# سهو (س-ه-و) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D9%88
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%87%D9%88

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Hatadan farkı ihmal ve umursamazlık sebebiyle hata yapmaktır

- Harfler: س - ه - و
- Kur'an'da: 2 geçiş · 2 ayet · 1 sîga
- 8 sözlük

## Sîgalar (1)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [سَاهُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D9%88/siga/%D8%B3%D9%8E%D8%A7%D9%87%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | فَاعِلُونَ | Yanılanlar | 2 | 2 | [51:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D9%88/ayet/51:11.md) |

## Mücavir kökler — 2 mücavir (6 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [غمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%85%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 12 · Ğamr, Derin su demektir
2. [صلو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Namaz

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | سهو |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Nâkıs (son harfi illetli) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [غفل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84.md), [نسي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D9%8A.md), [لهو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%87%D9%88.md) |
| Zıt Kök | [يقظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%82%D8%B8.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Zihnin dinginleşip gevşemesi, dikkatin dağılması ve bilincin nesnesinden uzaklaşması |
| Çekirdek Özet 2 | Görev bilincinin gevşemesi, umursamazlık ve gaflet içinde savrulma |
| Çekirdek Özet 3 | Sorumluluğun zihinsel ve eylemsel düzeyde askıya alınarak savsaklanması |
| Kritik Hata Riski | Kökü kasıtsız ve masum bir unutma sayarak bilinçli ihmal ve lakaytlığı gözden kaçırmak |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| سه | Gevşeklik, düzlük, yumuşaklık ve engelsiz akış; nitekim [سهل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D9%84.md) kökünde engebesiz arazi ve kolaylık, [سهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D8%B1.md) kökünde uykunun çekilmesiyle zihnin açık kalması, [سهم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D9%85.md) kökünde ise sürtünmesiz fırlatılan ok ve pay anlamı öne çıkar. | و | İki harfli çekirdeğin taşıdığı engelsiz ve gevşek akış hareketini, bilincin tutunma noktasını yitirip zihinsel denetimden düşmesi, dalgınlık ve ihmal yönünde daraltır. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| س | Diken, destek | Tutunma, dayanma ve zihinsel direnç noktasını simgeler. |
| ه | Kollarını kaldırmış insan | Dikkat çekme, dışa yönelme, soluk alma ve açığa çıkmayı anlatır. |
| و | Çengel, çadır kazığı | Bağlama, bitiştirme ve akışın bir yöne bağlanmasını gösterir. |
| سهو | Tutunma ve direncin (س) nefes verip gevşemesiyle (ه) dikkatin başka bir tarafa bağlanıp asıl merkezden çözülmesi (و) | Zihnin tutunma direncini bırakarak gevşemesi, nesnesinden kopması ve dikkatsizlik sonucu sürüklenmesi eylemini oluşturur. |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir şeyin dinginleşmesi, yumuşaması, gerilimin düşmesi ve devenin uysalca, zorlanmadan yürümesi. Nitekim yürüyüşü yumuşak binek için kullanılır; ayrıca evlerin önündeki gölgelik ve serinlik yerine veya eşya konulan açık kerevete سَهْوَة denir. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Zü’r-Rimme bir avcının yayını ve ok atışını tasvir ederken gerginliği az, çekişi yumuşak ve esnek yayı nitelemek üzere قوس سهوة terkibini kullanır. Bu kullanımda lafız, gerilimin bulunmayışını ve kolayca salınmayı bildirir. |
| Erken Arapça kullanım | İslâm öncesi ve erken dönemde iki kişinin birbiriyle yumuşak geçinmesi, kusurları görmezden gelerek müsamaha göstermesi مُسَاهَاة olarak adlandırılmıştır. el-Accâc bu manayı şu mısraında zikreder: حُلْوُ المُساهاةِ وإنْ عادَى أمَرّ |

Kaynak: Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisānü’l-ʿArab.

### Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinde سهو kökü, merkezi Samice katmanında bilincin sakinleşmesi, zihinsel gerilimin düşmesi ve dikkatin yön değiştirmesi ekseninde gelişmiştir. İbranicede dikkatsizlik, bilmeden yanılma ve kasıtsız günah anlamı taşıyan שָׁגָה (shagah) ve שָׁגַג (shagag) kökleriyle anlamsal bir örtüşme gösterse de doğrudan ses denkliği olan biçimler sınırlıdır. Süryanicede s-h-w / s-h-y kök çevresinde görülen gevşeme ve zayıflama göstergeleri, Arapçadaki dalgınlık ve dinginlik (سُكُون) manasıyla semantik bir matris oluşturur. Kökün ilksel çekirdeği zihinsel bir direnç kaybını, dikkatin nesnesinden kaymasını ve çabasız bir salıverilmeyi ifade eder; Arapçada bu durum hem nötr bir unutma-yanılma hem de kınanan bir ihmal ve lakaytlık yönünde çift kutuplu bir anlam kazanmıştır.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | س ه و kökünden türeyen lafızlar | Bir şeyden habersiz kalma, gevşeme, görmezden gelme (müsamaha) ve gökyüzünde çok sönük olduğu için gözden kaçan yıldız (es-Sühâ). | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Süryanice ve Güney Sami paralelleri | Zihinsel dikkatin gevşemesi, gaflet hali ve denetimsiz kalma anlam alanında paylaşılan ortak yönelim. | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik dışı veya uzak katmanlarda kökle doğrudan örtüşen güvenilir veri tespit edilmedi. | Veri bulunamadı |

Kaynak: Maqāyīs al-Lugha, Lisānü’l-ʿArab, Payne Smith.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| سهو | Anlamlı | Gaflet ve sükun | Dikkatin dağılması, zihnin dinginleşerek nesnesinden habersiz kalması. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| [سوه](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D9%87.md) | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş için bağımsız bir kök kaydı bulunmaz. | Kur'an'da geçmez. |
| [هسو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B3%D9%88.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Harflerin bu dizilişi kullanım dışı (mühmel) kabul edilmiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| [هوس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88%D8%B3.md) | Anlamlı | Gece dolaşmak, cesaret ve karışıklık | Geceleyin arayışla dolaşmak, yırtıcı hayvanın pervasızca yürümesi, akıl karışıklığı. | Ayn müsta'mel sayar; Kur'an'da geçmez. |
| وسه | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik lügatlerde mühmel kabul edilen harf dizilişidir. | Kur'an'da geçmez. |
| [وهس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D8%B3.md) | Anlamlı | Ezmek ve şiddetle yere vurmak | Bir şeyi çiğneyip ezmek, ayaklar altında un ufak etmek. | Ayn müsta'mel sayar; Kur'an'da geçmez. |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| سهو | Merkez | Gaflet ve ihmal | Bilincin gevşemesi ve umursamazlık sebebiyle görevi terk etme. | Hatırlatıldığında dahi gevşekliği sürdürme potansiyeli taşır. |
| [نسي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D9%8A.md) | Komşu | Unutma | Bilgiyi zihinden tamamen düşürme; hatırlatıldığında pişmanlıkla dönülebilen zaaf. | Kasıt aranmaksızın zihinsel muhafazanın yok olmasıdır. |
| [غفل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84.md) | Komşu | Habersizlik | Gözünün önünde olan bir delile veya gerçeğe karşı duyarsız ve dikkatsiz kalma. | İdrak araçları açıkken zihnin başka şeyle meşgul olmasıdır. |
| [لهو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%87%D9%88.md) | Komşu | Oyalanma | Önemli olanı bırakıp geçici ve değersiz bir hazla meşgul olma. | Bilinçli bir tercihle dikkati eğlenceye kaydırmaktır. |
| [يقظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%82%D8%B8.md) | Zıt | Uyanıklık | Dikkatin, algıların ve zihinsel teyakkuzun tam anlamıyla devrede olması. | Bütün duyuların nesnesine odaklandığı uyanıklık halidir. |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | سهو | Gaflet ve dalgınlık | Kökün zihinsel dinginlik ve ihmal bileşenlerini birlikte içeren temel hali. | Kesin |
| Latince | Neglegentia, inadvertentia | İhmal, dikkat etmeme | Sorumluluğu savsaklama ve dikkatsizlik yönünü karşılar; fıtri dinginlik yönünü dışarıda bırakır. | Güçlü |
| İngilizce | Inadvertence, heedlessness, remissness | Dikkatsizlik, umursamazlık | Hem istemsiz dalgınlığı hem de sorumluluk karşısındaki lakaytlığı kapsar. | Güçlü |
| Almanca | Nachlässigkeit, Unachtsamkeit | Savsaklama, dikkatsizlik | Bilinçli ya da bilinçsiz gevşeklik sonucunda oluşan zihinsel kopukluğu verir. | Güçlü |
| Fransızca | Négligence, inattention | İhmal, dikkatsizlik | Dikkatin dağılmasını ve ödevin savsaklanmasını iyi ifade eder. | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Littré.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| سَاهُونَ | Kibir, inkâr ve şaşkınlık içinde hakikatten kopuş | Ahireti ve hesabı inkâr edenlerin cehalet ve şüphe girdabında şuursuzca debelenmesi bağlamı (Zâriyât [51:11](https://lisan.digital/tr/ayet/51:11.md)). |
| سَاهُونَ | İbadeti ve sorumluluğu umursamama, savsaklama | Namazı ciddiye almayan, vaktini ve ruhunu gözetmeyip riya ile savuşturanların tavrı bağlamı (Mâ‘ûn [107:5](https://lisan.digital/tr/ayet/107:5.md)). |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Teklif ve sorumluluk şartı | Akıl ve bilincin kaybolduğu sehiv durumunda kişinin mükellef olup olmadığı, peygamberlerin tebliğ dışı sehivlerinin ismet sıfatına etkisi. | Kasıtsız zihinsel zaaf ile iradi lakaytlık arasındaki sınır. |
| Fıkıh | İbadette sehiv secdesi | Namazın rükün veya vaciplerinde yanılma, unutma ya da dalgınlıkla yapılan eksiklik veya fazlalıkların telafisi (سُجُودُ السَّهْوِ). | Zihinsel dalgınlığın ibadetin sıhhatine getirdiği teknik telafi. |
| Tefsir | سهو ile [نسي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D9%8A.md) ayrımı | Mâ‘ûn [107:5](https://lisan.digital/tr/ayet/107:5.md) ayetinde namazda sehiv ile namazdan sehiv (عَنْ صَلَاتِهِمْ / فِي صَلَاتِهِمْ) farkı; kınamanın dalgınlığa değil, umursamazlığa yönelik oluşu. | Kasıtlı ihmal ve ciddiyetsizlik boyutu. |
| Hadis | Hz. Peygamber'in sehiv örnekleri | Resûlullah'ın namazda sehvederek sehiv secdesi yapması ve "Ben de sizin gibi bir insanım, unutursam hatırlatın" buyurması. | İnsani tabiatın tabii dalgınlığı ve hüküm vaaz etme vesilesi. |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İbadet ve kulluk bilinci | Gevşeklik ve lakaytlık | Tehdit unsuru | İbadetin ruhundan ve vaktinden koparak onu mekanik veya savsaklanan bir yüke dönüştürme. | Kesin |
| İlmi | Epistemoloji ve metodoloji | Dikkatsizlik ve denetim kaybı | Hata kaynağı | Araştırmacının zihinsel disiplini yitirerek delilleri veya verileri gözden kaçırması. | Güçlü |
| Siyasi | Kamu yönetimi ve teyakkuz | İhmal ve rehavet | Güvenlik açığı | Yöneticilerin ve kurumların toplumsal sorumlulukları umursamayarak krize zemin hazırlaması. | Güçlü |
| İktisadi | Sözleşmeler ve üretim | Savsaklama ve denetimsizlik | Verimsizlik | İş gücünün veya yönetimin işi gevşek tutarak kaynak ve kalite israfına yol açması. | Güçlü |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Faz zayıflaması / Sönümlenme (Attenuation / Damping) | Bir sinyalin veya dalganın ortam direnciyle enerjisini ve gerilimini yitirerek genliğinin düşmesi; sistemdeki dikkat/enerji seviyesinin sönümlenmesi. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kurumsal anomi ve ihmal (Institutional neglect / Remissness) | Bireyin veya grubun kuralları açıkça reddetmeksizin, gevşeklik ve umursamazlık sebebiyle işlevsiz kılması, sosyal denetimin çözülmesi. | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca masum, elde olmayan basit bir unutma veya anlık kafa karışıklığı (zelle) düzeyine indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da bu kök, zihinsel bir dalgınlıktan ziyade kalbin davaya, hesaba ve ibadete karşı kayıtsız kalmasını, yani ahlaki bir lakaytlığı kapsar. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Mâ‘ûn [107:5](https://lisan.digital/tr/ayet/107:5.md) ayetindeki şiddetli tehdidin namaz kılarken istem dışı yanılan müminlere yönelik olduğu zannedilerek yersiz bir vesvese üretilir; asıl yerilen umursamazlık gözden kaçar. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | İnsanın sorumluluk karşısındaki felaketinin yalnızca açık inkârla değil, ibadet ve ilkeleri gevşekliğe kurban eden lakaytlıkla da başladığını gösterdiği için hayatidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İbadeti şekilciliğe indirgeyip toplumsal dayanışmayı reddeden münafıkane tavırları yeren ve ahireti hafife alanları tasvir eden ayetlerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Masum unutma ([نسي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D9%8A.md)) ile bilinçli ve gevşek ihmal (سهو) arasındaki farkı ortaya koyarak dinin insani zaafları değil, ahlaki umursamazlığı kınadığını netleştirir. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Gerilimin düşmesi, zihinsel tutunmanın çözülmesi, bedenin veya nesnenin direnç göstermeksizin gevşeyip akması.
- Soyut anlam: Bilincin görev ve sorumluluk ekseninden kayarak umursamazlık, rehavet ve denetimsiz ihmale sürüklenmesi.
- Sistematik karşılık: Bir sistemde kontrol parametrelerinin gevşetilmesi sonucu meydana gelen işlev kaybı, hedeften sapma ve teyakkuz çöküşü.
- LaTeX modeli: $$S(t) = \left(1 - \alpha(t)\right) \cdot \Psi(t) \quad \text{burada} \quad \lim_{\alpha \to 0} S(t) = \Psi(t)$$
- LaTeX açıklaması: Formülde $\Psi$ asli sorumluluk veya odaklanılması gereken hedef fonksiyonunu, $\alpha$ zihinsel teyakkuz ve iradi denetim katsayısını ($0 \le \alpha \le 1$), $S$ ise sehiv durumundaki sapma veya ihmal miktarını simgeler. Zihinsel kontrol ve hassasiyet sıfıra yaklaştıkça ($\alpha \to 0$), ihmal ve gaflet ($S$) doğrudan hedefin yerini alarak tam bir savsaklamaya dönüşür.

## Geçtiği ayetler (2 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%87%D9%88/occurrences?meal=IK

### [Zariyat 51:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D9%88/ayet/51:11.md) — سَاهُونَ

الَّذِينَ هُمْ فِي غَمْرَةٍ سَاهُونَ

Meal (IK): Ki onlar; koyu bir cehalet içerisinde kalmış gafillerdir.

### [Maun 107:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D9%88/ayet/107:5.md) — سَاهُونَ

الَّذِينَ هُمْ عَنْ صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ

Meal (IK): Ki onlar; kıldıkları namazdan gafildirler.

## Sözlükler (8)

### ★ Akevler Sözlüğü

Hatadan farkı ihmal ve umursamazlık sebebiyle hata yapmaktır.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D9%88/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الهاء والسين وو ا ي ء معهما
ه و س، س ه و، و ه س،ه ي س مستعملات هوس:
الهَوَسُ: الطَّوَ فإن باليّل، والطّلب في جَراءة، تقول : أَسَدٌ هوّاسٌ، ورجلٌ هوّاسٌ، أي: مُجرَّب شُجاعٌ.
السَّهْوُ: الغَفْلةُ عن الشّيء، وذهابُ القَلْب عنه، وإنّه لساهٍ بين السَّهْو والسُّهُوّ. وسها الرّجل في صلاته إذا غفل عن شيءٍ منها.
والسَّهْوَة: أربعةُ أعوادٍ أو ثلاثة يُعارَضُ بَعْضُها على بَعْض، يوضع عليها شيءٌ من الأمتعة.
والمُساهاةُ: حُسْنُ المُخالَقة. قال العجاج:
"حُلْوُ المُساهاةِ وإنْ عادَى أمَرّ"
والسُّها: كُوَيْكِبٌ صغير، يُقال: هو الذي يُسَمَّى أسلم. مع الكوكب الأَوْسَطِ من بَناتِ نَعش. قال:
شكونا إليه خرابَ السّـواد		فَحَرَّمْ عَلَيَنْا لحومَ البَقَّـرْ
فكُنّا كمن قال من قبلنـا:		أُريها السها وتُرِيني القمرْ
فجزم "فحرّمْ" وهو فعلٌ ماضٍ، لاستقامة الوزن .
وهس: الوَهْسَ: شِدّةُ السَّيْر، وهَسوا وتَوَهَّسُوا وتَواهَسُوا، وسَيْرٌ هَسٌ.
والوَهْس: شدّةُ الأَكْل والبُضْع، وَهَسَ يَهِسُ وَهْساً ووَهِيِساً، وأَكَل أَكْلاً وهيساً، قال:
بالعَثَّرَيْنِ ضيغمْيّ وَهَاسْ
هيس.
الهَيْس: أداة الفدّان بلغة عُمان.
وهِيْسِ هِيْسِ تقولها العرب في الغارة إذا استباحت قريةً أو قبيلةً فاستأصَلَتْها، أي: لا بَقِيَ منهم أَحَدٌ.
قال:
يا ليلة ما ليلة العروس
يا طسم ما لقيت من جديس
ليلك يا طسم فهيسي هيِسي
وقد هِيسَ القَوْمُ هَيْساً

##### Türkçe

باب **الهاء** ve **السين** ve **و ا ي ء** bunlarla birlikte

**ه و س**، **س ه و**، **و ه س**، **ه ي س** kullanımdadır. **هوس**:
**الهَوَسُ**: geceleyin dolaşma; ve bir cesarette talep. Dersin ki: **أَسَدٌ هوّاسٌ** ve **رجلٌ هوّاسٌ**; yani: tecrübeli, yiğit.
**السَّهْوُ**: bir şeyden gaflet ve kalbin ondan gitmesi; ve o, **السَّهْو** ile **السُّهُوّ** arasında elbette gafildir. Adam namazında, ondan bir şeyden gaflet ederse, namazında **سها**.
Ve **السَّهْوَة**: dört çubuk yahut üç; bazısı bazısının üzerine çaprazlanır; üzerine eşyalardan bir şey konur.
Ve **المُساهاةُ**: güzel geçim. **العجاج** dedi ki:
"حُلْوُ المُساهاةِ وإنْ عادَى أمَرّ"
Ve **السُّها**: küçük bir yıldız; denilir ki: o, **أسلم** diye adlandırılandır; **بَناتِ نَعش**’tan orta yıldız ile birlikte. Dedi ki:
شكونا إليه خرابَ السّـواد		فَحَرَّمْ عَلَيَنْا لحومَ البَقَّـرْ
فكُنّا كمن قال من قبلنـا:		أُريها السها وتُرِيني القمرْ
Ve "فحرّمْ"ı cezmetti; hâlbuki o geçmiş zaman fiilidir; veznin düzgünlüğü için.

