# سوج (س-و-ج) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%AC
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%88%D8%AC

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: س - و - ج
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 8 sözlük

## Sözlükler (8)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%AC/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الجيم والسين و و ا ي ء معهما
س و ج، ج و س، و ج س، ج س أ، س ج و مستعملات
سوج:
سُوجُ: موضع وسُواجُ: اسم جَبَلٍ والسّاجُ: ضربٌ من الخشب، سُودٌ منه صنعت سفينةُ نُوحٍ عليه السلام، الواحدة: ساجةٌ.
والسّاجُ: الطَّيلسانُ الضَّخم الغليظ، والجميع: السِّيجانُ.
والسّاجة: الخشبة الواحدة المُشرجَعَةُ المُربَّعة كما جُلِبت من الهِند، وجمعها: السّاجُ.
جوس:
الجَوَسانُ: التردَّد خِلال الدُّؤورِ والبيوتِ في الغارةِ ونحوها، قال الله جلَّ وعَلا: "فجاسُوا جِلالَ الدِّيارِ".
وجيسانٌ اسم.
وجس:
الوَجسُ: فزعةُ القلبِ، يقال أوجسَ القلبُ فَزَعاً.
وتوجستِ الأذن إذا سمعت فزعاً.
والوَجسُ: الفزع يقع في القلب، أو في السَّمعِ من صوتٍ وغيره.
والوَجسُ: الصَّوتُ الخفيُّ.
والأوجسُ: الدهرُ، قال الكميتُ:
آخرُ الأوجسِ ما جاوزَ السِّمكُ السِّماكا
جسأ:
جسأ الشيءُ يجسأ جُسوءاً، وهو جاسِيءُ، إذا كانت فيه صلابةٌ وخُشُونةٌ، وجَبلٌ جاسىءٌ، وأرضٌ جاسِئةٌ، ودابَّةً جاسِئةُ القوائم: جافيةٌ خشِنَةٌ.
سجو:
السُّجُوُّ: السُّكون.
وعينٌ ساجِيةٌ، أي فاترةُ النَّظر يعترى الحُسنَ في النساء.
وليلةٌ ساجيةٌ: ساكنةُ الرِّيحِ غيرُ مُظلمةٍ، قال:
يا حبَّذا القمراءُ والليلُ السّاج
وطُرُقٌ مِثلُ مُلاءِ النَّسّاج
ويقال: سجا البحرُ أي سكنت أمواجه، قال:
مالك البحر إذا البحر سجا
وتسجِيَةُ الميِّتِ: تغطِيتُه بثوبٍ.
وأنشد في صِفةِ أعقبها صباها وقال الله جلَّ وعزَّ: "والليل إذا سَجَا" أي إذا أظلم وركد في طولِه، كما يقال: بحرٌ ساجٍ، وليلٌ ساجٍ، إذا ركد وأظلم، ومعنى ركد سكن.

##### Türkçe

**باب الجيم والسين و و ا ي ء معهما**
**س و ج**، **ج و س**، **و ج س**، **ج س أ**، **س ج و** مستعملat

**سوج:**
**سُوجُ**: bir yer; ve **سُواجُ**: bir dağın adı; ve **السّاجُ**: ağaçtan bir tür; ondan siyah (olan)ından Nûh’un gemisi (selâm onun üzerine) yapılmıştır; bir tanesi: **ساجةٌ**.
Ve **السّاجُ**: büyük kalın **الطَّيلسانُ**; ve hepsi: **السِّيجانُ**.
Ve **السّاجة**: Hind’den getirildiği gibi kareleştirilmiş, dört köşe tek tahta; onun çoğulu: **السّاجُ**.

**جوس:**
**الجَوَسانُ**: baskında ve benzerinde evlerin ve hanelerin arasında gidip gelme; Allah (azze ve celle) dedi: “**فجاسُوا جِلالَ الدِّيارِ**”.
Ve **وجيسانٌ** bir addır.

**وجس:**
**الوَجسُ**: kalbin ürpermesi; “kalp korku ile ürperdi” denir: **أوجسَ** kalp korktu.
Ve kulak, bir korku işittiğinde **توجستِ**.
Ve **الوَجسُ**: kalpte vuku bulan korku; yahut bir sesten ve başkasından işitmede (vuku bulan).
Ve **الوَجسُ**: gizli ses.
Ve **الأوجسُ**: zaman; **الكميتُ** dedi:
آخرُ **الأوجسِ** ما جاوزَ السِّمكُ السِّماكا

**جسأ:**
**جسأ** şey, **يجسأ** **جُسوءاً**; ve o **جاسِيءُ**dur; onda katılık ve kabalık olduğunda. Ve **جَبَلٌ جاسىءٌ**; ve **أرضٌ جاسِئةٌ**; ve ayakları **جاسِئةُ** olan bir binek hayvanı: kaba, serttir.

**سجو:**
**السُّجُوُّ**: sükûn.
Ve **عينٌ ساجِيةٌ**; yani bakışı gevşek, kadınlarda güzelliğe arız olan.
Ve **ليلةٌ ساجيةٌ**: rüzgârı sakin, karanlık olmayan; dedi ki:
يا حبَّذا القمراءُ والليلُ السّاج
وطُرُقٌ مِثلُ مُلاءِ النَّسّاج
Ve “deniz **سجا**” denir; yani dalgaları sakinleşti; dedi ki:
مالك البحر إذا البحر سجا
Ve ölünün **تسجِيَةُ**si: onu bir elbiseyle örtmektir.
Ve gençliğini ardından getiren bir sıfat hakkında inşad etti; ve Allah (azze ve celle) dedi: “**والليل إذا سَجَا**” yani karardığında ve uzunluğunda durgunlaştığında; “**بحرٌ ساجٍ**” ve “**ليلٌ ساجٍ**” denildiği gibi; durgunlaşıp karardığında. Ve “durgunlaştı”nın manası: sakinleşti.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%AC/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الساجُ: ضربٌ من الشجر. والساج أيضاً: الطَيْلَسانُ الأخضر. والجمع سِيجانٌ.

