# سهل — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D9%84/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%87%D9%84/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سهل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D9%84.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: سهل

سَهُلَ
1 سَهُلَ ذ , said of a place, (S,) or of a thing, and, accord. to IKtt, they said also سَهَلَ and سَهِلَ, (Msb,) and سَهُلَتْ, said of land, (أَرْضٌ,) aor. سَهُلَ , (K,) inf. n. سُهُولَةٌ, (S, Msb, K, KL,) It was, or became, smooth or soft, plain or level, or smooth and soft; (S, Msb, K, KL, TA;) i. e. contr. of حَزُنَ and حَزُنَتْ, (S, * K, * TA,) inf. n. حُزُونَةٌ. (TA.) ― -b2- And سَهُلَ, (MA, Msb, K,) inf. n. سُهُولَةٌ, (MA, KL,) or سَهَالَةٌ, (K,) [but the former is the more common,] It (a thing, Msb) was, or became, easy. (MA, Msb, * K, * KL.) ― -b3- One says كَلَامٌ فِيهِ سُهُولَةٌ (tropical:) [Language, or speech, in which is smoothness, or easiness]. (TA.)

سِهّلهُ
2 سِهّلهُ ذ , (Msb, K,) inf. n. تَسْهِيلٌ, (S, K,) i. q. صَيَّرَهُ سَهْلًا [which may mean He rendered it smooth or soft, plain or level, or smooth and soft; namely, a place &c.: or what next follows]. (TA.) ― -b2- He made it easy; he facilitated it; (S, K;) namely, a thing; said of God (Msb) [and of a man]. ― -b3- One says, سَهَّلَ سَبِيلَ المَآءِ [He smoothed, made easy, or prepared, the way, course, passage, or channel, of the water], (S and K in art. اتى,) in order that it might pass forth to a place. (S in that art.) And سهّل مَسِيلًا لِمَآءٍ [He smoothed, made easy, or prepared, a channel for water]. (M in that art.) ― -b4- And سهّل اللّٰهُ عَلَيْكَ الأَمْرَ, and لَكَ, a form of prayer, meaning May God [make easy, or facilitate, to thee the affair; or] take upon Himself, for thee, the burden of the affair; and lighten [it] to thee. (TA.) [And in like manner سهّل اللّٰهُ عَلَيْكَ is often said with الأَمْرَ or أَمْرَكَ understood.] ― -b5- [And أَهَّلَ بِهِ وَسَهَّلَ, or أَهَّلَهُ وَسَهَّلَهُ, inf. ns. تَأْهِيلٌ and تَسْهِيلٌ, He said to him ↓ أَهْلًا وَسَهْلًا, meaning (as expl. in the Msb in art. اهل) أَتَيْتَ قَوْمًا أَهْلًا وَمَوْضِعًا سَهْلًا, i. e. Thou hast come to a people who are like kinsfolk, and to a place that is smooth, plain, or not rugged: see أَهَّلَ and أَهْلٌ: and see also Ham p. 184.]

ساهلهُ
3 ساهلهُ ذ , (MA, K,) inf. n. مُسَاهَلَةٌ, (TA,) He was easy, or facile, with him; (MA, K *) or gentle with him; syn. يَاسَرَهُ: (K:) and ↓ تساهل عَلَيْهِ [has a similar meaning, i. e. he acted, or affected to act, in an easy, or a facile, manner towards him; or gently]. (S and K in art. غمض: see 4 in that art.) [See also the paragraph here following.]

اسهلوا
4 اسهلوا ذ They descended to the سَهْل [i. e. smooth or soft, or plain or level, or smooth and soft, tract]: (JK, Msb:) or they betook themselves to the سَهْل: (S:) or they became in the سَهْل: (K:) and they alighted and abode in the سَهْل, after they had been alighting and abiding in the حَزْن [i. e. rugged, or rugged and hard, or rugged and high, ground]. (TA.) Hence, in a trad. respecting the throwing of the pebbles [at Minè], يُسْهِلُ occurs as meaning He betakes himself to the interior of the valley. (TA.) ― -b2- Also They used smoothness, or easiness, (سُهُولَة,) with men: opposed to أَحْزَنُوا. (TA.) [See also 3.] -A2- اسهل is also trans., signifying He found [a thing, a place, &c.,] to be smooth or soft, plain or level, or smooth and soft. (Ham p. 675.) ― -b2- اسهل الطَّبِيعَةَ (S) or البَطْنَ, (Msb, K,) said of medicine, (S, Msb, K,) It relaxed, or loosened, the bowels; syn. أَلَانَ, (K,) or أَطْلَقَ. (Msb.) And أُسْهِلَ الرَّجُلُ [The man was relaxed in his bowels]: and أُسْهِلَ بَطْنُهُ [His bowels were relaxed]. (K.) [Hence the inf. n. اـِسْهَالٌ signifies A diarrhœa. And اسهل, likewise said of medicine, signifies also It attenuated a humour of the body.] ― -b3- اسهلت بِهِ She brought it forth (i. e. her fœtus, or offspring,) prematurely; i. q. أَمْلَصَتْ بِهِ [q. v.] &c. (Abu-l-'Abbلs [i. e. Th], TA in art. ملص.)