**وهس**: **الوَهْسَ**: yürüyüşün şiddeti; **هَسوا** ve **تَوَهَّسُوا** ve **تَواهَسُوا**; ve **سَيْرٌ هَسٌ**.
Ve **الوَهْس**: yemenin ve cinsel ilişkinin şiddeti; **وَهَسَ يَهِسُ وَهْساً ووَهِيِساً**; ve **أَكَل** bir yeme, **وهيساً**. Dedi ki:
بالعَثَّرَيْنِ ضيغمْيّ وَهَاسْ
**هيس**.
**الهَيْس**: Umman diliyle saban aleti.
Ve **هِيْسِ هِيْسِ**: Araplar bunu baskında söyler; bir köyü yahut bir kabileyi helâl sayıp da kökünü kazıdıkları zaman; yani: onlardan hiç kimse kalmadı.
Dedi ki:
يا ليلة ما ليلة العروس
يا طسم ما لقيت من جديس
ليلك يا طسم فهيسي هيِسي
وقد هِيسَ القَوْمُ هَيْساً

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D9%88/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب السين والهاء وما يثلثهما)
(سهو) السين والهاء والواو معظم الباب [يدلّ] على الغفلة والسُّكون. فالسَّهْو: الغفلة، يقال سَهَوْتُ في الصلاة أسهو سَهْواً. ومن الباب المساهاة: حُسْن المُخَالَقَة، كأنَّ الإنسانَ يسهو عن زَلَّةٍ إن كانت من غيره. والسَّهْو: السُّكون. يقال جاء سَهْواً رَهْواً.
ومما شَذَّ عن هذا الباب [ السَّهْوَة([1])]، وهي كالصُّفَّة تكون أمامَ البيت.
وممّا يبعُد عن هذا وعن قياس الباب: قولهم حملت المرأةُ ولدَها سَهْواً، أي على حَيْضٍ. فأمًَّا السُّهَا فمحتمل أن يكون من الباب الأول: لأنَّه خفيٌّ جدّاً فيُسهَى عن رؤيته.
(سهب) السين والهاء والباء أصلٌ يدلُّ على الاتّساع في الشيء. والأصل السَّهْب، وهي الفَلاة الواسعة، ثم يسمَّى الفرس الواسعُ الجري سَهْباً.
ويقال بئر سَهْبَةٌ، أي بعيدة القعر. ويقال حفر القوم فأسهبوا، أي بلغوا الرَّمْل. وإذا كان كذا كان أكثر للماء وأوسَعَ لـه. ويقال للرّجُل الكثير الكلام مُسْهَب، بفتح الهاء. كذا جاء عن العرب أَسْهَبَ فهو مُسْهَبٌ، وهو نادر([2]).
(سهج) السين والهاء والجيم أصلٌ يدلُّ على دوامٍ في شيء. يقال سَهَجَ القوم لَيْلَتَهم، أي ساروا سيراً دائماً. ثمَّ يقال سَهَجَت الرِّيحُ، إذا دامت وهي سَيْهَجٌ، وسَيْهُوجٌ. ومَسْهَجُها: مَمرُّها.
(سهد) السين والهاء والدال كلمتانِ متباينتان تدلُّ إحداهما على خلاف النّوم، والأخرى على السكون.
فالأولى السُّهاد، وهو قِلَّة النوم. ورجل سُهُدٌ، إذا كان قليلَ النّوم. قال:
فأتَتْ به حُوشَ الفُؤادِ مبطَّناً *** سُهُداً إذا ما نام ليلُ الهَوْجَلِ([3])وسَهَّدْتُ فلاناً، إذا أطرتَ نومَه.
والكلمة الأخرى  قولُهم شيءٌ سَهْدٌ مَهْد، أي ساكن([4]) لا يُعَنِّي. ويقال ما رأيت من فلان سَهْدَةً، أي أمراً أعتمد عليه من خبر أو كلام، أو أسكُن إليه.
(سهر) السين والهاء والراء معظم بابه الأرَق، وهو ذَهاب النوم. يقال سَهَرَ يَسْهَرُ سَهَراً. ويقال للأرض: السّاهرة، سمِّيت بذلك لأن عملها في النَّبت دائماً ليلاً ونهاراً. ولذلك يقال:"خَير المالِ عينٌ خَرّارة، في أرض خوَّارة، تَسْهَرُ إذا نِمتَ، وتشهَد إذا غِبْتَ". وقال أميّة بن أبي الصلت:
وفيها لَحْمُ ساهرةٍ وبحرٍ *** وما فاهُوا بِهِ لهمُ مقيم([5])وقال آخر، وذكر حَميرَ وحْش:
يرتَدْنَ ساهرةً كأنَّ عميمَها *** وجَمِيمَها  أسدافُ ليلٍ مظلمِ([6])ثم صارت السّاهرةُ اسماً لكلِّ أرض. قال الله جلَّ جلالُهُ: ﴿فإنَّمَا هِيَ زَجْرَةٌ وَاحِدَةٌ. فَإِذَا هُمْ بِالسَّاهِرَةِ﴾ [النازعات 13-14] والأسهران: عِرقان في الأنف من باطن، إذا اغتلم الحِمارُ سالا ماءً. قال الشَّمّاخ:
تُوائِلُ من مِصَكٍّ أنْصَبَتْهُ  *** حوالبُ أسهريهِ بالذَّنِينِ([7])وكأنَّما سمِّيتا بذلك لأنّهما يسيلان ليلاً كما يسيلان نهاراً. ويروى "أسهرته". ويقال رجلٌ سُهَرَةٌ: قليل النّوم. وأمّا السَّاهور فقال قوم: هو غلاف القمر؛ ويقال هو القمر. وأيَّ ذلك كان فهو من الباب؛ لأنَّه يسبح في الفَلَك دائباً، ليلاً ونهاراً.
(سهف) السين والهاء والفاء تقلّ فروعه. ويقولون إنَّ السَّهَف([8]): تشحُّط القتيلِ في دمِهِ واضطرابُهُ. ويقال إن السُّهَاف: العطش.
(سهق) السين والهاء والقاف أصلٌ يدلُّ على طول وامتداد. وهو صحيح. فالسَّهْوَق: الرَّجُلُ الطويل. والسَّهْوق الكذَّابُ، وسُمِّيَ بذلك لأنَّه يغلو في الأمر ويزيدُ في الحديث. والسَّهْوقُ من الرياح: التي تَنْسِج العَجَاج. *والسَّهْوق: الرَّيَّان من سُوق الشَّجر؛ لأنّه إذا رَوِيَ طال.
(سهك) السين والهاء والكاف أصلان: أحدهما يدلُّ على قَشْر ودقٍّ، والآخر على الرَّائحة الكريهة.
فالأوّل قولُهم: سَهَكَت الرِّيحُ التّرابَ، وذلك إذا قَشَرتْه عن الأرض. والمَسْهَكَة: الذي يشتدّ مرُّ الرّيح عليه. ويقال سَهَكْتُ الشّيءَ، إذا قشرتَه، وهو دونَ السَّحْق. وسَهَكَت الدَّوابُّ، إذا جرت جرياً خفيفاً. وفَرَسٌ مِسْهَكٌ، أي سريع. وإنما قيلَ لأنَّه يسهَك الأرضَ بقوائمه.
والأصل الثاني السَّهَك، قال قوم: هو رائحة السمك من اليَد. ويقال بل السَّهَك: ريحٌ كريهة يجدُها الإنسان إذا عَرِقَ. ومن هذا الباب السَّهَك: صدأ الحديد. ومنه أيضاً قولهم: بِعينِه ساهكٌ، أي عائرٌ من الرَّمَد. قال الشاعر في السَّهَك:
سَهِكِينَ مِنْ صَدأ الحديدِ كأنّهم *** تحت السَّنَـوَّرِ جِنّةُ البَقَّارِ([9])(سهل) السين والهاء واللام أصلٌ واحد يدلُّ على لينٍ وخلاف حُزونة. والسَّهْل: خلاف الحَزْن. ويقال النّسبةُ إلى الأرض السَّهلة سُهْليٌّ. ويقال أسْهَلَ القومُ، إذا ركبوا السَّهل. ونهرٌ سَهِلٌ: فيه سِهْلَةٌ، وهو رملٌ ليس بالدُّقَاق. وسُهَيْلٌ: نجم.
(سهم) السين والهاء والميم أصلان: أحدهما يدلُّ على تغيُّرٍ في لون، والآخرُ على حظٍّ ونصيبٍ وشيءٍ من أشياء.
فالسُّهْمَة: النَّصيب. ويقال أسَهم الرَّجُلانِ، إذا اقْترعا، وذلك من السُّهْمَة والنّصيبِ، أن يفُوز([10]) كلُّ واحد منهما بما يصيبه. قال الله تعالى: ﴿فَسَاهَمَ فَكَانَ مِنَ المُدْحَضِينَ﴾[الصافات 141]. ثمّ حمل على ذلك فسُمِّي السَّهمُ الواحد من السِّهَام، كأنّه نصيبٌ من أنصباء وحظٌّ من حظوظ. والسُّهْمَة: القرابة؛ وهو من ذاك؛ لأنّها حَظٌّ من اتّصال الرحم. وقولهم بُرْدٌ مسهَّم، أي مخطّط، وإنّما سمِّي بذلك لأنّ كلَّ خَطٍّ منه يشبّه بسهم.
وأمّا الأصلُ الآخَر فقولهم: سَهَُمَ وجْهُ الرّجلِ([11])، إذا تغيَّرَ  يَسْهَُم، وذلك مشتقٌّ  من السَُّهَام، وهو ما يصيب الإنسانَ من وَهَج الصّيف حتى يتغيَّرَ لونُه. يقال سهمَ الرَّجُل، إذا أصابَه السَُّهَام. والسَُّهَام أيضاً: داء يصيب الإبل، كالعُطَاش. ويقال إِبلٌ سَواهِمُ، إذا غيَّرها السّفَر([12]). والله أعلم.

---------------------ــ
([1]) التكملة من المجمل.
([2]) يقال أيضاً:"مسهب" بكسر الهاء. وقيل بفتحها للإكثار من الخطأ، وبكسرها للإكثار من الصواب.
([3]) البيت لأبي كبير الهذلي، كما في اللسان (سهد)، وسيعيده في (هجل). وقصيدته في نسخة الشنقيطي من الهذليين  61.
([4]) في الأصل: "ساكت"، تحريف. وفي المجمل واللسان: "أي حسن".
([5]) البيت في اللسان (سهر) بدون نسبة.
([6]) البيت لأبي كبير الهذلي، كما في اللسان (سهر)، وقصيدته في نسخة الشنقيطي من الهذليين 66.
([7]) ديوان الشماخ 93، وقد سبق في (2: 348).
([8]) ضبط في الأصل والمجمل بفتح الهاء، وفي اللسان والقاموس بسكونها.
([9]) البيت للنابغة في ديوانه 35 واللسان (سهك)، وسبق تخريجه في مادة (بقر).
([10]) في الأصل: "يقول".
([11]) يقال سَهم من بابي فتح وظرف، وسهم بهيئة المبني للمفعول.
([12]) في الأصل: "غمرها"، صوابه من المجمل.

ـ

##### Türkçe

(باب **السين** و**الهاء** وما يثلثهما)
(**سهو**) **السين** ve**الهاء** ve**الواو** babın çoğu gaflete ve sükûna delâlet eder. Şu hâlde **السَّهْو**: gaflet; denir: namazda **سَهَوْتُ**; **أسهو** **سَهْواً**. Ve babdan **المساهاة**: güzel geçim (iyi muâmele)dir; sanki insan, başkasından olursa bir sürçmeden gaflet eder. Ve **السَّهْو**: sükûndur. Denir: **جاء سَهْواً رَهْواً**.
Ve bu babdan şâz olan şeylerden: **السَّهْوَة**([1]); o, evin önünde bulunan bir sofa gibi bir şeydir.
Ve bundan ve babın kıyasından uzak olan şeylerden: onların “kadın çocuğunu **سَهْواً** taşıdı” sözüdür; yani hayız üzere. Amma **السُّهَا** ise, birinci babdan olması muhtemeldir: çünkü o pek gizlidir; böylece onu görmeden gaflet edilir.

(**سهب**) **السين** ve**الهاء** ve**الباء** bir asıldır; şeyde genişliğe delâlet eder. Asıl **السَّهْب**’dir; o geniş çöldür; sonra koşuşu geniş olan ata **سَهْباً** denir.
Ve denir: **بئر سَهْبَةٌ**; yani dibi uzak (derin). Ve denir: kavim kazdı da **فأسهبوا**; yani kuma ulaştılar. Ve iş böyle olunca su için daha çok ve ona daha geniş olur. Ve çok konuşan adama **مُسْهَب** denir; **الهاء**’nın fethiyle. Araplardan böyle gelmiştir: **أَسْهَبَ**; o hâlde o **مُسْهَبٌ**’dir; ve o nâdirdir([2]).

(**سهج**) **السين** ve**الهاء** ve**الجيم** bir asıldır; bir şeyde devamlılığa delâlet eder. Denir: kavim gecelerini **سَهَجَ**; yani devamlı bir yürüyüşle yürüdüler. Sonra denir: rüzgâr **سَهَجَت**; devam ettiği vakit; ve o **سَيْهَجٌ** ve **سَيْهُوجٌ**’dur. Ve onun **مَسْهَجُها**’sı: onun geçididir.

(**سهد**) **السين** ve**الهاء** ve**الدال** iki kelimedir; birbirinden ayrı; bunlardan biri uykunun zıddına, diğeri sükûna delâlet eder.
Birincisi **السُّهاد**’dır; o, uykunun azlığıdır. Ve **رجل سُهُدٌ**; uykusu az olduğu vakit. Dedi:
فأتَتْ به حُوشَ الفُؤادِ مبطَّناً *** سُهُداً إذا ما نام ليلُ الهَوْجَلِ([3])
Ve “falancayı **سَهَّدْتُ**” (uykusuz bıraktım); uykusunu kaçırdığın vakit.
Diğer kelime onların “şey **سَهْدٌ مَهْد**” sözüdür; yani sâkin([4]), beni yormaz. Ve denir: falancıdan **سَهْدَةً** görmedim; yani haberden veya sözden, üzerine dayanacağım bir iş, yahut ona sükûn bulacağım bir şey.

(**سهر**) **السين** ve**الهاء** ve**الراء** babının çoğu **الأرَق**’tır; o, uykunun gitmesidir. Denir: **سَهَرَ يَسْهَرُ سَهَراً**. Ve yere **السّاهرة** denir; bununla adlandırıldı; çünkü onun bitkideki işi gece ve gündüz daima sürer. Bundan dolayı denir: “**خَير المالِ عينٌ خَرّارة، في أرض خوَّارة، تَسْهَرُ إذا نِمتَ، وتشهَد إذا غِبْتَ**”. Ve Ümeyye b. Ebî’s-Salt dedi:
وفيها لَحْمُ ساهرةٍ وبحرٍ *** وما فاهُوا بِهِ لهمُ مقيم([5])
Ve bir başkası dedi; ve **حَميرَ وحْش**’ı zikretti:
يرتَدْنَ ساهرةً كأنَّ عميمَها *** وجَمِيمَها  أسدافُ ليلٍ مظلمِ([6])
Sonra **السّاهرة** her yerin adı oldu. Allah, celâl ve celâluhu, dedi: ﴿فإنَّمَا هِيَ زَجْرَةٌ وَاحِدَةٌ. فَإِذَا هُمْ بِالسَّاهِرَةِ﴾ [النازعات 13-14]. Ve **الأسهران**: burnun iç tarafından iki damardır; eşek azgınlaştığı vakit ikisi su akıtır. Eş-Şemmâh dedi:
تُوائِلُ من مِصَكٍّ أنْصَبَتْهُ  *** حوالبُ أسهريهِ بالذَّنِينِ([7])
Sanki ikisi bununla adlandırıldı; çünkü ikisi gece de, gündüz aktıkları gibi akarlar. Ve “**أسهرته**” diye rivayet olunur. Ve **رجلٌ سُهَرَةٌ** denir: uykusu az. Amma **السَّاهور** hakkında bir kavim dedi: o, ayın kılıfıdır; ve denir: o, aydır. Hangisi olursa olsun, o babdandır; çünkü o, felekte gece ve gündüz durmaksızın yüzer.

(**سهف**) **السين** ve**الهاء** ve**الفاء**; dalları azdır. Ve derler ki **السَّهَف**([8]): öldürülmüşün kanında çırpınması ve debelenmesidir. Ve denir ki **السُّهَاف**: susuzluktur.

(**سهق**) **السين** ve**الهاء** ve**القاف** bir asıldır; uzunluğa ve uzamaya delâlet eder. Ve o sahihtir. Şu hâlde **السَّهْوَق**: uzun adamdır. Ve **السَّهْوق** yalancıdır; ve bununla adlandırıldı; çünkü işte aşırı gider ve hadiste artırır. Ve rüzgârlardan **السَّهْوق**: tozu dokuyan (toz bulutu ören)dir. Ve **السَّهْوق**: ağaç sürgününden sulanmış olan (taze, suya kanmış)dır; çünkü sulandığı vakit uzar.

(**سهك**) **السين** ve**الهاء** ve**الكاف** iki asıldır: bunlardan biri soyma ve inceliğe, diğeri kötü kokuya delâlet eder.
Birincisi onların “rüzgâr toprağı **سَهَكَت**” sözüdür; bu, onu yerden soyduğu vakittir. Ve **المَسْهَكَة**: rüzgârın acılığı (sertliği) üzerine şiddetlenen yerdir. Ve “şeyi **سَهَكْتُ**” denir; onu soyduğun vakit; ve o, **السَّحْق**’tan aşağıdır. Ve binek hayvanları **سَهَكَت**; hafif bir koşuşla koştukları vakit. Ve **فَرَسٌ مِسْهَكٌ**: yani hızlı. Ancak şöyle denildi; çünkü o, ayaklarıyla yeri **يسهَك** eder (soyar).
İkinci asıl **السَّهَك**’tir. Bir kavim dedi: o, elden balık kokusudur. Ve denir: bilakis **السَّهَك**; insan terlediği vakit bulduğu kötü kokudur. Ve bu babdandır **السَّهَك**: demirin pası. Ve ondan da onların “gözünde **ساهكٌ** vardır” sözüdür; yani çapaklıdır; göz ağrısından. Şair **السَّهَك** hakkında dedi:
سَهِكِينَ مِنْ صَدأ الحديدِ كأنّهم *** تحت السَّنَـوَّرِ جِنّةُ البَقَّارِ([9])

(**سهل**) **السين** ve**الهاء** ve**اللام** bir tek asıldır; yumuşaklığa ve sertliğin zıddına delâlet eder. Ve **السَّهْل**: **الحَزْن**’ın zıddıdır. Ve düz araziye nisbet: **سُهْليٌّ**’dir. Ve denir: kavim **أسْهَلَ**; düzlüğe bindikleri (düzlüğe çıktıkları) vakit. Ve **نهرٌ سَهِلٌ**: onda **سِهْلَةٌ** vardır; ve o, ince olmayan kumdur. Ve **سُهَيْلٌ**: bir yıldızdır.

(**سهم**) **السين** ve**الهاء** ve**الميم** iki asıldır: bunlardan biri renkte değişmeye, diğeri paya ve nasibe ve şeylerden bir şeye delâlet eder.
Şu hâlde **السُّهْمَة**: nasiptir. Ve denir: iki adam **أسَهم**; kura çektikleri vakit; bu, **السُّهْمَة** ve nasibdendir; her birinin kendisine isabet edenle kazanması için([10]). Allah تعالى dedi: ﴿فَسَاهَمَ فَكَانَ مِنَ المُدْحَضِينَ﴾ [الصافات 141]. Sonra bunun üzerine hamledildi; böylece okların birinden olan tek oka **السَّهم** adı verildi; sanki o, paylardan bir pay ve nasiplerden bir nasiptir. Ve **السُّهْمَة**: akrabalıktır; ve o, ondandır; çünkü o, rahim bağının birleşmesinden bir nasiptir. Ve onların “**بُرْدٌ مسهَّم**” sözleri: yani çizgili; ancak bununla adlandırıldı; çünkü onun her çizgisi bir oka benzetilir.
Amma diğer asıl ise onların “adamın yüzü **سَهَُمَ**” sözüdür([11]); değiştiği vakit; **يَسْهَُم**; ve bu, **السَُّهَام**’dan türemiştir; o, insanın yaz sıcağının hararetinden isabet aldığı şeydir; ta ki rengi değişsin. Denir: adam **سهمَ**; **السَُّهَام** ona isabet ettiği vakit. Ve **السَُّهَام** ayrıca: develere isabet eden bir hastalıktır; susuzluk gibi. Ve denir: **إِبلٌ سَواهِمُ**; sefer onları değiştirdiği vakit([12]). Ve Allah daha iyi bilir.