##### Türkçe

**الساجُ**: ağaçtan bir tür. Ve **الساج** ayrıca: yeşil **الطَيْلَسانُ**. Çoğulu **سِيجانٌ**.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%AC/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

س و ج
عملت سفينة نوح عليه السلام من ساج وهي خشب سود رزان لا تكاد الأرض تبليها تجلب من الهند مشرجعة مربعة‏.‏
ورأيت في أساس بنائه ساجة‏.‏
ولبسوا السيجان وهي الطيالسة المدورة الواسعة الواحد ساج وكساء مسوج‏:‏ اتخذ ساجـاً‏.‏
وأصلـح سيـاج كرمـك وهـو مـا أحيط به عليه وسوجت على النخل والكرم والجمع أسوجة وسوج‏.‏
وساج الحائك نسيجه بالمسوجة إذا جاء بها وذهب عليه وهي المرشة‏.‏

##### Türkçe

س و ج
Nûh’un gemisi (ona selâm olsun) **ساج**’dan yapılmıştır; o, siyah, ağır bir ağaçtır; yer onu neredeyse eskitemez; Hind’den getirilir; uzunlamasına yarılmış, dört köşe (halinde).‏.‏
Ve onun binasının temelinde bir **ساجة** gördüm.‏.‏
Ve **السيجان** giydiler; o, yuvarlak, geniş **الطيالسة**’dir; bir tanesi **ساج**’dır; ve **كساء مسوج**: **ساجـاً** edinildi (yapıldı).‏.‏
Ve bağının **سيـاج**’ını ıslah et; o, onunla çevrelenmiş olan şeydir; ve hurma ve bağ üzerine **سوجت**; cem‘i **أسوجة** ve **سوج**’dur.‏.‏
Ve dokumacı, onun dokumasını **بالمسوجة** ile **ساج** etti; onu getirip onun üzerinde götürdüğü zaman; ve o, **المرشة**’dir.‏.‏

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%AC/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

سَاجَ سَوْجاً: ذهب وجاء؛ قال:
وأَعْجَبَها، فيما تَسوجُ، عِصابَةٌ
من القومِ، شِنَّخْفُونَ، غيرُ قِضافِ
ابن الأَعرابي: ساجَ يَسُوجُ سَوْجاً وسُوَاجاً وسَوَجاناً إِذا سار سيراً رُوَيْداً؛ وأَنشد:
غَرَّاءُ لَيْسَتْ بالسَّؤُوجِ الجَلْنَخِ
أَبو عمرو: السَّوَجانُ الذهابُ والمجيءُ. والسُّوجُ: عِلاجٌ من الطين يطبخ ويَطْلي به الحائكُ السَّدى. والسُّوجُ: موضع. والسَّاجُ الطَّيْلَسانُ الضخم الغليظ؛ وقيل: هو الطيلسان المقوّر ينسج كذلك؛ وقيل: هو طيلسانٌ أَخضر؛ وقول الشاعر:
ولَيْلٍ تَقُولُ الناس في ظُلُماتِه،
سواءٌ صحيحاتُ العُيونِ وعُورُها:
كأَنَّ لنا منه بُيوتاً حَصِينةً،
مُسوحاً أَعاليها، وساجاً كُسُورُها
إِنما نعت بالاسمين لأَنه صيرهما في معنى الصفة، كأَنه قال: مُسْوَدَّة أَعاليها مُخْضَرَّة كُسورُها، كما قالوا مررت بسَرْجٍ خَزٍّ صِفَتُه، نُعِتَ بالخَزِّ وإِن كان جوهراً لما كان في معنى لَيِّنٍ. وتصغير السَّاجِ: سُوَيْجٌ، والجمع سِيجانٌ. ابن الأَعرابي: السِّيجانُ الطيالسة السُّودُ، واحدها ساجٌ. وفي حديث ابن عباس، رضي الله عنهما: أَن النبي، صلى الله عليه وسلم، كان يلبس في الحرب من القلانس ما يكون من السِّيجانِ الخُضْرِ؛ جمع ساج، وهو الطيلسان الأَخضر؛ وقيل: الطيلسان المقوّر ينسج كذلك، كأَن القلانس تُعمل منها أَو من نوعها؛ ومنهم من يجعل أَلفه منقلبة عن الواو، ومنهم من يجعلها عن الياء؛ ومنه حديثه الآخر: أَنه زرَّ ساجاً عليه وهو محرم فافْتَدى؛ وحديث أَبي هريرة: أَصحابُ الدجال عليهم السِّيجانُ؛ وفي رواية: كلهم ذو سيف مُحَلًّى وساج؛ وفي حديث جابر: فقام في ساجَةٍ؛ هكذا جاءَ في رواية، والمعروف بساجة، وهو ضرب من الملاحف منسوجة.
والسَّاجُ: خَشَبٌ يجلب من الهند، واحدته ساجَةٌ. والسَّاجُ: شجر يعظم جدّاً، ويذهبُ طولاً وعرضاً، وله ورق أَمثال التِّراسِ الدَّيْلَمِيَّةِ، يتغطى الرجل بورقةٍ منه فتَكِنهُ من المطر، وله رائحة طيبة تُشابهُ رائحةَ ورق الجَوْزِ مع رقة ونَعْمَةٍ؛ حكاه أَبو حنيفة.
ابن الإعرابي: يقال السَّاجَةُ الخشبةُ الواحدة المُشَرْجَعَةُ المُرَبَّعَةُ، كما جلبت من الهند؛ ويقال للسَّاجَةِ التي يشق منها الباب: السَّلِيجةُ. وسُواجٌ: جبل؛ قال رؤْبة:
في رَهْوَة غَرَّاءَ من سُواجِ
والسُّوجُ: موضع، والله أَعلم.