تسهّل
5 تسهّل ذ [It was, or became, rendered easy, or facilitated;] quasi-pass. of 2: (Msb:) or [like سَهُلَ] it was, or became, easy. (KL.) You say, تسهّل لَهُ الأَمْرُ [The affair was, or became, rendered easy to him]. (Msb in art. اتى.) And تسهّلت طَرِيقُ الأَمْرِ [The way of accomplishing the affair was, or became, rendered easy]. (TA in that art.) ― -b2- And تسهّل فِى أُمُورِهِ, said of a man, (K in art سنى,) He found, or experienced, ease, or facility, in his affairs. (TK in that art.)

تَسَاهُلٌ
6 تَسَاهُلٌ ذ is syn. with تَسَامُحٌ. (S, K.) You say تساهلوا meaning They acted in an easy, or a facile, manner, one with another; (MA, TA in art. يسر;) or gently; syn. تَيَاسَرُوا. (TA in that art.) ― -b2- See also 3. ― -b3- [In the present day it is used as meaning The being negligent, or careless, فِى أَمْرٍ in an affair.] ― -b4- [As a conventional term in lexicology, or in relation to language, it means A careless mode of expression occasioning] a deficiency in the language of a [writer or] speaker without reliance upon the understanding of [the reader or] the person addressed: (KT: [in one of my copies of that work, this explanation is omitted in the text, but written in the margin; and it is there added that it is what commonly obtains:]) or it means [sometimes such a mode of expression] that a phrase is not correct if held to be used according to the proper meaning, but is correct if held to be used according to a tropical meaning: or the mention of the whole when meaning a part. (Marginal notes in the copy of the KT above mentioned.) [See also تَسَامُحٌ, for which it is often used.]

استهل
8 استهل ذ , of the measure اِفْتَعَلَ from السَّهْلُ, occurs in a trad., where it is said, مَنْ كَذَبَ عَلَىَّ فَقَدِ اسْتَهَلَ مَكَانَهُ فِى جَهَنَّمَ, meaning [He who lies against me] takes for himself easily his place of abode in Hell. (TA.)

استسهلهُ
10 استسهلهُ ذ He reckoned it سَهْل, (S, K,) i. e. easy, or facile. (TK.) [See an ex. in a verse cited voce أَوْ, p. 123.]

سَهْلٌ
سَهْلٌ ذ Smooth or soft, plain or level, or smooth and soft: (Msb:) or anything inclining to smoothness or softness, plainness or levelness, or smoothness and softness; (JK, M, K;) inclining to have little roughness, or ruggedness and hardness; (JK, M, TA;) and ↓ سَهِلٌ signifies the same. (K.) You say أَرْضٌ سَهْلَةٌ, [meaning the same as سَهْلٌ used as a subst., expl. in what follows,] (S, Msb,) contr. of حَزْنَةٌ. (TA.) See also 2, last sentence. ― -b2- Also Easy, or facile; (MA, Mgh, KL;) contr. of صَعْبٌ. (Mgh.) You say رَجُلٌ سَهْلُ الخُلُقِ [A man easy of disposition]: (S, Msb, * TA:) [and] سَهْلُ المَقَادَةِ [easy to be led]. (TA.) And كَلَامٌ سَهْلُ المَأْخَذِ (tropical:) [Language easy in respect of the source of derivation]. (TA.) رَجُلٌ سَهْلُ الوَجْهِ, (K, TA,) a phrase mentioned, but not explained, by Lh, (TA,) means A man having little flesh in the face, (K, TA,) in the opinion of ISd: and [it is said that] سَهْلُ الخَدَّيْنِ, in a description of the approved characteristics of the Prophet, means having expanded cheeks, not elevated in the balls thereof. (TA.) -A2- [As a subst.,] A smooth or soft, plain or level, or smooth and soft, tract of land; [generally meaning a soft tract, or a plain;] (IF, S, MA, Mgh, Msb, K, TA;) i. e. contr. of جَبَلٌ, (S, Msb,) or of حَزْنٌ: (IF, Mgh, Msb, K, TA:) it is one of the nouns that are used as adv. ns. [of place]: (TA:) [for ex. you say, نَزَلُوا سَهْلًا, (a phrase occurring in the TA,) meaning They alighted and abode in a سهل:] pl. سُهُولٌ (MA, Msb, K) and سُهُولَةٌ [of which latter an ex. occurs in a verse cited voce رَأْسٌ.] (MA.) -A3- Also The crow; i. e. raven, carrion-crow, rook, &c.; syn. غُرَابٌ. (K.)

