# سوج — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%AC/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%88%D8%AC/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سوج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%AC.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: سوج

الساج: شجر  يعظم جدا، ويذهب طولا وعرضا، وله ورق أمثال التراس الديلمية، يتغطى الرجل بورقة منه فتكنه من المطر، وله رائحة طيبة تشابه رائحة ورق الجوز، مع رقة ونعومة، حكاه أبو حنيفة. وفي المصباح: الساج: ضرب عظيم من الشجر، الواحدة ساجة، وجمعها ساجات، ولا ينبت إلا بالهند، ويجلب منها إلى غيرها. وقال الزمخشري: الساج: خشب أسود رزين، يجلب من الهند، ولا تكاد الأرض تبليه، والجمع سيجان كنار ونيران. وقال بعضهم: الساج: يشبه الآبنوس، وهو أقل سوادا منه. وفي الأساس: وعملت سفينة نوح عليه السلام من ساج. انتهى. وقال جماعة: إنه ورد في التوراة أنه اتخذها من الصنوبر وقيل: الصنوبر: نوع من الساج.
 والساج:  الطيلسان الأخضر  وبه صدر في النهاية، أو الضخم الغليظ،  أو الأسود  ، أو المقور ينسج كذلك. وبه فسر حديث ابن عباس:  كان النبي صلى الله عليه وسلم يلبس في الحرب من القلانس ما يكون من السيجان  الخضر  وفي حديث أبي هريرة  أصحاب الدجال عليهم السيجان  . وفي رواية  .  كلهم ذو سيف محلى وساج  . وقيل الساج: الطيلسان المدور، ويطلق مجازا على الكساء المربع. قلت: وبه فسر حديث جابر:  فقام بساجة  . قال: هو ضرب من الملاحف منسوجة.
 وقال شيخنا: والأسود الذي ذكره المصنف أغفلوه لغرابته في الدواوين.
 قلت: قال ابن الأعرابي: السيجان: الطيالسة السود، واحدها ساج: فكيف يكون مع هذا النقل غريبا? وقال الشاعر:
  وليل يقول الناس في ظلمـاتـه                      سواء صحيحات العيون وعورها
  كأن لنا منها بـيوتـا حـصـينة                      مسوحا أعاليها وساجا كسورهـا إنما نعت بالاسمين لأنه صيرهما في معنى الصفة، كأنه قال: مسودة أعاليها، مخضرة كسورها.
 وتصغير الساج سويج، والجمع سيجان.
  وساج سوجا، وسواجا بالضم، وسوجانا  ، محركة: سار  سيرا  رويدا  ، قاله ابن الأعرابي.
  وسوج، كحور، و  سواج. مثل  غراب: موضعان  .
 وفي اللسان: سواج: جبل. قال رؤبة:
  في رهوة عزاء من سواج  وأبو سواج  عباد بن خلف بن عبيد بن نصر  الضبي أخو بني عبد مناة بن بكر  بن سعد  فارس بذوة  ، وهو فرس مشهور، وهو الذي سقى صرد بن جمرةض اليربوعي المني فمات، وله أخبار مذكورة في كتاب البلاذري.
  والسوجان  محركة:  الذهاب والمجيء  ، عن أبي عمرو. ومنهم من زعم فيه الفتح نظرا إلى إطلاق المصنف، وهم وهم. ساج سوجا: ذهب وجاء. وقال:
  وأعجبها فيما تسوج عـصـابة                      من القوم شنخفون غير قضاف  وكساء مسوج: اتخذ مدورا  واسعا، أشار إليه في الأساس، ويطلق أيضا على المربع، وقد مر آنفا.
 ومما يستدرك عليه: الساجة: الخشبة الواحدة المشرجعة المربعة، كما جلبت من الهند.

  ويقال للساجة التي يشق منها الباب: السليجة، وهذا قد تقدم للمصنف في س-ل-ج.
 والسوج: علاج من الطين، يطبخ ويطلي به الحائك السدى. وساج الحائك نسيجه بالمسوجة: رددها عليه.
 وابو الساج: من قواد المعتمد، وإليه تنسب الأجناد الساجية، توفي سنة 266.