##### Türkçe

**سَاجَ** **سَوْجاً**: gitti ve geldi; dedi ki:
وأَعْجَبَها، فيما **تَسوجُ**، عِصابَةٌ
من القومِ، شِنَّخْفُونَ، غيرُ قِضافِ

İbnü’l-A‘râbî: **ساجَ يَسُوجُ سَوْجاً وسُوَاجاً وسَوَجاناً** eğer yavaşça bir yürüyüşle yürürse; ve inşâd etti:
غَرَّاءُ لَيْسَتْ بالسَّؤُوجِ الجَلْنَخِ

Ebû ‘Amr: **السَّوَجانُ** gidip gelmedir. Ve **السُّوجُ**: çamurdan bir ‘ilâçtır; pişirilir ve dokumacı onunla çözgüyü sıvar. Ve **السُّوجُ**: bir yerdir. Ve **السَّاجُ**: iri, kalın **الطَّيْلَسانُ**; ve denildi ki: o, böyle dokunan, çukurlaştırılmış **الطيلسان**dır; ve denildi ki: o, yeşil bir **طيلسان**dır; ve şairin sözü:
ولَيْلٍ تَقُولُ الناس في ظُلُماتِه،
سواءٌ صحيحاتُ العُيونِ وعُورُها:
كأَنَّ لنا منه بُيوتاً حَصِينةً،
مُسوحاً أَعاليها، وساجاً كُسُورُها

Ancak iki isimle nitelendi; çünkü ikisini sıfat mânâsına koydu; sanki şöyle dedi: tepeleri kapkara, kırıkları yemyeşil; nitekim “**سَرْجٍ خَزٍّ**” ile karşılaştım, onun sıfatı (budur) dediler; **الخَزِّ** ile nitelendi, cevher olduğu hâlde; yumuşak mânâsında olduğundan dolayı.

Ve **السَّاجِ**’ın küçültmesi: **سُوَيْجٌ**; cem‘i **سِيجانٌ**. İbnü’l-A‘râbî: **السِّيجانُ** siyah **الطيالسة**dir; onun teki **ساجٌ**dur. İbn Abbâs’ın hadîsinde, Allah ikisinden de razı olsun: Peygamber, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, savaşta **السِّيجانِ الخُضْرِ**den olan kalensuvelerden giyerdi; **ساج**’ın cem‘idir; o da yeşil **الطيلسان**dır; ve denildi ki: böyle dokunan çukurlaştırılmış **الطيلسان**dır; sanki kalensuveler ondan yahut onun türünden yapılır; ve onlardan kimi onun elifini vâvdan dönmüş kılar, kimi de onu yâ’dan kılar; ve ondan onun diğer hadîsi: ihramlı iken üzerinde bir **ساجاً** ilikledi de fidye verdi; ve Ebû Hureyre’nin hadîsi: Deccâl’in ashabının üzerinde **السِّيجانُ** vardır; ve bir rivayette: hepsi süslü kılıç ve **ساج** sahibidir; ve Câbir’in hadîsinde: bir **ساجَةٍ** içinde ayağa kalktı; rivayette böyle geldi; bilinen ise **بساجة**’dir; o, dokunmuş örtülerden bir türdür.

Ve **السَّاجُ**: Hind’den getirilen bir ağaçtır; onun teki **ساجَةٌ**dir. Ve **السَّاجُ**: pek çok büyüyen bir ağaçtır; boyca ve ence gider; ve onun yaprağı **التِّراسِ الدَّيْلَمِيَّةِ** misalleridir; kişi onun bir yaprağıyla örtünür de onu yağmurdan korur; ve onun hoş bir kokusu vardır; ceviz yaprağının kokusuna benzer, incelik ve yumuşaklıkla; Ebû Hanîfe bunu nakletti.

İbnü’l-A‘râbî: denir ki **السَّاجَةُ**: Hind’den getirildiği gibi, tek, kareleştirilmiş, dörtgenleştirilmiş tahtadır; ve kapının ondan yarıldığı **السَّاجَةِ**ye **السَّلِيجةُ** denir. Ve **سُواجٌ**: bir dağdır; Ru’be dedi ki:
في رَهْوَة غَرَّاءَ من **سُواجِ**

Ve **السُّوجُ**: bir yerdir; Allah daha iyi bilir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%AC/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* س و ج * * السَّاجُ * ضرب من الشجر وهو أيضا الطيلسان الأخضر وجمعه سيجان بوزن تيجان