سَهِلٌ
سَهِلٌ ذ : see سَهْلٌ, first sentence. ― -b2- نَهْرٌ سَهِلٌ, (S, K,) and أَرْضٌ سَهِلَةٌ, (K,) [A river, and a land,] having, (S,) or abounding with, (K,) what is termed سِهْلَةٌ [q. v.]. (S, K.)

سِهْلَةٌ
سِهْلَةٌ ذ Sea-sand: (IAar, TA:) or sand such as is not fine: (S:) or coarse sand, such as is not fine and soft: (IAth, TA:) or a sort of earth like sand, (JK, K,) brought by water: (K:) or sand of a conduit in which water runs: (S in art. رض:) سِهْلَةُ الزُّجَاجِ is sea-sand that is made an ingredient in the substance of glass: (Mgh:) Az says that he had not heard the word سِهْلَة except on the authority of Lth. (TA.) [And Coarse sand that comes forth from the bladder; (Golius on the authority of Meyd;) what we commonly term gravel.]

سُهْلِىٌّ
سُهْلِىٌّ ذ , with damm, [Of, or relating to, and growing in, and pasturing in, the kind of tract termed سَهْل;] a rel. n. from سَهْلٌ, (S, Msb, K,) or from أَرْضٌ سَهْلَةٌ, (Aboo-'Amr Ibn-El-'Alà, TA,) irregularly formed. (S, Msb.) You say نَبْتٌ سُهْلِىٌّ [A plant growing in the سَهْل]. (The Lexicons passim.) And بَعِيرٌ سُهِلىٌّ A camel that pastures in the سَهْل. (K.)

سَهُولٌ
سَهُولٌ ذ Laxative to the bowels; syn. مَشُوٌّ; (O, K; in the CK [erroneously] مُشُوّ;) as also ↓ مُسْهِلٌ; applied to a medicine. (Msb, TA.)

سُهَيْلٌ
سُهَيْلٌ ذ A certain star [well known; namely, Canopus]; (T, S, K;) not seen in Khurلsلn, but seen in El-'Irلk; (T, TA;) as Ibn-Kunلseh says, seen in El-Hijلz and in all the land of the Arabs, but not seen in the land of Armenia; and between the sight thereof by the people of ElHijلz and the sight thereof by the people of El- 'Irلk are twenty days: (TA:) it is said that سهيل was a tyrannical collector of the tithes on the road to El-Yemen, and God transformed him into a star: (Lth, TA:) [it rose aurorally, in Central Arabia, about the commencement of the ear of the Flight, on the 4th of August, O. S.: the place where it rises, in that latitude, is S. 29 degrees E.; and the place where it sets, in the same latitude, S. 29 degrees W.: (see 10 in art. حب: and see جَنُوبٌ:)] at the time of its [auroral] rising, the fruits ripen, and the قَيْظ [q. v., here meaning the greatest heat,] ends. (K.) [بَالَ سُهَيْلٌ, which is a prov., and the saying of a poet,
بَالَ سُهَيْلٌ فِى الفَضِيخِ فَفَسَدْ
have been expl. in art. بول.] 'Omar Ibn-'AbdAllah Ibn-Abee-Rabeea says respecting Suheyl Ibn-'Abd-Er-Rahmلn Ibn-'Owf, and his taking in marriage Eth-Thureiyà El-'Ableeyeh of the Benoo-Umeiyeh, deeming their coming together to be a strange thing by likening them to the stars named Eth-Thureiyà and Suheyl,
أَيُّهَا المُنْكِحُ الثُّرَيَّا سُهَيْلًا
عَمْرَكَ اللّٰهَ كَيْفَ يَلْتَقِيَانِ
هِىَ شَامِيَّةٌ اـِذَا مَا اسْتَقَلَّتْ
وَسُهَيْلٌ اـِذَا اسْتَقَلَّ يَمَانِى
[O thou marrier of Eth-Thureiyà to Suheyl, by thine acknowledgment of the everlasting existence of God, (or, as it sometimes means, I ask God to prolong thy life,) tell me, how can they meet together? She is of the northern region when she rises, and Suheyl, when he rises, is of the southern region]. (Har p. 276. [But I have substituted اللّٰهَ for اللّٰهُ, and يَمَانِى for يَمَانٍ. See also the notice of the poet above named in the work of Ibn-Khillikلn: (I have the express authority of the TA for thus writing this name:) and De Sacy's Anthol. Gramm. Arabe, p. 139.]) [Freytag states that قَدَمَا سُهَيْلٍ is the name of Two stars which are behind Canopus; on the authority of Meyd: and also mentions the name of سهيل الشام, and سهيل الفرد, as given to Certain stars in the constellation Anguis; adding that Canopus is distinguished from سهيل الشام by the name of سهيل اليمن.] The name of أُخْتَاسُهَيْلٍ [The two sisters of Canopus] is applied to الشِّعْرَى العَبُورُ [or Sirius] and الشِّعْرَى الغُمَيْصَآءُ [or Procyon], together. (S and K in art. شعر.) [See also حَضَارِ and الوَزْنُ.]

