# سوج — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%AC/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%88%D8%AC/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سوج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%AC.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: سوج

سَاجَ سَوْجاً: ذهب وجاء؛ قال:
وأَعْجَبَها، فيما تَسوجُ، عِصابَةٌ
من القومِ، شِنَّخْفُونَ، غيرُ قِضافِ
ابن الأَعرابي: ساجَ يَسُوجُ سَوْجاً وسُوَاجاً وسَوَجاناً إِذا سار سيراً رُوَيْداً؛ وأَنشد:
غَرَّاءُ لَيْسَتْ بالسَّؤُوجِ الجَلْنَخِ
أَبو عمرو: السَّوَجانُ الذهابُ والمجيءُ. والسُّوجُ: عِلاجٌ من الطين يطبخ ويَطْلي به الحائكُ السَّدى. والسُّوجُ: موضع. والسَّاجُ الطَّيْلَسانُ الضخم الغليظ؛ وقيل: هو الطيلسان المقوّر ينسج كذلك؛ وقيل: هو طيلسانٌ أَخضر؛ وقول الشاعر:
ولَيْلٍ تَقُولُ الناس في ظُلُماتِه،
سواءٌ صحيحاتُ العُيونِ وعُورُها:
كأَنَّ لنا منه بُيوتاً حَصِينةً،
مُسوحاً أَعاليها، وساجاً كُسُورُها
إِنما نعت بالاسمين لأَنه صيرهما في معنى الصفة، كأَنه قال: مُسْوَدَّة أَعاليها مُخْضَرَّة كُسورُها، كما قالوا مررت بسَرْجٍ خَزٍّ صِفَتُه، نُعِتَ بالخَزِّ وإِن كان جوهراً لما كان في معنى لَيِّنٍ. وتصغير السَّاجِ: سُوَيْجٌ، والجمع سِيجانٌ. ابن الأَعرابي: السِّيجانُ الطيالسة السُّودُ، واحدها ساجٌ. وفي حديث ابن عباس، رضي الله عنهما: أَن النبي، صلى الله عليه وسلم، كان يلبس في الحرب من القلانس ما يكون من السِّيجانِ الخُضْرِ؛ جمع ساج، وهو الطيلسان الأَخضر؛ وقيل: الطيلسان المقوّر ينسج كذلك، كأَن القلانس تُعمل منها أَو من نوعها؛ ومنهم من يجعل أَلفه منقلبة عن الواو، ومنهم من يجعلها عن الياء؛ ومنه حديثه الآخر: أَنه زرَّ ساجاً عليه وهو محرم فافْتَدى؛ وحديث أَبي هريرة: أَصحابُ الدجال عليهم السِّيجانُ؛ وفي رواية: كلهم ذو سيف مُحَلًّى وساج؛ وفي حديث جابر: فقام في ساجَةٍ؛ هكذا جاءَ في رواية، والمعروف بساجة، وهو ضرب من الملاحف منسوجة.
والسَّاجُ: خَشَبٌ يجلب من الهند، واحدته ساجَةٌ. والسَّاجُ: شجر يعظم جدّاً، ويذهبُ طولاً وعرضاً، وله ورق أَمثال التِّراسِ الدَّيْلَمِيَّةِ، يتغطى الرجل بورقةٍ منه فتَكِنهُ من المطر، وله رائحة طيبة تُشابهُ رائحةَ ورق الجَوْزِ مع رقة ونَعْمَةٍ؛ حكاه أَبو حنيفة.
ابن الإعرابي: يقال السَّاجَةُ الخشبةُ الواحدة المُشَرْجَعَةُ المُرَبَّعَةُ، كما جلبت من الهند؛ ويقال للسَّاجَةِ التي يشق منها الباب: السَّلِيجةُ. وسُواجٌ: جبل؛ قال رؤْبة:
في رَهْوَة غَرَّاءَ من سُواجِ
والسُّوجُ: موضع، والله أَعلم.