---------------------ــ
([1]) Tekmile, **المجمل**’dendir.
([2]) Ayrıca denir: “**مسهب**” **الهاء**’nın kesriyle. Ve denildi: fethi, hatayı çoğaltmak içindir; kesri, doğruyu çoğaltmak içindir.
([3]) Beyit, **أبي كبير الهذلي**’nindir; **اللسان** (**سهد**)’de olduğu gibi; ve onu (**هجل**)’de iade edecektir. Kasidesi, **الشنقيطي** nüshasında **الهذليين**’den 61’dir.
([4]) Asılda: “ساكت”; tahriftir. **المجمل** ve **اللسان**’da: “yani güzel”.
([5]) Beyit **اللسان** (**سهر**)’dedir; nisbet olmaksızın.
([6]) Beyit **أبي كبير الهذلي**’nindir; **اللسان** (**سهر**)’de olduğu gibi; kasidesi **الشنقيطي** nüshasında **الهذليين**’den 66’dır.
([7]) **ديوان الشماخ** 93; ve daha önce (2: 348)’de geçti.
([8]) Asıl ve **المجمل**’de **الهاء**’nın fethiyle ضبط edildi; **اللسان** ve **القاموس**’ta sükûnuyla.
([9]) Beyit **النابغة**’nindir; divanında 35 ve **اللسان** (**سهك**)’te; ve tahrici **(بقر)** maddesinde geçti.
([10]) Asılda: “يقول”.
([11]) **سَهم** denir; **فتح** ve **ظرف** bablarından; ve mef’ûl sigası heyetiyle **سهم**.
([12]) Asılda: “غمرها”; doğrusu **المجمل**’dendir.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D9%88/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

س ه و
إنه لساه بين السهو وسها في الصلاة وسها عنها‏.‏
وفي مثل ‏"‏ إن الموصين بنو سهوان ‏"‏ وهو يساهي أصحابه‏:‏ يخالقهم ويحسن عشرتهم وفيه مساهلة ومساهاة‏.‏
وقوس سهوة‏:‏ سهلة‏.‏
قال ذو الرمة يصف صائدا‏:‏ قليل تلاد المال إلا سهامه وإلا زجوماً سهوة بالأصابع وبلغـة سهـوة‏:‏ سهلـة السيـر‏.‏
وافعـل ذلـك سهـواً رهـواً‏:‏ بغيـر تقـاض ولا لزاز‏.‏
وحملت به أمه سهواً‏:‏ علـى حيـض‏.‏
وفـي بيته سهوة‏:‏ بيت خفي صغير منحدر في الأرض وسمكه مرتفع‏.‏
وفلان لا يفرق بين السها والفرقد وهو كوكب خفي صغير مع أوسط بنات نعش يسمى أسلم‏.‏

##### Türkçe

س ه و
Şüphesiz o, **السهو** ile (yani) namazda **سها** etmek ve ondan **سها** etmek arasında **ساه**’dir.
Ve şu misalde: “Şüphesiz vasiyet edenler **بنو سهوان**’dır” ve o, arkadaşlarına **يساهي** eder: onlarla ülfet eder ve onların geçimini güzel yapar; onda **مساهلة** ve **مساهاة** vardır.
Ve **قوس سهوة**: kolaydır.
ذو الرمة, bir avcıyı vasfederek dedi:
Azdır malın eski birikimi, ancak okları; ve ancak parmaklarla kolay (atılan) bir **زجوماً**.
Ve **بلغـة سهـوة**: yürüyüşü kolaydır.
Ve bunu **سهواً رهواً** yap: talep etme ve ısrar olmaksızın.
Ve annesi onu **سهواً** taşıdı: hayız üzere.
Ve onun evinde bir **سهوة** vardır: yerde alçalan, küçük gizli bir ev; ve tavanı yüksektir.
Ve falan, **السها** ile **الفرقد** arasında ayırt etmez; hâlbuki o, **بنات نعش**’ın ortasıyla birlikte, **أسلم** diye adlandırılan, gizli küçük bir yıldızdır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D9%88/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( و ( *!سَهَا في الأَمْرِ ، كدَعا ) ، *!يَسْهُو ( *!سَهْواً ) ، بالفَتْح ، ( *!وسُهُوّاً ) ، كعُلُوَ .
هكذا في المُحْكَم إلاَّ أَنه لم يُعَدّه بِفي .
وفي الصِّحاح : سَهَا عن الشَّيء يَسْهُو ، هكذا هو مَضْبوطٌ بفَتْحِ الهاءِ ؛ وبخطِّ أَبي زكريَّا في الحاشِيَةِ : سَهِيَ كرَضِيَ ، فانْظُرْه .
( نَسِيَه وغَفَل عنه وذَهَبَ قَلْبُه إلى غَيْرِه ) ؛ كذا في المُحْكَم والتَّهْذيب ؛ واقْتَصَرَ الجوهريُّ على الغَفْلةِ . وصَرْيحُ سِياقِهم الاتِّحادُ بينَ السَّهْو والغَفْلةِ والنِّسْيان ( 14 ) .
ونَقَلَ شيْخُنا عن الشَّهاب في شرْح الشّفاء : أنَّ *!السَّهْوَ غَفْلَةٌ يَسيرَةٌ عمَّا هو في القوَّةِ الحافِظَةِ يَتَنَبّه بأَدْنى تَنْبيه ، والنِّسْيان زَوَالُه عنها كُلِّيّة ، ولذا عَدَّه الأطبَّاءُ مِن الأَمْراضِ دُونَه ، إلاَّ أنَّهم يستعملونها بمعنى ، تَسامحا منهم ، انتَهَى .
وفي المِصْباح : وفرَّقُوا بينَ *!السَّاهِي والنَّاسِي ، بأنَّ النَاسِي إذا ذُكِّرَ تَذَكَّر ، *!والسَّاهِي بخِلافِه .

وقال ابنُ الأَثِيرِ : *!سَهَا في الشيءِ تَرَكَهُ عن غَيْرِ عِلْمٍ ، *!وسَهَا عنه : تَرَكَهُ مع العِلْم .
وقال المَناوِي في التَّوْقيف : *!السَّهْوُ ذهولُ المَعْلومِ عن أن يَخْطرَ بالبَالِ ؛ وقيلَ : خَطَأٌ عن غَفْلةٍ ، وهو ضَرْبانِ : أَحَدُهما : لا يكونُ مِن الإِنْسانِ جراليه وموالدته كمَجْنونٍ سَبَّ إنْساناً ، الثاني : أَنْ يكونَ منه موالدته كمَنْ شَرِبَ خَمْراً ثم ظَهَرَ منه مُنْكَر بِلا قَصْدٍ ، والأوَّل عَفْو والثاني مُؤاخَذ به .
وقالَ في الغَفْلة إنَّها فَقْدُ الشّعورِ بما حَقّه أن يَشْعرَ به ؛ عن الحرالي .
وقالَ أَبو البَقاء : هو الذّهولُ عن الشيءِ .
وقال الرَّاغبُ : *!سَهْوٌ يَعْتري من قلَّةِ التَّحَفّظِ والتّيَقُظِ ؛ وقيلَ : مُتابَعَةُ النَّفْسِ على ما تَشْتَهِيه .
وقالَ في النِّسيان : هو تَرْكُ ضَبْط ما اسْتُودِعَ إمَّا لضعْفِ قَلْبِه وإمَّا عن غَفْلةٍ أَو عن قَصْدٍ حتى ينحذفَ عن القَلْبِ ، ذَكَرَه بعضُ عُلماءِ الأُصُولِ .
وعنْدَ الأطبَّاء : نُقصانُ قُوَّة الذَّكاءِ أَو بُطْلانُها .
( فهو *!سَاهٍ *!وسَهْوانُ ) ؛ ومنه المَثَلُ :
إنَّ المُوَصَّيْنَ بَنُو *!سَهْوانِ .
مَعْناهُ أَنَّك لا تَحْتاجُ أن تُوَصِّيَ إلاَّ مَنْ كانَ غافِلاً *!ساهِياً ؛ كما في الصِّحاح .
( *!والسَّهْوُ : السُّكونُ ) واللِّينُ ؛ نقلَهُ الجوهريُّ .
( و ) *!السَّهْوُ ( من النَّاسِ والأُمورِ ) والحَوائجِ : ( السَّهْلُ .
( و ) *!السَّهْوُ ( مِن المِياهِ : الزُّلالُ ) السَّهْلُ في الحَلْقِ .
( و ) السَّهْوُ : ( الجَمَلُ الوَطِيءُ بَيِّنُ *!السَّهاوَةِ .
( *!والسَّهْوَةُ : النَّاقَةُ ) اللَّيِّنَةُ الوَطِيئَةُ ، ومنه قولُ الشاعِر :

تُهَوِّنُ بُعْدَ الأرضِ عَنِّي فَريدةٌ
كِنازُ البَضِيعِ *!سَهْوةُ المَشيِ بازِلُ ( و ) *!السَّهْوَةُ : ( القَوْسُ المُواتِيَةُ ) السَّهْلة .
( و ) السَّهْوَةُ : ( الصَّخْرَة ) ، طائيَّةٌ ، لا يسمّونَ بذَلكَ غَيْر الصَّخْر ؛ كذا في المُحْكم .
وفي التَّهذِيب : السَّهْوَةُ في كَلامِ طيِّىءٍ : الصَّخْرَةُ يقومُ عليها السَّاقي .
( و ) السَّهْوَةُ : ( الصَّفَّةُ ) بينَ البَيْتَيْن .
وفي الصِّحاح : قالَ الأَصْمعي : كالصُّفَّةِ تكونُ بينَ أَيْدِي البيوتِ .
( و ) قيلَ : هي ( المُخْدَعُ بينَ بَيْتَيْنِ ) تَسْتَترُ بها سُقاةُ الإِبِلِ .
وقيلَ : حائِطٌ صغيرٌ يُبْنى بينَ حائِطَيْ البيْتِ ، ويُجْعَل السقْفُ على الجميعِ ، فما كان وسَط البيتِ فهو سَهْوَةٌ ، وما كانَ داخِلَه فمُخْدَعٌ .
( أَو شِبْهُ الرَّفِّ والطَّاقِ يُوضَعُ فيه الشَّيءُ ) ؛ نقلَهُ ابنُ سِيدَه .
( أَو بَيْتٌ صغيرٌ ) مُنْحَدِرٌ في الأرضِ وسَمْكُه مُرْتَفِعٌ مِن الأرضِ ( شِبْهُ الخِزانَةِ الصَّغيرَةِ ) يكونُ فيها المَتاعُ ؛ قالَ أَبو عبيدٍ : سَمِعْته من غيرِ واحِدٍ مِن أَهْلِ اليَمَنِ ، كما في الصِّحاح والأساسِ والمُحْكم .
( أَو ) هي ( أَرْبَعَةُ أَعْوادٍ أَو ثَلاثَةٌ يُعارَضُ بعضُها على بعضٍ ثم يُوضَعُ عليه ) ؛ كذا في النسُخِ والصَّوابُ عليها ؛ ( شيءٌ مِن الأَمْتِعَةِ ) ؛ كذا في المُحْكم .
( و ) في التَّهْذيب : السَّهْوَةُ : ( الكُنْدوجُ ، والرَّوْشَنُ ، والكُوَّةُ ) بينَ الدَّارَيْن ، ( والحجَلَةُ أَو شِبْهُها وسُتْرةٌ ) تكونُ ( قُدَّامَ فِناءِ البَيْتِ ) رُبَّما أَحَاطَتْ بالبَيْتِ شبْهَ سورٍ . ( جَمْعُ الكُلِّ : *!سِهاءٌ ) ، بالكسْرِ ، مِثْل دَلْو ودِلاءٍ .
( و ) *!سَهْوَةُ : ( د بالبَرْبَرِ ) قُرْبَ زويلَةَ السُّودانِ .

( و ) أَيْضاً : ( ع ) ببِلادِ العَرَبِ .
( *!وسَهْوانُ *!وسِهْيٌ ) بالكسْرِ ، ( كنِهْيِ ويُضَمُّ ، *!وسُهَيٌّ ، كسُمَيَ : مواضِعُ ) بدِيارِ العرَبِ .
( ومالٌ لا *!يُسْهَى ولا يُنْهَى ) : أَي ( لا تُبْلَغُ غايَتُه ) ؛ نقلَهُ الجوهريُّ عن أَبي عَمْروٍ ، ونَصَّه : عليه مِن المالِ ما لا يُسْهَى ولا يُنْهَى ؛ ومِثْلُه في المحكم .
وفي التَّهْذيب : يراحُ على بَني فلانٍ مِن المالِ ما لا يُسْهَى ولا يُنْهَى ، أَي لا يُعَدُّ كَثْرةً .
وقال ابنُ الأعرابيِّ : مَعْنى لا يُسْهَى لا يُحْزَرُ .
( وأَرْطاةُ بن *!سُهَيَّة ) المرِّيُّ ، ( كسُمَيّة : فارِسٌ شاعِرٌ ) ، *!وسُهَيَّة أُمُّه ، واسْمُ أَبيهِ زفرُ ؛ نقلَهُ الحافِظُ .
قلْت : أمُّه هي سُهَيَّةُ ابْنَةُ زابل بن مروان بنِ زهيرٍ ، وأَبُوه زُفَرُ بنُ عبدِ اللَّهِ بنِ صخْرَة .
قالَ ابنُ سِيدَه : ولا نحْملُه على الياءِ لعَدَمِ سهي .
( *!والأَسْهاءُ : الألْوانُ ) ؛ هكذا في النُّسخِ والصَّوابُ *!والأساهِيُّ الألْوان ؛ ( بِلا واحِدٍ ) لها ، كما هو نَصُّ المُحْكَم ، وأَنْشَدَ لذي الرُّمّة .
إذا القومُ قالوا : لا عَرامَةَ عندها
فسارُوا لقُوا منها *!أَساهِيَّ عُرَّما ( وحَمَلَتِ ) المرْأَةُ ( *!سَهْواً ) : إذا ( حَبِلَتْ على حيْضٍ ) ؛ نقلَهُ الجوهريُّ والزمخشريُّ والأزهريُّ .
( *!وأَسْهَى ) الرَّجُل : ( بَنَى *!السَّهْوَةَ ) في البَيْتِ .
( *!والسَّهْوَاءُ : فَرَسٌ ) لأبي الأَفْوه الأوْدِيّ سُمِّيت للِينِ سَيْرِها .
( و ) أَيْضاً : ( ساعَةٌ من اللَّيْلِ ) وصَدْرٌ منه ؛ كذا في الصِّحاحِ ، ولكنَّه مَضْبوطٌ بكسْرِ السِّيْن ، فهو حينَئِذٍ كالتِّهْواءِ ، فتأَمَّل .

وقد سَبَقَ في تَها أنَّ النّهواءَ *!والسِّهْواءَ والسِّعْواءَ كُلُّ ذلكَ بكسْرِ السِّين عن ابنِ الأعْرابي . وقد مَرَّ للمصنِّفِ الضمَّ في السُّعواءِ أَيْضاً وهو غَيْرُ مَشْهورٍ ، فتأَمَّل .
( *!والمُساهاةُ في العِشْرَةِ : تَرْكُ الاسْتِقْصاءِ ) ؛ كما في الصِّحاح .
وفي المُحْكم : حُسْنُ المُخالَقَةِ ؛ ومِثْلُه في العَيْن ؛ وأَنْشَدَ للعجَّاج :
حلْو *!المُساهاةِ وإن عادَى أَمَرّ وفي التَّهْذيب : حُسْنُ العِشْرَةِ .
وفي الأساسِ : المُساهَلَةُ ؛ وهو *!يُساهِي أَصْحابَه : أَي يُخالِقُهم ويُحْسِنُ عِشْرتَهم .
( وافْعَلْهُ *!سَهْواً رَهْواً : أَي عَفْواً بِلا تَقاضٍ ) ولا لِزَازٍ ؛ نقلَهُ الأزهريُّ والزمخشريُّ .
( *!والسُّها ) ، بالضَّمِّ مَقْصور : ( كَوْكَبٌ ) ؛ وفي المُحْكم : كُوَيْكِبٌ صغيرٌ ؛ ( خَفِيُّ ) الضَّوْءِ يكونُ مع الكَوْكَبِ الأوْسطِ ( من بَناتِ نَعْشٍ الصُّغْرى ) ؛ وفي الصِّحاح : في بَناتِ نَعْشٍ الكُبْرى ؛ والنَّاسُ يَمْتَحِنونَ به أَبْصارَهم .
وفي المَثَل :
أُرِيها *!السُّها وتُرِيني القَمَر قلْتُ : ويسمَّى أَيْضاً أَسْلَم *!والسُّهَيَّا بالتَّصْغير .
( وذُكِرَ في ( ق و د ) ) مُفَصِّلاً فراجِعْه .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
بعيرٌ *!ساهٍ رَاهٍ ، وجِمالٌ سَواهٍ رَواهٍ : أَي لَيِّنَةُ السَّيْرِ .
*!وسَاهاهُ *!مُساهاةً : غافَلَهُ .
وأَيْضاً : سَخِرَ منه .
*!والأَساهِي : ضُرُوبٌ مُخْتَلِفَةٌ مِن سَيْر الإِبِل ، كالاساهِيج .
*!وسَهَا في الصَّلاةِ وعَنْها : أَي

غَفَلَ .
وفَرَسٌ *!سَهْوَةٌ : سَهْلَةٌ .
وبَغْلَةٌ سَهْوَةٌ : سَهْلَةُ السَّيْرِ لا تُتْعِبُ رَاكِبَها كأَنَّها *!تُساهِيهِ ؛ وقد جاءَ في حديثِ سَلْمانَ
ولا يقالُ للبَغْلِ *!سَهْوٌ ؛ كما في التَّهْذيب .
وأَرْضٌ سَهْوةٌ : سَهْلَةٌ لا جُدُوبَةَ فيها .
*!وسَها إليه : نَظَرَ ساكِنَ الطَّرْفِ .
ورِيحٌ سَهْوٌ : لَيِّنَةٌ ؛ والجَمْعُ *!سِهاءٌ ؛ وأَنْشَدَ الجوهريُّ للشاعِرِ ؛ قالَ الفندجاني : هو الحارِثُ بنُ عَوْفٍ أَخُو بَني حرام :
تَناوَحَتِ الرِّياحُ لفَقْد عَمْروٍ
وكانتْ قَبْلَ مَهْلَكِهِ *!سِهاء َأَي ساكِنَة لَيِّنة .
*!والسُّهْوَةُ : بيتٌ على الماءِ يَسْتَظِلُّون به تَنْصِبُه الأَعْرابُ .
وقالَ الأَحْمر : ذَهَبَتْ تمِيمُ فلا *!تُسْهَى ولا تُنْهَى ، أَي لا تُذْكَرُ .

##### Türkçe

: ( ve ( **سَهَا في الأَمْرِ ، كدَعا** ) , ( **يَسْهُو** ( **سَهْواً** ) ) , فتح ile, ( **وسُهُوّاً** ) , **عُلُوَ** gibi.
Böylece **المُحْكَم**’de; ancak onu **بِفي** ile saymadı.
**الصِّحاح**’ta: **سَهَا عن الشَّيء يَسْهُو**; işte böyledir, **الهاءِ**’nin fethiyle ضبط edilmiştir; ve Ebû Zekeriyyâ’nın hattıyla hâşiyede: **سَهِيَ كرَضِيَ**; onu gör.