##### Türkçe

* **س و ج** * * **السَّاجُ** * ağaçtan bir türdür; o ayrıca yeşil **الطيلسان**dır; onun çoğulu **سيجان**dır, **تيجان** vezninde.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%AC/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الساج: شجر  يعظم جدا، ويذهب طولا وعرضا، وله ورق أمثال التراس الديلمية، يتغطى الرجل بورقة منه فتكنه من المطر، وله رائحة طيبة تشابه رائحة ورق الجوز، مع رقة ونعومة، حكاه أبو حنيفة. وفي المصباح: الساج: ضرب عظيم من الشجر، الواحدة ساجة، وجمعها ساجات، ولا ينبت إلا بالهند، ويجلب منها إلى غيرها. وقال الزمخشري: الساج: خشب أسود رزين، يجلب من الهند، ولا تكاد الأرض تبليه، والجمع سيجان كنار ونيران. وقال بعضهم: الساج: يشبه الآبنوس، وهو أقل سوادا منه. وفي الأساس: وعملت سفينة نوح عليه السلام من ساج. انتهى. وقال جماعة: إنه ورد في التوراة أنه اتخذها من الصنوبر وقيل: الصنوبر: نوع من الساج.
 والساج:  الطيلسان الأخضر  وبه صدر في النهاية، أو الضخم الغليظ،  أو الأسود  ، أو المقور ينسج كذلك. وبه فسر حديث ابن عباس:  كان النبي صلى الله عليه وسلم يلبس في الحرب من القلانس ما يكون من السيجان  الخضر  وفي حديث أبي هريرة  أصحاب الدجال عليهم السيجان  . وفي رواية  .  كلهم ذو سيف محلى وساج  . وقيل الساج: الطيلسان المدور، ويطلق مجازا على الكساء المربع. قلت: وبه فسر حديث جابر:  فقام بساجة  . قال: هو ضرب من الملاحف منسوجة.
 وقال شيخنا: والأسود الذي ذكره المصنف أغفلوه لغرابته في الدواوين.
 قلت: قال ابن الأعرابي: السيجان: الطيالسة السود، واحدها ساج: فكيف يكون مع هذا النقل غريبا? وقال الشاعر:
  وليل يقول الناس في ظلمـاتـه                      سواء صحيحات العيون وعورها
  كأن لنا منها بـيوتـا حـصـينة                      مسوحا أعاليها وساجا كسورهـا إنما نعت بالاسمين لأنه صيرهما في معنى الصفة، كأنه قال: مسودة أعاليها، مخضرة كسورها.
 وتصغير الساج سويج، والجمع سيجان.
  وساج سوجا، وسواجا بالضم، وسوجانا  ، محركة: سار  سيرا  رويدا  ، قاله ابن الأعرابي.
  وسوج، كحور، و  سواج. مثل  غراب: موضعان  .
 وفي اللسان: سواج: جبل. قال رؤبة:
  في رهوة عزاء من سواج  وأبو سواج  عباد بن خلف بن عبيد بن نصر  الضبي أخو بني عبد مناة بن بكر  بن سعد  فارس بذوة  ، وهو فرس مشهور، وهو الذي سقى صرد بن جمرةض اليربوعي المني فمات، وله أخبار مذكورة في كتاب البلاذري.
  والسوجان  محركة:  الذهاب والمجيء  ، عن أبي عمرو. ومنهم من زعم فيه الفتح نظرا إلى إطلاق المصنف، وهم وهم. ساج سوجا: ذهب وجاء. وقال:
  وأعجبها فيما تسوج عـصـابة                      من القوم شنخفون غير قضاف  وكساء مسوج: اتخذ مدورا  واسعا، أشار إليه في الأساس، ويطلق أيضا على المربع، وقد مر آنفا.
 ومما يستدرك عليه: الساجة: الخشبة الواحدة المشرجعة المربعة، كما جلبت من الهند.

  ويقال للساجة التي يشق منها الباب: السليجة، وهذا قد تقدم للمصنف في س-ل-ج.
 والسوج: علاج من الطين، يطبخ ويطلي به الحائك السدى. وساج الحائك نسيجه بالمسوجة: رددها عليه.
 وابو الساج: من قواد المعتمد، وإليه تنسب الأجناد الساجية، توفي سنة 266.

##### Türkçe

**الساج**: Çok büyüyen bir ağaçtır; boyca ve ence gider; onun yaprağı, Deylemî kalkanlar gibi olanlardandır; kişi onun bir yaprağıyla örtünür de onu yağmurdan örter; onun hoş bir kokusu vardır, ceviz yaprağının kokusuna benzer; incelik ve yumuşaklıkla birlikte. Bunu Ebû Hanîfe nakletti. Ve el-Misbâh’ta: **الساج**: Ağaçtan büyük bir türdür; bir tanesi **ساجة**’dir; çoğulu **ساجات**’tır; Hind’den başka yerde bitmez; oradan başkasına getirilir. Zemahşerî dedi: **الساج**: Siyah, ağırbaşlı bir ağaçtır; Hind’den getirilir; yer onu neredeyse eskitemez; çoğulu **سيجان**’dır; **نار** ve **نيران** gibi. Bazıları dedi: **الساج**: **الآبنوس**’a benzer; ondan daha az siyahtır. Ve el-Esâs’ta: Nûh’un gemisi -aleyhi’s-selâm- **ساج**’dan yapıldı. Bitti. Bir cemaat dedi: Tevrat’ta onun **الصنوبر**’dan edindiği varid olmuştur; ve denildi ki: **الصنوبر**: **الساج**’dan bir türdür.

Ve **الساج**: Yeşil **الطيلسان**; ve bununla en-Nihâye’de başlatıldı; yahut iri kalın; yahut siyah; yahut böyle dokunan, içi oyuk (boru gibi) olan. Bununla İbn Abbâs hadisi tefsir edildi: “Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- savaşta, **السيجان** yeşillerinden olan **القلانس**’tan giyerdi.” Ve Ebû Hureyre hadisinde: “Deccâl’in ashabının üzerinde **السيجان** vardır.” Ve bir rivayette: “Hepsi süslü bir kılıç ve **ساج** sahibidir.” Denildi ki **الساج**: Yuvarlak **الطيلسان**’dır; mecazen kare örtüye de ıtlak olunur. Dedim: Bununla Câbir hadisi tefsir edildi: “Derken bir **ساجة** ile kalktı.” Dedi: O, dokunmuş örtülerden bir türdür.