أَكْذَبُ مِنْ سُهَيْلَةَ
أَكْذَبُ مِنْ سُهَيْلَةَ ذ is a prov., (O, K,) said to mean [More lying than] the wind: (O:) or سهيلة was a certain liar. (K.)

مُسْهَلٌ
مُسْهَلٌ ذ Relaxed, or loosened, by medicine; applied to the belly: no credit is to be given to people's saying مَسْهُولٌ, unless an express authority be found for it. (Msb.)

مُسْهِلٌ
مُسْهِلٌ ذ : see سَهُولٌ. [Also an attenuant medicine.]

### Türkçe

سَهُلَ
1 **سَهُلَ** **ذ** , bir yer hakkında söylenir, (S,) yahut bir şey hakkında; ve IKtt’ye göre, onlar **سَهَلَ** ve **سَهِلَ** de dediler, (Msb,) ve **سَهُلَتْ**, arazi (**أَرْضٌ**) hakkında söylenir; muzârîsi **سَهُلَ** , (K,) mastarı **سُهُولَةٌ**, (S, Msb, K, KL,) Düzgün yahut yumuşak, düz yahut seviyeli, yahut düzgün ve yumuşak oldu veya oldu; (S, Msb, K, KL, TA;) yani **حَزُنَ** ve **حَزُنَتْ**’in zıddı; (S, * K, * TA,) mastarı **حُزُونَةٌ**. (TA.) ― -b2- Ve **سَهُلَ**, (MA, Msb, K,) mastarı **سُهُولَةٌ**, (MA, KL,) yahut **سَهَالَةٌ**, (K,) [lâkin birincisi daha yaygındır,] O (bir şey, Msb) kolay oldu veya oldu. (MA, Msb, * K, * KL.) ― -b3- Şöyle denir: **كَلَامٌ فِيهِ سُهُولَةٌ** (mecaz:) [içinde düzgünlük yahut kolaylık bulunan dil yahut söz]. (TA.)

