki edilgeni olarak.]

**شَىْءٌ سَهْدٌ مَهْدٌ**
**شَىْءٌ سَهْدٌ مَهْدٌ** ذ: İyi yahut güzel bir şey: (L, K:) burada **مهد**, **سهد**’e taklitî bir ardıl (sequent)tir. (L.)

**سُهْدٌ**
**سُهْدٌ** ذ: iki yerde **سُهَادٌ**’a bak.

**سُهُدٌ**
**سُهُدٌ** ذ: Az uyuyan kimse; (S, A, L, K;) ve ayrıca ↓ **مُسَهَّدٌ**: (A:) ve bazıları **سُهَدُ** der, **عُمَرُ** gibi; fakat bu, [bir vezin olarak] yalnız özel adlarda kullanılandır: (Ham p. 39:) ve az uyuyan bir göz (**عَيْنٌ**). (L.) ― -b2- [Bundan dolayı,] (mecaz:) Uyanık; ihtiyatlı; bir adama uygulanır; ve ayrıca ↓ **مُسَهَّدٌ**. (A, TA.) ― -b3- Ve az uyku. (L.)

**سَهْدَةٌ**
**سَهْدَةٌ** ذ (mecaz:) Uyanıklık: şu sözde olduğu gibi, **هُوَ ذُو سَهْدَة** (mecaz:) [O uyanıklık sahibidir] (A, K) **فِى أَمْرِهِ** [işinde]. (A.) ― -b2- Şunu da dersin: **مَا رَأَيْتُ مِنْهُ سَهْدَةً**, mânası (mecaz:) Ondan iyi olana dair hiçbir dikkat, yahut ona hiçbir istek tecrübe etmedim, yahut tecrübe etmiş değilim: (A, TA:) yahut sözlerden veya iyi fiillerden, (S, L, K,) yahut iyi fiillerden veya tatmin edici sözlerden, üzerine güven konulacak herhangi bir şey. (L.)

**سُهَادٌ**
**سُهَادٌ** ذ (S, A, L) ve ↓ **سُهْدٌ** (A, L, K): Uykusuzluk. (S, A, L, K. [Her ikisi de L ve TA’da 1’in mastar isimleri olarak zikredilmiştir.]) Şöyle denir: **فِى عَيْنِهِ** ↓ **سَهْدٌ** ve **سُهَادٌ**: Onun gözünde uykusuzluk vardır. (A.)

**سَهْوَدٌ**
**سَهْوَدٌ** ذ, bir oğlana yahut genç adama uygulanır: Nâzik, yahut gelişmiş, ve taze: (Sh, K:) yahut uzun boylu ve güçlü. (K.)

**أَسْهَدُ**
**أَسْهَدُ** ذ [Daha çok, ve en çok, uykusuz.] ― -b2- [Bundan dolayı,] **هُوَ أَسْهَدُ رَأْيًا مِنْكَ** (mecaz:) O, hükümde yahut görüşte senden daha ihtiyatlı ve daha uyanıktır. (A, K, * TA.)

**مُسَهَّدٌ**
**مُسَهَّدٌ** ذ: Uykusuz bırakılmış. (S, L, K.) ― -b2- İki yerde ayrıca **سُهُدٌ**’a bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D8%AF/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

سَهِدَ
سَهِدَ A ( n. ac. سُهْد 3 ,  سَهَد 4 ,  سُهَاْد 24 ),
a.  Was sleepless, wakeful.

سَهَّدَ
سَهَّدَ II ,
a.  Made wakeful.

تَسَهَّدَ
تَسَهَّدَ V ,
a.  see I .

سَهْدَة
سَهْدَة 1t ,  سُهْد 3 ,
a.  Sleeplessness, wakefulness; watchfulness, vigilance.

سُهُد
سُهُد 10 ,
a.  Vigilant, cautious.

سُهَاْد
سُهَاْد 24 ,
a.  see 3 .

##### Türkçe

سَهِدَ
**سَهِدَ** A (mastar: **سُهْد** 3, **سَهَد** 4, **سُهَاْد** 24),
a. Uykusuz kaldı, uyanık kaldı.

سَهَّدَ
**سَهَّدَ** II,
a. Uyanık kıldı.

تَسَهَّدَ
**تَسَهَّدَ** V,
a. I’e bak.

سَهْدَة
**سَهْدَة** 1t, **سُهْد** 3,
a. Uykusuzluk, uyanıklık; gözetleme, tetikte olma.

سُهُد
**سُهُد** 10,
a. Tetikte, ihtiyatlı.

سُهَاْد
**سُهَاْد** 24,
a. 3’e bak.