Şeyhimiz dedi: Musannifin zikrettiği siyahı, divanlarda garipliğinden dolayı ihmal ettiler.

Dedim: İbnü’l-A‘râbî dedi: **السيجان**: Siyah **الطيالسة**’dir; bir tanesi **ساج**’dır; şu nakille birlikte nasıl garip olur? Şair dedi:
  Ve bir gece ki insanlar onun karanlıklarında derler:                      Gözleri sağlam olanlar ile kör olanları eşittir
  Sanki bize ondan sağlam evler vardır:                      Tepeleri **مسوح** ve surları **ساج** gibidir
Ancak iki isimle vasfedildi; çünkü ikisini sıfat manasına çevirdi; sanki şöyle dedi: tepeleri kararmış, surları yeşermiş.

**الساج**’ın küçültmesi **سويج**’dir; çoğul **سيجان**’dır.

Ve **ساج سوجا** ve **سواجا** (ضم ile) ve **سوجانا** (harekeli): Yavaşça yürüdü; bunu İbnü’l-A‘râbî söyledi.

Ve **سوج**, **حور** gibi, ve **سواج**, **غراب** misali: İki yerdir.

Lisân’da: **سواج**: Bir dağdır. Rü’be dedi:
  **سواج**’dan bir izde, sert bir yükseltide
Ve **أبو سواج**: **عباد بن خلف بن عبيد بن نصر الضبي**; **بني عبد مناة بن بكر بن سعد**’ın kardeşi; **بذوة**’da bir süvaridir; ve o meşhur bir attır; o, **صرد بن جمرةض اليربوعي**’ye meniyi içirdi de öldü; onun, Belâzurî’nin kitabında zikredilmiş haberleri vardır.

Ve **السوجان** (harekeli): Gidiş ve geliş; Ebû Amr’dan. Onlardan kimi, musannifin ıtlakına bakarak onda fetha zannetti; onlar vehimdir. **ساج سوجا**: Gitti ve geldi. Ve dedi:
  Ve ona, bir topluluk içinde **تسوج** ettiği şeyde hayran kaldı:                      Kavimden, kaba olmayan, uzun boyunlular
Ve **كساء مسوج**: Yuvarlak, geniş yapılmış; el-Esâs’ta ona işaret etti; kare olana da ıtlak olunur; az önce geçti.

Ona istidrâk olunanlardandır: **الساجة**: Hind’den getirildiği gibi, kare, dört köşe, tek bir tahta parçasıdır.

Ve kapının ondan yarıldığı **الساجة**’ye **السليجة** denilir; bu, musannif için **س-ل-ج**’de daha önce geçti.

Ve **السوج**: Çamurdan bir ilaçtır; pişirilir ve dokumacı onunla çözgüyü boyar. Ve dokumacı, dokumasını **بالمسوجة** ile **ساج** etti: Onu ona geri çevirdi.

Ve **ابو الساج**: el-Mu‘temed’in kumandanlarındandır; ona **الأجناد الساجية** nisbet edilir; 266 senesinde vefat etti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%AC/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

سَاجَ نَسِيجَهُ بِالمِسْوَجَةِ
1 سَاجَ نَسِيجَهُ بِالمِسْوَجَةِ ذ , said of a weaver, He passed the مِسْوَجَة, i. e. the sprinkling instrument, to and fro over his web [to dress the warps with the preparation termed سَوْج]. (A, TA. *) ― -b2- [Hence, app., unless the reverse be the case, the inf. n.] سَوَجَانٌ signifies The act of going and coming: (AA, O, K, TA:) asserted by some to be سَوْجَانٌ, [and thus it is in the CK,] but this is a mistake. (TA.) You say, سَاجَ, aor. يَسُوجُ, inf. n. سَوْجٌ [and سَوَجَانٌ], He, or it, went and came. (TA.) ― -b3- And ساج, (IAar, O, K,) aor. as above, (IAar, O,) inf. n. سَوْجٌ and سُوَاجٌ and سَوَجَانٌ, He went along gently, softly, or in a leisurely manner. (IAar, O, K.) IAar cites the following [as an ex. of an epithet hence derived]:
الجِلْبِحِ ↓ غَرَّآءَ لَيْسَتْ بِالسَّؤُوجِ
[A female fair in face: she is not the ugly old woman that goes along gently, or softly, by reason of decrepitude]. (O.)

سوّج عَلَى الكَرْمِ
2 سوّج عَلَى الكَرْمِ ذ (A, Msb) وَنَحْوِهِ (Msb) He made a سِيَاج, i. e. an enclosure (A, Msb) composed of thorns and the like, (Msb,) around the grape-vines (A, Msb) and the like; as also سيّج, with ى, agreeably with the word سياج [from which it is derived]: (Msb:) and سيّج حَائِطَهُ, inf. n. تَسْيِيجٌ, he made an enclosure (K and TA in art. سيج) of thorns and the like (TA in that art.) around his garden of palm-trees or vines. (K and TA in the same art.)