سِهّلهُ
2 **سِهّلهُ** **ذ** , (Msb, K,) mastarı **تَسْهِيلٌ**, (S, K,) **صَيَّرَهُ سَهْلًا** ile aynı mânâdadır [ki “onu düzgün yahut yumuşak, düz yahut seviyeli, yahut düzgün ve yumuşak kıldı” mânâsına gelebilir; yani bir yer vb.: yahut bundan sonra gelen şey]. (TA.) ― -b2- Onu kolay kıldı; onu kolaylaştırdı; (S, K;) yani bir şeyi; Allah hakkında (Msb) [ve bir insan hakkında]. ― -b3- Şöyle denir: **سَهَّلَ سَبِيلَ المَآءِ** [suyun yolunu, mecrasını, geçidini yahut kanalını düzeltti, kolay kıldı veya hazırladı], (S ve K, madde **اتى**’de,) bir yere çıkıp geçmesi için. (S, o maddede.) Ve **سهّل مَسِيلًا لِمَآءٍ** [su için bir kanal düzeltti, kolay kıldı veya hazırladı]. (M, o maddede.) ― -b4- Ve **سهّل اللّٰهُ عَلَيْكَ الأَمْرَ**, ve **لَكَ**, bir dua kalıbıdır; mânâsı: Allah [işi sana kolay kılsın yahut] işin yükünü senin için üzerine alsın; ve onu sana hafifletsin. (TA.) [Ve benzeri şekilde **سهّل اللّٰهُ عَلَيْكَ** çoğu kez **الأَمْرَ** yahut **أَمْرَكَ** anlaşılmış olarak söylenir.] ― -b5- [Ve **أَهَّلَ بِهِ وَسَهَّلَ**, yahut **أَهَّلَهُ وَسَهَّلَهُ**, mastarları **تَأْهِيلٌ** ve **تَسْهِيلٌ**, ona aşağıdaki **أَهْلًا وَسَهْلًا** sözünü söyledi; mânâsı (Msb’de madde **اهل**’de açıklandığı üzere) **أَتَيْتَ قَوْمًا أَهْلًا وَمَوْضِعًا سَهْلًا**, yani: Sen akraba gibi olan bir kavme ve düzgün, düz yahut engebeli olmayan bir yere geldin: **أَهَّلَ** ve **أَهْلٌ**’e bak: ayrıca Ham s. 184’e de bak.]

ساهلهُ
3 **ساهلهُ** **ذ** , (MA, K,) mastarı **مُسَاهَلَةٌ**, (TA,) onunla kolay davrandı yahut yumuşak davrandı; (MA, K *) yahut ona karşı nazik davrandı; eş anlamlısı **يَاسَرَهُ**: (K:) ve aşağıdaki **تساهل عَلَيْهِ** [benzer mânâdadır; yani ona karşı kolay yahut yumuşak bir tarzda davrandı yahut öyle davranır göründü; yahut nazik davrandı]. (S ve K, madde **غمض**’da: o maddede 4’e bak.) [Ayrıca buradan sonraki paragrafa da bak.]

اسهلوا
4 **اسهلوا** **ذ** **سَهْل**’e indiler [yani düzgün yahut yumuşak, düz yahut seviyeli, yahut düzgün ve yumuşak araziye]: (JK, Msb:) yahut **سَهْل**’e yöneldiler: (S:) yahut **سَهْل**’de oldular: (K:) ve **حَزْن**’de [yani engebeli, yahut engebeli ve sert, yahut engebeli ve yüksek arazide] konaklayıp ikamet ettikten sonra **سَهْل**’de konaklayıp ikamet ettiler. (TA.) Bundan dolayı, çakıl taşlarını atmaya dair bir rivayette [Minâ’da], **يُسْهِلُ** “vadinin iç tarafına yönelir” mânâsında vârid olmuştur. (TA.) ― -b2- Ayrıca: İnsanlarla düzgünlük yahut kolaylık (**سُهُولَة**) üzere davrandılar: **أَحْزَنُوا**’nun zıddı. (TA.) [Ayrıca 3’e de bak.] -A2- **اسهل** geçişli olarak da gelir; mânâsı: [bir şeyi, bir yeri vb.] düzgün yahut yumuşak, düz yahut seviyeli, yahut düzgün ve yumuşak buldu. (Ham s. 675.) ― -b2- **اسهل الطَّبِيعَةَ** (S) yahut **البَطْنَ**, (Msb, K,) ilaç hakkında söylenir, (S, Msb, K,) Bağırsakları gevşetti; eş anlamlısı **أَلَانَ**, (K,) yahut **أَطْلَقَ**. (Msb.) Ve **أُسْهِلَ الرَّجُلُ** [adamın bağırsakları gevşedi]; ve **أُسْهِلَ بَطْنُهُ** [onun bağırsakları gevşedi]. (K.) [Bundan dolayı mastar **اـِسْهَالٌ** “ishal” mânâsına gelir. Ve **اسهل**, yine ilaç hakkında söylenerek, ayrıca “bedenin bir hıltını inceltti” mânâsına da gelir.] ― -b3- **اسهلت بِهِ** Onu (yani ceninini yahut yavrusunu) erken düşürdü; **أَمْلَصَتْ بِهِ** ile aynı mânâdadır [bk.]; vb. (Abu-l-‘Abbās [yani Th], TA, madde **ملص**’ta.)