### Türkçe

**الساج**: Çok büyüyen bir ağaçtır; boyca ve ence gider; onun yaprağı, Deylemî kalkanlar gibi olanlardandır; kişi onun bir yaprağıyla örtünür de onu yağmurdan örter; onun hoş bir kokusu vardır, ceviz yaprağının kokusuna benzer; incelik ve yumuşaklıkla birlikte. Bunu Ebû Hanîfe nakletti. Ve el-Misbâh’ta: **الساج**: Ağaçtan büyük bir türdür; bir tanesi **ساجة**’dir; çoğulu **ساجات**’tır; Hind’den başka yerde bitmez; oradan başkasına getirilir. Zemahşerî dedi: **الساج**: Siyah, ağırbaşlı bir ağaçtır; Hind’den getirilir; yer onu neredeyse eskitemez; çoğulu **سيجان**’dır; **نار** ve **نيران** gibi. Bazıları dedi: **الساج**: **الآبنوس**’a benzer; ondan daha az siyahtır. Ve el-Esâs’ta: Nûh’un gemisi -aleyhi’s-selâm- **ساج**’dan yapıldı. Bitti. Bir cemaat dedi: Tevrat’ta onun **الصنوبر**’dan edindiği varid olmuştur; ve denildi ki: **الصنوبر**: **الساج**’dan bir türdür.

Ve **الساج**: Yeşil **الطيلسان**; ve bununla en-Nihâye’de başlatıldı; yahut iri kalın; yahut siyah; yahut böyle dokunan, içi oyuk (boru gibi) olan. Bununla İbn Abbâs hadisi tefsir edildi: “Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- savaşta, **السيجان** yeşillerinden olan **القلانس**’tan giyerdi.” Ve Ebû Hureyre hadisinde: “Deccâl’in ashabının üzerinde **السيجان** vardır.” Ve bir rivayette: “Hepsi süslü bir kılıç ve **ساج** sahibidir.” Denildi ki **الساج**: Yuvarlak **الطيلسان**’dır; mecazen kare örtüye de ıtlak olunur. Dedim: Bununla Câbir hadisi tefsir edildi: “Derken bir **ساجة** ile kalktı.” Dedi: O, dokunmuş örtülerden bir türdür.

Şeyhimiz dedi: Musannifin zikrettiği siyahı, divanlarda garipliğinden dolayı ihmal ettiler.

Dedim: İbnü’l-A‘râbî dedi: **السيجان**: Siyah **الطيالسة**’dir; bir tanesi **ساج**’dır; şu nakille birlikte nasıl garip olur? Şair dedi:
  Ve bir gece ki insanlar onun karanlıklarında derler:                      Gözleri sağlam olanlar ile kör olanları eşittir
  Sanki bize ondan sağlam evler vardır:                      Tepeleri **مسوح** ve surları **ساج** gibidir
Ancak iki isimle vasfedildi; çünkü ikisini sıfat manasına çevirdi; sanki şöyle dedi: tepeleri kararmış, surları yeşermiş.

**الساج**’ın küçültmesi **سويج**’dir; çoğul **سيجان**’dır.

Ve **ساج سوجا** ve **سواجا** (ضم ile) ve **سوجانا** (harekeli): Yavaşça yürüdü; bunu İbnü’l-A‘râbî söyledi.

Ve **سوج**, **حور** gibi, ve **سواج**, **غراب** misali: İki yerdir.

Lisân’da: **سواج**: Bir dağdır. Rü’be dedi:
  **سواج**’dan bir izde, sert bir yükseltide
Ve **أبو سواج**: **عباد بن خلف بن عبيد بن نصر الضبي**; **بني عبد مناة بن بكر بن سعد**’ın kardeşi; **بذوة**’da bir süvaridir; ve o meşhur bir attır; o, **صرد بن جمرةض اليربوعي**’ye meniyi içirdi de öldü; onun, Belâzurî’nin kitabında zikredilmiş haberleri vardır.

Ve **السوجان** (harekeli): Gidiş ve geliş; Ebû Amr’dan. Onlardan kimi, musannifin ıtlakına bakarak onda fetha zannetti; onlar vehimdir. **ساج سوجا**: Gitti ve geldi. Ve dedi:
  Ve ona, bir topluluk içinde **تسوج** ettiği şeyde hayran kaldı:                      Kavimden, kaba olmayan, uzun boyunlular
Ve **كساء مسوج**: Yuvarlak, geniş yapılmış; el-Esâs’ta ona işaret etti; kare olana da ıtlak olunur; az önce geçti.

Ona istidrâk olunanlardandır: **الساجة**: Hind’den getirildiği gibi, kare, dört köşe, tek bir tahta parçasıdır.

Ve kapının ondan yarıldığı **الساجة**’ye **السليجة** denilir; bu, musannif için **س-ل-ج**’de daha önce geçti.

Ve **السوج**: Çamurdan bir ilaçtır; pişirilir ve dokumacı onunla çözgüyü boyar. Ve dokumacı, dokumasını **بالمسوجة** ile **ساج** etti: Onu ona geri çevirdi.

Ve **ابو الساج**: el-Mu‘temed’in kumandanlarındandır; ona **الأجناد الساجية** nisbet edilir; 266 senesinde vefat etti.