سَاجٌ
سَاجٌ ذ [The teak-tree; tectona grandis; to which the name of ساج is applied in Pers.; remarkable for its huge size, and enormous leaves: or the Indian, or Oriental, plane-tree: or the Indian plantain-tree: (see De Sacy's Chrest. Ar., sec. ed., iii. 473:)] a certain species of tree, (S, A, Mgh, O, Msb, K,) of great size, (Msb,) growing to a very great size, (Mgh,) that grows only in India, and is conveyed thence to other countries; (Mgh, Msb;) so they say: (Mgh:) Z says, (Msb,) it is a black, heavy, wood, which is brought from India, (A, Msb,) in pieces made of an oblong form, and squared, (A,) and which the woodfretter can hardly, or not at all, wear, or waste; (A, Msb;) and he says that its pl. is سِيجَانٌ: (Msb: [but this is said in the A only to be pl. of ساج meaning “ a rounded, wide, طَيْلَسَان: ”]) some say that it resembles ebony, but is less black: (Msb:) accord to the A, Noah's ark was made of it: but several authors say that it is related in the Book of the Law revealed to Moses that it was made of the صَنَوْبَر [or pine-tree]; and some say that the صنوبر is a species of the ساج: (TA:) AHn describes it, (O, TA,) on the authority of one who had seen it in its places of growth, (O,) as a species of tree that grows to a great size, tall and wide, having leaves like the shields of the Deylem (الدَّيْلَم, q. v.), with one of which leaves a man may cover himself, and it will protect him from the rain, and it has a sweet odour, like the odour of the leaves of the walnut, and is fine and soft, or smooth; (O, TA,) the elephants [he says] are fond of it, and of the leaves of the banana, both of which they eat: it is not of the trees that grow in the land of the Arabs, nor does it grow in any country except those of India and the Zenj; nor does any tree grow so tall, nor any so big: (O:) ↓ سَاجَةٌ is the n. un.; and its pl. is سَاجَاتٌ: (Msb:) and it signifies a piece of wood of the tree called ساج, made of an oblong form, and squared, as brought from India; (A, * Mgh, TA;) such as is cut and prepared for a foundation and the like: (Mgh:) one says, فِى أَسَاسِ بِنَائِهِ سَاجَةٌ [In the foundation of his building is a piece of wood of the ساج cut in an oblong form, and squared]: (A:) a ساجة from which a door is cloven, or divided off lengthwise, is called سَلِيجَةٌ: (TA:) and the term سَاجَةٌ is also applied to the board, or tablet, [of wood of the ساج,] upon which stand [or rest] the two scales of the balance when one weighs with it. (Ham. p. 818.) -A2- Also A [garment of the kind called] طَيْلَسَان of the colour termed خُضْرَة [here meaning a dark, or an ashy, dust-colour]: (S, A, O, K:) or a black طيلسان: (IAar, O, K:) or a large, thick, or coarse, طيلسان: (TA:) or a طيلسان made of a round form, (A, TA,) and wide: (A:) or a طيلسان hollowed out in the middle (مُقَوَّرٌ); so woven: (Az, O, Msb:) this last is said to be meant in a trad. in which it is said that the Prophet used to wear in war such قَلَانِس [pl. of قَلَنْسُوَةٌ, q. v.,] as were [made] of سِيجَان: (TA:) سِيجَانٌ is the pl.: (T, S, A, O, Msb:) the dim. is ↓ سُوَيْجٌ. (TA.) It is tropically applied to signify (tropical:) A [garment of the kind called] كِسَآء made of a square form, or four-sided; and is described as a sort of مِلْحَفَة, woven. (TA.) As meaning a طيلسان, it is said by some, that its ا is originally ى. (L, TA.) ― -b2- It is also used, by a poet, in the manner of an epithet, as meaning Of the colour termed خُضْرَة [expl. above]. (TA.)

سَوْجٌ
سَوْجٌ ذ A preparation of clay, [app. made into a sort of ooze, and] cooked; with which the weaver does over [i. e. dresses] the warps of the web. (TA. [See 1, first sentence.])

سَاجَةٌ
سَاجَةٌ ذ n. un. of سَاجٌ, q. v. (Msb.)

سَؤُوجٌ
سَؤُوجٌ ذ [an epithet from سَاجَ in the last of the senses assigned to it above]: see 1, last sentence.

سُوَيْجٌ
سُوَيْجٌ ذ A small طَيْلَسَان of the kind called سَاج, q. v. (TA.)

سِيَاجٌ
سِيَاجٌ ذ An enclosure (A, Msb) made with thorns and the like (Msb) around grape-vines (A, Msb) and the like: (Msb:) an enclosure made with trees around grape-vines or a garden: (L in art. سيج:) an enclosure (O and K in that art.) of any kind (O) around a thing, such as palm-trees and grape-vines: (O, K:) and a wall (O, K) of any kind, whether roofed or not roofed: (O:) pl. [of pauc.] أَسْوِجَةٌ and [of mult.] سُوجٌ; (A, Msb;) the latter originally سُوُجٌ, like كُتُبٌ pl. of. كِتَابٌ. (Msb.) Fei makes the medial radical letter to be و, and so do [Z and] AHei and most of the grammarians: Az [and Sgh] and IM hold it to be ى. (TA.)

مِسْوَجَةٌ
مِسْوَجَةٌ ذ The sprinkling instrument (مِرَشَّة, A) which the weaver passes to and fro over his web [to dress the warps with the preparation termed سَوْج]. (A, TA. *)

كِسَآءٌ مُسَوَّجٌ
كِسَآءٌ مُسَوَّجٌ ذ A [garment of the kind called] كسآء made into a ساج: (A:) or, made round (O, K, TA) and wide, or ample: (TA:) and also applied to signify such as is made square, or four-sided. (TA.)