تسهّل
5 **تسهّل** **ذ** [kolay kılındı yahut kolaylaştırıldı;] 2’nin quasi-meçhûlüdür: (Msb:) yahut [**سَهُلَ** gibi] kolay oldu yahut oldu. (KL.) Şöyle dersin: **تسهّل لَهُ الأَمْرُ** [iş ona kolay kılındı yahut kolay oldu]. (Msb, madde **اتى**’de.) Ve **تسهّلت طَرِيقُ الأَمْرِ** [işin gerçekleştirilme yolu kolay kılındı yahut kolay oldu]. (TA, o maddede.) ― -b2- Ve **تسهّل فِى أُمُورِهِ**, bir adam hakkında söylenir, (K, madde **سنى**’de,) işlerinde kolaylık yahut imkân buldu yahut tecrübe etti. (TK, o maddede.)

تَسَاهُلٌ
6 **تَسَاهُلٌ** **ذ** **تَسَامُحٌ** ile eş anlamlıdır. (S, K.) **تساهلوا** dersin; mânâsı: Birbirlerine karşı kolay yahut yumuşak bir tarzda davrandılar; (MA, TA, madde **يسر**’de;) yahut nazik davrandılar; eş anlamlısı **تَيَاسَرُوا**. (TA, o maddede.) ― -b2- Ayrıca 3’e de bak. ― -b3- [Günümüzde, **فِى أَمْرٍ** “bir işte” ihmalkâr yahut dikkatsiz olma mânâsında kullanılır.] ― -b4- [Lügat ilminde yahut dil ile ilgili olarak ıstılahî bir terim olarak, (KT:) [bu eserin nüshalarımdan birinde bu açıklama metinden düşürülmüş, fakat kenara yazılmıştır; ve orada bunun yaygın olan şey olduğu da eklenmiştir:] [bir yazarın yahut] konuşanın dilinde, [okuyanın yahut] muhatabın anlayışına güvenmeksizin, bir eksiklik doğuran dikkatsiz bir ifade tarzı mânâsına gelir: yahut bazen [böyle bir ifade tarzı] “ibare, hakikî mânâya göre kullanılmış sayılırsa doğru değildir; fakat mecazî mânâya göre kullanılmış sayılırsa doğrudur” mânâsına gelir: yahut bir parçayı kastederken bütünün zikredilmesi. (Yukarıda anılan KT nüshasının kenar notları.) [Ayrıca **تَسَامُحٌ**’a da bak; bunun yerine çoğu kez o kullanılır.]

استهل
8 **استهل** **ذ** , **السَّهْلُ**’den **اِفْتَعَلَ** vezninde, bir rivayette vârid olur; orada şöyle denir: **مَنْ كَذَبَ عَلَىَّ فَقَدِ اسْتَهَلَ مَكَانَهُ فِى جَهَنَّمَ**, mânâsı: [kim bana karşı yalan söylerse] cehennemdeki yerini kendisi için kolayca edinir. (TA.)

استسهلهُ
10 **استسهلهُ** **ذ** Onu **سَهْل** saydı, (S, K,) yani kolay yahut yumuşak. (TK.) [Bir örnek için **أَوْ** maddesinde zikredilen bir beyte bak, s. 123.]

