# سهه — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D9%87/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%87%D9%87/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سهه](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D9%87.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: سهه

روي عن النبي، صلى الله عليه وسلم، أَنه قال: العَيْنانِ وِكاءُ السَّهِ فإذا نامتا اسْتَطْلَقَ الوِكاءُ؛ قال أَبو عبيد: السَّهُ حَلْقَةُ الدبر، قال الأَزهري: السَّهُ من الحروف الناقصةِ، وقد تقدّم ذلك في ترجمة سته لأَن أَصلها سَتَهٌ، بوزن فرس، وجمعها أَسْتاه كأَفراس، فحذفت الهاء وعوّض منها الهمزة، فقيل اسْتٌ، فإذا رَدَدْتَ إليها الهاء وهي لامها وحذفت العين التي هي التاء انحذفت الهمزة التي جيءَ بها عِوَضَ الهاء، فتقول سَهٌ، بفتح السين. ويروى في الحديث: وِكاءُ السَّتِ، بحذف الهاء وإِثبات العين، والمشهور الأَول، ومعنى الحديث: أَن الإنسان مهما كان مستيقظاً كانت اسْتُه كالمشدودةِ المَوْكِيّ عليها، فإذا نام انْحَلَّ وِكاؤُها، كنى بهذا اللفظ عن الحَدَثِ وخروج الريح، وهو من أَحسن الكناياتِ وأَلطفها.

### Türkçe

Peygamber’den, sallallahu aleyhi ve sellem, rivayet olundu: Şöyle dedi: “İki göz **السَّهِ**’in bağdır; ikisi uyuduğu vakit bağ çözülür.”; Ebû Ubeyd dedi: **السَّهُ** makatın halkasıdır. Ezherî dedi: **السَّهُ** eksik harflerden bir harftir; bu, onun aslının **سَتَهٌ** olması sebebiyle, vezin olarak **فرس** üzere olup cem‘i **أَسْتاه** (tıpkı **أَفراس** gibi) olduğundan, **ستة** tercümesinde daha önce geçmiştir; böylece **الهاء** hazfedildi ve onun yerine **الهمزة** ile ivaz olundu; bunun üzerine **اسْتٌ** denildi. Artık ona, yani onun lâmı olan **الهاء**’yı iade ettiğin ve **العين** olan **التاء**’yı hazfettiğin vakit, **الهاء**’nın ivazı olarak getirilen **الهمزة** de hazfolunur; böylece **سَهٌ** dersin; **السين**’in fethiyle. Hadiste şöyle de rivayet olunur: **وِكاءُ السَّتِ**; **الهاء**’nın hazfi ve **العين**’in ispatıyla; meşhur olan birincisidir. Hadisin manası: insan her ne kadar uyanık olursa olsun, **اسْتُه** bağlanmış, üzerine bağ vurulmuş gibi idi; uyuduğu vakit onun bağı çözülür; bu lafızla **الحَدَثِ**’ten ve rüzgârın çıkışından kinaye etti; o, kinayelerin en güzellerinden ve en latiflerindendir.
