# سهد — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D8%AF/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%87%D8%AF/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سهد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D8%AF.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: سهد

السهد، بالضم، كالسهأد، كغراب: الأرق، قال الأعشى.

  أرقت وما هذا السهاد المؤرق كا قاله الليث. يقال: في عينه سهد وسهاد. وفي الصحاح: السهاد: الأرق. فالعجب من المصنق كيف ترك ذكر السهاد، مع وجوده في الصحاح وقد سهد كفرح يسهد سهدا وسهداوسهادا: لم ينم. والسهد، بضمتين: القليل النوم أو القليل من النوم، كما في اللسان. ورجل سهد: قليل النوم، قال أبو كبير الهذلي:
  فأتت به حوش الفؤاد مبطنا                      سهدا إذا ما نام ليل الهوجل وعين سهد كذلك.
 وسهدته فهو مسهد،وسهده الهم والوجع، وأسهده. وهو مسهد وسهد: قليل النوم. وهذه عبارة الأساس.
 ومن المجاز: ما رأيت منه سهدة، بالفتح، أي نبهة للخير ورغبة فيه، كما في الأساس. وفي اللسان: أي أمرا يعتمد عليه من كلام مقنع أو خير أو بركة. وفي باب الإتباع شيء سهد مهد، أي حسن ?، نقله الصاغاني. ومن المجاز: هو ذو سهدة، بالفتح، أي ذو يقظة، وهو أسهد رأيا منك، أحزم وأيقظ، وهو مجاز. ورجل مسهد وسهد: يقظ وحذر. ويقال: غلام سهود، غض حدث، قاله شمر، وأنشد:
  وليته كان غلاما سهودا
  إذا عست أغصانه تجددا أو غلام سهود: طويل شديد، قاله ابن دريد. وعن ابن الأعرابي: أسهدت بالولد: ولدته بزحرة واحدة، كأمصعت به، وأخفدت به وأمهدت به، وحطأت به وسهدد، كجعفر: جبل، لا ينصرف، قاله الليث: كأنهم يذهبون به إلى الصخرة، أو البقعة. ويقال فلان يسهد، أي لا يترك أن ينام، ومنه قول النابغة.

  يسهد من نوم العشاء سليمها                      لحلي النساء في يديها قعاقع

### Türkçe

**السهد**, zamme ile, **السهأد** gibi, **غراب** gibi: uykusuzluk. **الأعشى** dedi.

  Uykusuz kaldım; ve bu uykusuz bırakan **السهاد** nedir? **الليث**’in dediği gibi. Denir ki: onun gözünde **سهد** ve **سهاد** vardır. Ve **الصحاح**’ta: **السهاد**: uykusuzluk. Şu hâlde, **المصنق**’tan hayret edilir; **الصحاح**’ta mevcut olduğu hâlde **السهاد**’ın zikrini nasıl terk etti! Ve **سهد** — **فرح** gibi — **سهدا** ve **سهداوسهادا** olarak **يسهد**: uyumadı. Ve **السهد**, iki zamme ile: az uyku yahut uykudan az olan; **اللسان**’da olduğu gibi. Ve **سهد** adam: az uykulu; **أبو كبير الهذلي** dedi:
  Onu, içi dolu, yüreği ürkek olarak getirdi;                      **سهدا**: **الهوجل** gecesi uyuduğu vakit. Ve **سهد** göz de böyledir.
 Ve onu **سهدته**, o hâlde o **مسهد**’dir; ve onu keder ve ağrı **سهده**; ve onu **أسهده**. Ve o **مسهد** ve **سهد**’dir: az uykulu. Ve bu, **الأساس**’ın ibaresidir.
 Ve mecazdan: ondan **سهدة** görmedim, fetha ile; yani hayra karşı bir uyanıklık ve ona bir rağbet; **الأساس**’ta olduğu gibi. Ve **اللسان**’da: yani ikna edici sözden yahut hayırdan yahut bereketten, kendisine dayanılan bir iş. Ve **الإتباع** babında: **سهد مهد** şey; yani güzel?; onu **الصاغاني** nakletti. Ve mecazdan: o **سهدة** sahibidir, fetha ile; yani uyanıklık sahibidir; ve o, senden daha **أسهد** görüşlüdür: daha tedbirli ve daha uyanık; ve o mecazdır. Ve **مسهد** ve **سهد** adam: uyanık ve sakınan. Ve denir ki: **سهود** oğlan: taze, yeni; bunu **شمر** söyledi; ve inşad etti:
  Keşke o, **سهود** bir oğlan olsaydı
  Dalları sertleştiği vakit yenilenseydi yahut **سهود** oğlan: uzun, güçlü; bunu **ابن دريد** söyledi. Ve **ابن الأعرابي**’den: **أسهدت بالولد**: onu tek bir itişle doğurdum; **أمصعت به** gibi, ve **أخفدت به** ve **أمهدت به** gibi, ve **حطأت به** ve **سهدد**; **جعفر** gibi: bir dağ; munsarif olmaz; bunu **الليث** söyledi: sanki onunla kayaya yahut yere gidiyorlar. Ve denir: falan **يسهد**; yani uyumasına izin vermez. Ve ondan, **النابغة**’nin sözü:

  Onun sağlamı, yatsı uykusundan uykusuz kalır;                      kadınların süsleri için, ellerinde **قعاقع** vardır