سَهْلٌ
**سَهْلٌ** **ذ** Düzgün yahut yumuşak, düz yahut seviyeli, yahut düzgün ve yumuşak: (Msb:) yahut düzgünlüğe yahut yumuşaklığa, düzlüğe yahut seviyeliliğe, yahut düzgünlük ve yumuşaklığa meyleden her şey; (JK, M, K;) az pürüzlülüğe, yahut engebelilik ve sertliğe az meyletmeye meyleden; (JK, M, TA;) ve aşağıdaki **سَهِلٌ** de aynı mânâya gelir. (K.) **أَرْضٌ سَهْلَةٌ** dersin, [aşağıda gelecek üzere isim olarak kullanılan **سَهْلٌ** ile aynı mânâda,] (S, Msb,) **حَزْنَةٌ**’nin zıddı. (TA.) Ayrıca 2’nin son cümlesine de bak. ― -b2- Ayrıca: Kolay yahut yumuşak; (MA, Mgh, KL;) **صَعْبٌ**’ın zıddı. (Mgh.) **رَجُلٌ سَهْلُ الخُلُقِ** [huyu kolay bir adam] dersin: (S, Msb, * TA:) [ve] **سَهْلُ المَقَادَةِ** [sevk edilmesi kolay]. (TA.) Ve **كَلَامٌ سَهْلُ المَأْخَذِ** (mecaz:) [kaynak/çıkarım yönünden kolay dil]. (TA.) **رَجُلٌ سَهْلُ الوَجْهِ**, (K, TA,) Lh tarafından zikredilmiş fakat açıklanmamış bir ibaredir, (TA,) ISd’nin görüşüne göre “yüzünde az et bulunan adam” demektir, (K, TA,) ve [denilmiştir ki] Peygamber’in beğenilen vasıflarının tasvirinde **سَهْلُ الخَدَّيْنِ**, yanakları geniş, elmacıklarında yükselti olmayan demektir. (TA.) -A2- [İsim olarak:] Düzgün yahut yumuşak, düz yahut seviyeli, yahut düzgün ve yumuşak bir arazi parçası; [genellikle yumuşak bir arazi yahut ova mânâsında;] (IF, S, MA, Mgh, Msb, K, TA;) yani **جَبَلٌ**’in zıddı, (S, Msb,) yahut **حَزْنٌ**’ün zıddı: (IF, Mgh, Msb, K, TA:) mekân zarfı isimleri olarak kullanılan isimlerdendir: (TA:) [meselâ **نَزَلُوا سَهْلًا** dersin, (TA’da geçen bir ibare,) mânâsı: bir **سهل**’de konaklayıp ikamet ettiler:] çoğulu **سُهُولٌ** (MA, Msb, K) ve **سُهُولَةٌ** [ikincisinin bir örneği **رَأْسٌ** maddesinde zikredilen bir beyitte geçer.] (MA.) -A3- Ayrıca: Karga; yani kuzgun, leş kargası, ekin kargası vb.; eş anlamlısı **غُرَابٌ**. (K.)

سَهِلٌ
**سَهِلٌ** **ذ** : **سَهْلٌ**’e bak, ilk cümle. ― -b2- **نَهْرٌ سَهِلٌ**, (S, K,) ve **أَرْضٌ سَهِلَةٌ**, (K,) [bir nehir ve bir arazi,] (S,) yahut (K,) **سِهْلَةٌ** denilen şeyle dolu olan: (S, K.)

سِهْلَةٌ
**سِهْلَةٌ** **ذ** Deniz kumu: (IAar, TA:) yahut ince olmayan kum: (S:) yahut ince ve yumuşak olmayan iri kum: (IAth, TA:) yahut kum gibi bir çeşit toprak, (JK, K,) suyun getirdiği: (K:) yahut içinde su akan bir su yolunun kumu: (S, madde **رض**’da:) **سِهْلَةُ الزُّجَاجِ** camın maddesine katılan deniz kumudur: (Mgh:) Az der ki, Lth’nin rivayeti dışında **سِهْلَة** kelimesini işitmemiştir. (TA.) [Ve mesaneden çıkan iri kum; (Golius, Meyd’den naklen;) bizim yaygın olarak “kum/çakıl” dediğimiz şey.]

سُهْلِىٌّ
**سُهْلِىٌّ** **ذ** , damme ile, [**سَهْل** denilen arazi türüne ait, onda yetişen ve onda otlayan;] **سَهْلٌ**’den nisbet ismidir, (S, Msb, K,) yahut **أَرْضٌ سَهْلَةٌ**’den, (Aboo-‘Amr Ibn-El-‘Alà, TA,) düzensiz olarak yapılmıştır. (S, Msb.) **نَبْتٌ سُهْلِىٌّ** [**سَهْل**’de yetişen bir bitki] dersin. (Sözlükler her yerde.) Ve **بَعِيرٌ سُهِلىٌّ** **سَهْل**’de otlayan bir deve. (K.)

سَهُولٌ
**سَهُولٌ** **ذ** Bağırsakları gevşetici; eş anlamlısı **مَشُوٌّ**; (O, K; CK’de [yanlış olarak] **مُشُوّ**;) ve aşağıdaki **مُسْهِلٌ** de böyledir; ilaca nisbetle kullanılır. (Msb, TA.)