### Türkçe

**سَاجَ** **سَوْجاً**: gitti ve geldi; dedi ki:
وأَعْجَبَها، فيما **تَسوجُ**، عِصابَةٌ
من القومِ، شِنَّخْفُونَ، غيرُ قِضافِ

İbnü’l-A‘râbî: **ساجَ يَسُوجُ سَوْجاً وسُوَاجاً وسَوَجاناً** eğer yavaşça bir yürüyüşle yürürse; ve inşâd etti:
غَرَّاءُ لَيْسَتْ بالسَّؤُوجِ الجَلْنَخِ

Ebû ‘Amr: **السَّوَجانُ** gidip gelmedir. Ve **السُّوجُ**: çamurdan bir ‘ilâçtır; pişirilir ve dokumacı onunla çözgüyü sıvar. Ve **السُّوجُ**: bir yerdir. Ve **السَّاجُ**: iri, kalın **الطَّيْلَسانُ**; ve denildi ki: o, böyle dokunan, çukurlaştırılmış **الطيلسان**dır; ve denildi ki: o, yeşil bir **طيلسان**dır; ve şairin sözü:
ولَيْلٍ تَقُولُ الناس في ظُلُماتِه،
سواءٌ صحيحاتُ العُيونِ وعُورُها:
كأَنَّ لنا منه بُيوتاً حَصِينةً،
مُسوحاً أَعاليها، وساجاً كُسُورُها

Ancak iki isimle nitelendi; çünkü ikisini sıfat mânâsına koydu; sanki şöyle dedi: tepeleri kapkara, kırıkları yemyeşil; nitekim “**سَرْجٍ خَزٍّ**” ile karşılaştım, onun sıfatı (budur) dediler; **الخَزِّ** ile nitelendi, cevher olduğu hâlde; yumuşak mânâsında olduğundan dolayı.

Ve **السَّاجِ**’ın küçültmesi: **سُوَيْجٌ**; cem‘i **سِيجانٌ**. İbnü’l-A‘râbî: **السِّيجانُ** siyah **الطيالسة**dir; onun teki **ساجٌ**dur. İbn Abbâs’ın hadîsinde, Allah ikisinden de razı olsun: Peygamber, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, savaşta **السِّيجانِ الخُضْرِ**den olan kalensuvelerden giyerdi; **ساج**’ın cem‘idir; o da yeşil **الطيلسان**dır; ve denildi ki: böyle dokunan çukurlaştırılmış **الطيلسان**dır; sanki kalensuveler ondan yahut onun türünden yapılır; ve onlardan kimi onun elifini vâvdan dönmüş kılar, kimi de onu yâ’dan kılar; ve ondan onun diğer hadîsi: ihramlı iken üzerinde bir **ساجاً** ilikledi de fidye verdi; ve Ebû Hureyre’nin hadîsi: Deccâl’in ashabının üzerinde **السِّيجانُ** vardır; ve bir rivayette: hepsi süslü kılıç ve **ساج** sahibidir; ve Câbir’in hadîsinde: bir **ساجَةٍ** içinde ayağa kalktı; rivayette böyle geldi; bilinen ise **بساجة**’dir; o, dokunmuş örtülerden bir türdür.

Ve **السَّاجُ**: Hind’den getirilen bir ağaçtır; onun teki **ساجَةٌ**dir. Ve **السَّاجُ**: pek çok büyüyen bir ağaçtır; boyca ve ence gider; ve onun yaprağı **التِّراسِ الدَّيْلَمِيَّةِ** misalleridir; kişi onun bir yaprağıyla örtünür de onu yağmurdan korur; ve onun hoş bir kokusu vardır; ceviz yaprağının kokusuna benzer, incelik ve yumuşaklıkla; Ebû Hanîfe bunu nakletti.

İbnü’l-A‘râbî: denir ki **السَّاجَةُ**: Hind’den getirildiği gibi, tek, kareleştirilmiş, dörtgenleştirilmiş tahtadır; ve kapının ondan yarıldığı **السَّاجَةِ**ye **السَّلِيجةُ** denir. Ve **سُواجٌ**: bir dağdır; Ru’be dedi ki:
في رَهْوَة غَرَّاءَ من **سُواجِ**

Ve **السُّوجُ**: bir yerdir; Allah daha iyi bilir.