( Onu unuttu ve ondan gafil oldu ve kalbi başkasına gitti ); böylece **المُحْكَم** ve **التَّهْذيب**’de; Cevherî ise gafletle yetindi. Onların siyakının açık olanı, **السَّهْو** ile gaflet ve unutma arasındaki özdeşliktir ( 14 ).
Şeyhimiz, **الشَّهاب**’dan **شرح الشّفاء**’da nakletti: **السَّهْوَ**; hafıza kuvvetinde olan şeyden, en küçük bir uyarıyla uyanılan hafif bir gaflettir; unutma ise onun ondan bütünüyle zail olmasıdır; bu yüzden tabipler onu, bunun altındaki hastalıklardan saydılar; ancak onlar bunları bir mânâda kullanırlar, onlardan bir müsamaha olarak; bitti.
**المِصْباح**’ta: **السَّاهِي** ile **النَّاسِي** arasında ayırdılar; çünkü **النَاسِي** hatırlatılınca hatırlar, **والسَّاهِي** ise bunun tersidir.

İbnü’l-Esîr dedi: **سَهَا في الشيءِ**; onu bilmeden terk etti, **وسَهَا عنه**: onu bilerek terk etti.
Menâvî **التَّوْقيف**’te dedi: **السَّهْوُ**; bilinenin, hatıra gelmekten uzaklaşmasıdır; ve denildi ki: gafletten bir hatadır; ve o iki kısımdır: birincisi: insandan, onun cereyanı ve doğuşu sebebiyle olmaz; bir deli gibi bir insana sövdü; ikincisi: ondan, onun doğuşu sebebiyle olur; şarap içip sonra ondan kasıtsız bir münker zuhur eden kimse gibi; birincisi affedilmiştir, ikincisi ise onunla muaheze olunur.
Gaflet hakkında dedi ki: onun, şuur sahibi olması gereken şeye dair şuurun kaybı olmasıdır; **الحرالي**’den.
Ebû’l-Bekâ dedi: o, şeyden uzaklaşmadır.
Râgıb dedi: **سَهْوٌ**; az muhafaza ve uyanıklık sebebiyle arız olur; ve denildi ki: nefsin, arzuladığı şeye uydurulmasıdır.
Unutma hakkında dedi: o, emanet edilenin ضبطını terk etmektir; ya kalbinin zayıflığından, ya gafletten, yahut bir kasıttan; ta ki kalpten silinip gitsin; bunu usûl âlimlerinden bazısı zikretti.
Tabipler nezdinde: zekâ kuvvetinin eksilmesi yahut onun iptalidir.
( O halde o **سَاهٍ** ve **سَهْوانُ**’dur ); ve ondan mesel:
Şüphesiz vasiyet edilenler, **سَهْوانِ** oğullarıdır.
Mânâsı: sen, ancak gafil **ساهِياً** olana vasiyet etmeye muhtaç olursun; **الصِّحاح**’ta olduğu gibi.
( **والسَّهْوُ**: sükûndur ) ve yumuşaklıktır; onu Cevherî nakletti.
( ve ) **السَّهْوُ** ( insanlardan ve işlerden ) ve ihtiyaçlardan: ( kolay olandır.
( ve ) **السَّهْوُ** ( sulardan: **الزُّلالُ** ) boğazdan kolay geçen.
( ve ) **السَّهْوُ**: ( belirgin **السَّهاوَةِ** sahibi, yumuşak huylu deve.
( **والسَّهْوَةُ**: dişi deve ) yumuşak, uysal; ve ondan şairin sözü:

تُهَوِّنُ بُعْدَ الأرضِ عَنِّي فَريدةٌ
كِنازُ البَضِيعِ **سَهْوةُ المَشيِ** بازِلُ

( ve ) **السَّهْوَةُ**: ( uysal yay ) kolay olan.
( ve ) **السَّهْوَةُ**: ( kaya )dır; Tâî lehçesidir; onlar bununla kayadan başkasını adlandırmazlar; böylece **المُحْكم**’de.
**التَّهذِيب**’te: Tâî’nin كلامında **السَّهْوَةُ**: sakinin üzerinde durduğu kaya.
( ve ) **السَّهْوَةُ**: ( iki ev arasındaki seki )dir.
**الصِّحاح**’ta: Asmaî dedi: evlerin önlerinde bulunan seki gibi.
( ve ) denildi ki: o, ( iki ev arasındaki oda )dır; onunla deve sulayıcıları gizlenir.
Ve denildi ki: evin iki duvarı arasında yapılan küçük bir duvardır; ve tavan hepsinin üzerine yapılır; evin ortasında olan **سَهْوَةٌ**’dir, içinde olan ise odadır.
( yahut raf ve niş benzeri; içine şey konur ); onu İbn Sîde nakletti.
( yahut küçük bir ev ) yerde alçalan, kalınlığı yerden yükselen ( küçük bir hazine benzeri ); içinde eşya olur; Ebû Ubeyd dedi: onu Yemen ehlinden birden fazla kimseden işittim; **الصِّحاح** ve **الأساس** ve **المُحْكم**’de olduğu gibi.
( yahut ) o, ( dört yahut üç ağaç; bazısı bazısına karşı konur, sonra onun üzerine )dır; böylece nüshalarda; doğrusu “üzerine”dir; ( eşyalardan bir şey )dir; böylece **المُحْكم**’de.
( ve ) **التَّهْذيب**’te: **السَّهْوَةُ**: ( **الكُنْدوجُ** ve **الرَّوْشَنُ** ve **الكُوَّةُ** ) iki ev arasında; ( ve **الحجَلَةُ** yahut benzeri ve bir perde ) olur ( evin avlusunun önünde ); bazen evi, sur benzeri bir şeyle kuşatır. ( Hepsinin çoğulu: **سِهاءٌ** ) kesre ile; **دَلْو** ve **دِلاءٍ** gibi.
( ve ) **سَهْوَةُ**: ( Berber’de bir belde ) Sudan Züveyle’si yakınında.

( ve ) ayrıca: ( bir pınar ) Arap diyarında.
( **وسَهْوانُ** **وسِهْيٌ** ) kesre ile, ( **نِهْيِ** gibi; ve zamme de edilir, **وسُهَيٌّ** , **سُمَيَ** gibi: yerler ) Arap diyarlarında.
( ve bir mal ki **يُسْهَى** da edilmez **يُنْهَى** da ) : yani ( onun nihayetine ulaşılmaz ); onu Cevherî, Ebû Amr’dan nakletti; ve onun nassı: onun üzerinde, maldan, **يُسْهَى** da edilmez **يُنْهَى** da edilmez olan vardır; ve benzeri **المحكم**’de.
**التَّهْذيب**’te: falan oğullarına, maldan, **يُسْهَى** da edilmez **يُنْهَى** da edilmez olan götürülür; yani çokluk olarak sayılmaz.
İbnü’l-A‘râbî dedi: **لا يُسْهَى**’nın mânâsı: tahmin edilmez.
( ve **أَرْطاةُ بن سُهَيَّة** ) el-Murrî, ( **سُمَيّة** gibi: şair bir süvari ); **سُهَيَّة** onun annesidir; babasının adı Züfer’dir; hâfız nakletti.
Dedim: annesi, Zâbil b. Mervân b. Züheyr’in kızı **سُهَيَّة**’dir; babası ise Sakhra b. Abdullah b. Sakhra’nın oğlu Züfer’dir.
İbn Sîde dedi: **سهي**’nin yokluğu sebebiyle onu **الياءِ** üzerine حمل etmeyiz.
( **والأَسْهاءُ**: renkler ) ; nüshalarda böyle; doğrusu: **والأساهِيُّ** renklerdir; ( onun için tekil olmaksızın ); **المُحْكَم**’in nassı böyledir; ve Zü’r-Rumme’ye ait olarak inşad etti:

إذا القومُ قالوا : لا عَرامَةَ عندها
فسارُوا لقُوا منها **أَساهِيَّ** عُرَّما

( ve ) kadın ( **سَهْواً** ) hamile kaldı: ( hayız üzere hamile kaldığında ); onu Cevherî, Zemahşerî ve Ezherî nakletti.
( **وأَسْهَى** ) adam: ( evde **السَّهْوَةَ** yaptı ).
( **والسَّهْوَاءُ**: bir attır ) Ebû’l-Efveh el-Evdî’nin; yürüyüşünün yumuşaklığı sebebiyle adlandırıldı.
( ve ) ayrıca: ( geceden bir saat ) ve onun baş tarafı; böylece **الصِّحاح**’ta; ancak o, **السِّيْن**’in kesresiyle ضبط edilmiştir; o halde o zaman **التِّهْواءِ** gibi olur; öyleyse düşün.

Ve daha önce **تها**’da, **النّهواءَ** ve **السِّهْواءَ** ve **السِّعْواءَ**’ın; bunların hepsinin **السِّين**’in kesresiyle, İbnü’l-A‘râbî’den (naklen) olduğu geçmiştir. Ve müellif için **السُّعواءِ**’da damme de geçmiştir; o da meşhur değildir; öyleyse düşün.

( *!Ve **المُساهاةُ** **العِشْرَةِ**’de: **الاسْتِقْصاءِ**’yı terk etmektir ); **الصِّحاح**’ta olduğu gibi.

Ve **المُحْكم**’de: **المُخالَقَةِ**’nin güzelliğidir; **العَيْن**’de de onun gibidir; ve el-‘Accâc için inşâd etti:
حلْو *!المُساهاةِ وإن عادَى أَمَرّ
Ve **التَّهْذيب**’de: **العِشْرَةِ**’nin güzelliğidir.

Ve **الأساس**’ta: **المُساهَلَةُ**; ve o, *!**يُساهِي** **أَصْحابَه**: yani onlarla **يُخالِقُهم** ve onların **عِشْرتَهم**’i güzel yapar.

( Ve onu *!**سَهْواً رَهْواً** yap: yani **عَفْواً** olarak, **تَقاضٍ** olmaksızın ) ve **لِزَازٍ** olmaksızın; onu el-Ezherî ve Zemahşerî nakletti.

( *!**والسُّها** ), damme ile, maksûr: (bir **كَوْكَبٌ**); ve **المُحْكم**’de: küçük bir **كُوَيْكِبٌ**; ışığı (**خَفِيُّ**) olan; **بَناتِ نَعْشٍ الصُّغْرى**’dan orta yıldızla birlikte olur; ve **الصِّحاح**’ta: **بَناتِ نَعْشٍ الكُبْرى**’da; ve insanlar onunla gözlerini imtihan ederler.

Ve meselde:
أُرِيها *!السُّها وتُرِيني القَمَر
Dedim: ve ayrıca *!**أَسْلَم** diye de adlandırılır; ve küçültme ile *!**السُّهَيَّا**.

( Ve ( **ق و د** )’da tafsîlen zikredildi ) öyleyse ona müracaat et.

Ve ona istidrâk olunanlardandır:
*!**بعيرٌ ساهٍ رَاهٍ**، وجِمالٌ **سَواهٍ رَواهٍ**: yani yürüyüşü yumuşak.

*!**وسَاهاهُ** *!**مُساهاةً**: onu gafil avladı.

Ve ayrıca: onunla alay etti.

*!**والأَساهِي**: develerin yürüyüşünden, **الاساهِيج** gibi, muhtelif türler.

*!**وسَهَا في الصَّلاةِ وعَنْها**: yani

gaflet etti.

Ve bir at: *!**سَهْوَةٌ**: kolay.

Ve bir katır: **سَهْوَةٌ**: yürüyüşü kolay; binicisini yormaz; sanki onu *!**تُساهِيهِ**; ve Selmân hadîsinde gelmiştir.

Ve katıra *!**سَهْوٌ** denilmez; **التَّهْذيب**’de olduğu gibi.

Ve bir yer: **سَهْوةٌ**: içinde kuraklık olmayan kolay (arazi).

*!**وسَها إليه**: bakışı sakin olarak baktı.

Ve bir rüzgâr: **سَهْوٌ**: yumuşak; çoğulu *!**سِهاءٌ**; ve Cevherî şair için inşâd etti; el-Fendecânî dedi: o, Benî Harâm’ın kardeşi Hâris b. ‘Avf’tur:
تَناوَحَتِ الرِّياحُ لفَقْد عَمْروٍ
وكانتْ قَبْلَ مَهْلَكِهِ *!سِهاء
yani sakin, yumuşak.

*!**والسُّهْوَةُ**: su üzerinde bir ev; onunla gölgelenirler; onu bedevîler kurar.

Ve el-Ahmer dedi: Temîm gitti; artık ne *!**تُسْهَى** ne de **تُنْهَى**; yani anılmaz.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D9%88/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

سَهَا عَنْهُ
1 سَهَا عَنْهُ ذ , (S, Msb,) or فِيهِ, (K,) aor. يَسْهُو, inf. n. سَهْوٌ (S, Msb, K) and سُهُوٌّ, (M, K,) He was, or became, unmindful, forgetful, neglectful, or heedless, of it, or inadvertent to it; (S, Msb;) namely, a thing; syn. غَفَلَ عَنْهُ: (S, * Msb:) or he forgot it, or neglected it, (نَسِيَهُ,) and was, or became, unmindful, forgetful, &c., of it, or inadvertent to it, (غَفَلَ عَنْهُ,) his mind adverting to another thing or affair or case; (K, TA;) thus expl. in the M and T; so that السَّهْوُ and الغَفْلَةُ and النِّسْيَانُ are made to be one [in signification]; (TA;) but accord. to Esh-Shihلb, السَّهْوُ is a slight غَفْلَة [or unmindfulness &c.] of that which is within the scope of the retentive faculty, such as when one's attention is roused by the least rousing thereof; whereas النسيان denotes its passing away from the memory entirely; though all are used in one sense by a careless reliance upon the understanding of the reader or hearer: in the Msb it is said that a distinction is made between السَّاهِى and النَّاسِى by the latter's being applied to him who, when he is reminded, remembers, and the former's being applied to him who is in the contrary case: accord. to IAth, سَهَافِى الشَّىْءِ means he neglected, or omitted, the thing unknowingly; and سَهَا عَنْهُ, he neglected, or omitted, it knowingly: or, as some say, السَّهْوُ is the doing wrong from unmindfulness (عَنْ غَفْلَة); as when an insane person reviles another, which is pardonable; and as when one drinks wine and then some unpleasing action proceeds from him unintentionally, which is punishable. (TA.) One says, سَهَافِى الصَّلَاةِ, and عَنْهَا, i. q. غَفَلَ [He was, or became, unmindful in prayer, and of it]. (TA.) ― -b2- [Hence, app., as implying an unexpected event,] حَمَلَتْ سَهْوًا She (a woman, S) conceived in menstruis. (Az, S, Z, K.) And حَمَلَتْ بِهِ أُمُّهُ سَهْوًا His mother conceived him in menstruis. (JK.) ― -b3- السَّهْوُ also signifies السُّكُونُ (JK, S, K) and اللِّينُ (JK, S,) [app. as an inf. n., i. e. as meaning The being still, or quiet, and gentle; though it is immediately added in the S that the pl. is سِهَآءٌ; for it seems that an early transcriber of the S has omitted to insert after اللَّينُ the words وَالسَّاكِنُ وَاللَّيِّنُ: see سَهْوٌ below]. One says, فَعَلَهُ سَهْوًا رَهْوًا He did it voluntarily, without its being asked, or demanded; (K, TA;) and without constraint: (TA:) or quietly, or calmly, without being hard, or difficult. (TA in art. رهو.) And سَهَا اـِلَيْهِ He looked at him, or it, with motionless eye. (Msb, TA.) And العَيْنُ تَسْهُو فِيهِ The eye expatiates in it; syn. تَنْبَسِطُ. (JK.) -A2- سَهَاوَةٌ, as denoting a quality of a camel, The being easy to ride; (K;) an inf. n., of which the verb is سَهُوَ. (TA.) -A3- مَالٌ لَا يُسْهَى وَلَا يُنْهَى [Cattle] of which the end is not to be reached. (AA, JK, S, K.) You say, يَرَاحُ عَلَى بَنِى فُلَانٍ مِنَ المَالِ مَا لَا يُسْهَىوَلَا يُنْهَى [There returns from the place of pasture in the evening, or afternoon, to the sons of such a one, of cattle,] what is not to be numbered for multitude: (T, TA:) or what is not to be computed, or computed by conjecture. (IAar, TA.) And ذَهَبَتْ تَمِيمُ فَلَا تُسْهَى وَلَا تُنْهَى, meaning لَا تُذْكَرُ [i. e. Temeem went away, and will not be remembered, or will not be mentioned]: a saying of El-Ahmar. (TA.)

ساهاهُ
3 ساهاهُ ذ , inf. n. مُسَاهَاةٌ, i. q. غَافَلَهُ [app. meaning He acted with him in the manner of him who is unmindful, forgetful, neglectful, heedless, or inadvertent]. (TA.) [Or] the inf. n. signifies [The acting with moderation with another; or] the abstaining from going to the utmost length in social intercourse: (S, K:) or the being easy, or facile, with another: (A, TA:) or the behaving in a good [or pleasing] manner in social intercourse: (T, TA:) or the comporting oneself with another, or others, (مُخَالَقَةٌ,) in a good manner, in social intercourse. ('Eyn, M, TA.) And one says, هُوَ يُسَاهِى أَصْحَابَهُ He comports himself with his companions, or does so with good nature; syn. يُخَالِقُهُمْ. (TA.) And ساهاهُ means also He mocked at him, or derided him. (TA.)

اسهى
4 اسهى ذ He (a man, TA) constructed what is termed a سَهْوَة (K, TA) in a بَيْت [or chamber &c.]. (TA.)

السُّهَا
السُّهَا ذ [often written السُّهَى] A certain dim star, (S, K,) in [the asterism called] بَنَات نَعْش الكُبْرَى, (S, [in the K, erroneously, بنات نعش الصُّغْرَى,]) by the middle star of those thus called; (TA;) [i. e.] a small star by that called العَنَاقُ, (which latter is the middle star [ ζ] of the three in the tail of Ursa Major, Kzw,) by looking at which persons try their powers of sight; (Kzw, TA;) mentioned in art. قود [voce قَائِدٌ, q. v.]; (K;) [it is the star 80, by ζ;] also called ↓ السُّهَيَّا, which is the diminutive. (TA.) It is said in a prov., أُرِيهَا السُّهَا وَتُرِينِى القَمَرَ [I show her Es-Suhà and she shows me the moon]. (S, TA. [See also Freytag's Arab. Prov. vol. i. pp. 527-9.]) And one says, أَنَّى يَلْتَقِى سُهَيْلٌ وَالسُّهَا How can Suheyl [or Canopus] meet Es-Suhà? for the former is southern and the latter is northern. (Har p. 276.)

سَهْوٌ
سَهْوٌ ذ [an inf. n. used as an epithet,] Easy; applied to a man, and to an affair, (K, TA,) and to an object of want: (TA:) and so [the fem.] سَهْوَةٌ, applied to a mare; and applied to a she-mule as meaning easy in pace, that does not fatigue her rider: the epithet سَهْوٌ, however, is not applied to a he-mule: so in the T: (TA:) [but] it is applied to a he-camel, meaning easy to ride: and سَهْوَةٌ to a she-camel, (K, TA,) meaning gentle, easy to ride: and رَاهٍ ↓ سَاهٍ, applied to a he-camel, means [likewise] gentle in pace; and so [the pls.] سَوَاهٍ رَوَاهٍ applied to camels: (TA:) [and so ↓ سَهْوَآءُ applied to a mare; for] a certain mare was named السَّهْوَآءُ because of the gentleness of her pace. (TA.) Also, applied to water, Cool, sweet, or limpid; easy of descent in the throat. (K, * TA.) And قَوْسٌ سَهْوَةٌ A bow that is compliant, (K, TA,) and easy. (TA.) And رِيحٌ سَهْوٌ A gentle wind: [or a quiet, gentle wind:] pl. سِهَآءٌ: (TA:) a poet (said to be El-Hلrith Ibn- 'Owf, TA) says,
تَنَاوَحَتِ الرَّيَاحُ لِفَقْدِ عَمْرٍو
وَكَانَتْ قَبْلَ مَهْلِكِهِ سِهَآءَا
i. e. [The winds blew violently for the loss of 'Amr; but they were before his death] quiet and gentle. (S, TA.) One says also أَرْضٌ سَهْوَةٌ Soft land, without barrenness. (TA.) -A2- And السَّهْوُ means The moon, in the language of the Nabathوans. (JK.)