سُهَيْلٌ
**سُهَيْلٌ** **ذ** Belli bir yıldız [meşhur; yani Canopus]; (T, S, K;) Khurâsân’da görülmez, fakat Irak’ta görülür; (T, TA;) İbn-Kunâseh’in dediğine göre Hicaz’da ve Arapların bütün ülkesinde görülür, fakat Ermenistan ülkesinde görülmez; ve Hicaz halkının onu görmesi ile Irak halkının onu görmesi arasında yirmi gün vardır: (TA:) denilmiştir ki **سهيل** Yemen yolunda öşür toplayan zalim biriydi, Allah onu bir yıldıza çevirdi: (Lth, TA:) [onun fecrî doğuşu, Orta Arabistan’da, Hicret yılının başlarında, 4 Ağustos (eski takvim) civarındadır: o enlemde doğduğu yer güney 29 derece doğudur; ve aynı enlemde battığı yer güney 29 derece batıdır: (madde **حب**’da 10’a bak: ve **جَنُوبٌ**’a bak:)] onun [fecrî] doğuşu vaktinde meyveler olgunlaşır ve **قَيْظ** [burada en şiddetli sıcak mânâsıyla] biter. (K.) [**بَالَ سُهَيْلٌ**, ki bu bir darb-ı meseldir, ve bir şairin şu sözü,
**بَالَ سُهَيْلٌ فِى الفَضِيخِ فَفَسَدْ**
madde **بول**’de açıklanmıştır.] ‘Omar Ibn-‘AbdAllah Ibn-Abee-Rabeea, Suheyl Ibn-‘Abd-Er-Rahmân Ibn-‘Owf hakkında ve onun Benoo-Umeiyeh’ten Eth-Thureiyà El-‘Ableeyeh ile evlenmesi hakkında, onların birleşmesini, Eth-Thureiyà ve Suheyl adlı yıldızlara benzeterek garip bir şey sayıp şöyle der:
**أَيُّهَا المُنْكِحُ الثُّرَيَّا سُهَيْلًا**
**عَمْرَكَ اللّٰهَ كَيْفَ يَلْتَقِيَانِ**
**هِىَ شَامِيَّةٌ اـِذَا مَا اسْتَقَلَّتْ**
**وَسُهَيْلٌ اـِذَا اسْتَقَلَّ يَمَانِى**
[Ey Eth-Thureiyà’yı Suheyl’e nikâhlayan, Allah’ın ebedî varlığını ikrarınla (yahut bazen “Allah ömrünü uzatsın” mânâsına geldiği üzere), bana söyle: nasıl buluşurlar? O, doğduğunda kuzey bölgesindendir; Suheyl ise doğduğunda güney bölgesindendir]. (Har s. 276. [Fakat ben **اللّٰهَ**’ı **اللّٰهُ** yerine, ve **يَمَانِى**’yi **يَمَانٍ** yerine koydum. Ayrıca yukarıda adı geçen şairin İbn-Khillikân’ın eserindeki kaydına da bak: (bu ismi böyle yazmak için TA’nın açık otoritesi bendedir:) ve De Sacy’nin Anthol. Gramm. Arabe, s. 139.]) [Freytag, Meyd’e dayanarak **قَدَمَا سُهَيْلٍ**’in Canopus’un arkasındaki iki yıldızın adı olduğunu söyler: ve ayrıca Anguis takımyıldızındaki bazı yıldızlara verilen **سهيل الشام** ve **سهيل الفرد** adlarını da zikreder; Canopus’un **سهيل الشام**’dan **سهيل اليمن** adıyla ayırt edildiğini ekleyerek.] **أُخْتَاسُهَيْلٍ** [Canopus’un iki kızkardeşi] adı, birlikte olarak **الشِّعْرَى العَبُورُ** [yahut Sirius] ve **الشِّعْرَى الغُمَيْصَآءُ** [yahut Procyon] için kullanılır. (S ve K, madde **شعر**’da.) [Ayrıca **حَضَارِ** ve **الوَزْنُ**’a da bak.]

أَكْذَبُ مِنْ سُهَيْلَةَ
**أَكْذَبُ مِنْ سُهَيْلَةَ** **ذ** bir darb-ı meseldir, (O, K,) “rüzgârdan daha yalancı” mânâsında söylendiği belirtilir: (O:) yahut **سهيلة** belli bir yalancı idi. (K.)

مُسْهَلٌ
**مُسْهَلٌ** **ذ** İlaçla gevşetilmiş; karın hakkında kullanılır: insanların **مَسْهُولٌ** demesine itibar edilmez; ancak bunun için açık bir otorite bulunursa (o başka). (Msb.)

مُسْهِلٌ
**مُسْهِلٌ** **ذ** : **سَهُولٌ**’a bak. [Ayrıca inceltici bir ilaç.]