##### Türkçe

**سَاجَ نَسِيجَهُ بِالمِسْوَجَةِ**
1 **سَاجَ نَسِيجَهُ بِالمِسْوَجَةِ** ذ, dokumacı hakkında söylenir: O, **مِسْوَجَة**’yi, yani serpiştirme aletini, dokuması üzerinde ileri geri gezdirdi [çözgüleri **سَوْج** denilen hazırlıkla terbiye etmek için]. (A, TA. *) ― -b2- [Bundan dolayı, görünüşe göre, aksi durum olmadıkça, mastar ismi] **سَوَجَانٌ**, gidip gelme fiilini ifade eder: (AA, O, K, TA:) bazılarınca bunun **سَوْجَانٌ** olduğu ileri sürülmüştür, [ve böylece CK’dedir,] fakat bu bir hatadır. (TA.) Sen dersin ki, **سَاجَ**, muzârîsi **يَسُوجُ**, mastar ismi **سَوْجٌ** [ve **سَوَجَانٌ**], o, yahut o şey, gidip geldi. (TA.) ― -b3- Ve **ساج**, (IAar, O, K,) muzârîsi yukarıdaki gibi, (IAar, O,) mastar ismi **سَوْجٌ** ve **سُوَاجٌ** ve **سَوَجَانٌ**, o, yumuşakça, hafifçe, yahut ağır ağır bir tarzda yürüdü. (IAar, O, K.) IAar, bundan türetilmiş bir sıfatın örneği olarak aşağıdakini nakleder:
**الجِلْبِحِ ↓ غَرَّآءَ لَيْسَتْ بِالسَّؤُوجِ**
[Yüzü güzel bir kadın: o, ihtiyarlık sebebiyle yumuşakça yahut hafifçe yürüyen çirkin yaşlı kadın değildir]. (O.)

**سوّج عَلَى الكَرْمِ**
2 **سوّج عَلَى الكَرْمِ** ذ (A, Msb) **وَنَحْوِهِ** (Msb) O, üzüm asmalarının (A, Msb) ve benzerlerinin etrafına, dikenlerden ve benzerlerinden oluşan (Msb) bir **سِيَاج**, yani bir çevirme/çit yaptı; ve yine, **سياج** kelimesine uygun olarak [ondan türediği üzere], ى ile **سيّج** de (Msb:) ve **سيّج حَائِطَهُ**, mastar ismi **تَسْيِيجٌ**, o, hurma ağaçları yahut asmalar bahçesinin etrafına dikenlerden ve benzerlerinden (TA o maddede) bir çevirme/çit yaptı. (K ve TA aynı maddede.)

**سَاجٌ**
**سَاجٌ** ذ [Tik ağacı; tectona grandis; Farsçada **ساج** adı verilen; çok büyük boyu ve pek büyük yapraklarıyla meşhur: yahut Hint, yahut Şark çınarı: yahut Hint muz ağacı: (De Sacy’nin Chrest. Ar., 2. bs., iii. 473’e bakınız:)] büyük boylu (Msb) çok büyük bir boyuta ulaşan (Mgh) ve yalnız Hindistan’da yetişen, oradan başka ülkelere taşınan; (Mgh, Msb;) öyle derler: (Mgh:) Z der ki, (Msb,) o, Hindistan’dan getirilen (A, Msb) siyah, ağır bir ağaçtır; (A,) uzunumsu biçimde yapılıp köşeli hale getirilmiş parçalar halinde; (A,) ve ağaç kurdu onu güçlükle, yahut hiç, aşındırır yahut tüketir; (A, Msb;) ve onun çoğulunun **سِيجَانٌ** olduğunu söyler: (Msb: [fakat bu, A’da yalnızca “yuvarlak, geniş, **طَيْلَسَان**” mânasındaki **ساج**’ın çoğulu olarak söylenmiştir:]) bazıları onun abanoza benzediğini, fakat daha az siyah olduğunu söyler: (Msb:) A’ya göre Nûh’un gemisi ondan yapılmıştır: fakat birkaç müellif, Mûsâ’ya indirilen Şeriat Kitabı’nda onun **صَنَوْبَر**’dan [yahut çam ağacından] yapıldığının rivayet edildiğini söyler; ve bazıları **صنوبر**’ın **ساج**’ın bir türü olduğunu söyler: (TA:) AHn onu, (O, TA,) yetiştiği yerlerde onu görmüş birinin rivayetine dayanarak, (O,) çok büyük boyuta ulaşan, uzun ve geniş, yaprakları Deylem’in kalkanları gibi olan (**الدَّيْلَم**, bkz.), o yapraklardan biriyle bir adamın kendini örtebileceği ve onun onu yağmurdan koruyacağı, ve ceviz yapraklarının kokusu gibi hoş bir kokusu bulunduğu, ve ince ve yumuşak, yahut pürüzsüz olduğu şeklinde vasfeder; (O, TA,) filler [der] onu ve muzun yapraklarını sever; ikisini de yerler: Arap diyarında yetişen ağaçlardan değildir; Hindistan ve Zenc ülkeleri dışında hiçbir ülkede yetişmez; hiçbir ağaç onun kadar uzun, hiçbir ağaç onun kadar büyük yetişmez: (O:) **سَاجَةٌ** aşağıdaki, tekil isimdir; ve onun çoğulu **سَاجَاتٌ**’tır: (Msb:) ve o, Hindistan’dan getirildiği üzere uzunumsu biçimde yapılıp köşeli hale getirilmiş, **ساج** denilen ağacın odunundan bir parça mânasına gelir; (A, * Mgh, TA;) temel ve benzeri için kesilip hazırlanmış olan gibi: (Mgh:) şöyle denir: **فِى أَسَاسِ بِنَائِهِ سَاجَةٌ** [Onun binasının temelinde, uzunumsu biçimde kesilip köşeli hale getirilmiş **ساج** odunundan bir parça vardır]: (A:) boyuna yarılarak yahut boyuna ayrılarak kapı yapılan bir **ساجة**’ye **سَلِيجَةٌ** denir: (TA:) ve **سَاجَةٌ** lafzı, ayrıca, onunla tartı yapıldığında terazinin iki kefesinin üzerinde durduğu [yahut dayandığı] tahta/levha [**ساج** ağacından] için de kullanılır. (Ham. s. 818.) -A2- Ayrıca, خُضْرَة denilen renkte [burada koyu, yahut külî, toz rengi mânasında] bir **طَيْلَسَان**: (S, A, O, K:) yahut siyah bir **طيلسان**: (IAar, O, K:) yahut büyük, kalın, yahut kaba bir **طيلسان**: (TA:) yahut yuvarlak biçimde yapılmış (A, TA) ve geniş bir **طيلسان**: (A:) yahut ortası oyulmuş (**مُقَوَّرٌ**) bir **طيلسان**; öyle dokunmuş: (Az, O, Msb:) bu sonuncunun, Peygamber’in savaşta **سِيجَان**’dan [yapılmış] olan bu tür **قَلَانِس**’leri [**قَلَنْسُوَةٌ**’nin çoğulu, bkz.] giyerdi denilen bir hadiste kastedildiği söylenir: (TA:) **سِيجَانٌ** çoğuldur: (T, S, A, O, Msb:) küçültmesi **سُوَيْجٌ**’dür. (TA.) Mecazen, (mecaz:) kare biçimde, yahut dört köşeli yapılmış bir **كِسَآء** mânasında kullanılır; ve dokunmuş bir çeşit **مِلْحَفَة** olarak vasfedilir. (TA.) **طيلسان** mânasında iken, bazılarınca onun **ا**’sının aslının ى olduğu söylenir. (L, TA.) ― -b2- Ayrıca bir şair tarafından, bir sıfat tarzında, خُضْرَة denilen renkte (yukarıda açıklanan) mânasında kullanılmıştır. (TA.)