سِهْوٌ
سِهْوٌ ذ : see سِهْوَآءٌ

سَهْوَةٌ
سَهْوَةٌ ذ An instance, or a case, of unmindfulness, forgetfulness, neglectfulness, heedlessness, or inadvertence. (Msb.) -A2- A rock, or great mass of stone, (K,) in the dial. of Teiyi, who call nothing else by this name: so in the M: or, accord. to the T, in that dial., the rock, or great mass of stone, upon which the waterer [app. of camels] stands: (TA:) or a rock, or great mass of stone, standing up, not having any foundation [app. meaning not partly imbedded] in the ground: and in the dial. of Teiyi, a single stone, great or small. (JK.) ― -b2- A بَيْت [app. here meaning booth, or the like,] which the Arabs of the desert set up at the water, and by the shade of which they shelter themselves. (TA.) A صُفَّة [or kind of roofed vestibule, or the like, or a covering for shade and shelter], (K, TA,) between two houses: (TA:) or a thing like the صُفَّة, which is before, or in the front of, houses: (As, JK, S:) or [in some copies of the K “ and ”] a kind of closet (مُِخْدَع) between two chambers, (K, TA,) in which the waterers of the camels shelter themselves: or, as some say, a small wall which is build between the two [opposite main] walls of the chamber, the roof being placed over the whole; what is in the middle [or main part] of the chamber being [called] a سَهْوَة; [see عَرْسٌ;] and what is within it, [app. behind,] a مُِخْدَع: (TA:) or the like of a رَفّ and طَاق, [app. meaning a kind of arched construction with a flat top which forms a shelf, against a wall; or simply a shelf, or ledge projecting from a wall, (see رَفٌّ and طَاقٌ,)] in which, or upon which, a thing is placed: (ISd, K:) or a small بَيْت [or chamber], (S, K,) descending into the earth, having its roof elevated above the ground, (S,) resembling a small خِزَانَة [or closet, or storeroom], (S, K,) in which are [deposited] the household-goods, or furniture and utensils; thus as heard by A'Obeyd from more than one of the people of El-Yemen: (S:) or it signifies, (K,) or signifies also, (JK,) four sticks, or pieces of wood, (JK, K,) or three, (K,) which are placed crosswise, one upon another, and upon which is then put anything of the household-goods, or furniture and utensils: (JK, K:) so in the M: (TA:) and (accord. to the T, TA) i. q. كَنْدُوجٌ, (K,) which means a small closet or store-room: (TA:) and i. q. رَوْشَنٌ and كُوَّةٌ [i. e. a window, or mural aperture]: and a [kind of curtained canopy, or the like, such as is called] حَجَلَة: and a curtain, or screen, before the court, or yard, of a house, (K, TA,) and sometimes, surrounding the house, like a wall: (TA:) its pl. (in all of these senses, K, TA) is سِهَآءٌ (JK, K, TA) and سَهَوَاتٌ. (JK.)

سَهْوَآءُ
سَهْوَآءُ ذ : see سَهْوٌ: -A2- and see also what here follows.

سِهْوَآءٌ
سِهْوَآءٌ ذ , (IAar, JK, S, TA,) like سِعْوَآءٌ and تِهْوَآءٌ, all with kesr, on the authority of IAar, but in the K ↓ سَهْوَآء, (TA,) A [portion, or short portion, such as is termed] سَاعَة, of the night; (S, K, TA;) and (S, TA) the first part thereof: (JK, S, TA:) or it may be like ↓ سَهْوَان, [which is app. in this case with tenween, and] which seems to mean a period in which people are unmindful of the places, or ways, in which things are, or should be, sought by them; or سهوان may be from سَاهِيَةٌ, expl. below: and مِنَ اللَّيْلِ ↓ سِهْوٌ signifies the same as سِعْو and سَعْو [and سِهْوَآء] and سِعْوَاء. (Ham p. 708.) One says, لَقِيتُهُ بَعْدَ سِهْوَآءٍ مِنَ اللَّيْلِ i. e. [I met him after a portion, or short portion, of the night; or] after the first part of the night had passed. (JK.)

سَهْوَان
سَهْوَان ذ : see سَاهٍ: -A2- and see also سِهْوَآءٌ.

السُّهَيَّا
السُّهَيَّا ذ dim. of السُّهَا, q. v.

سَاهٍ
سَاهٍ ذ Unmindful, forgetful, neglectful, heedless, or inadvertent; (JK, S, Msb, K;) as also ↓ سَهْوَانُ; (S, K;) whence the prov.,
اـِنَّ المُوَصَّيْنَ بَنُو سَهْوَانْ
(S) i. e. Only the unmindful [lit. the sons of the unmindful] are such as require to be enjoined: (S, Meyd:) or, as some say, by بنو سهوان are meant all mankind; because all become unmindful: but the most correct explanation is, that those who are enjoined to do a thing are subject to unmindfulness: it is applied to him who is unmindful of pursuing that which he is commanded to do: and سهوان may be syn. with [the inf. n.] سَهْوٌ; or it may be an epithet, syn. with سَاهٍ, and is applied to Adam, because he forgot his cove- nant, so that بنو سهوان may mean the sons of Adam, and hence, the unmindful. (Meyd. [See also Freytag's Arab. Prov. i. 3-4.]) ― -b2- See also سَهوٌ.

سَاهِيَةٌ
سَاهِيَةٌ ذ A tract of land long and wide, without any covert of trees, or the like, [to obstruct the view, or] to repel the eye. (JK, and Ham p. 708.)

أَسْهَآءٌ
أَسْهَآءٌ ذ and أَسْهَآءَةٌ: see what follows.

أَسَاهِىُّ
أَسَاهِىُّ ذ , (JK, TA,) in the K, erroneously, ↓ أَسْهَآء, (TA,) i. q. أَلْوَانٌ [generally signifying Colours; but also meaning sorts, or species; and here used in this latter sense, as is indicated in the TA]: a pl. having no sing.: (K, TA:) so in the M: (TA:) or it signifies, (JK,) or signifies also, (TA,) various sorts (ضُرُوبٌ مُخْتَلِفةٌ, JK, TA) of pace of camels; like أَسَاهِيجُ: (TA:) and its sing. is ↓ أَسْهَآءَةٌ. (JK.)

##### Türkçe

**سَهَا عَنْهُ**
1 **سَهَا عَنْهُ** ذ, (S, Msb,) yahut **فِيهِ**, (K,) muzârîsi **يَسْهُو**, mastar ismi **سَهْوٌ** (S, Msb, K) ve **سُهُوٌّ**, (M, K,) O, ondan gafil oldu, unuttu, ihmal etti, aldırışsız oldu yahut ona karşı dikkatsiz oldu; (S, Msb;) yani bir şeyden; müradifi **غَفَلَ عَنْهُ**: (S, * Msb:) yahut onu unuttu veya ihmal etti, (**نَسِيَهُ,**) ve ondan gafil oldu, unuttu, vb., yahut ona karşı dikkatsiz oldu, (**غَفَلَ عَنْهُ,**) zihni başka bir şeye yahut işe yahut duruma yönelmiş olarak; (K, TA;) M ve T’de böyle açıklanmıştır; öyle ki **السَّهْوُ** ve **الغَفْلَةُ** ve **النِّسْيَانُ** bir [anlamda] yapılmıştır; (TA;) fakat Esh-Shihلb’a göre, **السَّهْوُ**, hatırda tutma gücünün kapsamı içinde olan şey hakkında hafif bir **غَفْلَة**’dir [yahut gaflet vb.]; mesela kişinin dikkati, onun en az bir uyandırılmasıyla uyandığı zaman; buna karşılık **النسيان** onun bütünüyle hafızadan geçip gitmesini ifade eder; gerçi hepsi, okuyanın yahut işitenin anlayışına dikkatsizce güvenmek suretiyle tek bir manada kullanılır: Msb’de, **السَّاهِى** ile **النَّاسِى** arasında bir ayırım yapıldığı söylenir; şöyle ki ikincisi, kendisine hatırlatılınca hatırlayan kimseye uygulanır; birincisi ise bunun zıddı durumda olana uygulanır: IAth’a göre, **سَهَافِى الشَّىْءِ** “şeyi bilmeyerek ihmal etti yahut terk etti” demektir; ve **سَهَا عَنْهُ**, “onu bilerek ihmal etti yahut terk etti” demektir: yahut bazılarınca denildiği gibi, **السَّهْوُ**, gafletten dolayı ( **عَنْ غَفْلَة** ) yanlış yapmaktır; mesela bir delinin bir başkasına sövmesi ki bağışlanabilirdir; ve mesela birinin şarap içmesi, sonra ondan kasıtsız olarak hoş olmayan bir fiilin meydana gelmesi ki cezalandırılır. (TA.) Denir ki, **سَهَافِى الصَّلَاةِ**, ve **عَنْهَا**, yani **غَفَلَ** [namazda ve ondan gafil oldu]. (TA.) ― -b2- [Bundan, görünüşe göre, beklenmedik bir olayı ima ederek,] **حَمَلَتْ سَهْوًا** O (bir kadın, S) hayız hâlinde gebe kaldı. (Az, S, Z, K.) Ve **حَمَلَتْ بِهِ أُمُّهُ سَهْوًا** Annesi onu hayız hâlinde gebe kaldı. (JK.) ― -b3- **السَّهْوُ** ayrıca **السُّكُونُ** (JK, S, K) ve **اللِّينُ** (JK, S,) anlamına gelir; [görünüşe göre bir mastar ismi olarak, yani “sakin/duresiz olma yahut sükûnet ve yumuşaklık” manasında; gerçi hemen ardından S’de çoğulunun **سِهَآءٌ** olduğu eklenmiştir; zira S’nin erken bir müstensihinin **اللَّينُ**’den sonra **وَالسَّاكِنُ وَاللَّيِّنُ** sözlerini eklemeyi ihmal ettiği anlaşılır: aşağıda **سَهْوٌ**’a bak]. Denir ki, **فَعَلَهُ سَهْوًا رَهْوًا** Onu, istenmeksizin yahut talep edilmeksizin, gönüllü olarak yaptı; (K, TA;) ve zorlama olmaksızın: (TA:) yahut sakin yahut ağırbaşlı olarak, sert yahut güç olmaksızın. (TA, madde **رهو**’da.) Ve **سَهَا اـِلَيْهِ** Ona yahut ona (şeye) hareketsiz gözle baktı. (Msb, TA.) Ve **العَيْنُ تَسْهُو فِيهِ** Göz onda yayılır; müradifi **تَنْبَسِطُ**. (JK.) -A2- **سَهَاوَةٌ**, devenin bir niteliğini ifade ederek, binmesi kolay olma; (K;) fiili **سَهُوَ** olan bir mastar ismidir. (TA.) -A3- **مَالٌ لَا يُسْهَى وَلَا يُنْهَى** Sonuna erişilemeyen [davar]. (AA, JK, S, K.) Denir ki, **يَرَاحُ عَلَى بَنِى فُلَانٍ مِنَ المَالِ مَا لَا يُسْهَىوَلَا يُنْهَى** [Şu kimsenin oğullarına, davardan,] çokluktan sayıya sığmayan şey akşamleyin yahut ikindi vakti otlaktan döner: (T, TA:) yahut tahminle hesaplanmayan yahut tahminle hesaplanan şey. (IAar, TA.) Ve **ذَهَبَتْ تَمِيمُ فَلَا تُسْهَى وَلَا تُنْهَى**, yani **لَا تُذْكَرُ** [yani Temîm gitti ve anılmayacak yahut zikredilmeyecek]: El-Ahmar’ın bir sözü. (TA.)

**ساهاهُ**
3 **ساهاهُ** ذ, mastar ismi **مُسَاهَاةٌ**, yani **غَافَلَهُ** [görünüşe göre “gafil, unutkan, ihmalkâr, aldırışsız yahut dikkatsiz olan kimsenin tarzıyla onunla davrandı” manasında]. (TA.) [Yahut] mastar ismi, [başkasıyla ölçülü davranmayı; yahut] sosyal ilişkide son haddine kadar gitmekten kaçınmayı ifade eder: (S, K:) yahut başkasıyla kolay yahut yumuşak olmayı: (A, TA:) yahut sosyal ilişkide iyi [yahut hoş] tarzda davranmayı: (T, TA:) yahut başkasıyla yahut başkalarıyla, (**مُخَالَقَةٌ,**) sosyal ilişkide iyi tarzda geçinmeyi. ('Eyn, M, TA.) Ve denir ki, **هُوَ يُسَاهِى أَصْحَابَهُ** O, arkadaşlarıyla iyi geçinir; yahut iyi huylulukla öyle yapar; müradifi **يُخَالِقُهُمْ**. (TA.) Ve **ساهاهُ** ayrıca “onunla alay etti yahut onu istihza etti” demektir. (TA.)

**اسهى**
4 **اسهى** ذ O (bir adam, TA) bir **سَهْوَة** denilen şeyi (K, TA) bir **بَيْت**’te [yahut odada vb.] yaptı. (TA.)

**السُّهَا**
**السُّهَا** ذ [çoğu kez **السُّهَى** yazılır] [“بَنَات نَعْش الكُبْرَى” denilen] yıldız kümesinde, (S, K,) bu adla anılanların orta yıldızının yanında bulunan, (TA;) [yani] **العَنَاقُ** denilenin yanında küçük bir yıldızdır; (ikincisi, Büyükayı’nın kuyruğundaki üç yıldızın orta yıldızıdır [ ζ ], Kzw,) ona bakmakla insanlar görme güçlerini denerler; (Kzw, TA;) **قود** maddesinde [**قَائِدٌ** lafzında, bk.] zikredilmiştir; (K;) [ζ’nin yanında 80 numaralı yıldızdır;] ayrıca küçültme olan ↓ **السُّهَيَّا** diye de adlandırılır. (TA.) Bir darbımeselde şöyle denir: **أُرِيهَا السُّهَا وَتُرِينِى القَمَرَ** [Ben ona Es-Suhâ’yı gösteriyorum, o bana ayı gösteriyor]. (S, TA.) Ve denir ki, **أَنَّى يَلْتَقِى سُهَيْلٌ وَالسُّهَا** Süheyl [yahut Kanopus] Es-Suhâ ile nasıl buluşur? çünkü birincisi güneyli, ikincisi kuzeylidir. (Har s. 276.)

**سَهْوٌ**
**سَهْوٌ** ذ [sıfat olarak kullanılan bir mastar ismi,] Kolay; bir adama ve bir işe, (K, TA,) ve bir ihtiyaç nesnesine uygulanır: (TA:) ve bunun gibi [müennesi] **سَهْوَةٌ**, bir kısrağa uygulanır; ve bir dişi katıra, yürüyüşü kolay, binicisini yormayan manasında uygulanır: ancak **سَهْوٌ** sıfatı erkek katıra uygulanmaz: T’de böyledir: (TA:) [fakat] erkek deveye uygulanır, “binmesi kolay” manasında: ve **سَهْوَةٌ** dişi deveye, (K, TA,) “yumuşak, binmesi kolay” manasında: ve erkek deveye uygulanan ↓ **سَاهٍ** **رَاهٍ** “yürüyüşte yumuşak” demektir; ve bunun gibi [çoğulları] **سَوَاهٍ رَوَاهٍ** develere uygulanır: (TA:) [ve bunun gibi ↓ **سَهْوَآءُ** bir kısrağa uygulanır; zira] bir kısrak, yürüyüşünün yumuşaklığından dolayı **السَّهْوَآءُ** diye adlandırılmıştır. (TA.) Ayrıca suya uygulanarak: Serin, tatlı yahut duru; boğazdan inişi kolay. (K, * TA.) Ve **قَوْسٌ سَهْوَةٌ** Uysal, (K, TA,) ve kolay bir yay. (TA.) Ve **رِيحٌ سَهْوٌ** Yumuşak bir rüzgâr: [yahut sakin, yumuşak bir rüzgâr:] çoğulu **سِهَآءٌ**: (TA:) bir şair (El-Hلrith İbn- 'Owf olduğu söylenir, TA) şöyle der:
تَنَاوَحَتِ الرَّيَاحُ لِفَقْدِ عَمْرٍو
وَكَانَتْ قَبْلَ مَهْلِكِهِ سِهَآءَا
yani [Rüzgârlar, ‘Amr’ın kaybı için şiddetle esti; fakat onun ölümünden önce] sakin ve yumuşaktı. (S, TA.) Yine denir ki **أَرْضٌ سَهْوَةٌ** Çoraklık olmaksızın yumuşak toprak. (TA.) -A2- Ve **السَّهْوُ**, Nabatîlerin dilinde “ay” demektir. (JK.)

**سِهْوٌ**
**سِهْوٌ** ذ : bk. **سِهْوَآءٌ**

**سَهْوَةٌ**
**سَهْوَةٌ** ذ Gafletin, unutmanın, ihmalin, aldırışsızlığın yahut dikkatsizliğin bir örneği yahut bir durumu. (Msb.) -A2- Teyyi lehçesinde bir kaya yahut büyük taş kütlesi; onlar bu adla başka hiçbir şeyi adlandırmazlar: M’de böyledir: yahut T’ye göre, o lehçede, su çekenin [görünüşe göre deve sulayanın] üzerinde durduğu kaya yahut büyük taş kütlesi: (TA:) yahut yerden yükselen, yerde hiçbir temeli olmayan [görünüşe göre kısmen gömülü olmayan] bir kaya yahut büyük taş kütlesi: ve Teyyi lehçesinde, büyük yahut küçük tek bir taş. (JK.) ― -b2- Çöl Araplarının su başında kurdukları ve gölgesinde barındıkları bir **بَيْت** [görünüşe göre burada kulübe yahut benzeri]. (TA.) İki ev arasında bir **صُفَّة** [yahut üstü örtülü bir tür girişlik vb. yahut gölge ve sığınak için bir örtü]; (K, TA:) yahut evlerin önünde yahut evlerin cephesinde bulunan **صُفَّة** benzeri bir şey: (As, JK, S:) yahut [K’nin bazı nüshalarında “ve”] iki oda arasında bir tür küçük oda ( **مُِخْدَع** ), (K, TA,) deve sulayanların içinde barındığı: yahut bazılarınca denildiği gibi, odanın iki [karşılıklı ana] duvarı arasına yapılan küçük bir duvar; tavanın bütünü örtecek şekilde konulması; odanın orta [yahut ana] kısmının **سَهْوَة** [diye adlandırılması; bk. **عَرْسٌ**;] ve onun içindeki [görünüşe göre arkasındaki] kısmın **مُِخْدَع** [diye adlandırılması]: (TA:) yahut bir **رَفّ** ve **طَاق** benzeri, [görünüşe göre duvara karşı, üstü düz olup raf oluşturan kemerli bir yapı; yahut basitçe bir raf yahut duvardan çıkıntı yapan bir çıkıntı (bk. **رَفٌّ** ve **طَاقٌ**),] içine yahut üzerine bir şeyin konulduğu: (ISd, K:) yahut küçük bir **بَيْت** [yahut oda], (S, K,) yere doğru inen, tavanı yerin üstünde yükseltilmiş, (S,) küçük bir **خِزَانَة**’ye [yahut dolap, depo odası] benzeyen, (S, K,) içinde ev eşyası yahut mobilya ve kap-kacak [konulan]; A'Obeyd’in Yemen halkından birden fazlasından işittiği üzere: (S:) yahut şu manaya gelir, (K,) yahut ayrıca şu manaya gelir, (JK,) dört çubuk yahut tahta parçası, (JK, K,) yahut üç, (K,) çaprazlama, biri diğerinin üstüne konan, ve sonra üzerine ev eşyasından yahut mobilya ve kap-kacaktan herhangi bir şeyin konduğu: (JK, K:) M’de böyledir: (TA:) ve (T’ye göre, TA) yani **كَنْدُوجٌ**, (K,) ki küçük bir dolap yahut depo odası demektir: (TA:) ve yani **رَوْشَنٌ** ve **كُوَّةٌ** [yani pencere yahut duvar açıklığı]: ve **حَجَلَة** denilen [perdeli bir tür gölgelik yahut benzeri]: ve bir evin avlusunun yahut bahçesinin önünde bir perde yahut paravan, (K, TA,) ve bazen, duvar gibi evi çevreleyen: (TA:) bunun çoğulu (bu manaların hepsinde, K, TA) **سِهَآءٌ** (JK, K, TA) ve **سَهَوَاتٌ**’tır. (JK.)

**سَهْوَآءُ**
**سَهْوَآءُ** ذ : bk. **سَهْوٌ**: -A2- ve ayrıca aşağıda gelen şeye de bk.

**سِهْوَآءٌ**
**سِهْوَآءٌ** ذ, (IAar, JK, S, TA,) **سِعْوَآءٌ** ve **تِهْوَآءٌ** gibi, hepsi kesra ile; IAar’ın rivayetine göre; fakat K’de ↓ **سَهْوَآء**, (TA,) Gecenin **سَاعَة** denilen bir [kısmı yahut kısa bir kısmı]; (S, K, TA;) ve (S, TA) onun ilk kısmı: (JK, S, TA:) yahut ↓ **سَهْوَان** gibi olabilir; [ki bu durumda görünüşe göre tenvinlidir;] ve insanların, şeylerin kendilerince aranacağı yahut aranması gereken yerlerden yahut yollardan gafil oldukları bir süreyi ifade ediyor görünür; yahut **سهوان**, aşağıda açıklanan **سَاهِيَةٌ**’den olabilir: ve geceden ↓ **سِهْوٌ**, **سِعْو** ve **سَعْو** [ve **سِهْوَآء**] ve **سِعْوَاء** ile aynı manayı ifade eder. (Ham s. 708.) Denir ki, **لَقِيتُهُ بَعْدَ سِهْوَآءٍ مِنَ اللَّيْلِ** yani [gecenin bir kısmından yahut kısa bir kısmından sonra; yahut] gecenin ilk kısmı geçtikten sonra onunla karşılaştım. (JK.)

**سَهْوَان**
**سَهْوَان** ذ : bk. **سَاهٍ**: -A2- ve ayrıca **سِهْوَآءٌ**’a da bk.

**السُّهَيَّا**
**السُّهَيَّا** ذ **السُّهَا**’nın küçültmesidir; bk.

**سَاهٍ**
**سَاهٍ** ذ Gafil, unutkan, ihmalkâr, aldırışsız yahut dikkatsiz; (JK, S, Msb, K;) ve ayrıca ↓ **سَهْوَانُ**; (S, K;) buradan darbımesel:
اـِنَّ المُوَصَّيْنَ بَنُو سَهْوَانْ
(S) yani Yalnız gafil olanlar [lafzen: gafillerin oğulları] vasiyet edilmesi gereken kimselerdir: (S, Meyd:) yahut bazılarınca, **بنو سهوان** ile bütün insanlar kastedilir; çünkü herkes gafil olur: fakat en doğru açıklama şudur ki, bir şeyi yapması emredilenler gaflete maruz kalır: emredildiği şeyi takip etmekten gafil olana uygulanır: ve **سهوان** [mastar ismi] **سَهْوٌ** ile eş anlamlı olabilir; yahut bir sıfat olabilir, **سَاهٍ** ile eş anlamlı; ve Âdem’e uygulanır; çünkü o ahdini unuttu; böylece **بنو سهوان** Âdem’in oğulları, dolayısıyla gafiller demek olabilir. (Meyd.) ― -b2- Ayrıca **سَهوٌ**’a da bk.

**سَاهِيَةٌ**
**سَاهِيَةٌ** ذ Ağaç vb. hiçbir örtüsü bulunmayan, bakışı engelleyen yahut gözü geri çeviren hiçbir şey bulunmayan, uzun ve geniş bir arazi parçası. (JK, ve Ham s. 708.)

**أَسْهَآءٌ**
**أَسْهَآءٌ** ذ ve **أَسْهَآءَةٌ**: aşağıda gelene bk.

**أَسَاهِىُّ**
**أَسَاهِىُّ** ذ, (JK, TA,) K’de yanlış olarak ↓ **أَسْهَآء**, (TA,) yani **أَلْوَانٌ** [genellikle “renkler” manasına gelir; fakat ayrıca türler yahut çeşitler manasına da gelir; ve burada bu ikinci manada kullanılmıştır; TA’da buna işaret edilmiştir]: tekili olmayan bir çoğuldur: (K, TA:) M’de böyledir: (TA:) yahut şu manaya gelir, (JK,) yahut ayrıca şu manaya gelir, (TA,) develerin yürüyüşünün çeşitli türleri ( **ضُرُوبٌ مُخْتَلِفةٌ**, JK, TA); **أَسَاهِيجُ** gibi: (TA:) ve onun tekili ↓ **أَسْهَآءَةٌ**’dir. (JK.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D9%88/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

سَهَا
سَهَا U ( n. ac. سَهْو 1 ,  سُهُوّ 27 )
a.  [ Fī or 'An ], Was unmindful of, neglected; disregarded; omitted; forgot.

سَهُوَ
سَهُوَ U ( n. ac. سَهَاْوَة 22t ),
a.  Was gentle, docile, tractable.

b.  Was numbered.

سَاْهَوَ
سَاْهَوَ III ,
a.  Was gentle, obliging, good-natured with, to.

سَهْو
سَهْو [ 1 ],
a.  Forgetfulness; neglect; negligence, remissness; inadvertence; oversight, omission.

سَهْوَة
سَهْوَة [ 1t ] , ( pl. سِهَآء [ 23A ] ),
a.  Store-room, larder, pantry.

b.  Bench.

c.  see 1 .

سِهْو
سِهْو [ 2 ],
a.  Portion of the night, night-watch.

سَاهٍ
سَاهٍ [ 21 ],
a.  Forgetful, negligent; unmindful, inadvertent; absent-minded.

سَهْوَان
سَهْوَان [ 33 ],
a.  see 21 .

سَهْوَآء
سَهْوَآء [ 42 ],
a.  see 2 .

##### Türkçe

سَهَا
سَهَا U ( n. ac. **سَهْو** 1 ,  **سُهُوّ** 27 )
a. [ Fī veya 'An ], -den gafil oldu, ihmal etti; aldırış etmedi; terk etti, çıkardı; unuttu.

سَهُوَ
سَهُوَ U ( n. ac. **سَهَاْوَة** 22t ),
a. Yumuşak huylu, uysal, itaatkâr oldu.

b. Sayıldı.

سَاْهَوَ
سَاْهَوَ III ,
a. -e karşı yumuşak huylu, gönül alıcı, iyi tabiatlı oldu.

سَهْو
سَهْو [ 1 ],
a. Unutkanlık; ihmal; ihmal, gevşeklik; dikkatsizlik; gözden kaçırma, çıkarma.

سَهْوَة
سَهْوَة [ 1t ] , ( pl. **سِهَآء** [ 23A ] ),
a. Erzak odası, kiler, yiyecek dolabı.

b. Oturak.

c. 1’e bak.

سِهْو
سِهْو [ 2 ],
a. Gecenin bir kısmı, gece nöbeti.

سَاهٍ
سَاهٍ [ 21 ],
a. Unutkan, ihmalkâr; gafil, dikkatsiz; dalgın.

سَهْوَان
سَهْوَان [ 33 ],
a. 21’e bak.

سَهْوَآء
سَهْوَآء [ 42 ],
a. 2’ye bak.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%87%D9%88/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

سهو
سَهَا - يَسْهُو - سَاهِي - سَاهُوْن
سَها - يَسْهُوْ + الكائن: يغفل ولا ينتبه: يكون تركيز ذهنه ووعيه لما يدور حوله أقل من المعتاد، فلا ينتبه لما يدور حوله بدقة
سَهَا - يَسْهُو + كائن + عن شيء: يهمله ويبعد تركيز ذهنه ووعيه عنه
سَاهِي: اسم فاعل صفة مشبهة من فعل " سَهَا - يَسْهُو "
سَاهُوْن: جمع " سَاهِي "
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الغفلة ونقص وضوح الوعي، وتشوش الذهن وسوء التركيز "، وهي:
ذَهِلَ - يَذْهَلُ (ذَهَلَ - يَذْهَلُ)، غَفَلَ - يَغْفُلُ، سَكِرَ - يَسْكَرُ، سَدَرَ - يَسْدُرُ، سَمَدَ - يَسْمُدُ، سَهَا - يَسْهُوْ
ساهون
 	﴿الذين هم في غمرة ساهون(11)﴾ الذاريات ﴿الذين هم عن صلاتهم ساهون(5)﴾ الماعون
ساهون: جاء في التفسير: غافلون غير مبالين
مختار الصحاح
● [سها] س ه ا: السُّهَا كوكب خفي يمتحن الناس به أبصارهم و السَّهْوُ الغفلة وقد سَهَا عن الشيء من باب عدا وسما فهو سَاهٍ و سَهْوانُ
الراغب
سها
- السهو: خطأ عن غفلة، وذلك ضربان: أحدهما أن لا يكون من الإنسان جوالبه ومولداته، كمجنون سب إنسانا، والثاني أن يكون منه مولداته، كمن شرب خمرا، ثم ظهر منه منكر لا عن قصد إلى فعله. والأول معفو عنه، والثاني مأخوذ به، وعلى نحو الثاني ذم الله تعالى فقال: }في غمرة ساهون﴿[الذاريات/11]،﴾عن صلاتهم ساهون{ [الماعون/5].
ملخص اللسان
1.    السَّهوُ والسَّهْوةُ: نِسْيانُ  الشيء والغفلة عنه وذَهابُ القلب عنه إلى غيره، سَها يَسْهُو سَهْواً  وسُهُوّاً، فهو ساهٍ وسَهْوانُ، وإنَّهُ لساهٍ بَيِّنُ السَّهْوِ  والسُّهُوِّ.
2.    السَّهْوُ في الشيء تَرْكُه عن غير عِلْمٍ، والسَّهْوُ عنه تَرْكُه مع العِلْم،  ومنه قوله تعالى: الذين هُمْ عن صلاتِهم ساهُونَ. أَبو عمرو: ساهاهُ  غافَلَه
3.     وإنَّ عَمَلَ أَهلِ النارِ سَهْلةٌ  بسَهوةٍ؛ السَّهْوةُ الأَرضُ اللَّيِّنة التُّرْبة، شَبَّه المعصية في  سُهولتِها على مُرْتَكِبِها بالأَرض السَّهْلةِ التي لا حُزُونة فيها،  وقيل: كلُّ ليِّنٍ سَهْوٌ، والأُنثى سَهْوٌ. والسَّهْو: السُّكونُ  واللِّينُ،
4.     السَّهْوة: الليِّنة السَّيْرِ لا تُتْعِبُ  راكِبَها. ويقال: افعلْ ذلك سَهْواً رَهْواً أَي عَفواً بِلا تقَاض. والسَّهْوُ: السَّهْلُ من الناس والأُمور والحوائجِ. وماءٌ سَهْوٌ: سَهْلٌ، يعني  سَهْلاً في الحَلْقِ. وقَوْسٌ سَهْوةٌ: مُواتِيَةٌ؛
5.    والسَّهْوة: الكَوَّةُ بين الداريْن
لسان العرب
● - سها: السَّهوُ والسَّهْوةُ: نِسْيانُ  الشيء والغفلة عنه وذَهابُ القلب عنه إلى غيره، سَها يَسْهُو سَهْواً  وسُهُوّاً، فهو ساهٍ وسَهْوانُ، وإنَّهُ لساهٍ بَيِّنُ السَّهْوِ  والسُّهُوِّ. وفي المثل: إن المُوَصَّيْنَ بنو سَهْوانَ؛ قال زِرُّ بنُ أَوْفى  الفُقَيْمي يصف إبِلاً:  لم يَثْنِها عن هَمِّها قَيْدانِ،  ولا المُوَصُّوْنِ من الرُّعْيانِ،  إنَّ المُوَصَّيْنَ بَنُو سَهْوانِ  أَي أَن الذين يُوصَّوْنَ بَنُو من يَسْهُو عن الحاجة فأَنت لا تُوصَّى  لأَنك لا تَسْهُو، وذلك إذا وَصَّيْت ثِقةً عند الحاجة. وقال الجوهري:  معناه أَنك لا تحتاج إلى أَن تُوَصِّيَ إلا من كان غافِلاً ساهِياً.  والسَّهْوُ في الصلاة: الغفلة عن شيء منها، سها الرجلُ في صلاتِه. وفي الحديث:  أَن النبي، صلى الله عليه وسلم، سها في الصلاة؛ قال ابن الأَثير:  السَّهْوُ في الشيء تَرْكُه عن غير عِلْمٍ، والسَّهْوُ عنه تَرْكُه مع العِلْم،  ومنه قوله تعالى: الذين هُمْ عن صلاتِهم ساهُونَ. أَبو عمرو: ساهاهُ  غافَلَه، وهاساهُ إذا سَخِرَ منه. ومَشْيٌ سَهْوٌ: ليِّنٌ. والسَّهْوة من  الإبل: اللَّيِّنة السَّيْر الوَطِيئة؛ قال زهير:  تُهَوِّنُ بُعْدَ الأَرضِ عَنِّي فَريدةٌ،  كِنازُ البَضِيعِ، سَهْوةُ المَشْيِ، بازِلُ  وهي اللَّيِّنة السَّيْرِ لا تُتْعِبُ راكِبها كأَنها تُساهِيهِ،  وعَدَّى الشاعر تُهَوِّنُ بِعَنِّي لأَنَّ فيه معْنى تخَفِّفُ وتُسَكِّنُ.  وجمَلٌ سهْوٌ بيِّن السَّهاوةِ: وطِيءٌ. ويقال: بعيرٌ ساهٍ راهٍ،  وجِمالٌسَواهٍ رَواهٍ لَواهٍ؛ ومنه الحديث: آتِيكَ به غَداً رَهْواً أَي  ليِّناً ساكِناً. وفي الحديث: وإنَّ عَمَلَ أَهلِ النارِ سَهْلةٌ  بسَهوةٍ؛ السَّهْوةُ الأَرضُ اللَّيِّنة التُّرْبة، شَبَّه المعصية في  سُهولتِها على مُرْتَكِبِها بالأَرض السَّهْلةِ التي لا حُزُونة فيها،  وقيل: كلُّ ليِّنٍ سَهْوٌ، والأُنثى سَهْوٌ. والسَّهْو: السُّكونُ  واللِّينُ، والجمع سِهاءٌ مثلُ دَلْوٍ ودِلاءٍ؛ قال الشاعر:  تَناوَحَتِ الرِّياحُ لِفَقْد عَمروٍ،  وكانتْ قَبْلَ مَهْلَكِه سِهاءَا  أَي ساكنة ليِّنة. الأَزهري: والأَساهِيُّ والأَساهيج ضُروبٌ  مختلفة من سير الإِبل، وبَغْلةٌ سَهْوةُ السير، وكذلك الناقةُ، ولا يقال  للبغل سَهْوٌ. وروي عن سلْمان أَنه قال: يُوشِكُ أَن يَكْثُرَ أَهلُها،  يعني الكوفة، فتَمْلأَ ما بين النَّهْرين حتى يغْدُوَ الرجلُ على  البَغْلةِ السَّهْوة  فلا يُدْرِكَ أَقْصاها؛ السَّهْوة: الليِّنة السَّيْرِ لا تُتْعِبُ  راكِبَها. ويقال: افعلْ ذلك سَهْواً رَهْواً أَي عَفواً بِلا تقَاض.  والسَّهْوُ: السَّهْلُ من الناس والأُمور والحوائجِ. وماءٌ سَهْوٌ: سَهْلٌ، يعني  سَهْلاً في الحَلْقِ. وقَوْسٌ سَهْوةٌ: مُواتِيَةٌ؛ قال ذو الرمة:  قليل نِصاب المالِ إلاَّ سِهامَهُ،  وإلاَّ زَجُوماً سَهْوةً في الأَصابِع  التهذيب: المُعَرَّسُ الذي عُمِلَ له عَرْسٌ، وهو الحائِطُ يُجْعَل بين  حائِطَي البيت لا يُبلَغ به أَقصاهُ، ثم يُجْعَل الجائز من طرَف العَرْسِ  الداخل إلى أَقصى البيت، ويُسَقَّفُ البيت كلُّه، فما كان بين الحائطَين  فهو السَّهوَة، وما كان تحت الجائز فهو المُخْدَع؛ قال ابن سيده:  السَّهْوةُ حائطٌ صغيرٌ يُبنى بين حائطَي البيت ويُجعَلُ السقفُ على الجميع،  فما كان وسَط البيت فهو سَهْوةٌ، وما كان داخِلَه فهو المُخْدَع، وقيل: هي  صُفَّة بين بيتين أَو مُخْدَع بين بيتين تَسْتَترُ بها سُقاةُ الإبل من  الحرِّ، وقيل: هي كالصُّفَّة بين يَدَي البيت، وقيل: هي شَبيهٌ  بالرَّفِّ والطاقِ يوضع فيه الشيءُ، وقيل: هي بيت صغيرٌ منحَدِرٌ  في الأَرض سَمْكُه موتَفِعٌ في السماء شبيهٌ بالخِزانة  الصغيرة يكون فيها المَتاعُ، وذكر أَبو عبيد أَنه سمِعَه من غير واحد من  أَهل اليمن، وقيل: هي أَربعةُ أَعوادٍ أَو ثلاثةٌ يعارَضُ بعضُها على  بعضٍ، ثم يوضعُ عليه شيء من الأَمتعة. والسَّهْوة: الكُنْدُوجُ. والسَّهوة:  الرَّوْشَنُ. والسَّهْوة: الكَوَّةُ بين الداريْن. ابن الأَعرابي:  السَّهْوة الجَحَلةُ أَو مثل الحجلةِ. والسَّهوةُ: بيتٌ  على الماءِ يستَظِلُّون به تَنْصِبه الأَعراب. أَبو ليلى: السَّهوة  سُتْرَةٌ  تكون قدَّامَ فِناء البيتِ، ربما أَحاطت بالبيت شِبهَ سورٍ حوْلَ البيت.  وفي الحديث: أَنه دخل على عائشة وفي البيت سَهْوةٌ عليها سِترٌ، هو من  ذلك، وقيل: هو شبيهٌ  بالرَّفِّ أَو الطاقِ يوضع فيه الشيءُ. والسَّهْوة: الصخرةُ، طائِيَّةٌ،  لا يسمون بذلك غير الصخرة، وخصصه في التهذيب فقال: الصخرة التي يقوم  عليها الساقي، وجمع ذلك كلِّه سِهاءٌ. والمُساهاة: حُسْن المُخالقة  والعِشرة؛ قال العجاج:  حُلْو المُساهاة وإن عادى أَمَرُّ  وحُلْو المُساهاة أَي المُياسَرة والمُساهَلةِ. والمُساهاةُ في  العِشْرة: تَرْكُ الاستِقصاءِ.  والسَّهْواءُ: ساعة من الليل وصَدْرٌ منه.  وحَمَلتِ المرأَةُ سَهْواً إذا حَبِلَت على حَيْضٍ. وعليه من المال ما  لا يُسهَى وما لا يُنهى أَي ما لا تُبلغ غايَتُه، وقيل: معناه أَي لا  يُعَدُّ كَثْرة، وقيل: معنى لا يُسْهى لا يُحْزَرُ، وذهبَت تميمُ فما تُسْهى  ولا تُنْهى أَي لا تُذْكَر.  والسُّها: كُوَيكِبٌ  صغير خَفِيٌّ الضَّوء في بنات نََعْش الكبرى، والناس يَمْتَحِنون به  أَبصارَهم، يقال: إنه الذي يُسَمَّى أَسْلَم مع الكوكبِ الأَوسط من بنات  نعْشٍ؛ وفي المثل:  أُرِيها السُّها وتُرِيني القمر  وأَرْطاةُ بن سُهَيَّة: من فُرْسانِهم وشعرائهم. قال ابن سيده: ولا  نحمِلُه على الياء لعدم س هـ ي.  والأَساهِيُّ: الأَلوانُ، لا واحد لها؛ قال ذو الرمة:  إذا القوم قالوا: لا عَرامَةَ عندها،  فسارُوا لقُوا منها أَساهيَّ عُرَّما
مقاييس اللغة:
(سهو) السين والهاء والواو معظم الباب [يدلّ] على الغفلة والسُّكون. فالسَّهْو: الغفلة، يقال سَهَوْتُ في الصلاة أسهو سَهْواً. ومن الباب المساهاة: حُسْن المُخَالَقَة، كأنَّ الإنسانَ يسهو عن زَلَّةٍ إن كانت من غيره. والسَّهْو: السُّكون. يقال جاء سَهْواً رَهْواً.
ومما شَذَّ عن هذا الباب [ السَّهْوَة([1])]، وهي كالصُّفَّة تكون أمامَ البيت.
وممّا يبعُد عن هذا وعن قياس الباب: قولهم حملت المرأةُ ولدَها سَهْواً، أي على حَيْضٍ. فأمًَّا السُّهَا فمحتمل أن يكون من الباب الأول: لأنَّه خفيٌّ جدّاً فيُسهَى عن رؤيته.
القاموس المحيط:
و سَها في الأمْرِ، كدَعا، سَهْواً وسُهُوًّا نَسِيَهُ وغَفَلَ عنه، وذَهَبَ قَلْبُه إلى غَيْرِهِ، فهو ساهٍ وسَهْوانُ. والسَّهْوُ السُّكونُ، و من الناسِ والْأُمُورِ السَّهْلُ، و من المياهِ الزُّلالُ، والجَمَلُ الوَطِيءُ بَيِّنُ السَّهاوَةِ. والسَّهْوَةُ الناقَةُ، والقَوْسُ المُواتِيَةُ والصَّخْرَةُ، والصُّفَّةُ، والمُخْدَعُ بين بَيْتَيْنِ، أو شِبْهُ الرَّفِّ والطاقِ يُوضَعُ فيه الشيءُ، أو بَيْتٌ صَغيرٌ شِبْهُ الخِزانَةِ الصَّغيرَةِ، أو أربَعَةُ أعْوادٍ أو ثَلاثَةٌ يُعارَضُ بَعْضُها على بَعْضٍ، ثُمَّ يُوضَعُ عليه شيءٌ من الأَمْتِعَةِ، والكُنْدوجُ، والرَّوْشَنُ، والكُوَّةُ، والحَجَلَةُ، أو شِبْهُها، وسُتْرَةٌ قُدَّامَ فِناءِ البَيْتِ، جَمْعُ الكُلِّ سِهاءٌ،
و د بالبَرْبَرِ، و ع. وسَهْوانُ وسِهْيٌ، كنِهْيٍ ويُضَمُّ، وسُهَيٌّ، كسُمَيٍّ: مَواضِعُ. ومالٌ لا يُسْهَى ولا يُنْهَى: لا تُبْلَغُ غايَتُهُ. وأرْطاةُ بنُ سُهَيَّةَ، كسُمَيَّةَ: فارِسٌ شاعِرٌ. والْأَسْهاءُ: الْأَلْوانُ، بِلا واحِدٍ. وحَمَلَتْ سَهْواً: حَبِلَت على حَيْضٍ. وأسْهَى: بَنَى السَّهْوَةَ. والسَّهْواءُ: فَرَسٌ، وساعَةٌ من اللَّيْلِ. والمُساهاةُ في العِشْرَةِ: تَرْكُ الاسْتِقْصاءِ. وافْعَلْهُ سَهْواً رَهْواً، أي: عَفْواً بلا تَقاضٍ.
والسُّها: كَوْكَبٌ خَفِيٌّ من بَناتِ نَعْشٍ الصُّغْرَى، وذُكِرَ في ق و د.
تاج العروس:
و ( سها في الامر كدعا ) يسهو ( سهوا ) بالفتح ( وسهوا ) كعلو هكذا في المحكم الا انه لم يعده بفى وفى الصحاح سها عن الشئ يسهو هكذا هو مضبوط بفتح الهاء وبخط أبى زكريا في الحاشية سهى كرضى فانظره ( نسيه وغفل عنه وذهب قلبه الى غيره ) كذا في المحكم والتهذيب واقتصر الجوهرى على الغفلة وصريح سياقهم الاتحاد بين السهو والغفلة والنسيان ونقل شيخنا عن الشهاب في شرح الشفاء ان السهو وغفلة يسيرة عما هو في القوة الحافظة يتنبه بادنى تنبيه و النسيان زواله عنها كلية ولذا عده الاطباء من الامراض دونه الا انهم يستمعلونهما بمعنى تسامحا منهم انتهى وفى المصباح وفرقوا بين الساهي والناسى بان الناسي
إذا ذكر تذكر والساهى بخلافة وقال ابن الاثير سها في الشى تركه عن غير علم وسها عنه تركه مع العلم وقال المناوى في التوقيف السهو ذهول المعلوم عن ان يخطر بالبال وقيل خطأ عن غفلة وهو ضربان أحدهما لا يكون من الانسان جر إليه وموالدته كمجنون سب انسانا الثاني ان يكون منه موالدته كمن شرب خمرا ثم ظهر منه منكر بلا قصد والاول عفو والثانى مؤاخذ به وقال في الغفلة انها فقد الشعور بما حقه ان يشعر به عن الحر الى وقال أبو البقاء هو الذهول عن الشئ وقال الراغب سوء يعترى من قلة التحفظ والتيقظ وقيل متابعة النفس على ما تشهيه وقال في النسيان هو ترك ضبط ما استودع اما لضعف قلبه واما عن غفلة أو عن قصد حتى ينحذف عن القلب ذكره بعض علماء الاصول وعند الاطباء نقصان قوة الذكاء أو بطلانها ( فهو ساه وسهوان ) ومنه المثل * ان الموصين بنو سهوان * معناه أنك لا تحتاج ان توصى الا من كان غافلا ساهيا كما في الصحاح ( والسهو السكون ) واللين نقله الجوهرى ( و ) السهو ( من الناس والامور ) والحوائج ( السهل و ) السهو ( من المياه الزلال ) السهل في الحلق ( و ) السهو ( الجمل الوطئ بين السهاوة والسهوة الناقة ) اللينة الوطيئة ومنه قول الشاعر تهون بعد الارض عنى فريدة * كناز البضيع سهوة المشى بازل ( و ) السهوة ( القوس المواتية ) السهلة ( و ) السهوة ( الصخرة ) طائية لا يسمون بذلك غير الصخر كذا في المحكم وفى التهذيب السهوة في كلام طيئ الصخرة يقوم عليها الساقى ( و ) السهوة ( الصفة ) بين البيتين وفى الصحاح قال الاصمعي كالصفة تكون بين أيدى البيوت ( و ) قيل هي ( المخدع بين بيتين ) تستتر بها سقاة الابل وقيل حائط صغير يبنى بين حائطي البيت ويجعل السقف على الجميع فما كان وسط البيت فهو سهوة وما كان داخله فمخدع ( أو شبه الرف والطاق يوضع فيه الشئ ) نقله ابن سيده ( أو بيت صغير ) منحدر في الارض وسمكه مرتفع من الارض ( شبه الخزانة الصغيرة ) يكون فيها المتاع قال أبو عبيد سمعته من غير واحد من أهل اليمن كما في الصحاح والاساس والمحكم ( أو ) هي ( اربعة أعواد وثلاثة يعارض بعضها على بعض ثم يوضع عليه ) كذا في النسخ والصواب عليها ( شئ من الامتعة ) كذا في المحكم ( و ) في التهذيب السهوة ( الكندوج والروشن والكوة ) بين الدارين ( والحجلة أو شبهها وسترة ) تكون ( قدام فناء البيت ) ربما أحاطت بالبيت شبه سور ( جمع الكل سهاء ) بالكسر مثل دلو ودلاء ( و ) سهوة ( دبا لبربر ) قرب زويلة السودان ( و ) أيضا ( ع ) ببلاد العرب ( وسهوان وسهى ) بالسكر ( كنهى ويضم وسهى كسمى مواضع ) بديار
العرب ( ومال لا يسهى ولا ينهى ) أي ( لا تبلغ غايته ) نقله الجوهرى عن أبى عمرو ونصه عليه من المال مالا يسهى ولا ينهى ومثله في المحكم وفى التهذيب يراح على بنى فلان من المال مالا يسهى ولا ينهى أي لا يعد كثرة وقال ابن الاعرابي معنى لا يسهى لا يحرز ( وارطاة بن سهية ) المرى ( كسمية فارس شاعر ) وسهية أمه واسم أبيه زفر نقله الحافظ * قلت أمه هي سهية ابنة زابل بن مروان بن زهير وأبوه زفر بن عبد الله بن صخرة قال ابن سيده ولا نحمله على الياء لعدم س ه ى ( والاسهاء الالوان ) هكذا في النسخ والصواب والاساهى والالوان ( بلا واحد ) لها كما هو نص المحكم وأنشد لذى الرمة إذا القوم قالوا لا عرامة عندها * فساروا لقوا منها اساهى عرما ( وحملت ) المرأة ( سهوا ) إذا ( حبلت على حيض ) نقله الجوهرى والزمخشري والازهري ( وأسهى ) الرجل ( بنى السهوة ) في البيت ( والسهواء فرس ) لا بى الافوه الاودى سميت للين سيرها ( و ) أيضا ( ساعة من الليل ) وصدر منه كذا في الصحاح ولكنه مضبوط بكسر السين فهو حينئذ كالتهواء فتأمل وقد سبق في تها ان التهواء والسهواء والسعواء كل ذلك بكسر السين عن ابن الاعرابي وقد مر للمصنف الضم في السعواء أيضا وهو غير مشهور فتأمل ( والمساهاة في العشرة ترك الاستقصاء ) كما في الصحاح وفى المحكم حسن المخالقة ومثله في العين وأنشد للعجاج * حلو المساهاة وان عادى أمر * وفى التهذيب حسن العشرة وفى الاساس المساهلة وهو يساهى أصحابه أي يخالقهم ويحسن عشرتهم ( وافعله سهوا رهوا أي عفوا بلا تقاض ) ولا لزاز نقله الازهرى والزمخشري ( والسها ) بالضم مقصور ( كوكب ) وفى المحكم كويكب صغير ( خفى ) الضوء يكون مع الكوكب الاوسط ( من بنات نعش الصغرى ) وفى الصحاح في بنات نعش الكبرى والناس يمتحنون به أبصارهم وفى المثل * أريها السها وتريني القمر * قلت ويسمى ايضا أسلم والسهيا بالتصغير ( وذكر في ق ود ) مفصلا فراجعه * ومما يستدرك عليه بعير ساه راه وجمال سواه رواه أي لينة السير وساهاه مساهاة غافله وأيضا سخر منه والاساهى ضروب مختلفة من سير الابل كالاساهيج وسها في الصلاة وعنها أي غفل وفرس سهوة سهلة وبغلة سهوة سهلة السير لا تتعب راكبها كأنها تساهيه وقد جاء في حديث سلمان ولا يقال للبغل سهو كما في التهذيب وأرض سهوة سهلة لا جدوبة فيها وسها إليه نظر ساكن الطرف وريح سهو لينة والمجمع سهاء وأنشد الجوهرى للشاعر قال الفندجانى هو الحرث بن عوف أخو بنى حرام تناوحت الرياح لفقد عمرو * وكانت قبل مهلكة سهاء أي ساكنة لينة والسهوة بيت على الماء يستظلون به تنصبه الاعراب وقال الاحمر ذهبت تميم فلا تسهى ولا تنهى أي لا تذكر