**سَوْجٌ**
**سَوْجٌ** ذ Kilden bir hazırlık; [görünüşe göre bir çeşit çamurumsu hale getirilip] pişirilmiş; dokumacının dokumanın çözgülerini onunla üzerinden geçtiği [yani terbiye ettiği]. (TA. [1’in ilk cümlesine bakınız.])

**سَاجَةٌ**
**سَاجَةٌ** ذ **سَاجٌ**’ın tekil ismidir, bkz. (Msb.)

**سَؤُوجٌ**
**سَؤُوجٌ** ذ [yukarıda ona verilen mânaların sonuncusunda **سَاجَ**’dan türemiş bir sıfat]: 1’in son cümlesine bak.

**سُوَيْجٌ**
**سُوَيْجٌ** ذ **سَاج** denilen türden küçük bir **طَيْلَسَان**, bkz. (TA.)

**سِيَاجٌ**
**سِيَاجٌ** ذ Üzüm asmalarının (A, Msb) ve benzerlerinin etrafında, dikenlerle ve benzerleriyle yapılmış (Msb) bir çevirme/çit: (Msb:) üzüm asmalarının yahut bir bahçenin etrafında ağaçlarla yapılmış bir çevirme/çit: (L, **سيج** maddesinde:) herhangi bir şeyin etrafında, hurma ağaçları ve üzüm asmaları gibi, her türden (O) bir çevirme/çit (O ve K o maddede): (O, K:) ve her türden bir duvar (O, K), üstü örtülü olsun yahut örtüsüz olsun: (O:) azlık çoğulu **أَسْوِجَةٌ** ve çokluk çoğulu **سُوجٌ**; (A, Msb;) ikincisi aslında **سُوُجٌ**’dur; tıpkı **كُتُبٌ**’un **كِتَابٌ**’ın çoğulu olması gibi. (Msb.) Fei, orta kök harfinin و olduğunu kabul eder; [Z ve] AHei ve nahivcilerin çoğu da böyledir: Az [ve Sgh] ve IM onun ى olduğunu kabul eder. (TA.)

**مِسْوَجَةٌ**
**مِسْوَجَةٌ** ذ Dokumacının dokuması üzerinde ileri geri gezdirdiği serpiştirme aleti (**مِرَشَّة**, A) [**سَوْج** denilen hazırlıkla çözgüleri terbiye etmek için]. (A, TA. *)

**كِسَآءٌ مُسَوَّجٌ**
**كِسَآءٌ مُسَوَّجٌ** ذ Bir **كسآء**; **ساج** haline getirilmiş: (A:) yahut yuvarlak (O, K, TA) ve geniş, yahut bol yapılmış: (TA:) ve ayrıca kare, yahut dört köşeli yapılmış olan mânasında da kullanılır. (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%AC/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

سَاجَ
سَاجَ ( w )  U ( n. ac. سَوْج 1 ,  سُوَاْج 24 ,  سَوَجَاْن 36 ),
a.  Walked slowly.

سَاج
سَاج [ 1A ] , ( pl. سِيْجَان [ 34I ] ),
a.  Teak-tree; plantain-tree; sabinetree.

b.  Ebony.

c.  A kind of veil.

سَاجَة
سَاجَة [ 1tA ],
a.  A teak-tree &c.

b.  [ coll. ], Simpleton; rustic.

سِيَاج
سِيَاج [ 23I ],
a.  Enclosure.

##### Türkçe

سَاجَ
**سَاجَ** ( w ) U ( n. ac. **سَوْج** 1 ,  **سُوَاْج** 24 ,  **سَوَجَاْن** 36 ),
a. Yavaşça yürüdü.

سَاج
**سَاج** [ 1A ] , ( pl. **سِيْجَان** [ 34I ] ),
a. Tik ağacı; muz ağacı; sabine ağacı.

b. Abanoz.

c. Bir tür peçe.

سَاجَة
**سَاجَة** [ 1tA ],
a. Bir tik ağacı vb.

b. [ topl. ], Budala; köylü.

سِيَاج
**سِيَاج** [ 23I ],
a. Çevreleme.