##### Türkçe

سهو
**سَهَا - يَسْهُو - سَاهِي - سَاهُوْن**
**سَها - يَسْهُوْ** + canlı: gaflet eder ve dikkat etmez; zihninin ve şuurunun, çevresinde olup bitene yönelik yoğunluğu alışılmıştan daha az olur; böylece çevresinde olup bitene tam bir dikkatle dikkat etmez.
**سَهَا - يَسْهُو** + canlı + bir şeyden: onu ihmal eder ve zihninin ve şuurunun yoğunluğunu ondan uzaklaştırır.
**سَاهِي**: “**سَهَا - يَسْهُو**” fiilinden, müşebbehe sıfat olan ism-i fâil.
**سَاهُوْن**: “**سَاهِي**”nin çoğulu.

Ve lafız, “**الغفلة ونقص وضوح الوعي، وتشوش الذهن وسوء التركيز**” lafızlar grubuna mensuptur; bunlar:
**ذَهِلَ - يَذْهَلُ** (**ذَهَلَ - يَذْهَلُ**), **غَفَلَ - يَغْفُلُ**, **سَكِرَ - يَسْكَرُ**, **سَدَرَ - يَسْدُرُ**, **سَمَدَ - يَسْمُدُ**, **سَهَا - يَسْهُوْ**

ساهون
 ﴿**الذين هم في غمرة ساهون(11)**﴾ الذاريات ﴿**الذين هم عن صلاتهم ساهون(5)**﴾ الماعون 
**ساهون**: tefsirde geldi: gafiller, aldırmayanlar.

مختار الصحاح
● [**سها**] س ه ا: **السُّهَا** gizli bir yıldızdır; insanlar onunla gözlerini imtihan ederler. **السَّهْوُ** gaflettir. Ve **سَهَا** bir şeyden, **عدا** ve **سما** bâbından; o hâlde o **سَاهٍ**dir ve **سَهْوانُ**dur.

الراغب
سها
- **السهو**: gafletten dolayı hata; bu da iki kısımdır: birincisi, insandan onun sevk edicileri ve doğuranları olmaksızın olmasıdır; deli birinin bir insana sövmesi gibi. İkincisi, ondan, onun doğuranları olmasıdır; şarap içen kimse gibi, sonra ondan, onu yapmaya kast olmaksızın bir münker ortaya çıkar. Birincisi affedilmiştir; ikincisi ise onunla sorumlu tutulmuştur. Ve ikinciye benzer şekilde Allah Teâlâ zemmetti; şöyle buyurdu: }**في غمرة ساهون**﴿[الذاريات/11]،﴾**عن صلاتهم ساهون**{ [الماعون/5].

ملخص اللسان
1. **السَّهوُ** ve **السَّهْوةُ**: şeyin unutulması, ondan gaflet edilmesi ve kalbin ondan başkasına gitmesi; **سَها يَسْهُو سَهْواً وسُهُوّاً**; o hâlde o **ساهٍ**dir ve **سَهْوانُ**dur. Ve şüphesiz o, **السَّهْوِ والسُّهُوِّ**ü apaçık olan bir **ساهٍ**dir.
2. Bir şeyde **السَّهْوُ**: onu bilmeden terk etmektir; ondan **السَّهْوُ** ise onu bilerek terk etmektir. Ondandır Allah Teâlâ’nın sözü: **الذين هُمْ عن صلاتِهم ساهُونَ**. Ebû Amr: **ساهاهُ**: onu gaflete düşürdü.
3. Ve şüphesiz cehennem ehlinin ameli, bir **سَهْوةٍ** ile kolaydır; **السَّهْوةُ** yumuşak, topraklı arazidir. Günahı, onu işleyene kolay oluşunda, içinde sertlik bulunmayan kolay araziye benzetti. Ve denildi: her yumuşak olan **سَهْوٌ**dur; dişisi de **سَهْوٌ**dur. Ve **السَّهْو**: sükûn ve yumuşaklıktır.
4. **السَّهْوة**: yürüyüşü yumuşak olan; binicisini yormaz. Ve denilir: onu **سَهْواً رَهْواً** yap; yani, talep etme olmaksızın kendiliğinden. Ve **السَّهْوُ**: insanlardan, işlerden ve ihtiyaçlardan kolay olan. Ve **ماءٌ سَهْوٌ**: kolaydır; yani boğazdan geçişi kolay. Ve **قَوْسٌ سَهْوةٌ**: uyumlu/elverişli.
5. Ve **السَّهْوة**: iki ev arasındaki pencere/menfez.

لسان العرب
● - **سها**: **السَّهوُ** ve **السَّهْوةُ**: şeyin unutulması, ondan gaflet edilmesi ve kalbin ondan başkasına gitmesi; **سَها يَسْهُو سَهْواً وسُهُوّاً**; o hâlde o **ساهٍ**dir ve **سَهْوانُ**dur. Ve şüphesiz o, **السَّهْوِ والسُّهُوِّ**ü apaçık olan bir **ساهٍ**dir. Ve meselde: **إن المُوَصَّيْنَ بنو سَهْوانَ**; Zirr b. Evfâ el-Fukaymî, develeri vasfederek dedi:
لم يَثْنِها عن هَمِّها قَيْدانِ،
ولا المُوَصُّوْنِ من الرُّعْيانِ،
إنَّ المُوَصَّيْنَ بَنُو سَهْوانِ
Yani: vasiyet edilenler, ihtiyacı hakkında **يَسْهُو** edenin oğullarıdır; sen ise vasiyet edilmezsin, çünkü sen **تَسْهُو** etmezsin. Bu, ihtiyaç anında güvenilir birine vasiyet ettiğin zamandır. Cevherî dedi: manası, ancak gaflet eden, **ساهِياً** olan kimseye vasiyet etmeye ihtiyaç duyarsın. Ve namazda **السَّهْوُ**: onun bir şeyinden gaflet etmektir; adam namazında **سها** etti. Hadiste: Peygamber, صلى الله عليه وسلم, namazda **سها** etti; İbnü’l-Esîr dedi: bir şeyde **السَّهْوُ**: onu bilmeden terk etmektir; ondan **السَّهْوُ** ise onu bilerek terk etmektir. Ondandır Allah Teâlâ’nın sözü: **الذين هُمْ عن صلاتِهم ساهُونَ**. Ebû Amr: **ساهاهُ**: onu gaflete düşürdü; ve **هاساهُ**: onunla alay ettiğinde. Ve **مَشْيٌ سَهْوٌ**: yumuşaktır. Ve develerden **السَّهْوة**: yürüyüşü yumuşak, alçakgönüllü/uyumlu olandır; Züheyr dedi:
تُهَوِّنُ بُعْدَ الأَرضِ عَنِّي فَريدةٌ،
كِنازُ البَضِيعِ، سَهْوةُ المَشْيِ، بازِلُ
Ve o, yürüyüşü yumuşak olandır; binicisini yormaz; sanki onu **تُساهِيهِ**. Şair, onda “hafifletir ve sakinleştirir” manası bulunduğu için **تُهَوِّنُ** fiilini **بِعَنِّي** ile geçişli kıldı. Ve **جمَلٌ سهْوٌ** **بيِّن السَّهاوةِ**: alçakgönüllü/uyumlu. Ve denilir: **بعيرٌ ساهٍ راهٍ**; ve **جِمالٌسَواهٍ رَواهٍ لَواهٍ**. Ondandır hadis: “Sana onu yarın **رَهْواً** getireceğim”; yani yumuşak, sakin. Hadiste: “Ve şüphesiz cehennem ehlinin ameli, bir **سَهْلةٌ بسَهوةٍ** ile kolaydır”; **السَّهْوةُ** yumuşak, topraklı arazidir; günahı, onu işleyene kolay oluşunda, içinde sertlik bulunmayan kolay araziye benzetti. Ve denildi: her yumuşak olan **سَهْوٌ**dur; dişisi de **سَهْوٌ**dur. Ve **السَّهْو**: sükûn ve yumuşaklıktır; çoğulu **سِهاءٌ**dur; **دَلْوٍ** ve **دِلاءٍ** gibi. Şair dedi:
تَناوَحَتِ الرِّياحُ لِفَقْد عَمروٍ،
وكانتْ قَبْلَ مَهْلَكِه سِهاءَا
Yani: sakin, yumuşak. Ezherî: **الأَساهِيُّ** ve **الأَساهيج** develerin yürüyüşünden çeşitli türlerdir. Ve **بَغْلةٌ سَهْوةُ السير**; aynı şekilde dişi deve; katıra **سَهْوٌ** denilmez. Selmân’dan rivayet edildi: “Yakındır ki ahalisi çoğalır”; yani Kûfe; “iki nehir arasını doldurur; ta ki adam **البَغْلةِ السَّهْوة** üzerinde sabahlar da en ucuna yetişemez”; **السَّهْوة**: yürüyüşü yumuşak olan; binicisini yormaz. Ve denilir: onu **سَهْواً رَهْواً** yap; yani, talep etme olmaksızın kendiliğinden. Ve **السَّهْوُ**: insanlardan, işlerden ve ihtiyaçlardan kolay olan. Ve **ماءٌ سَهْوٌ**: kolaydır; yani boğazdan geçişi kolay. Ve **قَوْسٌ سَهْوةٌ**: uyumlu/elverişli; Zû’r-Rumme dedi:
قليل نِصاب المالِ إلاَّ سِهامَهُ،
وإلاَّ زَجُوماً سَهْوةً في الأَصابِع
**التهذيب**: **المُعَرَّسُ** kendisi için **عَرْسٌ** yapılmış olandır; o, evin iki duvarı arasına konulan duvardır; onunla en uca varılmaz; sonra, içteki **العَرْسِ** ucundan evin en ucuna kadar kiriş konur; ve evin tamamı örtülür; iki duvar arasında olan şey **السَّهوَة**dir; kirişin altında olan ise **المُخْدَع**dır. İbn Sîde dedi: **السَّهْوةُ** evin iki duvarı arasında yapılan küçük bir duvardır ve tavan hepsinin üzerine konur; evin ortasında olan şey **سَهْوةٌ**dur; iç tarafında olan ise **المُخْدَع**dır. Ve denildi: iki ev arasında bir **صُفَّة** yahut iki ev arasında bir **مُخْدَع**dır; onunla develerin sucuları sıcaktan gizlenir. Ve denildi: evin önünde bir **صُفَّة** gibidir. Ve denildi: içine eşya konulan **الرَّفِّ** ve **الطاقِ**a benzer. Ve denildi: yerde aşağı doğru olan, kalınlığı göğe doğru yükselen, küçük bir hazineye benzer küçük bir evdir; içinde eşya bulunur. Ebû Ubeyd, onu Yemen ehlinden birden fazla kişiden işittiğini zikretti. Ve denildi: dört yahut üç çubuktur; bazısı bazısına karşı konur; sonra üzerine eşyalardan bir şey konur. Ve **السَّهْوة**: **الكُنْدُوجُ**dur. Ve **السَّهوة**: **الرَّوْشَنُ**dur. Ve **السَّهْوة**: iki ev arasındaki **الكَوَّةُ**dir. İbnü’l-A‘râbî: **السَّهْوة** **الجَحَلةُ** yahut **الحجلةِ** gibi olandır. Ve **السَّهوةُ**: su üzerinde bir evdir; onunla gölgelenirler; bedevîler onu kurar. Ebû Leylâ: **السَّهوة** ev avlusunun önünde bulunan bir perdedir; bazen evin etrafını, ev çevresinde bir sur benzeriyle kuşatır. Hadiste: Aişe’nin yanına girdi; evde üzerinde bir örtü bulunan bir **سَهْوةٌ** vardı; o, bundandır. Ve denildi: içine eşya konulan **الرَّفِّ** yahut **الطاقِ**a benzer. Ve **السَّهْوة**: kaya parçasıdır; Tayy kabilesine göredir; kayadan başkasına bu ad verilmez. Ve onu **التهذيب**’de tahsis ederek dedi: sakinin üzerinde durduğu kaya. Bunların hepsinin çoğulu **سِهاءٌ**dur. Ve **المُساهاة**: güzel huyla muamele ve birlikte yaşama; ‘Accâc dedi:
حُلْو المُساهاة وإن عادى أَمَرُّ
Ve **حُلْو المُساهاة**: yani kolaylaştırma ve yumuşak davranma. Ve birlikte yaşamda **المُساهاةُ**: ince eleyip sık dokumayı terk etmektir. Ve **السَّهْواءُ**: geceden bir saat ve onun baş tarafıdır. Ve kadın **سَهْواً** hamile kaldı: hayız üzere gebe kaldı. Ve onun üzerinde, maldan, **ما لا يُسهَى وما لا يُنهى** vardır; yani sonuna ulaşılamayan. Ve denildi: manası, yani çokluk olarak sayılmayan. Ve denildi: **لا يُسْهى** manası: tahmin edilemeyen. Ve Temîm gitti; artık **فما تُسْهى ولا تُنْهى**; yani anılmaz. Ve **السُّها**: Benât Na‘ş el-Kübrâ’da küçük, gizli ışıklı bir yıldızcıktır; insanlar onunla gözlerini imtihan ederler. Denilir: o, Benât Na‘ş’tan orta yıldızla birlikte **أَسْلَم** diye adlandırılandır. Ve meselde:
أُرِيها السُّها وتُرِيني القمر
Ve **أَرْطاةُ بن سُهَيَّة**: onların süvarilerinden ve şairlerindendir. İbn Sîde dedi: **س هـ ي** bulunmadığı için onu **الياء** üzerine حمل etmeyiz. Ve **الأَساهِيُّ**: renklerdir; onun tekili yoktur. Zû’r-Rumme dedi:
إذا القوم قالوا: لا عَرامَةَ عندها،
فسارُوا لقُوا منها أَساهيَّ عُرَّما

مقاييس اللغة:
(**سهو**) **السين** ve **الهاء** ve **الواو**: babın çoğu, gaflete ve sükûna delalet eder. O hâlde **السَّهْو**: gaflettir; denilir: namazda **سَهَوْتُ**; **أسهو سَهْواً**. Ve babdandır **المساهاة**: güzel huyla muamele; sanki insan, başkasından olmuşsa bir sürçmeden **يسهو** eder (görmezden gelir). Ve **السَّهْو**: sükûndur. Denilir: **جاء سَهْواً رَهْواً**.
Ve bu babdan şâz olan: [**السَّهْوَة([1])**]; o, evin önünde bulunan bir **الصُّفَّة** gibidir.
Ve bundan ve babın kıyasından uzak olanlardandır: onların “kadın çocuğunu **سَهْواً** حمل etti” sözleri; yani hayız üzere. Ama **السُّهَا** ise, birinci babdan olması muhtemeldir; çünkü o pek gizlidir; görülmesi ondan dolayı **يُسهَى** edilir.

القاموس المحيط:
Ve **سَها** işte, **كدَعا**, **سَهْواً** ve **سُهُوًّا**: onu unuttu ve ondan gaflet etti; kalbi başkasına gitti; o hâlde o **ساهٍ**dir ve **سَهْوانُ**dur. Ve **السَّهْوُ** sükûndur; ve insanlardan ve işlerden kolay olandır; ve sulardan tatlı/berrak olandır; ve **الجَمَلُ الوَطِيءُ** **بَيِّنُ السَّهاوَةِ**dir. Ve **السَّهْوَةُ**: dişi deve, ve uyumlu yay, ve kaya, ve **الصُّفَّةُ**, ve iki ev arasındaki **المُخْدَعُ**; yahut içine eşya konulan **الرَّفِّ** ve **الطاقِ** benzeri; yahut küçük bir hazineye benzer küçük bir ev; yahut dört yahut üç çubuk; bazısı bazısına karşı konur; sonra üzerine eşyalardan bir şey konur; ve **الكُنْدوجُ**, ve **الرَّوْشَنُ**, ve **الكُوَّةُ**, ve **الحَجَلَةُ** yahut benzeri; ve ev avlusunun önünde bir perde; hepsinin çoğulu **سِهاءٌ**dur.
Ve **د** Berber’de, ve **ع**. Ve **سَهْوانُ** ve **سِهْيٌ**, **كنِهْيٍ** ve damme de yapılır; ve **سُهَيٌّ**, **كسُمَيٍّ**: yerlerdir. Ve “**مالٌ لا يُسْهَى ولا يُنْهَى**”: sonuna ulaşılamayan. Ve **أرْطاةُ بنُ سُهَيَّةَ**, **كسُمَيَّةَ**: süvari, şair. Ve **الْأَسْهاءُ**: renkler; tekili olmaksızın. Ve **حَمَلَتْ سَهْواً**: hayız üzere gebe kaldı. Ve **أسْهَى**: **السَّهْوَةَ**yı yaptı. Ve **السَّهْواءُ**: at; ve geceden bir saat. Ve birlikte yaşamda **المُساهاةُ**: ince eleyip sık dokumayı terk etmektir. Ve onu **سَهْواً رَهْواً** yap: yani kendiliğinden, talep etme olmaksızın.
Ve **السُّها**: Benât Na‘ş es-Suğrâ’dan gizli bir yıldızdır; **ق و د** maddesinde zikredildi.

تاج العروس:
Ve (işte **سها في الامر كدعا**) **يسهو** (**سهوا**) fetih ile, (ve **سهوا**) **كعلو**; **المحكم**’de böyledir; ancak onu **فى** ile geçişli kılmadı. Ve **الصحاح**’ta: bir şeyden **سها** eder, **يسهو**; böylece, **الهاء**’nın fethiyle ضبط edilmiştir. Ve Ebû Zekeriyyâ’nın haşiyedeki hattında: **سهى** **كرضى**; ona bak. (Onu unuttu ve ondan gaflet etti ve kalbi başkasına gitti) **المحكم** ve **التهذيب**’de böyledir. Cevherî, yalnızca gafletle yetindi. Ve onların siyakının açık olanı, **السهو** ile **الغفلة** ve **النسيان** arasında birliktir. Şeyhimiz, Şihâb’dan, Şifâ şerhinde nakletti: **السهو** ve (hafif) **غفلة**; bu, hafızada kuvve hâlinde bulunan şeyden az bir gaflettir; en küçük bir uyarıyla uyanır. **النسيان** ise ondan bütünüyle yok oluşudur; bu yüzden tabipler onu hastalıklardan saydılar; onun altındadır; ancak onlar ikisini, kendilerinden bir müsamaha olarak, aynı manada kullanırlar; bitti. Ve **المصباح**’ta: **الساهي** ile **الناسى** arasında fark yaptılar: çünkü **الناسي** hatırlatılınca hatırlar; **الساهى** ise bunun aksinedir. İbnü’l-Esîr dedi: bir şeyde **سها**: onu bilmeden terk etti; ondan **سها**: onu bilerek terk etti. Ve Münâvî **التوقيف**’te dedi: **السهو** bilinenin, zihne gelmekten uzaklaşmasıdır. Ve denildi: gafletten dolayı hata; o iki kısımdır: birincisi, insandan, onu ona çeken ve doğuran olmaksızın olur; deli birinin bir insana sövmesi gibi. İkincisi, ondan, onun doğuranı olur; şarap içen kimse gibi; sonra ondan, kast olmaksızın bir münker ortaya çıkar. Birincisi affedilir; ikincisi onunla sorumlu tutulur. Ve **الغفلة** hakkında dedi: hakkı olan şeyin hissedilmesinin kaybıdır; … Ve Ebû’l-Bekâ dedi: o, şeyden uzaklaşmadır. Ve Râgıb dedi: az muhafaza ve uyanıklık sebebiyle arız olan kötülüktür. Ve denildi: nefsi arzuladığı şeye uydurmaktır. Ve **النسيان** hakkında dedi: emanet edilenin ضبطını terk etmektir; ya kalbin zayıflığından, ya gafletten, ya da kastla; ta ki kalpten silinip gitsin; bunu usûl âlimlerinden bazıları zikretti. Tabipler nezdinde ise zekâ kuvvetinin azalması yahut iptalidir. (**فهو ساه وسهوان**) Ondandır mesel: **ان الموصين بنو سهوان**; manası: ancak gaflet eden, **ساهِياً** olan kimseye vasiyet etmeye ihtiyaç duyarsın; **الصحاح**’ta olduğu gibi. (Ve **السهو** sükûndur) ve yumuşaklıktır; Cevherî nakletti. (Ve) **السهو** (insanlardan ve işlerden) ve ihtiyaçlardan (kolay olandır). (Ve) **السهو** (sulardan tatlı/berrak olandır): boğazdan geçişi kolay. (Ve) **السهو** (alçakgönüllü deve): **بين السهاوة**. Ve **السهوة** dişi devedir: yumuşak, uyumlu; şairin sözü ondandır:
تهون بعد الارض عنى فريدة * كناز البضيع سهوة المشى بازل
(Ve) **السهوة** (uyumlu yaydır): kolay. (Ve) **السهوة** (kaya): Tayy kabilesine göredir; kayadan başkasına bu ad verilmez; **المحكم**’de böyledir. Ve **التهذيب**’de: Tayy’ın sözünde **السهوة** sakinin üzerinde durduğu kayadır. (Ve) **السهوة** (iki ev arasındaki **الصفة**dir). Ve **الصحاح**’ta: Asma‘î dedi: evlerin önünde bulunan **الصفة** gibidir. (Ve) denildi: o (iki ev arasındaki **المخدع**dır); onunla develerin sucuları gizlenir. Ve denildi: evin iki duvarı arasında yapılan küçük bir duvardır; tavan hepsinin üzerine konur; evin ortasında olan şey **سهوة**dir; iç tarafında olan ise **مخدع**dır. (Yahut içine eşya konulan **الرف** ve **الطاق** benzeri) İbn Sîde nakletti. (Yahut küçük bir evdir) yerde aşağı doğru; kalınlığı yerden yukarı doğru; (küçük bir hazineye benzer) içinde eşya bulunur. Ebû Ubeyd dedi: onu Yemen ehlinden birden fazla kişiden işittim; **الصحاح** ve **الاساس** ve **المحكم**’de olduğu gibi. (Yahut) o (dört çubuk ve üçtür; bazısı bazısına karşı konur; sonra üzerine) nüshalarda böyledir; doğrusu “**عليها**”dır; (eşyalardan bir şey) **المحكم**’de böyledir. (Ve) **التهذيب**’de **السهوة**: **الكندوج** ve **الروشن** ve iki ev arasındaki **الكوة**. (Ve **الحجلة** yahut benzeri; ve bir perde) (ev avlusunun önünde) bulunur; bazen evi, bir sur benzeriyle kuşatır. (Hepsinin çoğulu **سهاء**dır) kesre ile; **دلو** ve **دلاء** gibi. (Ve) **سهوة** (Berber’de bir beldedir) Züveyle yakınında, Sudan. (Ve) ayrıca (Arap beldelerinde bir yer). (Ve **سهوان** ve **سهى**) sükûn ile ( **كنهى** ve damme de yapılır; ve **سهى كسمى**: yerlerdir) Arap diyarlarında. (Ve “**مال لا يسهى ولا ينهى**”): yani (sonuna ulaşılamayan); Cevherî, Ebû Amr’dan nakletti; onun lafzı: “maldan, **مالا يسهى ولا ينهى**”; **المحكم**’de de böyledir. Ve **التهذيب**’de: “Falanoğullarına maldan, **مالا يسهى ولا ينهى** götürülür”; yani çokluk olarak sayılmaz. İbnü’l-A‘râbî dedi: **لا يسهى** manası: tahmin edilemez. (Ve **ارطاة بن سهية**) el-Murrî ( **كسمية**: süvari, şair). Ve **سهية** onun annesidir; babasının adı **زفر**’dir; Hâfız nakletti. “Ben derim: annesi, **سهية** bint **زابل** b. **مروان** b. **زهير**’dir; babası **زفر** b. **عبد الله** b. **صخرة**’dır.” İbn Sîde dedi: **س هـ ى** bulunmadığı için onu **الياء** üzerine حمل etmeyiz. (Ve **الاسهاء** renklerdir) nüshalarda böyledir; doğrusu **الاساهى**dır; ve renklerdir. (Tekili olmaksızın) **المحكم**’ün nassı olduğu üzere. Zû’r-Rumme’nin şu beyti delil getirildi:
إذا القوم قالوا لا عرامة عندها * فساروا لقوا منها اساهى عرما
(Ve) kadın (**سهوا**) حمل ettiğinde: (hayız üzere gebe kaldı); Cevherî, Zemahşerî ve Ezherî nakletti. (Ve **أسهى** adam) (evde **السهوة**yı yaptı). (Ve **السهواء** bir attır) Ebû’l-Ifveh el-Evdî’nindir; yürüyüşünün yumuşaklığından dolayı böyle adlandırıldı. (Ve) ayrıca (geceden bir saat) ve onun baş tarafı; **الصحاح**’ta böyledir; ancak **السين**’in kesriyle ضبط edilmiştir; o hâlde **التهواء** gibi olur; düşün. Daha önce **تها**’da geçti: **التهواء** ve **السهواء** ve **السعواء** bunların hepsi, İbnü’l-A‘râbî’den, **السين**’in kesriyledir. Musannifin **السعواء**’da dammeyi de geçirdiği daha önce geçti; o meşhur değildir; düşün. (Ve birlikte yaşamda **المساهاة**: ince eleyip sık dokumayı terk etmektir) **الصحاح**’ta olduğu gibi. Ve **المحكم**’de: güzel huyla muamele; **العين**’de de böyledir. ‘Accâc’ın şu beyti delil getirildi:
حلو المساهاة وان عادى أمر
Ve **التهذيب**’de: güzel birlikte yaşama. Ve **الاساس**’ta: yumuşak davranma; “o, arkadaşlarına **يساهى** eder”; yani onlarla güzel huyla muamele eder ve birlikte yaşamayı güzelleştirir. (Ve onu **سهوا رهوا** yap; yani kendiliğinden, talep etme olmaksızın) ve ısrar olmaksızın; Ezherî ve Zemahşerî nakletti. (Ve **السها**) damme ile, maksûr (bir yıldızdır). Ve **المحكم**’de: küçük bir yıldızcık. (Gizli) ışıklıdır; (Benât Na‘ş es-Suğrâ’dan) orta yıldızla birliktedir. Ve **الصحاح**’ta: Benât Na‘ş el-Kübrâ’dadır; insanlar onunla gözlerini imtihan ederler. Ve meselde:
أريها السها وتريني القمر
Ben derim: ona ayrıca **أسلم** de denir; ve **السهيا** tasğîr ile. (Ve **ق و د**’da zikredildi) tafsilatlı; ona müracaat et.
*Ve bunun üzerine istidrâk edilenlerdendir*: **بعير ساه راه** ve **جمال سواه رواه**; yani yürüyüşü yumuşak. Ve **ساهاه مساهاة**: onu gaflete düşürdü; ayrıca onunla alay etti. Ve **الاساهى**: develerin yürüyüşünden, **الاساهيج** gibi, çeşitli türlerdir. Ve namazda ve ondan **سها** etti: yani gaflet etti. Ve **فرس سهوة**: kolay. Ve **بغلة سهوة**: yürüyüşü kolay; binicisini yormaz; sanki onu **تساهيه**. Selmân hadîsinde geldi; ve **التهذيب**’de olduğu gibi, katıra **سهو** denilmez. Ve **أرض سهوة**: kolay; içinde kuraklık yoktur. Ve ona **سها إليه**: bakışı sakin uçludur. Ve **ريح سهو**: yumuşaktır. Ve cem‘: **سهاء**dır. Cevherî, şairin şu beytini nakletti; Fendecânî dedi: o, Benî Harâm’ın kardeşi Hâris b. Avf’tır:
تناوحت الرياح لفقد عمرو * وكانت قبل مهلكة سهاء
Yani: sakin, yumuşak. Ve **السهوة**: su üzerinde bir evdir; onunla gölgelenirler; bedevîler onu kurar. Ahmer dedi: Temîm gitti; artık **فلا تسهى ولا تنهى**; yani anılmaz.
